३. पठमखतसुत्तं

३. ‘‘चतूहि, भिक्खवे, धम्मेहि समन्नागतो बालो अब्यत्तो [अव्यत्तो (सी. पी.)] असप्पुरिसो खतं उपहतं अत्तानं परिहरति, सावज्जो च होति सानुवज्जो च विञ्ञूनं, बहुञ्च अपुञ्ञं पसवति. कतमेहि चतूहि? अननुविच्च अपरियोगाहेत्वा अवण्णारहस्स वण्णं भासति, अननुविच्च अपरियोगाहेत्वा वण्णारहस्स अवण्णं भासति, अननुविच्च अपरियोगाहेत्वा अप्पसादनीये ठाने पसादं उपदंसेति, अननुविच्च अपरियोगाहेत्वा पसादनीये ठाने अप्पसादं उपदंसेति – इमेहि खो, भिक्खवे, चतूहि धम्मेहि समन्नागतो बालो अब्यत्तो असप्पुरिसो खतं उपहतं अत्तानं परिहरति, सावज्जो च होति सानुवज्जो च विञ्ञूनं, बहुञ्च अपुञ्ञं पसवति.

‘‘चतूहि, भिक्खवे, धम्मेहि समन्नागतो पण्डितो वियत्तो [व्यत्तो (सी. पी.), ब्यत्तो (स्या. कं.)] सप्पुरिसो अक्खतं अनुपहतं अत्तानं परिहरति, अनवज्जो च होति अननुवज्जो च विञ्ञूनं, बहुञ्च पुञ्ञं पसवति. कतमेहि चतूहि? अनुविच्च परियोगाहेत्वा अवण्णारहस्स अवण्णं भासति, अनुविच्च परियोगाहेत्वा वण्णारहस्स वण्णं भासति, अनुविच्च परियोगाहेत्वा अप्पसादनीये ठाने अप्पसादं उपदंसेति, अनुविच्च परियोगाहेत्वा पसादनीये ठाने पसादं उपदंसेति – इमेहि खो, भिक्खवे, चतूहि धम्मेहि समन्नागतो पण्डितो वियत्तो सप्पुरिसो अक्खतं अनुपहतं अत्तानं परिहरति, अनवज्जो च होति अननुवज्जो च विञ्ञूनं, बहुञ्च पुञ्ञं पसवती’’ति.

[सु. नि. ६६३; सं. नि. १.१८०] ‘‘यो निन्दियं पसंसति,

तं वा निन्दति यो पसंसियो;

विचिनाति मुखेन सो कलिं,

कलिना तेन सुखं न विन्दति.

[सु. नि. ६६३; सं. नि. १.१८०] ‘‘अप्पमत्तो अयं कलि,

यो अक्खेसु धनपराजयो;

सब्बस्सापि सहापि अत्तना,

अयमेव महन्ततरो कलि;

यो सुगतेसु मनं पदोसये.

‘‘सतं सहस्सानं निरब्बुदानं,

छत्तिंसती पञ्च च अब्बुदानि;

यमरियगरही [यमरियं गरहीय (स्या. कं.)] निरयं उपेति,

वाचं मनञ्च पणिधाय पापक’’न्ति. ततियं;