५. अनुसोतसुत्तं
५. ‘‘चत्तारोमे, भिक्खवे, पुग्गला सन्तो संविज्जमाना लोकस्मिं. कतमे चत्तारो? अनुसोतगामी पुग्गलो, पटिसोतगामी पुग्गलो, ठितत्तो पुग्गलो, तिण्णो पारङ्गतो [पारगतो (सी. स्या. कं.)] थले तिट्ठति ब्राह्मणो. कतमो च, भिक्खवे, अनुसोतगामी पुग्गलो? इध, भिक्खवे, एकच्चो पुग्गलो कामे च पटिसेवति, पापञ्च कम्मं करोति. अयं वुच्चति, भिक्खवे, अनुसोतगामी पुग्गलो.
‘‘कतमो च, भिक्खवे, पटिसोतगामी पुग्गलो? इध, भिक्खवे, एकच्चो पुग्गलो कामे च नप्पटिसेवति, पापञ्च कम्मं न करोति, सहापि दुक्खेन सहापि दोमनस्सेन अस्सुमुखोपि रुदमानो परिपुण्णं परिसुद्धं ब्रह्मचरियं चरति. अयं वुच्चति, भिक्खवे, पटिसोतगामी पुग्गलो.
‘‘कतमो च, भिक्खवे, ठितत्तो पुग्गलो? इध, भिक्खवे, एकच्चो पुग्गलो पञ्चन्नं ओरम्भागियानं संयोजनानं परिक्खया ओपपातिको होति, तत्थ परिनिब्बायी, अनावत्तिधम्मो तस्मा लोका. अयं वुच्चति, भिक्खवे, ठितत्तो पुग्गलो.
‘‘कतमो च, भिक्खवे, पुग्गलो तिण्णो पारङ्गतो थले तिट्ठति ब्राह्मणो? इध, भिक्खवे, एकच्चो पुग्गलो आसवानं खया अनासवं चेतोविमुत्तिं पञ्ञाविमुत्तिं दिट्ठेव धम्मे सयं अभिञ्ञा सच्छिकत्वा उपसम्पज्ज विहरति. अयं वुच्चति, भिक्खवे, पुग्गलो तिण्णो पारङ्गतो थले तिट्ठति ब्राह्मणो. इमे खो, भिक्खवे, चत्तारो पुग्गला सन्तो संविज्जमाना लोकस्मि’’न्ति.
‘‘ये केचि कामेसु असञ्ञता जना,
अवीतरागा इध कामभोगिनो;
पुनप्पुनं जातिजरूपगामि ते [जातिजरूपगाहिनो (सी.), जातिजरूपगा हि ते (स्या. कं.)],
तण्हाधिपन्ना अनुसोतगामिनो.
‘‘तस्मा हि धीरो इधुपट्ठितस्सती,
कामे च पापे च असेवमानो;
सहापि दुक्खेन जहेय्य कामे,
पटिसोतगामीति तमाहु पुग्गलं.
‘‘यो वे किलेसानि पहाय पञ्च,
परिपुण्णसेखो अपरिहानधम्मो;
चेतोवसिप्पत्तो समाहितिन्द्रियो,
स वे ठितत्तोति नरो पवुच्चति.
‘‘परोपरा यस्स समेच्च धम्मा,
विधूपिता अत्थगता न सन्ति;
स वे मुनि [स वेदगू (सी. स्या. कं. पी.)] वुसितब्रह्मचरियो,
लोकन्तगू पारगतोति वुच्चती’’ति. पञ्चमं;