веран̃джакан̣д̣ам̣

1. тена самайена буддхо бхагава̄ веран̃джа̄йам̣ вихарати нал̣ерупучимандамӯле махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ пан̃чаматтехи бхиккхусатехи. ассоси кхо веран̃джо бра̄хман̣о – ‘‘саман̣о кхалу, бхо, готамо сакйапутто сакйакула̄ паббаджито веран̃джа̄йам̣ вихарати нал̣ерупучимандамӯле махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ пан̃чаматтехи бхиккхусатехи. там̣ кхо пана бхавантам̣ готамам̣ евам̣ калйа̄н̣о киттисаддо аббхуггато – ‘итипи со бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо виджджа̄чаран̣асампанно сугато локавидӯ ануттаро пурисадаммаса̄ратхи саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄ [бхагава̄ти (сйа̄.), дӣ. ни. 1.157, аббхуггата̄ка̄рена пана самети]. со имам̣ локам̣ садевакам̣ сама̄ракам̣ сабрахмакам̣ сассаман̣абра̄хман̣им̣ паджам̣ садевамануссам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ паведети. со дхаммам̣ десети а̄дикалйа̄н̣ам̣ маджджхекалйа̄н̣ам̣ парийоса̄накалйа̄н̣ам̣ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣; кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ пака̄сети; са̄дху кхо пана татха̄рӯпа̄нам̣ арахатам̣ дассанам̣ хотӣ’’’ти.

2. [ито парам̣ йа̄ва па̄ра̄. 15-16 падаккхин̣ам̣ катва̄ пакка̄мӣти па̄т̣хо а. ни. 8.11] атха кхо веран̃джо бра̄хман̣о йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавата̄ саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо веран̃джо бра̄хман̣о бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘сутам̣ метам̣, бхо готама – ‘на саман̣о готамо бра̄хман̣е джин̣н̣е вуд̣д̣хе махаллаке аддхагате вайоануппатте абхива̄дети ва̄ паччут̣т̣хети ва̄ а̄санена ва̄ нимантетӣ’ти. тайидам̣, бхо готама, татхева? на хи бхавам̣ готамо бра̄хман̣е джин̣н̣е вуд̣д̣хе махаллаке аддхагате вайоануппатте абхива̄дети ва̄ паччут̣т̣хети ва̄ а̄санена ва̄ нимантети? тайидам̣, бхо готама, на сампаннамева̄’’ти.

‘‘на̄хам̣ там̣, бра̄хман̣а, пасса̄ми садеваке локе сама̄раке сабрахмаке сассаман̣абра̄хман̣ийа̄ паджа̄йа садеваманусса̄йа йамахам̣ абхива̄деййам̣ ва̄ паччут̣т̣хеййам̣ ва̄ а̄санена ва̄ нимантеййам̣. йан̃хи, бра̄хман̣а, татха̄гато абхива̄деййа ва̄ паччут̣т̣хеййа ва̄ а̄санена ва̄ нимантеййа, муддха̄пи тасса випатеййа̄’’ти.

3. ‘‘арасарӯпо бхавам̣ готамо’’ти? ‘‘аттхи кхвеса, бра̄хман̣а, парийа̄йо йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘арасарӯпо саман̣о готамо’ти. йе те, бра̄хман̣а, рӯпараса̄ саддараса̄ гандхараса̄ расараса̄ пхот̣т̣хаббараса̄ те татха̄гатасса пахӣна̄ уччхиннамӯла̄ та̄ла̄ваттхуката̄ анабха̄вам̣ката̄ [анабха̄ваката̄ (сӣ.) анабха̄вам̣гата̄ (сйа̄.)] а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄. айам̣ кхо, бра̄хман̣а, парийа̄йо йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘арасарӯпо саман̣о готамо’ти, но ча кхо йам̣ твам̣ сандха̄йа вадесӣ’’ти.

4. ‘‘ниббхого бхавам̣ готамо’’ти? ‘‘аттхи кхвеса, бра̄хман̣а, парийа̄йо йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘ниббхого саман̣о готамо’ти. йе те, бра̄хман̣а, рӯпабхога̄ саддабхога̄ гандхабхога̄ расабхога̄ пхот̣т̣хаббабхога̄ те татха̄гатасса пахӣна̄ уччхиннамӯла̄ та̄ла̄ваттхуката̄ анабха̄вам̣ката̄ а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄. айам̣ кхо, бра̄хман̣а, парийа̄йо йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘ниббхого саман̣о готамо’ти, но ча кхо йам̣ твам̣ сандха̄йа вадесӣ’’ти.

5. ‘‘акирийава̄до бхавам̣ готамо’’ти? ‘‘аттхи кхвеса, бра̄хман̣а, парийа̄йо йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘акирийава̄до саман̣о готамо’ти. ахан̃хи, бра̄хман̣а, акирийам̣ вада̄ми ка̄йадуччаритасса вачӣдуччаритасса манодуччаритасса. анекавихита̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ акирийам̣ вада̄ми. айам̣ кхо, бра̄хман̣а, парийа̄йо йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘акирийава̄до саман̣о готамо’ти, но ча кхо йам̣ твам̣ сандха̄йа вадесӣ’’ти.

6. ‘‘уччхедава̄до бхавам̣ готамо’’ти? ‘‘аттхи кхвеса, бра̄хман̣а, парийа̄йо йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘уччхедава̄до саман̣о готамо’ти. ахан̃хи, бра̄хман̣а, уччхедам̣ вада̄ми ра̄гасса досасса мохасса. анекавихита̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ уччхедам̣ вада̄ми. айам̣ кхо, бра̄хман̣а, парийа̄йо йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘уччхедава̄до саман̣о готамо’ти, но ча кхо йам̣ твам̣ сандха̄йа вадесӣ’’ти.

7. ‘‘джегуччхӣ бхавам̣ готамо’’ти? ‘‘аттхи кхвеса, бра̄хман̣а, парийа̄йо йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘джегуччхӣ саман̣о готамо’ти. ахан̃хи, бра̄хман̣а, джигуччха̄ми ка̄йадуччаритена вачӣдуччаритена манодуччаритена. анекавихита̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ сама̄паттийа̄ джигуччха̄ми. айам̣ кхо, бра̄хман̣а, парийа̄йо йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘джегуччхӣ саман̣о готамо’ти, но ча кхо йам̣ твам̣ сандха̄йа вадесӣ’’ти.

8. ‘‘венайико бхавам̣ готамо’’ти? ‘‘аттхи кхвеса, бра̄хман̣а, парийа̄йо йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘венайико саман̣о готамо’ти. ахан̃хи, бра̄хман̣а, винайа̄йа дхаммам̣ десеми ра̄гасса досасса мохасса. анекавихита̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ винайа̄йа дхаммам̣ десеми. айам̣ кхо, бра̄хман̣а, парийа̄йо йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘венайико саман̣о готамо’ти, но ча кхо йам̣ твам̣ сандха̄йа вадесӣ’’ти.

9. ‘‘тапассӣ бхавам̣ готамо’’ти? ‘‘аттхи кхвеса, бра̄хман̣а, парийа̄йо йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘тапассӣ саман̣о готамо’ти. тапанӣйа̄хам̣, бра̄хман̣а, па̄паке акусале дхамме вада̄ми, ка̄йадуччаритам̣ вачӣдуччаритам̣ манодуччаритам̣. йасса кхо, бра̄хман̣а, тапанӣйа̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ пахӣна̄ уччхиннамӯла̄ та̄ла̄ваттхуката̄ анабха̄вам̣ката̄ а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄ тамахам̣ тапассӣти вада̄ми. татха̄гатасса кхо, бра̄хман̣а, тапанӣйа̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ пахӣна̄ уччхиннамӯла̄ та̄ла̄ваттхуката̄ анабха̄вам̣ката̄ а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄. айам̣ кхо, бра̄хман̣а, парийа̄йо йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘тапассӣ саман̣о готамо’ти, но ча кхо йам̣ твам̣ сандха̄йа вадесӣ’’ти.

10. ‘‘апагаббхо бхавам̣ готамо’’ти? ‘‘аттхи кхвеса, бра̄хман̣а, парийа̄йо йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘апагаббхо саман̣о готамо’ти. йасса кхо, бра̄хман̣а, а̄йатим̣ габбхасеййа̄ пунаббхава̄бхиниббатти пахӣна̄ уччхиннамӯла̄ та̄ла̄ваттхуката̄ анабха̄вам̣ката̄ а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄ тамахам̣ апагаббхоти вада̄ми. татха̄гатасса кхо, бра̄хман̣а, а̄йатим̣ габбхасеййа̄ пунаббхава̄бхиниббатти пахӣна̄ уччхиннамӯла̄ та̄ла̄ваттхуката̄ анабха̄вам̣ката̄ а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄. айам̣ кхо, бра̄хман̣а, парийа̄йо йена мам̣ парийа̄йена самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘апагаббхо саман̣о готамо’ти, но ча кхо йам̣ твам̣ сандха̄йа вадеси’’.

11. ‘‘сеййатха̄пи, бра̄хман̣а, куккут̣ийа̄ ан̣д̣а̄ни ат̣т̣ха ва̄ даса ва̄ два̄даса ва̄. та̄нассу куккут̣ийа̄ самма̄ адхисайита̄ни самма̄ париседита̄ни самма̄ парибха̄вита̄ни. йо ну кхо тесам̣ куккут̣аччха̄пака̄нам̣ пат̣хаматарам̣ па̄данакхасикха̄йа ва̄ мукхатун̣д̣акена ва̄ ан̣д̣акосам̣ пада̄летва̄ соттхина̄ абхиниббхиджджеййа, кинти сва̄сса вачанӣйо – ‘‘джет̣т̣хо ва̄ канит̣т̣хо ва̄’’ти? ‘‘джет̣т̣хотисса, бхо готама, вачанӣйо. со хи несам̣ джет̣т̣хо хотӣ’’ти. ‘‘евамева кхо ахам̣, бра̄хман̣а, авиджджа̄гата̄йа паджа̄йа ан̣д̣абхӯта̄йа парийонаддха̄йа авиджджан̣д̣акосам̣ пада̄летва̄ екова локе ануттарам̣ самма̄самбодхим̣ абхисамбуддхо. сва̄хам̣, бра̄хман̣а, джет̣т̣хо сет̣т̣хо локасса’’.

‘‘а̄раддхам̣ кхо пана ме, бра̄хман̣а, вӣрийам̣ [вирийам̣ (сӣ. сйа̄.)] ахоси асаллӣнам̣, упат̣т̣хита̄ сати асаммут̣т̣ха̄ [аппамут̣т̣ха̄ (сӣ. сйа̄.)], пассаддхо ка̄йо аса̄раддхо, сама̄хитам̣ читтам̣ екаггам̣. со кхо ахам̣, бра̄хман̣а, вивиччева ка̄мехи вивичча акусалехи дхаммехи савитаккам̣ савича̄рам̣ вивекаджам̣ пӣтисукхам̣ пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа виха̄сим̣. витаккавича̄ра̄нам̣ вӯпасама̄ аджджхаттам̣ сампаса̄данам̣ четасо екодибха̄вам̣ авитаккам̣ авича̄рам̣ сама̄дхиджам̣ пӣтисукхам̣ дутийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа виха̄сим̣. пӣтийа̄ ча вира̄га̄ упеккхако ча виха̄сим̣ сато ча сампаджа̄но, сукхан̃ча ка̄йена пат̣исам̣ведесим̣, йам̣ там̣ арийа̄ а̄чиккханти – ‘упеккхако сатима̄ сукхавиха̄рӣ’ти татийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа виха̄сим̣. сукхасса ча паха̄на̄ дуккхасса ча паха̄на̄ пуббева соманассадоманасса̄нам̣ аттхан̇гама̄ адуккхамасукхам̣ упеккха̄сатипа̄рисуддхим̣ чатуттхам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа виха̄сим̣.

12. ‘‘со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте пуббенива̄са̄нуссатин̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхининна̄месим̣. со анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссара̄ми, сеййатхидам̣ – екампи джа̄тим̣ двепи джа̄тийо тиссопи джа̄тийо чатассопи джа̄тийо пан̃чапи джа̄тийо дасапи джа̄тийо вӣсампи джа̄тийо тим̣сампи джа̄тийо чатта̄лӣсампи джа̄тийо пан̃н̃а̄сампи джа̄тийо джа̄тисатампи, джа̄тисахассампи джа̄тисатасахассампи, анекепи сам̣ват̣т̣акаппе анекепи виват̣т̣акаппе анекепи сам̣ват̣т̣авиват̣т̣акаппе – ‘амутра̄сим̣ евам̣на̄мо евам̣готто евам̣ван̣н̣о евама̄ха̄ро евам̣сукхадуккхаппат̣исам̣ведӣ евама̄йупарийанто; со тато чуто амутра удапа̄дим̣; татра̄па̄сим̣ евам̣на̄мо евам̣готто евам̣ван̣н̣о евама̄ха̄ро евам̣сукхадуккхаппат̣исам̣ведӣ евама̄йупарийанто; со тато чуто идхӯпапанноти. ити са̄ка̄рам̣ сауддесам̣ анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссара̄ми. айам̣ кхо ме, бра̄хман̣а, раттийа̄ пат̣хаме йа̄ме пат̣хама̄ виджджа̄ адхигата̄, авиджджа̄ вихата̄, виджджа̄ уппанна̄, тамо вихато, а̄локо уппанно – йатха̄ там̣ аппаматтасса а̄та̄пино пахитаттасса вихарато. айам̣ кхо ме, бра̄хман̣а, пат̣хама̄бхиниббхида̄ ахоси куккут̣аччха̄пакассева ан̣д̣акосамха̄.

13. ‘‘со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте сатта̄нам̣ чутӯпапа̄тан̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхининна̄месим̣. со диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена [атиккантама̄нуссакена (ка.)] сатте пасса̄ми чавама̄не упападжджама̄не хӣне пан̣ӣте суван̣н̣е дуббан̣н̣е. сугате дуггате йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄ми – ‘име вата бхонто сатта̄ ка̄йадуччаритена саманна̄гата̄ вачӣдуччаритена саманна̄гата̄ манодуччаритена саманна̄гата̄ арийа̄нам̣ упава̄дака̄ миччха̄дит̣т̣хика̄ миччха̄дит̣т̣хикаммасама̄да̄на̄; те ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упапанна̄. име ва̄ пана бхонто сатта̄ ка̄йасучаритена саманна̄гата̄ вачӣсучаритена саманна̄гата̄ маносучаритена саманна̄гата̄ арийа̄нам̣ анупава̄дака̄ самма̄дит̣т̣хика̄ самма̄дит̣т̣хикаммасама̄да̄на̄; те ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упапанна̄’ти. ити диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена сатте пасса̄ми чавама̄не упападжджама̄не хӣне пан̣ӣте суван̣н̣е дуббан̣н̣е. сугате дуггате йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄ми. айам̣ кхо ме, бра̄хман̣а, раттийа̄ маджджхиме йа̄ме дутийа̄ виджджа̄ адхигата̄, авиджджа̄ вихата̄, виджджа̄ уппанна̄, тамо вихато, а̄локо уппанно – йатха̄ там̣ аппаматтасса а̄та̄пино пахитаттасса вихарато. айам̣ кхо ме, бра̄хман̣а, дутийа̄бхиниббхида̄ ахоси куккут̣аччха̄пакассева ан̣д̣акосамха̄.

14. ‘‘со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте а̄сава̄нам̣ кхайан̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхининна̄месим̣. со ‘идам̣ дуккха’нти йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣, ‘айам̣ дуккхасамудайо’ти йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣, ‘айам̣ дуккханиродхо’ти йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣, ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣; ‘име а̄сава̄’ти йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣, ‘айам̣ а̄савасамудайо’ти йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣, ‘айам̣ а̄саваниродхо’ти йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣, ‘айам̣ а̄саваниродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣. тасса ме евам̣ джа̄нато евам̣ пассато ка̄ма̄сава̄пи читтам̣ вимуччиттха бхава̄сава̄пи читтам̣ вимуччиттха авиджджа̄сава̄пи читтам̣ вимуччиттха. вимуттасмим̣ вимуттамити н̃а̄н̣ам̣ ахоси. ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти аббхан̃н̃а̄сим̣. айам̣ кхо ме, бра̄хман̣а, раттийа̄ паччхиме йа̄ме татийа̄ виджджа̄ адхигата̄, авиджджа̄ вихата̄, виджджа̄ уппанна̄, тамо вихато, а̄локо уппанно – йатха̄ там̣ аппаматтасса а̄та̄пино пахитаттасса вихарато. айам̣ кхо ме, бра̄хман̣а, татийа̄бхиниббхида̄ ахоси – куккут̣аччха̄пакассева ан̣д̣акосамха̄’’ти.

15. евам̣ вутте, веран̃джо бра̄хман̣о бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘джет̣т̣хо бхавам̣ готамо, сет̣т̣хо бхавам̣ готамо! абхиккантам̣, бхо готама, абхиккантам̣, бхо готама!! сеййатха̄пи, бхо готама, никкуджджитам̣ ва̄ уккуджджеййа, пат̣иччханнам̣ ва̄ вивареййа, мӯл̣хасса ва̄ маггам̣ а̄чиккхеййа, андхака̄ре ва̄ телападжджотам̣ дха̄реййа – чаккхуманто рӯпа̄ни даккхантӣти, евамевам̣ бхота̄ готамена анекапарийа̄йена дхаммо пака̄сито. еса̄хам̣ бхавантам̣ готамам̣ саран̣ам̣ гаччха̄ми дхамман̃ча бхиккхусан̇гхан̃ча. упа̄сакам̣ мам̣ бхавам̣ готамо дха̄рету аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гатам̣. адхива̄сету ча ме бхавам̣ готамо веран̃джа̄йам̣ васса̄ва̄сам̣ саддхим̣ бхиккхусан̇гхена̄’’ти. адхива̄сеси бхагава̄ тун̣хӣбха̄вена. атха кхо веран̃джо бра̄хман̣о бхагавато адхива̄санам̣ видитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ пакка̄ми.

16. тена кхо пана самайена веран̃джа̄ дуббхиккха̄ хоти двӣхитика̄ сетат̣т̣хика̄ сала̄ка̄вутта̄ на сукара̄ ун̃чхена паггахена йа̄петум̣. тена кхо пана самайена уттара̄патхака̄ [уттара̄хака̄ (сӣ.)] ассава̄н̣иджа̄ [ассаван̣иджа̄ (ка.)] пан̃чаматтехи ассасатехи веран̃джам̣ васса̄ва̄сам̣ упагата̄ хонти. техи ассаман̣д̣алика̄су бхиккхӯнам̣ паттхапаттхапулакам̣ [паттхапаттхамӯлакам̣ (ка.)] пан̃н̃аттам̣ хоти. бхиккхӯ пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа веран̃джам̣ пин̣д̣а̄йа пависитва̄ пин̣д̣ам̣ алабхама̄на̄ ассаман̣д̣алика̄су пин̣д̣а̄йа чаритва̄ паттхапаттхапулакам̣ а̄ра̄мам̣ а̄харитва̄ удуккхале кот̣т̣етва̄ кот̣т̣етва̄ парибхун̃джанти. а̄йасма̄ пана̄нандо паттхапулакам̣ сила̄йам̣ писитва̄ бхагавато упана̄мети. там̣ бхагава̄ парибхун̃джати.

ассоси кхо бхагава̄ удуккхаласаддам̣. джа̄нанта̄пи татха̄гата̄ пуччханти, джа̄нанта̄пи на пуччханти; ка̄лам̣ видитва̄ пуччханти, ка̄лам̣ видитва̄ на пуччханти; аттхасам̣хитам̣ татха̄гата̄ пуччханти, но анаттхасам̣хитам̣. анаттхасам̣хите сетугха̄то татха̄гата̄нам̣. двӣхи а̄ка̄рехи буддха̄ бхагаванто бхиккхӯ пат̣ипуччханти – дхаммам̣ ва̄ десесса̄ма, са̄вака̄нам̣ ва̄ сиккха̄падам̣ пан̃н̃апесса̄ма̄ти [пан̃н̃а̄песса̄ма̄ти (сӣ. сйа̄.)]. атха кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ а̄мантеси – ‘‘ким̣ ну кхо со, а̄нанда, удуккхаласаддо’’ти? атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавато етаматтхам̣ а̄рочеси. ‘‘са̄дху са̄дху, а̄нанда! тумхехи, а̄нанда саппурисехи виджитам̣. паччхима̄ джаната̄ са̄лимам̣соданам̣ атиман̃н̃иссатӣ’’ти.

17. атха кхо а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но [маха̄моггала̄но (ка.)] йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘етарахи, бханте, веран̃джа̄ дуббхиккха̄ двӣхитика̄ сетат̣т̣хика̄ сала̄ка̄вутта̄. на сукара̄ ун̃чхена паггахена йа̄петум̣. имисса̄, бханте, маха̄патхавийа̄ хет̣т̣химаталам̣ сампаннам̣ – сеййатха̄пи кхуддамадхум̣ анӣлакам̣ евамасса̄дам̣. са̄дха̄хам̣, бханте, патхавим̣ париваттеййам̣. бхиккхӯ паппат̣акоджам̣ парибхун̃джиссантӣ’’ти. ‘‘йе пана те, моггалла̄на, патхавиниссита̄ па̄н̣а̄ те катхам̣ кариссасӣ’’ти? ‘‘ека̄хам̣, бханте, па̄н̣им̣ абхинимминисса̄ми – сеййатха̄пи маха̄патхавӣ. йе патхавиниссита̄ па̄н̣а̄ те таттха сан̇ка̄месса̄ми. екена хаттхена патхавим̣ париваттесса̄мӣ’’ти. ‘‘алам̣, моггалла̄на, ма̄ те руччи патхавим̣ париваттетум̣. випалла̄сампи сатта̄ пат̣илабхеййу’’нти. ‘‘са̄дху, бханте, саббо бхиккхусан̇гхо уттаракурум̣ пин̣д̣а̄йа гаччхеййа̄’’ти. ‘‘алам̣, моггалла̄на, ма̄ те руччи саббасса бхиккхусан̇гхасса уттаракурум̣ пин̣д̣а̄йа гамана’’нти.

18. атха кхо а̄йасмато са̄рипуттасса рахогатасса пат̣исаллӣнасса евам̣ четасо паривитакко удапа̄ди – ‘‘катамеса̄нам̣ кхо буддха̄нам̣ бхагаванта̄нам̣ брахмачарийам̣ на чират̣т̣хитикам̣ ахоси; катамеса̄нам̣ буддха̄нам̣ бхагаванта̄нам̣ брахмачарийам̣ чират̣т̣хитикам̣ ахосӣ’’ти? атха кхо а̄йасма̄ са̄рипутто са̄йанхасамайам̣ [са̄йан̣хасамайам̣ (сӣ.)] пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хито йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ са̄рипутто бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘идха майхам̣, бханте, рахогатасса пат̣исаллӣнасса евам̣ четасо паривитакко удапа̄ди – ‘катамеса̄нам̣ кхо буддха̄нам̣ бхагаванта̄нам̣ брахмачарийам̣ на чират̣т̣хитикам̣ ахоси, катамеса̄нам̣ буддха̄нам̣ бхагаванта̄нам̣ брахмачарийам̣ чират̣т̣хитикам̣ ахосӣ’ти. ‘катамеса̄нам̣ ну кхо, бханте, буддха̄нам̣ бхагаванта̄нам̣ брахмачарийам̣ на чират̣т̣хитикам̣ ахоси, катамеса̄нам̣ буддха̄нам̣ бхагаванта̄нам̣ брахмачарийам̣ чират̣т̣хитикам̣ ахосӣ’’’ти?

‘‘бхагавато ча, са̄рипутта, випассисса бхагавато ча сикхисса бхагавато ча вессабхусса брахмачарийам̣ на чират̣т̣хитикам̣ ахоси. бхагавато ча, са̄рипутта, какусандхасса бхагавато ча кон̣а̄гаманасса бхагавато ча кассапасса брахмачарийам̣ чират̣т̣хитикам̣ ахосӣ’’ти.

19. ‘‘ко ну кхо, бханте, хету ко паччайо, йена бхагавато ча випассисса бхагавато ча сикхисса бхагавато ча вессабхусса брахмачарийам̣ на чират̣т̣хитикам̣ ахосӣ’’ти? ‘‘бхагава̄ ча, са̄рипутта, випассӣ бхагава̄ ча сикхӣ бхагава̄ ча вессабхӯ кила̄суно ахесум̣ са̄вака̄нам̣ виттха̄рена дхаммам̣ десетум̣. аппакан̃ча несам̣ ахоси суттам̣ геййам̣ веййа̄каран̣ам̣ га̄тха̄ уда̄нам̣ итивуттакам̣ джа̄такам̣ аббхутадхаммам̣ ведаллам̣. апан̃н̃аттам̣ са̄вака̄нам̣ сиккха̄падам̣. ануддит̣т̣хам̣ па̄тимоккхам̣. тесам̣ буддха̄нам̣ бхагаванта̄нам̣ антарадха̄нена буддха̄нубуддха̄нам̣ са̄вака̄нам̣ антарадха̄нена йе те паччхима̄ са̄вака̄ на̄на̄на̄ма̄ на̄на̄готта̄ на̄на̄джачча̄ на̄на̄кула̄ паббаджита̄ те там̣ брахмачарийам̣ кхиппан̃н̃ева антарадха̄песум̣. сеййатха̄пи, са̄рипутта, на̄на̄пуппха̄ни пхалаке никкхитта̄ни суттена асан̇гахита̄ни та̄ни ва̄то викирати видхамати виддхам̣сети. там̣ кисса хету? йатха̄ там̣ суттена асан̇гахитатта̄. евамева кхо, са̄рипутта, тесам̣ буддха̄нам̣ бхагаванта̄нам̣ антарадха̄нена буддха̄нубуддха̄нам̣ са̄вака̄нам̣ антарадха̄нена йе те паччхима̄ са̄вака̄ на̄на̄на̄ма̄ на̄на̄готта̄ на̄на̄джачча̄ на̄на̄кула̄ паббаджита̄ те там̣ брахмачарийам̣ кхиппан̃н̃ева антарадха̄песум̣.

‘‘акила̄суно ча те бхагаванто ахесум̣ са̄ваке четаса̄ чето паричча овадитум̣. бхӯтапуббам̣, са̄рипутта, вессабхӯ бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо ан̃н̃атарасмим̣ бхим̣санаке [бхӣсанаке (ка.)] ванасан̣д̣е сахассам̣ бхиккхусан̇гхам̣ четаса̄ чето паричча овадати ануса̄сати – ‘евам̣ витаккетха, ма̄ евам̣ витаккайиттха; евам̣ манасикаротха, ма̄ евам̣ манаса̄каттха [манаса̄кариттха (ка.)]; идам̣ паджахатха, идам̣ упасампаджджа вихаратха̄’ти. атха кхо, са̄рипутта, тасса бхиккхусахассасса вессабхуна̄ бхагавата̄ арахата̄ самма̄самбуддхена евам̣ овадийама̄на̄нам̣ евам̣ ануса̄сийама̄на̄нам̣ анупа̄да̄йа а̄савехи читта̄ни вимуччим̣су. татра судам̣, са̄рипутта, бхим̣санакасса ванасан̣д̣асса бхим̣санакатасмим̣ хоти – йо кочи авӣтара̄го там̣ ванасан̣д̣ам̣ пависати, йебхуййена лома̄ни хам̣санти. айам̣ кхо, са̄рипутта, хету айам̣ паччайо йена бхагавато ча випассисса бхагавато ча сикхисса бхагавато ча вессабхусса брахмачарийам̣ на чират̣т̣хитикам̣ ахосӣ’’ти.

20. ‘‘ко пана, бханте, хету ко паччайо йена бхагавато ча какусандхасса бхагавато ча кон̣а̄гаманасса бхагавато ча кассапасса брахмачарийам̣ чират̣т̣хитикам̣ ахосӣ’’ти? ‘‘бхагава̄ ча, са̄рипутта, какусандхо бхагава̄ ча кон̣а̄гамано бхагава̄ ча кассапо акила̄суно ахесум̣ са̄вака̄нам̣ виттха̄рена дхаммам̣ десетум̣. бахун̃ча несам̣ ахоси суттам̣ геййам̣ веййа̄каран̣ам̣ га̄тха̄ уда̄нам̣ итивуттакам̣ джа̄такам̣ аббхутадхаммам̣ ведаллам̣, пан̃н̃аттам̣ са̄вака̄нам̣ сиккха̄падам̣, уддит̣т̣хам̣ па̄тимоккхам̣. тесам̣ буддха̄нам̣ бхагаванта̄нам̣ антарадха̄нена буддха̄нубуддха̄нам̣ са̄вака̄нам̣ антарадха̄нена йе те паччхима̄ са̄вака̄ на̄на̄на̄ма̄ на̄на̄готта̄ на̄на̄джачча̄ на̄на̄кула̄ паббаджита̄ те там̣ брахмачарийам̣ чирам̣ дӣгхамаддха̄нам̣ т̣хапесум̣. сеййатха̄пи, са̄рипутта, на̄на̄пуппха̄ни пхалаке никкхитта̄ни суттена сусан̇гахита̄ни та̄ни ва̄то на викирати на видхамати на виддхам̣сети. там̣ кисса хету? йатха̄ там̣ суттена сусан̇гахитатта̄. евамева кхо, са̄рипутта, тесам̣ буддха̄нам̣ бхагаванта̄нам̣ антарадха̄нена буддха̄нубуддха̄нам̣ са̄вака̄нам̣ антарадха̄нена йе те паччхима̄ са̄вака̄ на̄на̄на̄ма̄ на̄на̄готта̄ на̄на̄джачча̄ на̄на̄кула̄ паббаджита̄ те там̣ брахмачарийам̣ чирам̣ дӣгхамаддха̄нам̣ т̣хапесум̣. айам̣ кхо, са̄рипутта, хету айам̣ паччайо йена бхагавато ча какусандхасса бхагавато ча кон̣а̄гаманасса бхагавато ча кассапасса брахмачарийам̣ чират̣т̣хитикам̣ ахосӣ’’ти.

21. атха кхо а̄йасма̄ са̄рипутто ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ екам̣сам̣ уттара̄сан̇гам̣ каритва̄ йена бхагава̄ тенан̃джалим̣ пан̣а̄метва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘етасса, бхагава̄, ка̄ло! етасса, сугата, ка̄ло! йам̣ бхагава̄ са̄вака̄нам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃апеййа [пан̃н̃а̄пеййа (сӣ. сйа̄.)], уддисеййа па̄тимоккхам̣, йатхайидам̣ брахмачарийам̣ аддханийам̣ асса чират̣т̣хитика’’нти. ‘‘а̄гамехи твам̣, са̄рипутта! а̄гамехи твам̣, са̄рипутта! татха̄гатова таттха ка̄лам̣ джа̄ниссати. на та̄ва, са̄рипутта, саттха̄ са̄вака̄нам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃апети уддисати [на уддисати (сӣ.)] па̄тимоккхам̣ йа̄ва на идхекачче а̄сават̣т̣ха̄нӣйа̄ дхамма̄ сан̇гхе па̄тубхаванти. йато ча кхо, са̄рипутта, идхекачче а̄сават̣т̣ха̄нӣйа̄ дхамма̄ сан̇гхе па̄тубхаванти, атха саттха̄ са̄вака̄нам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃апети уддиссати па̄тимоккхам̣ тесам̣йева а̄сават̣т̣ха̄нӣйа̄нам̣ дхамма̄нам̣ пат̣игха̄та̄йа. на та̄ва, са̄рипутта, идхекачче а̄сават̣т̣ха̄нӣйа̄ дхамма̄ сан̇гхе па̄тубхаванти йа̄ва на сан̇гхо раттан̃н̃умахаттам̣ патто хоти. йато ча кхо, са̄рипутта, сан̇гхо раттан̃н̃умахаттам̣ патто хоти атха идхекачче а̄сават̣т̣ха̄нӣйа̄ дхамма̄ сан̇гхе па̄тубхаванти, атха, саттха̄ са̄вака̄нам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃апети уддисати па̄тимоккхам̣ тесам̣йева а̄сават̣т̣ха̄нӣйа̄нам̣ дхамма̄нам̣ пат̣игха̄та̄йа. на та̄ва, са̄рипутта, идхекачче а̄сават̣т̣ха̄нӣйа̄ дхамма̄ сан̇гхе па̄тубхаванти, йа̄ва на сан̇гхо вепулламахаттам̣ патто хоти. йато ча кхо, са̄рипутта, сан̇гхо вепулламахаттам̣ патто хоти, атха идхекачче а̄сават̣т̣ха̄нӣйа̄ дхамма̄ сан̇гхе па̄тубхаванти, атха саттха̄ са̄вака̄нам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃апети уддисати па̄тимоккхам̣ тесам̣йева а̄сават̣т̣ха̄нӣйа̄нам̣ дхамма̄нам̣ пат̣игха̄та̄йа. на та̄ва, са̄рипутта, идхекачче а̄сават̣т̣ха̄нӣйа̄ дхамма̄ сан̇гхе па̄тубхаванти, йа̄ва на сан̇гхо ла̄бхаггамахаттам̣ патто хоти. йато ча кхо, са̄рипутта, сан̇гхо ла̄бхаггамахаттам̣ патто хоти, атха идхекачче а̄сават̣т̣ха̄нӣйа̄ дхамма̄ сан̇гхе па̄тубхаванти, атха саттха̄ са̄вака̄нам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃апети уддисати па̄тимоккхам̣ тесам̣йева а̄сават̣т̣ха̄нӣйа̄нам̣ дхамма̄нам̣ пат̣игха̄та̄йа. на та̄ва, са̄рипутта, идхекачче а̄сават̣т̣ха̄нӣйа̄ дхамма̄ сан̇гхе па̄тубхаванти, йа̄ва на сан̇гхо ба̄хусаччамахаттам̣ патто хоти. йато ча кхо, са̄рипутта, сан̇гхо ба̄хусаччамахаттам̣ патто хоти, атха идхекачче а̄сават̣т̣ха̄нӣйа̄ дхамма̄ сан̇гхе па̄тубхаванти, атха саттха̄ са̄вака̄нам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃апети уддисати па̄тимоккхам̣ тесам̣йева а̄сават̣т̣ха̄нӣйа̄нам̣ дхамма̄нам̣ пат̣игха̄та̄йа. нираббудо хи, са̄рипутта, бхиккхусан̇гхо нира̄дӣнаво апагатака̄л̣ако суддхо са̄ре патит̣т̣хито. имесан̃хи, са̄рипутта, пан̃чаннам̣ бхиккхусата̄нам̣ йо паччхимако бхиккху со сота̄панно авинипа̄тадхаммо нийато самбодхипара̄йан̣о’’ти.

22. атха кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ а̄мантеси – ‘‘а̄чин̣н̣ам̣ кхо панетам̣, а̄нанда, татха̄гата̄нам̣ йехи нимантита̄ вассам̣ васанти, на те анапалокетва̄ джанападача̄рикам̣ паккаманти. а̄йа̄ма̄нанда, веран̃джам̣ бра̄хман̣ам̣ апалокесса̄ма̄’’ти. ‘‘евам̣ бханте’’ти кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавато паччассоси. атха кхо бхагава̄ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа а̄йасмата̄ а̄нандена паччха̄саман̣ена йена веран̃джасса бра̄хман̣асса нивесанам̣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди. атха кхо веран̃джо бра̄хман̣о йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо веран̃джам̣ бра̄хман̣ам̣ бхагава̄ етадавоча – ‘‘нимантитамха тайа̄, бра̄хман̣а, вассам̣вут̣т̣ха̄ [вассам̣вуттха̄ (сӣ. сйа̄. ка.)], апалокема там̣, иччха̄ма майам̣ джанападача̄рикам̣ паккамиту’’нти. ‘‘саччам̣, бхо готама, нимантитаттха майа̄ вассам̣вут̣т̣ха̄; апи ча, йо деййадхаммо со на динно. тан̃ча кхо но асантам̣, нопи ада̄тукамйата̄, там̣ кутеттха лаббха̄ бахукичча̄ гхара̄ва̄са̄ бахукаран̣ӣйа̄. адхива̄сету ме бхавам̣ готамо сва̄тана̄йа бхаттам̣ саддхим̣ бхиккхусан̇гхена̄’’ти. адхива̄сеси бхагава̄ тун̣хӣбха̄вена. атха кхо бхагава̄ веран̃джам̣ бра̄хман̣ам̣ дхаммийа̄ катха̄йа сандассетва̄ сама̄дапетва̄ самуттеджетва̄ сампахам̣сетва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ пакка̄ми. атха кхо веран̃джо бра̄хман̣о тасса̄ раттийа̄ аччайена саке нивесане пан̣ӣтам̣ кха̄данӣйам̣ бходжанӣйам̣ пат̣ийа̄да̄петва̄ бхагавато ка̄лам̣ а̄роча̄песи – ‘‘ка̄ло, бхо готама, нит̣т̣хитам̣ бхатта’’нти.

23. атха кхо бхагава̄ пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа йена веран̃джасса бра̄хман̣асса нивесанам̣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди саддхим̣ бхиккхусан̇гхена. атха кхо веран̃джо бра̄хман̣о буддхаппамукхам̣ бхиккхусан̇гхам̣ пан̣ӣтена кха̄данӣйена бходжанӣйена сахаттха̄ сантаппетва̄ сампава̄ретва̄ бхагавантам̣ бхутта̄вим̣ онӣтапаттапа̄н̣им̣ [он̣ӣтапаттапа̄н̣им̣ (ка.)] тичӣварена аччха̄деси, екамекан̃ча бхиккхум̣ екамекена дуссайугена аччха̄деси. атха кхо бхагава̄ веран̃джам̣ бра̄хман̣ам̣ дхаммийа̄ катха̄йа сандассетва̄ сама̄дапетва̄ самуттеджетва̄ сампахам̣сетва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ пакка̄ми. атха кхо бхагава̄ веран̃джа̄йам̣ йатха̄бхирантам̣ вихаритва̄ анупагамма сореййам̣ сан̇кассам̣ кан̣н̣акуджджам̣ йена пайа̄гапатит̣т̣ха̄нам̣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ пайа̄гапатит̣т̣ха̄не ган̇гам̣ надим̣ уттаритва̄ йена ба̄ра̄н̣асӣ тадавасари. атха кхо бхагава̄ ба̄ра̄н̣асийам̣ йатха̄бхирантам̣ вихаритва̄ йена веса̄лӣ тена ча̄рикам̣ пакка̄ми. анупуббена ча̄рикам̣ чарама̄но йена веса̄лӣ тадавасари. татра судам̣ бхагава̄ веса̄лийам̣ вихарати маха̄ване кӯт̣а̄га̄раса̄ла̄йанти.

веран̃джабха̄н̣ава̄ро нит̣т̣хито.