४. काळकारामसुत्तं

२४. एकं समयं भगवा साकेते विहरति काळकारामे [कोळिकारामे (क.)]. तत्र खो भगवा भिक्खू आमन्तेसि – ‘‘भिक्खवो’’ति. ‘‘भदन्ते’’ति ते भिक्खू भगवतो पच्चस्सोसुं. भगवा एतदवोच –

‘‘यं, भिक्खवे, सदेवकस्स लोकस्स समारकस्स सब्रह्मकस्स सस्समणब्राह्मणिया पजाय सदेवमनुस्साय दिट्ठं सुतं मुतं विञ्ञातं पत्तं परियेसितं अनुविचरितं मनसा, तमहं जानामि.

‘‘यं, भिक्खवे, सदेवकस्स लोकस्स समारकस्स सब्रह्मकस्स सस्समणब्राह्मणिया पजाय सदेवमनुस्साय दिट्ठं सुतं मुतं विञ्ञातं पत्तं परियेसितं अनुविचरितं मनसा, तमहं अब्भञ्ञासिं. तं तथागतस्स विदितं, तं तथागतो न उपट्ठासि.

‘‘यं, भिक्खवे, सदेवकस्स लोकस्स समारकस्स सब्रह्मकस्स सस्समणब्राह्मणिया पजाय सदेवमनुस्साय दिट्ठं सुतं मुतं विञ्ञातं पत्तं परियेसितं अनुविचरितं मनसा, तमहं न जानामीति वदेय्यं, तं ममस्स मुसा.

‘‘यं, भिक्खवे…पे… तमहं जानामि च न च जानामीति वदेय्यं, तंपस्स [तं पिस्स (स्या. कं.), तं ममस्स (क.)] तादिसमेव.

‘‘यं, भिक्खवे…पे… तमहं नेव जानामि न न जानामीति वदेय्यं, तं ममस्स कलि.

‘‘इति खो, भिक्खवे, तथागतो दट्ठा दट्ठब्बं, दिट्ठं न मञ्ञति, अदिट्ठं न मञ्ञति, दट्ठब्बं न मञ्ञति, दट्ठारं न मञ्ञति; सुत्वा सोतब्बं, सुतं न मञ्ञति, असुतं न मञ्ञति, सोतब्बं न मञ्ञति, सोतारं न मञ्ञति; मुत्वा मोतब्बं, मुतं न मञ्ञति, अमुतं न मञ्ञति, मोतब्बं न मञ्ञति, मोतारं न मञ्ञति; विञ्ञत्वा विञ्ञातब्बं, विञ्ञातं न मञ्ञति, अविञ्ञातं न मञ्ञति, विञ्ञातब्बं न मञ्ञति, विञ्ञातारं न मञ्ञति. इति खो, भिक्खवे, तथागतो दिट्ठसुतमुतविञ्ञातब्बेसु धम्मेसु तादीयेव तादी [तादिसोव तादी (स्या. कं.), तादिसे येव तादी (पी.), तादीयेव तादीयेवेका (क.)]. तम्हा च पन तादिम्हा [तादितम्हा (सी. पी.)] अञ्ञो तादी उत्तरितरो वा पणीततरो वा नत्थीति वदामी’’ति.

‘‘यं किञ्चि दिट्ठंव सुतं मुतं वा,

अज्झोसितं सच्चमुतं परेसं;

न तेसु तादी सयसंवुतेसु,

सच्चं मुसा वापि परं दहेय्य.

‘‘एतञ्च सल्लं पटिकच्च [पटिगच्च (सी. पी.)] दिस्वा,

अज्झोसिता यत्थ पजा विसत्ता;

जानामि पस्सामि तथेव एतं,

अज्झोसितं नत्थि तथागतान’’न्ति. चतुत्थं;