5. ачелакавагго

1. ачелакасиккха̄падам̣

269. тена самайена буддхо бхагава̄ веса̄лийам̣ вихарати маха̄ване кӯт̣а̄га̄раса̄ла̄йам̣. тена кхо пана самайена сан̇гхасса кха̄данӣйам̣ уссаннам̣ хоти. атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавато етаматтхам̣ а̄рочеси. ‘‘тенаха̄нанда, вигха̄са̄да̄нам̣ пӯвам̣ дехӣ’’ти. ‘‘евам̣ бханте’’ти кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавато пат̣иссун̣итва̄ вигха̄са̄де пат̣ипа̄т̣ийа̄ нисӣда̄петва̄ екекам̣ пӯвам̣ денто ан̃н̃атарисса̄ парибба̄джика̄йа екам̣ ман̃н̃ама̄но две пӯве ада̄си. са̄манта̄ парибба̄джика̄йо там̣ парибба̄джикам̣ етадавочум̣ – ‘‘джа̄ро те есо саман̣о’’ти. ‘‘на ме со саман̣о джа̄ро, екам̣ ман̃н̃ама̄но две пӯве ада̄сӣ’’ти. дутийампи кхо…пе… татийампи кхо а̄йасма̄ а̄нандо екекам̣ пӯвам̣ денто тасса̄йева парибба̄джика̄йа екам̣ ман̃н̃ама̄но две пӯве ада̄си. са̄манта̄ парибба̄джика̄йо там̣ парибба̄джикам̣ етадавочум̣ – ‘‘джа̄ро те есо саман̣о’’ти. ‘‘на ме со саман̣о джа̄ро, екам̣ ман̃н̃ама̄но две пӯве ада̄сӣ’’ти. ‘‘джа̄ро на джа̄ро’’ти бхан̣д̣им̣су. ан̃н̃атаропи а̄джӣвако паривесанам̣ агама̄си. ан̃н̃атаро бхиккху пахӯтена саппина̄ оданам̣ маддитва̄ тасса а̄джӣвакасса махантам̣ пин̣д̣ам̣ ада̄си. атха кхо со а̄джӣвако там̣ пин̣д̣ам̣ а̄да̄йа агама̄си. ан̃н̃атаро а̄джӣвако там̣ а̄джӣвакам̣ етадавоча – ‘‘куто тайа̄, а̄вусо, пин̣д̣о ладдхо’’ти? ‘‘тасса̄вусо, саман̣асса готамасса мун̣д̣агахапатикасса паривесана̄йа ладдхо’’ти.

ассосум̣ кхо упа̄сака̄ тесам̣ а̄джӣвака̄нам̣ имам̣ катха̄салла̄пам̣. атха кхо те упа̄сака̄ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо те упа̄сака̄ бхагавантам̣ етадавочум̣ – ‘‘име, бханте, титтхийа̄ аван̣н̣ака̄ма̄ буддхасса аван̣н̣ака̄ма̄ дхаммасса аван̣н̣ака̄ма̄ сан̇гхасса. са̄дху, бханте, аййа̄ титтхийа̄нам̣ сахаттха̄ на дадеййу’’нти. атха кхо бхагава̄ те упа̄саке дхаммийа̄ катха̄йа сандассеси сама̄дапеси самуттеджеси сампахам̣сеси. атха кхо те упа̄сака̄ бхагавата̄ дхаммийа̄ катха̄йа сандассита̄ сама̄дапита̄ самуттеджита̄ сампахам̣сита̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ паккамим̣су. атха кхо бхагава̄ етасмим̣ нида̄не етасмим̣ пакаран̣е дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘тена хи, бхиккхаве, бхиккхӯнам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃апесса̄ми даса аттхавасе пат̣ичча – сан̇гхасут̣т̣хута̄йа, сан̇гхапха̄сута̄йа …пе… саддхаммат̣т̣хитийа̄, винайа̄нуггаха̄йа. еван̃ча пана, бхиккхаве, имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха –

270. ‘‘йо пана бхиккху ачелакасса ва̄ парибба̄джакасса ва̄ парибба̄джика̄йа ва̄ сахаттха̄ кха̄данӣйам̣ ва̄ бходжанӣйам̣ ва̄ дадеййа, па̄читтийа’’нти.

271. йо пана̄ти йо йа̄дисо…пе… бхиккхӯти…пе… айам̣ имасмим̣ аттхе адхиппето бхиккхӯти.

ачелако на̄ма йо кочи парибба̄джакасама̄панно нагго.

парибба̄джако на̄ма бхиккхун̃ча са̄ман̣еран̃ча т̣хапетва̄ йо кочи парибба̄джакасама̄панно.

парибба̄джика̄ на̄ма бхиккхунин̃ча сиккхама̄нан̃ча са̄ман̣ерин̃ча т̣хапетва̄ йа̄ ка̄чи парибба̄джикасама̄панна̄.

кха̄данӣйам̣ на̄ма пан̃ча бходжана̄ни – удакадантапонам̣ т̣хапетва̄ авасесам̣ кха̄данӣйам̣ на̄ма.

бходжанӣйам̣ на̄ма пан̃ча бходжана̄ни – одано, кумма̄со, сатту, маччхо, мам̣сам̣.

дадеййа̄ти ка̄йена ва̄ ка̄йапат̣ибаддхена ва̄ ниссаггийена ва̄ дети, а̄патти па̄читтийасса.

272. титтхийе титтхийасан̃н̃ӣ сахаттха̄ кха̄данӣйам̣ ва̄ бходжанӣйам̣ ва̄ дети, а̄патти па̄читтийасса. титтхийе вематико сахаттха̄ кха̄данӣйам̣ ва̄ бходжанӣйам̣ ва̄ дети, а̄патти па̄читтийасса. титтхийе атиттхийасан̃н̃ӣ сахаттха̄ кха̄данӣйам̣ ва̄ бходжанӣйам̣ ва̄ дети, а̄патти па̄читтийасса.

удакадантапонам̣ дети, а̄патти дуккат̣асса. атиттхийе титтхийасан̃н̃ӣ, а̄патти дуккат̣асса. атиттхийе вематико, а̄патти дуккат̣асса. атиттхийе атиттхийасан̃н̃ӣ, ана̄патти.

273. ана̄патти да̄пети на дети, упаниккхипитва̄ дети, ба̄хира̄лепам̣ дети, умматтакасса, а̄дикаммикасса̄ти.

ачелакасиккха̄падам̣ нит̣т̣хитам̣ пат̣хамам̣.

2. уййоджанасиккха̄падам̣

274. тена самайена буддхо бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ упанандо сакйапутто бха̄туно саддхивиха̄рикам̣ бхиккхум̣ етадавоча – ‘‘еха̄вусо, га̄мам̣ пин̣д̣а̄йа пависисса̄ма̄’’ти. тасса ада̄петва̄ уййоджеси – ‘‘гаччха̄вусо, на ме тайа̄ саддхим̣ катха̄ ва̄ нисаджджа̄ ва̄ пха̄су хоти, екакасса ме катха̄ ва̄ нисаджджа̄ ва̄ пха̄су хотӣ’’ти. атха кхо со бхиккху упакат̣т̣хе ка̄ле на̄саккхи пин̣д̣а̄йа чаритум̣, пат̣иккаманепи бхаттависсаггам̣ на самбха̄веси, чхиннабхатто ахоси. атха кхо со бхиккху а̄ра̄мам̣ гантва̄ бхиккхӯнам̣ етаматтхам̣ а̄рочеси. йе те бхиккхӯ аппиччха̄…пе… те уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма а̄йасма̄ упанандо сакйапутто бхиккхум̣ – ‘еха̄вусо, га̄мам̣ пин̣д̣а̄йа пависисса̄ма̄’ти тасса ада̄петва̄ уййоджессатӣ’’ти …пе… саччам̣ кира твам̣, упананда, бхиккхум̣ – ‘‘еха̄вусо, га̄мам̣ пин̣д̣а̄йа пависисса̄ма̄’’ти тасса ада̄петва̄ уййоджесӣти? ‘‘саччам̣, бхагава̄’’ти. вигарахи буддхо бхагава̄…пе… катхан̃хи на̄ма твам̣, могхапуриса, бхиккхум̣ – ‘‘еха̄вусо, га̄мам̣ пин̣д̣а̄йа пависисса̄ма̄’’ти тасса ада̄петва̄ уййоджессаси! нетам̣, могхапуриса, аппасанна̄нам̣ ва̄ паса̄да̄йа…пе… еван̃ча пана, бхиккхаве, имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха –

275. ‘‘йо пана бхиккху бхиккхум̣ – ‘‘еха̄вусо, га̄мам̣ ва̄ нигамам̣ ва̄ пин̣д̣а̄йа пависисса̄ма̄’ти тасса да̄петва̄ ва̄ ада̄петва̄ ва̄ уййоджеййа – ‘гаччха̄вусо, на ме тайа̄ саддхим̣ катха̄ ва̄ нисаджджа̄ ва̄ пха̄су хоти, екакасса ме катха̄ ва̄ нисаджджа̄ ва̄ пха̄су хотӣ’ти, етадева паччайам̣ каритва̄ анан̃н̃ам̣, па̄читтийа’’нти.

276. йо пана̄ти йо, йа̄дисо…пе… бхиккхӯти…пе… айам̣ имасмим̣ аттхе адхиппето бхиккхӯти.

бхиккхунти ан̃н̃ам̣ бхиккхум̣.

еха̄вусо, га̄мам̣ ва̄ нигамам̣ ва̄ти га̄мопи нигамопи нагарампи, га̄мо чева нигамо ча.

тасса да̄петва̄ти йа̄гум̣ ва̄ бхаттам̣ ва̄ кха̄данӣйам̣ ва̄ бходжанӣйам̣ ва̄ да̄петва̄.

ада̄петва̄ти на кин̃чи да̄петва̄.

уййоджеййа̄ти ма̄туга̄мена саддхим̣ хаситука̄мо кӣл̣итука̄мо рахо нисӣдитука̄мо ана̄ча̄рам̣ а̄чаритука̄мо евам̣ вадети – ‘‘гаччха̄вусо, на ме тайа̄ саддхим̣ катха̄ ва̄ нисаджджа̄ ва̄ пха̄су хоти, екакасса ме катха̄ ва̄ нисаджджа̄ ва̄ пха̄су хотӣ’’ти уййоджети, а̄патти дуккат̣асса. дассанӯпача̄рам̣ ва̄ саванӯпача̄рам̣ ва̄ виджахантасса а̄патти дуккат̣асса. виджахите, а̄патти па̄читтийасса.

етадева паччайам̣ каритва̄ анан̃н̃анти на ан̃н̃о кочи паччайо хоти уййоджетум̣.

277. упасампанне упасампаннасан̃н̃ӣ уййоджети, а̄патти па̄читтийасса. упасампанне вематико уййоджети, а̄патти па̄читтийасса. упасампанне анупасампаннасан̃н̃ӣ уййоджети, а̄патти па̄читтийасса.

калиса̄санам̣ а̄ропети, а̄патти дуккат̣асса. анупасампаннам̣ уййоджети, а̄патти дуккат̣асса. калиса̄санам̣ а̄ропети, а̄патти дуккат̣асса. анупасампанне упасампаннасан̃н̃ӣ, а̄патти дуккат̣асса. анупасампанне вематико, а̄патти дуккат̣асса. анупасампанне анупасампаннасан̃н̃ӣ, а̄патти дуккат̣асса.

278. ана̄патти ‘‘убхо екато на йа̄песса̄ма̄’’ти уййоджети, ‘‘махаггхам̣ бхан̣д̣ам̣ пасситва̄ лобхадхаммам̣ уппа̄дессатӣ’’ти уййоджети, ‘‘ма̄туга̄мам̣ пасситва̄ анабхиратим̣ уппа̄дессатӣ’’ти уййоджети, ‘‘гила̄насса ва̄ охиййакасса ва̄ виха̄рапа̄ласса ва̄ йа̄гум̣ ва̄ бхаттам̣ ва̄ кха̄данӣйам̣ ва̄ бходжанӣйам̣ ва̄ нӣхара̄’’ти уййоджети, на ана̄ча̄рам̣ а̄чаритука̄мо, сати каран̣ӣйе уййоджети, умматтакасса, а̄дикаммикасса̄ти.

уййоджанасиккха̄падам̣ нит̣т̣хитам̣ дутийам̣.

3. сабходжанасиккха̄падам̣

279. тена самайена буддхо бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ упанандо сакйапутто саха̄йакасса гхарам̣ гантва̄ тасса паджа̄патийа̄ саддхим̣ сайанигхаре [сайанӣгхаре (сйа̄.)] нисаджджам̣ каппеси. атха кхо со пурисо йена̄йасма̄ упанандо сакйапутто тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ упанандам̣ сакйапуттам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо со пурисо паджа̄патим̣ етадавоча – ‘‘дадеха̄ййасса бхиккха’’нти. атха кхо са̄ иттхӣ а̄йасмато упанандасса сакйапуттасса бхиккхам̣ ада̄си. атха кхо со пурисо а̄йасмантам̣ упанандам̣ сакйапуттам̣ етадавоча – ‘‘гаччхатха, бханте, йато аййасса бхиккха̄ динна̄’’ти. атха кхо са̄ иттхӣ саллаккхетва̄ – ‘‘парийут̣т̣хито айам̣ пурисо’’ти, а̄йасмантам̣ упанандам̣ сакйапуттам̣ етадавоча – ‘‘нисӣдатха, бханте, ма̄ агамиттха̄’’ти. дутийампи кхо со пурисо…пе… татийампи кхо со пурисо а̄йасмантам̣ упанандам̣ сакйапуттам̣ етадавоча – ‘‘гаччхатха, бханте, йато аййасса бхиккха̄ динна̄’’ти. татийампи кхо са̄ иттхӣ а̄йасмантам̣ упанандам̣ сакйапуттам̣ етадавоча – ‘‘нисӣдатха, бханте, ма̄ агамиттха̄’’ти.

атха кхо со пурисо никкхамитва̄ бхиккхӯ уджджха̄песи – ‘‘айам̣, бханте, аййо упанандо майхам̣ паджа̄патийа̄ саддхим̣ сайанигхаре нисинно. со майа̄ уййоджӣйама̄но на иччхати гантум̣. бахукичча̄ майам̣ бахукаран̣ӣйа̄’’ти. йе те бхиккхӯ аппиччха̄…пе… те уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма а̄йасма̄ упанандо сакйапутто сабходжане куле анупакхаджджа нисаджджам̣ каппессатӣ’’ти…пе… саччам̣ кира твам̣, упананда, сабходжане куле анупакхаджджа нисаджджам̣ каппесӣти? ‘‘саччам̣, бхагава̄’’ти. вигарахи буддхо бхагава̄…пе… катхан̃хи на̄ма твам̣, могхапуриса, сабходжане куле анупакхаджджа нисаджджам̣ каппессаси! нетам̣, могхапуриса, аппасанна̄нам̣ ва̄ паса̄да̄йа…пе… еван̃ча пана, бхиккхаве, имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха –

280. ‘‘йо пана бхиккху сабходжане куле анупакхаджджа нисаджджам̣ каппеййа, па̄читтийа’’нти.

281. йо пана̄ти йо йа̄дисо…пе… бхиккхӯти…пе… айам̣ имасмим̣ аттхе адхиппето бхиккхӯти.

сабходжанам̣ на̄ма кулам̣ иттхӣ чева хоти пурисо ча, иттхӣ ча пурисо ча убхо аниккханта̄ хонти, убхо авӣтара̄га̄.

анупакхаджджа̄ти анупависитва̄.

нисаджджам̣ каппеййа̄ти махаллаке гхаре пит̣т̣хасан̇гха̄т̣асса [пит̣т̣хисан̇гха̄т̣асса (сйа̄.)] хаттхапа̄сам̣ виджахитва̄ нисӣдати, а̄патти па̄читтийасса. кхуддаке гхаре пит̣т̣хивам̣сам̣ атиккамитва̄ нисӣдати, а̄патти па̄читтийасса.

282. сайанигхаре сайанигхарасан̃н̃ӣ сабходжане куле анупакхаджджа нисаджджам̣ каппети, а̄патти па̄читтийасса. сайанигхаре вематико сабходжане куле анупакхаджджа нисаджджам̣ каппети, а̄патти па̄читтийасса. сайанигхаре насайанигхарасан̃н̃ӣ сабходжане куле анупакхаджджа нисаджджам̣ каппети, а̄патти па̄читтийасса.

насайанигхаре сайанигхарасан̃н̃ӣ, а̄патти дуккат̣асса. насайанигхаре вематико, а̄патти дуккат̣асса. насайанигхаре насайанигхарасан̃н̃ӣ, ана̄патти.

283. ана̄патти махаллаке гхаре пит̣т̣хасан̇гха̄т̣асса хаттхапа̄сам̣ авиджахитва̄ нисӣдати, кхуддаке гхаре пит̣т̣хивам̣сам̣ анатиккамитва̄ нисӣдати, бхиккху дутийо хоти, убхо никкханта̄ хонти, убхо вӣтара̄га̄, насайанигхаре, умматтакасса, а̄дикаммикасса̄ти.

сабходжанасиккха̄падам̣ нит̣т̣хитам̣ татийам̣.

4. рахопат̣иччханнасиккха̄падам̣

284. тена самайена буддхо бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ упанандо сакйапутто саха̄йакасса гхарам̣ гантва̄ тасса паджа̄патийа̄ саддхим̣ рахо пат̣иччханне а̄сане нисаджджам̣ каппеси. атха кхо со пурисо уджджха̄йати кхиййати випа̄чети – ‘‘катхан̃хи на̄ма аййо упанандо майхам̣ паджа̄патийа̄ саддхим̣ рахо пат̣иччханне а̄сане нисаджджам̣ каппессатӣ’’ти! ассосум̣ кхо бхиккхӯ тасса пурисасса уджджха̄йантасса кхиййантасса випа̄чентасса. йе те бхиккхӯ аппиччха̄…пе… те уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – катхан̃хи на̄ма а̄йасма̄ упанандо сакйапутто ма̄туга̄мена саддхим̣ рахо пат̣иччханне а̄сане нисаджджам̣ каппессатӣти…пе… саччам̣ кира твам̣, упананда, ма̄туга̄мена саддхим̣ рахо пат̣иччханне а̄сане нисаджджам̣ каппесӣти? ‘‘саччам̣, бхагава̄’’ти. вигарахи буддхо бхагава̄…пе… катхан̃хи на̄ма твам̣, могхапуриса, ма̄туга̄мена саддхим̣ рахо пат̣иччханне а̄сане нисаджджам̣ каппессаси! нетам̣, могхапуриса, аппасанна̄нам̣ ва̄ паса̄да̄йа…пе… еван̃ча пана, бхиккхаве, имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха –

285. ‘‘йо пана бхиккху ма̄туга̄мена саддхим̣ рахо пат̣иччханне а̄сане нисаджджам̣ каппеййа, па̄читтийа’’нти.

286. йо пана̄ти йо йа̄дисо…пе… бхиккхӯти…пе… айам̣ имасмим̣ аттхе адхиппето бхиккхӯти.

ма̄туга̄мо на̄ма манусситтхӣ, на йаккхӣ на петӣ на тираччха̄нагата̄, антамасо тадахуджа̄та̄пи да̄рика̄, пагева махаттарӣ.

саддхинти екато.

[па̄чи. 200,291; па̄ра̄. 445,454] рахо на̄ма чаккхусса рахо сотасса рахо. чаккхусса рахо на̄ма на сакка̄ хоти аккхим̣ ва̄ никхан̣ӣйама̄не бхамукам̣ ва̄ уккхипӣйама̄не сӣсам̣ ва̄ уккхипӣйама̄не пасситум̣. сотасса рахо на̄ма на сакка̄ хоти пакатикатха̄ сотум̣.

[па̄ра̄. 445] пат̣иччханнам̣ на̄ма а̄санам̣ кут̣т̣ена [куд̣д̣ена (сӣ. сйа̄.)] ва̄ кава̄т̣ена ва̄ килан̃джена ва̄ са̄н̣ипа̄ка̄рена ва̄ руккхена ва̄ тхамбхена ва̄ коттхал̣ийа̄ [кот̣т̣хал̣ийа̄ (сӣ. сйа̄.) коттхал̣ика̄йа (ка.)] ва̄, йена кеначи пат̣иччханнам̣ хоти.

нисаджджам̣ каппеййа̄ти ма̄туга̄ме нисинне бхиккху упанисинно ва̄ хоти упанипанно ва̄, а̄патти па̄читтийасса. бхиккху нисинне ма̄туга̄мо упанисинно ва̄ хоти упанипанно ва̄, а̄патти па̄читтийасса. убхо ва̄ нисинна̄ хонти убхо ва̄ нипанна̄, а̄патти па̄читтийасса.

287. ма̄туга̄ме ма̄туга̄масан̃н̃ӣ рахо пат̣иччханне а̄сане нисаджджам̣ каппети, а̄патти па̄читтийасса. ма̄туга̄ме вематико рахо пат̣иччханне а̄сане нисаджджам̣ каппети, а̄патти па̄читтийасса. ма̄туга̄ме ама̄туга̄масан̃н̃ӣ рахо пат̣иччханне а̄сане нисаджджам̣ каппети, а̄патти па̄читтийасса.

йаккхийа̄ ва̄ петийа̄ ва̄ пан̣д̣акена ва̄ тираччха̄нагата̄йа ва̄ мануссавиггахиттхийа̄ ва̄ саддхим̣ рахо пат̣иччханне а̄сане нисаджджам̣ каппети, а̄патти дуккат̣асса. ама̄туга̄ме ма̄туга̄масан̃н̃ӣ, а̄патти дуккат̣асса. ама̄туга̄ме вематико, а̄патти дуккат̣асса. ама̄туга̄ме ама̄туга̄масан̃н̃ӣ, ана̄патти.

288. ана̄патти йо кочи вин̃н̃ӯ пурисо дутийо хоти, тит̣т̣хати на нисӣдати, арахопеккхо, ан̃н̃авихито нисӣдати, умматтакасса, а̄дикаммикасса̄ти.

рахопат̣иччханнасиккха̄падам̣ нит̣т̣хитам̣ чатуттхам̣.

5. рахонисаджджасиккха̄падам̣

289. тена самайена буддхо бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ упанандо сакйапутто саха̄йакасса гхарам̣ гантва̄ тасса паджа̄патийа̄ саддхим̣ еко ека̄йа рахо нисаджджам̣ каппеси. атха кхо со пурисо уджджха̄йати кхиййати випа̄чети – ‘‘катхан̃хи на̄ма аййо упанандо майхам̣ паджа̄патийа̄ саддхим̣ еко ека̄йа рахо нисаджджам̣ каппессатӣ’’ти! ассосум̣ кхо бхиккхӯ тасса пурисасса уджджха̄йантасса кхиййантасса випа̄чентасса. йе те бхиккхӯ аппиччха̄…пе… те уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма а̄йасма̄ упанандо сакйапутто ма̄туга̄мена саддхим̣ еко ека̄йа рахо нисаджджам̣ каппессатӣ’’ти…пе… саччам̣ кира твам̣, упананда, ма̄туга̄мена саддхим̣ еко ека̄йа рахо нисаджджам̣ каппесӣти? ‘‘саччам̣, бхагава̄’’ти. вигарахи буддхо бхагава̄…пе… катхан̃хи на̄ма твам̣, могхапуриса, ма̄туга̄мена саддхим̣ еко ека̄йа рахо нисаджджам̣ каппессаси! нетам̣, могхапуриса, аппасанна̄нам̣ ва̄ па̄са̄да̄йа…пе… еван̃ча пана, бхиккхаве, имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха –

290. ‘‘йо пана бхиккху ма̄туга̄мена саддхим̣ еко ека̄йа рахо нисаджджам̣ каппеййа, па̄читтийа’’нти.

291. йо пана̄ти йо йа̄дисо…пе… бхиккхӯти…пе… айам̣ имасмим̣ аттхе адхиппето бхиккхӯти.

ма̄туга̄мо на̄ма манусситтхӣ, на йаккхӣ на петӣ на тираччха̄нагата̄, вин̃н̃ӯ пат̣ибала̄ субха̄ситадуббха̄ситам̣ дут̣т̣хулла̄дут̣т̣хуллам̣ а̄джа̄нитум̣.

саддхинти екато.

еко ека̄йа̄ти бхиккху чева хоти ма̄туга̄мо ча.

[па̄чи. 200,286; па̄ра̄. 445,454] рахо на̄ма чаккхусса рахо, сотасса рахо. чаккхусса рахо на̄ма на сакка̄ хоти аккхим̣ ва̄ никхан̣ӣйама̄не бхамукам̣ ва̄ уккхипӣйама̄не сӣсам̣ ва̄ уккхипӣйама̄не пасситум̣. сотасса рахо на̄ма на сакка̄ хоти пакатикатха̄ сотум̣.

нисаджджам̣ каппеййа̄ти ма̄туга̄ме нисинне бхиккху упанисинно ва̄ хоти упанипанно ва̄, а̄патти па̄читтийасса. бхиккху нисинне ма̄туга̄мо упанисинно ва̄ хоти упанипанно ва̄, а̄патти па̄читтийасса. убхо ва̄ нисинна̄ хонти убхо ва̄ нипанна̄, а̄патти па̄читтийасса.

292. ма̄туга̄ме ма̄туга̄масан̃н̃ӣ еко ека̄йа рахо нисаджджам̣ каппети, а̄патти па̄читтийасса. ма̄туга̄ме вематико еко ека̄йа рахо нисаджджам̣ каппети, а̄патти па̄читтийасса. ма̄туга̄ме ама̄туга̄масан̃н̃ӣ еко ека̄йа рахо нисаджджам̣ каппети, а̄патти па̄читтийасса.

йаккхийа̄ ва̄ петийа̄ ва̄ пан̣д̣акена ва̄ тираччха̄нагатамануссавиггахиттхийа̄ ва̄ [тираччха̄нагата̄йа ва̄ мануссавиггахиттхийа̄ ва̄ (ка.)] саддхим̣ еко ека̄йа рахо нисаджджам̣ каппети, а̄патти дуккат̣асса. ама̄туга̄ме ма̄туга̄масан̃н̃ӣ, а̄патти дуккат̣асса. ама̄туга̄ме вематико, а̄патти дуккат̣асса. ама̄туга̄ме ама̄туга̄масан̃н̃ӣ, ана̄патти.

293. ана̄патти йо кочи вин̃н̃ӯ пурисо дутийо хоти, тит̣т̣хати на нисӣдати, арахопеккхо ан̃н̃авихито нисӣдати, умматтакасса, а̄дикаммикасса̄ти.

рахонисаджджасиккха̄падам̣ нит̣т̣хитам̣ пан̃чамам̣.

6. ча̄риттасиккха̄падам̣

294. тена самайена буддхо бхагава̄ ра̄джагахе вихарати вел̣уване каландаканива̄пе. тена кхо пана самайена а̄йасмато упанандасса сакйапуттасса упат̣т̣ха̄какулам̣ а̄йасмантам̣ упанандам̣ сакйапуттам̣ бхаттена нимантеси. ан̃н̃епи бхиккхӯ бхаттена нимантеси. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ упанандо сакйапутто пуребхаттам̣, кула̄ни пайирупа̄сати. атха кхо те бхиккхӯ те мануссе етадавочум̣ – ‘‘детха̄вусо бхатта’’нти. ‘‘а̄гаметха, бханте, йа̄ва̄ййо упанандо а̄гаччхатӣ’’ти. дутийампи кхо те бхиккхӯ…пе… татийампи кхо те бхиккхӯ те мануссе етадавочум̣ – ‘‘детха̄вусо, бхаттам̣; пуре ка̄ло атиккаматӣ’’ти. ‘‘йампи майам̣, бханте, бхаттам̣ каримха̄ аййасса упанандасса ка̄ран̣а̄. а̄гаметха, бханте, йа̄ва̄ййо упанандо а̄гаччхатӣ’’ти.

атха кхо а̄йасма̄ упанандо сакйапутто пуребхаттам̣ кула̄ни пайирупа̄ситва̄ дива̄ а̄гаччхати. бхиккхӯ на читтарӯпам̣ бхун̃джим̣су. йе те бхиккхӯ аппиччха̄…пе… те уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма а̄йасма̄ упанандо сакйапутто нимантито сабхатто сама̄но пуребхаттам̣ кулесу ча̄риттам̣ а̄паджджиссатӣ’’ти…пе… саччам̣ кира твам̣, упананда, нимантито сабхатто сама̄но пуребхаттам̣ кулесу ча̄риттам̣ а̄паджджасӣти? ‘‘саччам̣, бхагава̄’’ти. вигарахи буддхо бхагава̄…пе… катхан̃хи на̄ма твам̣, могхапуриса, нимантито сабхатто сама̄но пуребхаттам̣ кулесу ча̄риттам̣ а̄паджджиссаси! нетам̣, могхапуриса, аппасанна̄нам̣ ва̄ паса̄да̄йа…пе… еван̃ча пана, бхиккхаве, имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха –

‘‘йо пана бхиккху нимантито сабхатто сама̄но пуребхаттам̣ кулесу ча̄риттам̣ а̄паджджеййа, па̄читтийа’’нти.

еван̃чидам̣ бхагавата̄ бхиккхӯнам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттам̣ хоти.

295. [маха̄ва. 277] тена кхо пана самайена а̄йасмато упанандасса сакйапуттасса упат̣т̣ха̄какулам̣ сан̇гхассаттха̄йа кха̄данӣйам̣ па̄хеси – ‘‘аййасса упанандасса дассетва̄ сан̇гхасса да̄табба’’нти. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ упанандо сакйапутто га̄мам̣ пин̣д̣а̄йа павит̣т̣хо хоти. атха кхо те манусса̄ а̄ра̄мам̣ гантва̄ бхиккхӯ пуччхим̣су – ‘‘кахам̣, бханте, аййо упанандо’’ти? ‘‘еса̄вусо, а̄йасма̄ упанандо сакйапутто га̄мам̣ пин̣д̣а̄йа павит̣т̣хо’’ти. ‘‘идам̣, бханте, кха̄данӣйам̣ аййасса упанандасса дассетва̄ сан̇гхасса да̄табба’’нти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. атха кхо бхагава̄ етасмим̣ нида̄не етасмим̣ пакаран̣е дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘тена хи, бхиккхаве, пат̣иггахетва̄ никкхипатха йа̄ва упанандо а̄гаччхатӣ’’ти.

атха кхо а̄йасма̄ упанандо сакйапутто – ‘‘бхагавата̄ пат̣иккхиттам̣ пуребхаттам̣ кулесу ча̄риттам̣ а̄паджджиту’’нти паччха̄бхаттам̣ кула̄ни пайирупа̄ситва̄ дива̄ пат̣икками, кха̄данӣйам̣ усса̄рийиттха. йе те бхиккхӯ аппиччха̄…пе… те уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма а̄йасма̄ упанандо сакйапутто паччха̄бхаттам̣ кулесу ча̄риттам̣ а̄паджджиссатӣ’’ти…пе… саччам̣ кира твам̣, упананда, паччха̄бхаттам̣ кулесу ча̄риттам̣ а̄паджджасӣти? ‘‘саччам̣, бхагава̄’’ти. вигарахи буддхо бхагава̄…пе… катхан̃хи на̄ма твам̣, могхапуриса, паччха̄бхаттам̣ кулесу ча̄риттам̣ а̄паджджиссаси! нетам̣, могхапуриса, аппасанна̄нам̣ ва̄ паса̄да̄йа…пе… еван̃ча пана бхиккхаве имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха –

‘‘йо пана бхиккху нимантито сабхатто сама̄но пуребхаттам̣ ва̄ паччха̄бхаттам̣ ва̄ кулесу ча̄риттам̣ а̄паджджеййа, па̄читтийа’’нти.

еван̃чидам̣ бхагавата̄ бхиккхӯнам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттам̣ хоти.

296. тена кхо пана самайена бхиккхӯ чӣварада̄насамайе куккучча̄йанта̄ кула̄ни на пайирупа̄санти. чӣварам̣ париттам̣ уппаджджати. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣…пе… ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, чӣварада̄насамайе кула̄ни пайирупа̄ситум̣. еван̃ча пана, бхиккхаве, имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха –

‘‘йо пана бхиккху нимантито сабхатто сама̄но пуребхаттам̣ ва̄ паччха̄бхаттам̣ ва̄ кулесу ча̄риттам̣ а̄паджджеййа, ан̃н̃атра самайа̄, па̄читтийам̣. таттха̄йам̣ самайо. чӣварада̄насамайо – айам̣ таттха самайо’’ти.

еван̃чидам̣ бхагавата̄ бхиккхӯнам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттам̣ хоти.

297. тена кхо пана самайена бхиккхӯ чӣваракаммам̣ каронти, аттхо ча хоти сӯчийа̄пи суттенапи саттхакенапи. бхиккхӯ куккучча̄йанта̄ кула̄ни на пайирупа̄санти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣…пе… ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, чӣварака̄расамайе кула̄ни пайирупа̄ситум̣. еван̃ча пана, бхиккхаве, имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха –

‘‘йо пана бхиккху нимантито сабхатто сама̄но пуребхаттам̣ ва̄ паччха̄бхаттам̣ ва̄ кулесу ча̄риттам̣ а̄паджджеййа, ан̃н̃атра самайа̄, па̄читтийам̣. таттха̄йам̣ самайо. чӣварада̄насамайо, чӣварака̄расамайо – айам̣ таттха самайо’’ти.

еван̃чидам̣ бхагавата̄ бхиккхӯнам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттам̣ хоти.

298. тена кхо пана самайена бхиккхӯ гила̄на̄ хонти, аттхо ча хоти бхесаджджехи. бхиккхӯ куккучча̄йанта̄ кула̄ни на пайирупа̄санти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣…пе… ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, сантам̣ бхиккхум̣ а̄пуччха̄ кула̄ни пайирупа̄ситум̣. еван̃ча пана, бхиккхаве, имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха –

299. ‘‘йо пана бхиккху нимантито сабхатто сама̄но сантам̣ бхиккхум̣ ана̄пуччха̄ пуребхаттам̣ ва̄ паччха̄бхаттам̣ ва̄ кулесу ча̄риттам̣ а̄паджджеййа, ан̃н̃атра самайа̄, па̄читтийам̣. таттха̄йам̣ самайо. чӣварада̄насамайо, чӣварака̄расамайо – айам̣ таттха самайо’’ти.

300. йо пана̄ти йо йа̄дисо…пе… бхиккхӯти…пе… айам̣ имасмим̣ аттхе адхиппето бхиккхӯти.

нимантито на̄ма пан̃чаннам̣ бходжана̄нам̣ ан̃н̃атарена бходжанена нимантито.

сабхатто на̄ма йена нимантито тена сабхатто.

сантам̣ на̄ма бхиккхум̣ сакка̄ хоти а̄пуччха̄ пависитум̣.

асантам̣ на̄ма бхиккхум̣ на сакка̄ хоти а̄пуччха̄ пависитум̣.

пуребхаттам̣ на̄ма йена нимантито там̣ абхутта̄вӣ.

паччха̄бхаттам̣ на̄ма йена нимантито там̣ антамасо кусаггенапи [арун̣уггаманепи (сӣ.)] бхуттам̣ хоти.

кулам̣ на̄ма чатта̄ри кула̄ни – кхаттийакулам̣, бра̄хман̣акулам̣, вессакулам̣, суддакулам̣.

кулесу ча̄риттам̣ а̄паджджеййа̄ти ан̃н̃асса гхарӯпача̄рам̣ оккамантасса а̄патти дуккат̣асса. пат̣хамам̣ па̄дам̣ умма̄рам̣ атикка̄мети, а̄патти дуккат̣асса. дутийам̣ па̄дам̣ атикка̄мети, а̄патти па̄читтийасса.

ан̃н̃атра самайа̄ти т̣хапетва̄ самайам̣.

чӣварада̄насамайо на̄ма анаттхате катхине васса̄насса паччхимо ма̄со, аттхате катхине пан̃ча ма̄са̄.

чӣварака̄расамайо на̄ма чӣваре кайирама̄не.

301. нимантите нимантитасан̃н̃ӣ сантам̣ бхиккхум̣ ана̄пуччха̄ пуребхаттам̣ ва̄ паччха̄бхаттам̣ ва̄ кулесу ча̄риттам̣ а̄паджджати, ан̃н̃атра самайа̄, а̄патти па̄читтийасса. нимантите вематико сантам̣ бхиккхум̣ ана̄пуччха̄ пуребхаттам̣ ва̄ паччха̄бхаттам̣ ва̄ кулесу ча̄риттам̣ а̄паджджати, ан̃н̃атра самайа̄, а̄патти па̄читтийасса. нимантите анимантитасан̃н̃ӣ сантам̣ бхиккхум̣ ана̄пуччха̄ пуребхаттам̣ ва̄ паччха̄бхаттам̣ ва̄ кулесу ча̄риттам̣ а̄паджджати, ан̃н̃атра самайа̄, а̄патти па̄читтийасса.

анимантите нимантитасан̃н̃ӣ, а̄патти дуккат̣асса. анимантите вематико, а̄патти дуккат̣асса. анимантите анимантитасан̃н̃ӣ, ана̄патти.

302. ана̄патти самайе, сантам̣ бхиккхум̣ а̄пуччха̄ пависати, асантам̣ бхиккхум̣ ана̄пуччха̄ пависати, ан̃н̃асса гхарена магго хоти, гхарӯпача̄рена магго хоти, антара̄ра̄мам̣ гаччхати, бхиккхунупассайам̣ гаччхати, титтхийасеййам̣ гаччхати, пат̣иккаманам̣ гаччхати, бхаттийагхарам̣ гаччхати, а̄пада̄су, умматтакасса, а̄дикаммикасса̄ти.

ча̄риттасиккха̄падам̣ нит̣т̣хитам̣ чхат̣т̣хам̣.

7. маха̄на̄масиккха̄падам̣

303. тена самайена буддхо бхагава̄ саккесу вихарати капилаваттхусмим̣ нигродха̄ра̄ме. тена кхо пана самайена маха̄на̄масса саккасса бхесаджджам̣ уссаннам̣ хоти. атха кхо маха̄на̄мо сакко йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо маха̄на̄мо сакко бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘иччха̄махам̣, бханте, сан̇гхам̣ чатума̄сам̣ [чатумма̄сам̣ (сӣ.) ча̄тума̄сам̣ (сйа̄.)] бхесаджджена пава̄рету’’нти. ‘‘са̄дху са̄дху, маха̄на̄ма! тена хи твам̣, маха̄на̄ма, сан̇гхам̣ чатума̄сам̣ бхесаджджена пава̄рехӣ’’ти. бхиккхӯ куккучча̄йанта̄ на̄дхива̄сенти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣…пе… ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, чатума̄сам̣ бхесаджджаппаччайапава̄ран̣ам̣ са̄дитунти.

304. тена кхо пана самайена бхиккхӯ маха̄на̄мам̣ саккам̣ париттам̣ бхесаджджам̣ вин̃н̃а̄пенти. татхева маха̄на̄масса саккасса бхесаджджам̣ уссаннам̣ хоти. дутийампи кхо маха̄на̄мо сакко йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо маха̄на̄мо сакко бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘иччха̄махам̣, бханте, сан̇гхам̣ апарампи чатума̄сам̣ бхесаджджена пава̄рету’’нти. ‘‘са̄дху са̄дху, маха̄на̄ма! тена хи твам̣, маха̄на̄ма, сан̇гхам̣ апарампи чатума̄сам̣ бхесаджджена пава̄рехӣ’’ти. бхиккхӯ куккучча̄йанта̄ на̄дхива̄сенти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣…пе… ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, пуна пава̄ран̣ампи са̄дитунти.

305. тена кхо пана самайена бхиккхӯ маха̄на̄мам̣ саккам̣ париттам̣йева бхесаджджам̣ вин̃н̃а̄пенти. татхева маха̄на̄масса саккасса бхесаджджам̣ уссаннам̣ хоти. татийампи кхо маха̄на̄мо сакко йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо маха̄на̄мо сакко бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘иччха̄махам̣, бханте, сан̇гхам̣ йа̄ваджӣвам̣ бхесаджджена пава̄рету’’нти. ‘‘са̄дху са̄дху, маха̄на̄ма! тена хи твам̣, маха̄на̄ма, сан̇гхам̣ йа̄ваджӣвам̣ бхесаджджена пава̄рехӣ’’ти. бхиккхӯ куккучча̄йанта̄ на̄дхива̄сенти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣…пе… ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, ниччапава̄ран̣ампи са̄дитунти.

тена кхо пана самайена чхаббаггийа̄ бхиккхӯ дунниваттха̄ хонти дуппа̄рута̄ ана̄каппасампанна̄. маха̄на̄мо сакко ватта̄ хоти – ‘‘кисса тумхе, бханте, дунниваттха̄ дуппа̄рута̄ ана̄каппасампанна̄? нану на̄ма паббаджитена суниваттхена бхавитаббам̣ супа̄рутена а̄каппасампаннена̄’’ти? чхаббаггийа̄ бхиккхӯ маха̄на̄ме сакке упанандхим̣су. атха кхо чхаббаггийа̄нам̣ бхиккхӯнам̣ етадахоси – ‘‘кена ну кхо майам̣ упа̄йена маха̄на̄мам̣ саккам̣ ман̇ку кареййа̄ма̄’’ти? атха кхо чхаббаггийа̄нам̣ бхиккхӯнам̣ етадахоси – ‘‘маха̄на̄мена кхо, а̄вусо, саккена сан̇гхо бхесаджджена пава̄рито. ханда майам̣, а̄вусо, маха̄на̄мам̣ саккам̣ саппим̣ вин̃н̃а̄пема̄’’ти. атха кхо чхаббаггийа̄ бхиккхӯ йена маха̄на̄мо сакко тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ маха̄на̄мам̣ саккам̣ етадавочум̣ – ‘‘дон̣ена, а̄вусо, саппина̄ аттхо’’ти. ‘‘аджджан̣хо, бханте, а̄гаметха. манусса̄ ваджам̣ гата̄ саппим̣ а̄харитум̣. ка̄лам̣ а̄хариссатха̄’’ти [ка̄ле хариссатха̄ти (сйа̄.)].

дутийампи кхо…пе… татийампи кхо чхаббаггийа̄ бхиккхӯ маха̄на̄мам̣ саккам̣ етадавочум̣ – ‘‘дон̣ена, а̄вусо, саппина̄ аттхо’’ти. ‘‘аджджан̣хо, бханте, а̄гаметха. манусса̄ ваджам̣ гата̄ саппим̣ а̄харитум̣. ка̄лам̣ а̄хариссатха̄’’ти. ‘‘ким̣ пана тайа̄, а̄вусо, ада̄тука̄мена пава̄ритена, йам̣ твам̣ пава̄ретва̄ на десӣ’’ти! атха кхо маха̄на̄мо сакко уджджха̄йати кхиййати випа̄чети – ‘‘катхан̃хи на̄ма бхаданта̄ – ‘аджджан̣хо, бханте, а̄гаметха̄’ти вуччама̄на̄ на̄гамессантӣ’’ти! ассосум̣ кхо бхиккхӯ маха̄на̄масса саккасса уджджха̄йантасса кхиййантасса випа̄чентасса. йе те бхиккхӯ аппиччха̄…пе… те уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма чхаббаггийа̄ бхиккхӯ маха̄на̄мена саккена – ‘аджджан̣хо, бханте, а̄гаметха̄’ти вуччама̄на̄ на̄гамессантӣ’’ти…пе… саччам̣ кира тумхе, бхиккхаве, маха̄на̄мена саккена – ‘‘аджджан̣хо, бханте, а̄гаметха̄’’ти вуччама̄на̄ на̄гаметха̄ти? ‘‘саччам̣, бхагава̄’’ти. вигарахи буддхо бхагава̄…пе… катхан̃хи на̄ма тумхе, могхапуриса̄, маха̄на̄мена саккена – ‘‘аджджан̣хо, бханте а̄гаметха̄’’ти вуччама̄на̄ на̄гамессатха! нетам̣, могхапуриса̄, аппасанна̄нам̣ ва̄ паса̄да̄йа…пе… еван̃ча пана, бхиккхаве имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха –

306. ‘‘агила̄нена бхиккхуна̄ чатума̄саппаччайапава̄ран̣а̄ са̄дитабба̄, ан̃н̃атра пунапава̄ран̣а̄йа, ан̃н̃атра ниччапава̄ран̣а̄йа; тато че уттари са̄дийеййа, па̄читтийа’’нти.

307. агила̄нена бхиккхуна̄ чатума̄саппаччайапава̄ран̣а̄ са̄дитабба̄ти гила̄наппаччайапава̄ран̣а̄ са̄дитабба̄.

пунапава̄ран̣а̄пи са̄дитабба̄ти йада̄ гила̄но бхависса̄ми тада̄ вин̃н̃а̄песса̄мӣти.

ниччапава̄ран̣а̄пи са̄дитабба̄ти йада̄ гила̄но бхависса̄ми тада̄ вин̃н̃а̄песса̄мӣти.

тато че уттари са̄дийеййа̄ти аттхи пава̄ран̣а̄ бхесаджджапарийанта̄ на раттипарийанта̄, аттхи пава̄ран̣а̄ раттипарийанта̄ на бхесаджджапарийанта̄, аттхи пава̄ран̣а̄ бхесаджджапарийанта̄ ча раттипарийанта̄ ча, аттхи пава̄ран̣а̄ нева бхесаджджапарийанта̄ на раттипарийанта̄.

бхесаджджапарийанта̄ на̄ма бхесаджджа̄ни париггахита̄ни хонти – ‘‘еттакехи бхесаджджехи пава̄ремӣ’’ти. раттипарийанта̄ на̄ма раттийо париггахита̄йо хонти – ‘‘еттака̄су раттӣсу пава̄ремӣ’’ти. бхесаджджапарийанта̄ ча раттипарийанта̄ ча на̄ма бхесаджджа̄ни ча париггахита̄ни хонти раттийо ча париггахита̄йо хонти – ‘‘еттакехи бхесаджджехи еттака̄су раттӣсу пава̄ремӣ’’ти. нева бхесаджджапарийанта̄ на раттипарийанта̄ на̄ма бхесаджджа̄ни ча апариггахита̄ни хонти раттийо ча апариггахита̄йо хонти.

308. бхесаджджапарийанте – йехи бхесаджджехи пава̄рито хоти та̄ни бхесаджджа̄ни т̣хапетва̄ ан̃н̃а̄ни бхесаджджа̄ни вин̃н̃а̄пети, а̄патти па̄читтийасса. раттипарийанте – йа̄су раттӣсу пава̄рито хоти, та̄ раттийо т̣хапетва̄ ан̃н̃а̄су раттӣсу вин̃н̃а̄пети, а̄патти па̄читтийасса. бхесаджджапарийанте ча раттипарийанте ча – йехи бхесаджджехи пава̄рито хоти, та̄ни бхесаджджа̄ни т̣хапетва̄ йа̄су раттӣсу пава̄рито хоти, та̄ раттийо т̣хапетва̄ ан̃н̃а̄ни бхесаджджа̄ни ан̃н̃а̄су раттӣсу вин̃н̃а̄пети, а̄патти па̄читтийасса. нева бхесаджджапарийанте на раттипарийанте, ана̄патти.

309. на бхесаджджена каран̣ӣйена [каран̣ӣйе (сӣ. сйа̄.)] бхесаджджам̣ вин̃н̃а̄пети, а̄патти па̄читтийасса. ан̃н̃ена бхесаджджена каран̣ӣйена ан̃н̃ам̣ бхесаджджам̣ вин̃н̃а̄пети, а̄патти па̄читтийасса. татуттари татуттарисан̃н̃ӣ бхесаджджам̣ вин̃н̃а̄пети, а̄патти па̄читтийасса. татуттари вематико бхесаджджам̣ вин̃н̃а̄пети, а̄патти па̄читтийасса. татуттари нататуттарисан̃н̃ӣ бхесаджджам̣ вин̃н̃а̄пети, а̄патти па̄читтийасса.

нататуттари татуттарисан̃н̃ӣ, а̄патти дуккат̣асса. нататуттари вематико, а̄патти дуккат̣асса. нататуттари нататуттарисан̃н̃ӣ, ана̄патти.

310. ана̄патти йехи бхесаджджехи пава̄рито хоти та̄ни бхесаджджа̄ни вин̃н̃а̄пети, йа̄су раттӣсу пава̄рито хоти та̄су раттӣсу вин̃н̃а̄пети, ‘‘имехи тайа̄ бхесаджджехи пава̄рита̄мха, амха̄кан̃ча имина̄ ча имина̄ ча бхесаджджена аттхо’’ти а̄чиккхитва̄ вин̃н̃а̄пети, ‘‘йа̄су тайа̄ раттӣсу пава̄рита̄мха та̄йо ча раттийо вӣтиватта̄ амха̄кан̃ча бхесаджджена аттхо’’ти а̄чиккхитва̄ вин̃н̃а̄пети, н̃а̄така̄нам̣ пава̄рита̄нам̣, ан̃н̃ассаттха̄йа, аттано дханена, умматтакасса, а̄дикаммикасса̄ти.

маха̄на̄масиккха̄падам̣ нит̣т̣хитам̣ саттамам̣.

8. уййуттасена̄сиккха̄падам̣

311. тена самайена буддхо бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена кхо пана самайена ра̄джа̄ пасенади косало сена̄йа аббхуййа̄то хоти. чхаббаггийа̄ бхиккхӯ уййуттам̣ сенам̣ дассана̄йа агамам̣су. аддаса̄ кхо ра̄джа̄ пасенади косало чхаббаггийе бхиккхӯ дӯратова а̄гаччханте. дисва̄на паккоса̄петва̄ етадавоча – ‘‘кисса тумхе, бханте, а̄гататтха̄’’ти? ‘‘маха̄ра̄джа̄нам̣ майам̣ дат̣т̣хука̄ма̄’’ [маха̄ра̄джа маха̄ра̄джа̄нам̣ майам̣ дат̣т̣хука̄ма̄ (ка.)] ти. ‘‘ким̣, бханте, мам̣ дит̣т̣хена йуддха̄бхинандинам̣ [йуддха̄бхинандина̄ (ка.)]; нану бхагава̄ пасситаббо’’ти? манусса̄ уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма саман̣а̄ сакйапуттийа̄ уййуттам̣ сенам̣ дассана̄йа а̄гаччхиссанти! амха̄кампи ала̄бха̄, амха̄кампи дулладдхам̣, йе майам̣ а̄джӣвасса хету путтада̄расса ка̄ран̣а̄ сена̄йа а̄гаччха̄ма̄’’ти! ассосум̣ кхо бхиккхӯ тесам̣ манусса̄нам̣ уджджха̄йанта̄нам̣ кхиййанта̄нам̣ випа̄чента̄нам̣. йе те бхиккхӯ аппиччха̄…пе… те уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма чхаббаггийа̄ бхиккхӯ уййуттам̣ сенам̣ дассана̄йа гаччхиссантӣ’’ти…пе… саччам̣ кира тумхе, бхиккхаве, уййуттам̣ сенам̣ дассана̄йа гаччхатха̄ти? ‘‘саччам̣, бхагава̄’’ти. вигарахи буддхо бхагава̄…пе… катхан̃хи на̄ма тумхе, могхапуриса̄, уййуттам̣ сенам̣ дассана̄йа гаччхиссатха! нетам̣, могхапуриса̄, аппасанна̄нам̣ ва̄ паса̄да̄йа…пе… еван̃ча пана, бхиккхаве, имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха –

‘‘йо пана бхиккху уййуттам̣ сенам̣ дассана̄йа гаччхеййа, па̄читтийа’’нти.

еван̃чидам̣ бхагавата̄ бхиккхӯнам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттам̣ хоти.

312. тена кхо пана самайена ан̃н̃атарасса бхиккхуно ма̄туло сена̄йа гила̄но хоти. со тасса бхиккхуно сантике дӯтам̣ па̄хеси – ‘‘ахан̃хи сена̄йа гила̄но. а̄гаччхату бхаданто. иччха̄ми бхадантасса а̄гата’’нти. атха кхо тасса бхиккхуно етадахоси – ‘‘бхагавата̄ сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттам̣ – ‘на уййуттам̣ сенам̣ дассана̄йа гантабба’нти. айан̃ча ме ма̄туло сена̄йа гила̄но. катхам̣ ну кхо майа̄ пат̣ипаджджитабба’’нти? бхагавато етаматтхам̣ а̄рочеси. атха кхо бхагава̄ етасмим̣ нида̄не етасмим̣ пакаран̣е дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, татха̄рӯпаппаччайа̄ сена̄йа гантум̣. еван̃ча пана, бхиккхаве, имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха –

313. ‘‘йо пана бхиккху уййуттам̣ сенам̣ дассана̄йа гаччхеййа, ан̃н̃атра татха̄рӯпаппаччайа̄, па̄читтийа’’нти.

314. йо пана̄ти йо йа̄дисо…пе… бхиккхӯти…пе… айам̣ имасмим̣ аттхе адхиппето бхиккхӯти.

уййутта̄ на̄ма сена̄ га̄мато никкхамитва̄ нивит̣т̣ха̄ ва̄ хоти пайа̄та̄ ва̄.

сена̄ на̄ма хаттхӣ асса̄ ратха̄ паттӣ. два̄дасапурисо хаттхӣ, типурисо ассо, чатупурисо ратхо, чатта̄ро пуриса̄ сарахаттха̄ патти. дассана̄йа гаччхати, а̄патти дуккат̣асса. йаттха т̣хито пассати, а̄патти па̄читтийасса. дассанӯпача̄рам̣ виджахитва̄ пунаппунам̣ пассати, а̄патти па̄читтийасса.

ан̃н̃атра татха̄рӯпаппаччайа̄ти т̣хапетва̄ татха̄рӯпаппаччайам̣.

315. уййутте уййуттасан̃н̃ӣ дассана̄йа гаччхати, ан̃н̃атра татха̄рӯпаппаччайа̄, а̄патти па̄читтийасса. уййутте вематико дассана̄йа гаччхати, ан̃н̃атра татха̄рӯпаппаччайа̄, а̄патти па̄читтийасса. уййутте ануййуттасан̃н̃ӣ дассана̄йа гаччхати, ан̃н̃атра татха̄рӯпаппаччайа̄, а̄патти па̄читтийасса.

екамекам̣ дассана̄йа гаччхати, а̄патти дуккат̣асса. йаттха т̣хито пассати, а̄патти дуккат̣асса. дассанӯпача̄рам̣ виджахитва̄ пунаппунам̣ пассати, а̄патти дуккат̣асса. ануййутте уййуттасан̃н̃ӣ, а̄патти дуккат̣асса. ануййутте вематико, а̄патти дуккат̣асса. ануййутте ануййуттасан̃н̃ӣ, ана̄патти.

316. ана̄патти а̄ра̄ме т̣хито пассати, бхиккхусса т̣хитока̄сам̣ ва̄ нисиннока̄сам̣ ва̄ нипаннока̄сам̣ ва̄ а̄гаччхати, пат̣ипатхам̣ гаччханто пассати, татха̄рӯпаппаччайа̄, а̄пада̄су, умматтакасса, а̄дикаммикасса̄ти.

уййуттасена̄сиккха̄падам̣ нит̣т̣хитам̣ ат̣т̣хамам̣.

9. сена̄ва̄сасиккха̄падам̣

317. тена самайена буддхо бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена кхо пана самайена чхаббаггийа̄ бхиккхӯ сати каран̣ӣйе сенам̣ гантва̄ атирекатираттам̣ сена̄йа васанти. манусса̄ уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма саман̣а̄ сакйапуттийа̄ сена̄йа васиссанти! амха̄кампи ала̄бха̄, амха̄кампи дулладдхам̣, йе майам̣ а̄джӣвасса хету путтада̄расса ка̄ран̣а̄ сена̄йа пат̣иваса̄ма̄’’ти. ассосум̣ кхо бхиккхӯ тесам̣ манусса̄нам̣ уджджха̄йанта̄нам̣ кхиййанта̄нам̣ випа̄чента̄нам̣. йе те бхиккхӯ аппиччха̄…пе… те уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма чхаббаггийа̄ бхиккхӯ атирекатираттам̣ сена̄йа васиссантӣ’’ти…пе… саччам̣ кира тумхе, бхиккхаве, атирекатираттам̣ сена̄йа васатха̄ти? ‘‘саччам̣, бхагава̄’’ти. вигарахи буддхо бхагава̄…пе… катхан̃хи на̄ма тумхе, могхапуриса̄, атирекатираттам̣ сена̄йа васиссатха! нетам̣, могхапуриса̄, аппасанна̄нам̣ ва̄ паса̄да̄йа…пе… еван̃ча пана, бхиккхаве, имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха –

318. ‘‘сийа̄ ча тасса бхиккхуно кочидева паччайо сенам̣ гамана̄йа, дираттатираттам̣ тена бхиккхуна̄ сена̄йа васитаббам̣. тато че уттарим̣ васеййа, па̄читтийа’’нти.

319. сийа̄ ча тасса бхиккхуно кочидева паччайо сенам̣ гамана̄йа̄ти сийа̄ паччайо сийа̄ каран̣ӣйам̣.

дираттатираттам̣ тена бхиккхуна̄ сена̄йа васитаббанти дветиссо раттийо васитаббам̣.

тато че уттари васеййа̄ти чатуттхе дивасе аттхан̇гате сӯрийе сена̄йа васати, а̄патти па̄читтийасса.

320. атирекатиратте атирекасан̃н̃ӣ сена̄йа васати, а̄патти па̄читтийасса. атирекатиратте вематико сена̄йа васати, а̄патти па̄читтийасса. атирекатиратте ӯнакасан̃н̃ӣ сена̄йа васати, а̄патти па̄читтийасса.

ӯнакатиратте атирекасан̃н̃ӣ, а̄патти дуккат̣асса. ӯнакатиратте вематико, а̄патти дуккат̣асса. ӯнакатиратте ӯнакасан̃н̃ӣ, ана̄патти.

321. ана̄патти дветиссо раттийо васати, ӯнакадветиссо раттийо васати, две раттийо васитва̄ татийа̄йа раттийа̄ пура̄рун̣а̄ никкхамитва̄ пуна васати, гила̄но васати, гила̄насса каран̣ӣйена васати, сена̄ ва̄ пат̣исена̄йа руддха̄ хоти, кеначи палибуддхо хоти, а̄пада̄су, умматтакасса, а̄дикаммикасса̄ти.

сена̄ва̄сасиккха̄падам̣ нит̣т̣хитам̣ навамам̣.

10. уййодхикасиккха̄падам̣

322. тена самайена буддхо бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена кхо пана самайена чхаббаггийа̄ бхиккхӯ дираттатираттам̣ сена̄йа васама̄на̄ уййодхикампи балаггампи сена̄бйӯхампи анӣкадассанампи гаччханти. ан̃н̃атаропи чхаббаггийо бхиккху уййодхикам̣ гантва̄ кан̣д̣ена пат̣ивиддхо хоти. манусса̄ там̣ бхиккхум̣ уппан̣д̣есум̣ – ‘‘каччи, бханте, суйуддхам̣ ахоси, кати те лаккха̄ни ладдха̄нӣ’’ти? со бхиккху техи мануссехи уппан̣д̣ӣйама̄но ман̇ку ахоси. манусса̄ уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма саман̣а̄ сакйапуттийа̄ уййодхикам̣ дассана̄йа а̄гаччхиссанти! амха̄кампи ала̄бха̄, амха̄кампи дулладдхам̣, йе майам̣ а̄джӣвасса хету путтада̄расса ка̄ран̣а̄ уййодхикам̣ а̄гаччха̄ма̄’’ти. ассосум̣ кхо бхиккхӯ тесам̣ манусса̄нам̣ уджджха̄йанта̄нам̣ кхиййанта̄нам̣ випа̄чента̄нам̣. йе те бхиккхӯ аппиччха̄…пе… те уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма чхаббаггийа̄ бхиккхӯ уййодхикам̣ дассана̄йа гаччхиссантӣ’’ти…пе… саччам̣ кира тумхе, бхиккхаве, уййодхикам̣ дассана̄йа гаччхатха̄ти? ‘‘саччам̣, бхагава̄’’ти. вигарахи буддхо бхагава̄…пе… катхан̃хи на̄ма тумхе, могхапуриса̄, уййодхикам̣ дассана̄йа гаччхиссатха! нетам̣, могхапуриса̄, аппасанна̄нам̣ ва̄ паса̄да̄йа…пе… еван̃ча пана, бхиккхаве, имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха –

323. ‘‘дираттатираттам̣ че бхиккху сена̄йа васама̄но уййодхикам̣ ва̄ балаггам̣ ва̄ сена̄бйӯхам̣ ва̄ анӣкадассанам̣ ва̄ гаччхеййа, па̄читтийа’’нти.

324. дираттатираттам̣ че бхиккху сена̄йа васама̄ноти дветиссо раттийо васама̄но.

уййодхикам̣ на̄ма йаттха сампаха̄ро диссати.

балаггам̣ на̄ма еттака̄ хаттхӣ, еттака̄ асса̄, еттака̄ ратха̄, еттака̄ паттӣ.

сена̄бйӯхам̣ на̄ма ито хаттхӣ хонту, ито асса̄ хонту, ито ратха̄ хонту, ито паттика̄ хонту.

анӣкам̣ на̄ма хаттха̄нӣкам̣, асса̄нӣкам̣, ратха̄нӣкам̣, патта̄нӣкам̣. тайо хаттхӣ паччхимам̣ хаттха̄нӣкам̣, тайо асса̄ паччхимам̣ асса̄нӣкам̣, тайо ратха̄ паччхимам̣ ратха̄нӣкам̣, чатта̄ро пуриса̄ сарахаттха̄ паттӣ паччхимам̣ патта̄нӣкам̣. дассана̄йа гаччхати, а̄патти дуккат̣асса. йаттха т̣хито пассати, а̄патти па̄читтийасса. дассанӯпача̄рам̣ виджахитва̄ пунаппунам̣ пассати, а̄патти па̄читтийасса.