4. бходжанавагго
1. а̄васатхапин̣д̣асиккха̄падам̣
203. тена самайена буддхо бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена кхо пана самайена са̄ваттхийа̄ авидӯре ан̃н̃атарасса пӯгасса а̄васатхапин̣д̣о пан̃н̃атто хоти. чхаббаггийа̄ бхиккхӯ пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа са̄ваттхим̣ пин̣д̣а̄йа пависитва̄ пин̣д̣ам̣ алабхама̄на̄ а̄васатхам̣ агамам̣су. манусса̄ – ‘‘чирассампи бхаданта̄ а̄гата̄’’ти те саккаччам̣ паривисим̣су. атха кхо чхаббаггийа̄ бхиккхӯ дутийампи дивасам̣…пе… татийампи дивасам̣ пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа са̄ваттхим̣ пин̣д̣а̄йа пависитва̄ пин̣д̣ам̣ алабхама̄на̄ а̄васатхам̣ гантва̄ бхун̃джим̣су. атха кхо чхаббаггийа̄нам̣ бхиккхӯнам̣ етадахоси – ‘‘ким̣ майам̣ карисса̄ма а̄ра̄мам̣ гантва̄! хиййопи идхева а̄гантаббам̣ бхависсатӣ’’ти, таттхева ануваситва̄ ануваситва̄ а̄васатхапин̣д̣ам̣ бхун̃джанти. титтхийа̄ апасакканти. манусса̄ уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма саман̣а̄ сакйапуттийа̄ ануваситва̄ ануваситва̄ а̄васатхапин̣д̣ам̣ бхун̃джиссанти! найимесан̃н̃ева а̄васатхапин̣д̣о пан̃н̃атто; саббесан̃н̃ева а̄васатхапин̣д̣о пан̃н̃атто’’ти.
ассосум̣ кхо бхиккхӯ тесам̣ манусса̄нам̣ уджджха̄йанта̄нам̣ кхиййанта̄нам̣ випа̄чента̄нам̣. йе те бхиккхӯ аппиччха̄…пе… те уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – катхан̃хи на̄ма чхаббаггийа̄ бхиккхӯ ануваситва̄ ануваситва̄ а̄васатхапин̣д̣ам̣ бхун̃джиссантӣти…пе… саччам̣ кира тумхе, бхиккхаве, ануваситва̄ ануваситва̄ а̄васатхапин̣д̣ам̣ бхун̃джатха̄ти? ‘‘саччам̣, бхагава̄’’ти. вигарахи буддхо бхагава̄…пе… катхан̃хи на̄ма тумхе, могхапуриса̄, ануваситва̄ ануваситва̄ а̄васатхапин̣д̣ам̣ бхун̃джиссатха! нетам̣, могхапуриса̄, аппасанна̄нам̣ ва̄ паса̄да̄йа…пе… еван̃ча пана, бхиккхаве, имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха –
‘‘еко а̄васатхапин̣д̣о бхун̃джитаббо. тато че уттарим̣ бхун̃джеййа, па̄читтийа’’нти.
еван̃чидам̣ бхагавата̄ бхиккхӯнам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттам̣ хоти.
204. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ са̄рипутто косалесу джанападе са̄ваттхим̣ гаччханто йена ан̃н̃атаро а̄васатхо тенупасан̇ками. манусса̄ – ‘‘чирассампи тхеро а̄гато’’ти саккаччам̣ паривисим̣су. атха кхо а̄йасмато са̄рипуттасса бхутта̄висса кхаро а̄ба̄дхо уппаджджи, на̄саккхи тамха̄ а̄васатха̄ паккамитум̣. атха кхо те манусса̄ дутийампи дивасам̣ а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ етадавочум̣ – ‘‘бхун̃джатха, бханте’’ти. атха кхо а̄йасма̄ са̄рипутто – ‘‘бхагавата̄ пат̣иккхиттам̣ ануваситва̄ ануваситва̄ а̄васатхапин̣д̣ам̣ бхун̃джиту’’нти куккучча̄йанто на пат̣иггахеси; чхиннабхатто ахоси. атха кхо а̄йасма̄ са̄рипутто са̄ваттхим̣ гантва̄ бхиккхӯнам̣ етаматтхам̣ а̄рочеси. бхиккхӯ бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. атха кхо бхагава̄ етасмим̣ нида̄не етасмим̣ пакаран̣е дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, гила̄нена бхиккхуна̄ ануваситва̄ ануваситва̄ а̄васатхапин̣д̣ам̣ бхун̃джитум̣. еван̃ча пана, бхиккхаве, имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха –
205. ‘‘агила̄нена бхиккхуна̄ еко а̄васатхапин̣д̣о бхун̃джитаббо. тато че уттари бхун̃джеййа, па̄читтийа’’нти.
206. агила̄но на̄ма саккоти тамха̄ а̄васатха̄ паккамитум̣.
гила̄но на̄ма на саккоти тамха̄ а̄васатха̄ паккамитум̣.
а̄васатхапин̣д̣о на̄ма пан̃чаннам̣ бходжана̄нам̣ ан̃н̃атарам̣ бходжанам̣ – са̄ла̄йа ва̄ ман̣д̣апе ва̄ руккхамӯле ва̄ аджджхока̄се ва̄ анодисса йа̄вадаттхо пан̃н̃атто хоти. агила̄нена бхиккхуна̄ саким̣ бхун̃джитаббо. тато че уттари ‘бхун̃джисса̄мӣ’ти пат̣игган̣ха̄ти, а̄патти дуккат̣асса. аджджхоха̄ре аджджхоха̄ре а̄патти па̄читтийасса.
207. агила̄но агила̄насан̃н̃ӣ татуттари а̄васатхапин̣д̣ам̣ бхун̃джати, а̄патти па̄читтийасса. агила̄но вематико татуттари а̄васатхапин̣д̣ам̣ бхун̃джати, а̄патти па̄читтийасса. агила̄но гила̄насан̃н̃ӣ татуттарим̣ а̄васатхапин̣д̣ам̣ бхун̃джати, а̄патти па̄читтийасса.
гила̄но агила̄насан̃н̃ӣ, а̄патти дуккат̣асса. гила̄но вематико а̄патти дуккат̣асса. гила̄но гила̄насан̃н̃ӣ, ана̄патти.
208. ана̄патти гила̄насса, агила̄но саким̣ бхун̃джати, гаччханто, ва̄ а̄гаччханто ва̄ бхун̃джати, са̄мика̄ нимантетва̄ бходженти, одисса пан̃н̃атто хоти, на йа̄вадаттхо пан̃н̃атто хоти, пан̃ча бходжана̄ни т̣хапетва̄ саббаттха ана̄патти, умматтакасса, а̄дикаммикасса̄ти.
а̄васатхапин̣д̣асиккха̄падам̣ нит̣т̣хитам̣ пат̣хамам̣.
2. ган̣абходжанасиккха̄падам̣
209. тена самайена буддхо бхагава̄ ра̄джагахе вихарати вел̣уване каландаканива̄пе. тена кхо пана самайена девадатто парихӣнала̄бхасакка̄ро сапарисо кулесу вин̃н̃а̄петва̄ вин̃н̃а̄петва̄ бхун̃джати. манусса̄ уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма саман̣а̄ сакйапуттийа̄ кулесу вин̃н̃а̄петва̄ вин̃н̃а̄петва̄ бхун̃джиссанти! касса сампаннам̣ на мана̄пам̣, касса са̄дум̣ на руччатӣ’’ти! ассосум̣ кхо бхиккхӯ тесам̣ манусса̄нам̣ уджджха̄йанта̄нам̣ кхиййанта̄нам̣ випа̄чента̄нам̣. йе те бхиккхӯ аппиччха̄…пе… те уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма девадатто сапарисо кулесу вин̃н̃а̄петва̄ вин̃н̃а̄петва̄ бхун̃джиссатӣ’’ти…пе… саччам̣ кира твам̣, девадатта, сапарисо кулесу вин̃н̃а̄петва̄ вин̃н̃а̄петва̄ бхун̃джасӣти? ‘‘саччам̣, бхагава̄’’ти. вигарахи буддхо бхагава̄…пе… катхан̃хи на̄ма твам̣, могхапуриса, сапарисо кулесу вин̃н̃а̄петва̄ вин̃н̃а̄петва̄ бхун̃джиссаси! нетам̣, могхапуриса, аппасанна̄нам̣ ва̄ паса̄да̄йа…пе… еван̃ча пана, бхиккхаве, имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха –
‘‘ган̣абходжане па̄читтийа’’нти.
еван̃чидам̣ бхагавата̄ бхиккхӯнам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттам̣ хоти.
210. тена кхо пана самайена манусса̄ гила̄не бхиккхӯ бхаттена нимантенти. бхиккхӯ куккучча̄йанта̄ на̄дхива̄сенти – ‘‘пат̣иккхиттам̣ бхагавата̄ ган̣абходжана’’нти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. атха кхо бхагава̄ етасмим̣ нида̄не етасмим̣ пакаран̣е дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, гила̄нена бхиккхуна̄ ган̣абходжанам̣ бхун̃джитум̣. еван̃ча пана, бхиккхаве, имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха –
‘‘ган̣абходжане, ан̃н̃атра самайа̄, па̄читтийам̣. таттха̄йам̣ самайо. гила̄насамайо – айам̣ таттха самайо’’ти.
еван̃чидам̣ бхагавата̄ бхиккхӯнам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттам̣ хоти.
211. тена кхо пана самайена манусса̄ чӣварада̄насамайе сачӣварабхаттам̣ пат̣ийа̄детва̄ бхиккхӯ нимантенти – ‘‘бходжетва̄ чӣварена аччха̄десса̄ма̄’’ти. бхиккхӯ куккучча̄йанта̄ на̄дхива̄сенти – ‘‘пат̣иккхиттам̣ бхагавата̄ ган̣абходжана’’нти. чӣварам̣ париттам̣ уппаджджати. бхиккхӯ бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣…пе… ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, чӣварада̄насамайе ган̣абходжанам̣ бхун̃джитум̣. еван̃ча пана, бхиккхаве, имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха –
‘‘ган̣абходжане, ан̃н̃атра самайа̄, па̄читтийам̣. таттха̄йам̣ самайо. гила̄насамайо, чӣварада̄насамайо – айам̣ таттха самайо’’ти.
еван̃чидам̣ бхагавата̄ бхиккхӯнам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттам̣ хоти.
212. тена кхо пана самайена манусса̄ чӣварака̄раке бхиккхӯ бхаттена нимантенти. бхиккхӯ куккучча̄йанта̄ на̄дхива̄сенти – ‘‘пат̣иккхиттам̣ бхагавата̄ ган̣абходжана’’нти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣…пе… ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, чӣварака̄расамайе ган̣абходжанам̣ бхун̃джитум̣. еван̃ча пана, бхиккхаве, имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха –
‘‘ган̣абходжане, ан̃н̃атра самайа̄, па̄читтийам̣. таттха̄йам̣ самайо. гила̄насамайо, чӣварада̄насамайо, чӣварака̄расамайо – айам̣ таттха самайо’’ти.
еван̃чидам̣ бхагавата̄ бхиккхӯнам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттам̣ хоти.
213. тена кхо пана самайена бхиккхӯ мануссехи саддхим̣ аддха̄нам̣ гаччханти. атха кхо те бхиккхӯ те мануссе етадавочум̣ – ‘‘мухуттам̣, а̄вусо, а̄гаметха; пин̣д̣а̄йа чарисса̄ма̄’’ти. те евама̄хам̣су – ‘‘идхева, бханте, бхун̃джатха̄’’ти. бхиккхӯ куккучча̄йанта̄ на пат̣игган̣ханти – ‘‘пат̣иккхиттам̣ бхагавата̄ ган̣абходжана’’нти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣…пе… ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, аддха̄нагаманасамайе ган̣абходжанам̣ бхун̃джитум̣. еван̃ча пана, бхиккхаве, имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха –
‘‘ган̣абходжане, ан̃н̃атра самайа̄, па̄читтийам̣. таттха̄йам̣ самайо. гила̄насамайо, чӣварада̄насамайо, чӣварака̄расамайо, аддха̄нагаманасамайо – айам̣ таттха самайо’’ти.
еван̃чидам̣ бхагавата̄ бхиккхӯнам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттам̣ хоти.
214. тена кхо пана самайена бхиккхӯ мануссехи саддхим̣ на̄ва̄йа гаччханти. атха кхо те бхиккхӯ те мануссе етадавочум̣ – ‘‘мухуттам̣, а̄вусо, тӣрам̣ упанетха; пин̣д̣а̄йа чарисса̄ма̄’’ти. те евама̄хам̣су – ‘‘идхева, бханте, бхун̃джатха̄’’ти. бхиккхӯ куккучча̄йанта̄ на пат̣игган̣ханти – ‘‘пат̣иккхиттам̣ бхагавата̄ ган̣абходжана’’нти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣…пе… ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, на̄ва̄бхируханасамайе ган̣абходжанам̣ бхун̃джитум̣. еван̃ча пана, бхиккхаве, имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха –
‘‘ган̣абходжане, ан̃н̃атра самайа̄, па̄читтийам̣. таттха̄йам̣ самайо. гила̄насамайо, чӣварада̄насамайо, чӣварака̄расамайо, аддха̄нагаманасамайо, на̄ва̄бхируханасамайо – айам̣ таттха самайо’’ти.
еван̃чидам̣ бхагавата̄ бхиккхӯнам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттам̣ хоти.
215. тена 0 кхо пана самайена диса̄су вассам̣вут̣т̣ха̄ бхиккхӯ ра̄джагахам̣ а̄гаччханти бхагавантам̣ дассана̄йа. манусса̄ на̄на̄вераджджаке бхиккхӯ пасситва̄ бхаттена нимантенти. бхиккхӯ куккучча̄йанта̄ на̄дхива̄сенти – ‘‘пат̣иккхиттам̣ бхагавата̄ ган̣абходжана’’нти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣…пе… ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, маха̄самайе ган̣абходжанам̣ бхун̃джитум̣. еван̃ча пана, бхиккхаве, имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха –
‘‘ган̣абходжане, ан̃н̃атра самайа̄, па̄читтийам̣. таттха̄йам̣ самайо. гила̄насамайо, чӣварада̄насамайо, чӣварака̄расамайо, аддха̄нагаманасамайо, на̄ва̄бхируханасамайо, маха̄самайо – айам̣ таттха самайо’’ти.
еван̃чидам̣ бхагавата̄ бхиккхӯнам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттам̣ хоти.
216. тена кхо пана самайена ран̃н̃о ма̄гадхасса сенийасса бимбиса̄расса н̃а̄тиса̄лохито а̄джӣвакесу паббаджито хоти. атха кхо со а̄джӣвако йена ра̄джа̄ ма̄гадхо сенийо бимбиса̄ро тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ ра̄джа̄нам̣ ма̄гадхам̣ сенийам̣ бимбиса̄рам̣ етадавоча – ‘‘иччха̄махам̣, маха̄ра̄джа, саббапа̄сан̣д̣икабхаттам̣ ка̄ту’’нти. ‘‘саче твам̣, бханте, буддхаппамукхам̣ бхиккхусан̇гхам̣ пат̣хамам̣ бходжеййа̄си’’. ‘‘евам̣ кареййа̄мӣ’’ти. атха кхо со а̄джӣвако бхиккхӯнам̣ сантике дӯтам̣ па̄хеси – ‘‘адхива̄сенту ме бхиккхӯ сва̄тана̄йа бхатта’’нти. бхиккхӯ куккучча̄йанта̄ на̄дхива̄сенти – ‘‘пат̣иккхиттам̣ бхагавата̄ ган̣абходжана’’нти. атха кхо со а̄джӣвако йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавата̄ саддхим̣ саммоди, саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. екамантам̣ т̣хито кхо со а̄джӣвако бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘бхавампи готамо паббаджито, ахампи паббаджито; арахати паббаджито паббаджитасса пин̣д̣ам̣ пат̣иггахетум̣. адхива̄сету ме бхавам̣ готамо сва̄тана̄йа бхаттам̣ саддхим̣ бхиккхусан̇гхена̄’’ти. адхива̄сеси бхагава̄ тун̣хӣбха̄вена. атха кхо со а̄джӣвако бхагавато адхива̄санам̣ видитва̄ пакка̄ми. атха кхо бхагава̄ етасмим̣ нида̄не етасмим̣ пакаран̣е дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, саман̣абхаттасамайе ган̣абходжанам̣ бхун̃джитум̣. еван̃ча пана, бхиккхаве, имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха –
217. ган̣абходжане , ан̃н̃атра самайа̄, па̄читтийам̣. таттха̄йам̣ самайо. гила̄насамайо, чӣварада̄насамайо, чӣварака̄расамайо, аддха̄нагаманасамайо, на̄ва̄бхируханасамайо, маха̄самайо, саман̣абхаттасамайо – айам̣ таттха самайо’’ти.
218. ган̣абходжанам̣ на̄ма йаттха чатта̄ро бхиккхӯ пан̃чаннам̣ бходжана̄нам̣ ан̃н̃атарена бходжанена нимантита̄ бхун̃джанти. етам̣ ган̣абходжанам̣ на̄ма.
ан̃н̃атра самайа̄ти т̣хапетва̄ самайам̣.
гила̄насамайо на̄ма антамасо па̄да̄пи пхалита̄ [пха̄лита̄ (сйа̄. ка.)] хонти. ‘‘гила̄насамайо’’ти бхун̃джитаббам̣.
чӣварада̄насамайо на̄ма анаттхате катхине васса̄насса паччхимо ма̄со, аттхате катхине пан̃чама̄са̄. ‘‘чӣварада̄насамайо’’ти бхун̃джитаббам̣.
чӣварака̄расамайо на̄ма чӣваре кайирама̄не. ‘‘чӣварака̄расамайо’’ти бхун̃джитаббам̣.
аддха̄нагаманасамайо на̄ма ‘‘аддхайоджанам̣ гаччхисса̄мӣ’’ти бхун̃джитаббам̣, гаччхантена бхун̃джитаббам̣, гатена бхун̃джитаббам̣.
на̄ва̄бхируханасамайо на̄ма ‘‘на̄вам̣ абхирухисса̄мӣ’’ти бхун̃джитаббам̣, а̄рул̣хена бхун̃джитаббам̣, орул̣хена бхун̃джитаббам̣.
маха̄самайо на̄ма йаттха две тайо бхиккхӯ пин̣д̣а̄йа чаритва̄ йа̄пенти, чатуттхе а̄гате на йа̄пенти. ‘‘маха̄самайо’’ти бхун̃джитаббам̣.
саман̣абхаттасамайо на̄ма йо кочи парибба̄джакасама̄панно бхаттам̣ кароти. ‘‘саман̣абхаттасамайо’’ти бхун̃джитаббам̣.
‘‘ан̃н̃атра самайа̄ бхун̃джисса̄мӣ’’ти пат̣игган̣ха̄ти, а̄патти дуккат̣асса. аджджхоха̄ре аджджхоха̄ре а̄патти па̄читтийасса.
219. ган̣абходжане ган̣абходжанасан̃н̃ӣ, ан̃н̃атра самайа̄, бхун̃джати, а̄патти па̄читтийасса. ган̣абходжане вематико, ан̃н̃атра самайа̄, бхун̃джати, а̄патти па̄читтийасса. ган̣абходжане наган̣абходжанасан̃н̃ӣ, ан̃н̃атра самайа̄, бхун̃джати, а̄патти па̄читтийасса.
наган̣абходжане ган̣абходжанасан̃н̃ӣ, а̄патти дуккат̣асса. наган̣абходжане вематико, а̄патти дуккат̣асса. наган̣абходжане наган̣абходжанасан̃н̃ӣ, ана̄патти.
220. ана̄патти самайе, две тайо екато бхун̃джанти, пин̣д̣а̄йа чаритва̄ екато саннипатитва̄ бхун̃джанти, ниччабхаттам̣, сала̄кабхаттам̣, паккхикам̣, упосатхикам̣, па̄т̣ипадикам̣, пан̃ча бходжана̄ни т̣хапетва̄ саббаттха ана̄патти, умматтакасса, а̄дикаммикасса̄ти.
ган̣абходжанасиккха̄падам̣ нит̣т̣хитам̣ дутийам̣.
3. парампарабходжанасиккха̄падам̣
221. тена самайена буддхо бхагава̄ веса̄лийам̣ вихарати маха̄ване кӯт̣а̄га̄раса̄ла̄йам̣. тена кхо пана самайена веса̄лийам̣ пан̣ӣта̄нам̣ бхатта̄нам̣ бхаттапат̣ипа̄т̣и адхит̣т̣хита̄ хоти. атха кхо ан̃н̃атарасса далиддасса каммака̄расса [каммакарасса (сӣ.)] етадахоси – ‘‘на кхо идам̣ оракам̣ бхависсати йатхайиме манусса̄ саккаччам̣ бхаттам̣ каронти; йам̣нӯна̄хампи бхаттам̣ кареййа’’нти. атха кхо со далиддо каммака̄ро йена кирапатико тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ там̣ кирапатикам̣ етадавоча – ‘‘иччха̄махам̣, аййапутта, буддхаппамукхасса бхиккхусан̇гхасса бхаттам̣ ка̄тум̣. дехи ме ветана’’нти. сопи кхо кирапатико саддхо хоти пасанно. атха кхо со кирапатико тасса далиддасса каммака̄расса аббха̄тирекам̣ [атирекам̣ (сйа̄.)] ветанам̣ ада̄си. атха кхо со далиддо каммака̄ро йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо со далиддо каммака̄ро бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘адхива̄сету ме, бханте, бхагава̄ сва̄тана̄йа бхаттам̣ саддхим̣ бхиккхусан̇гхена̄’’ти. ‘‘маха̄ кхо, а̄вусо, бхиккхусан̇гхо. джа̄на̄хӣ’’ти. ‘‘хоту [хоту ме (ка.)] бханте, маха̄ бхиккхусан̇гхо. бахӯ ме бадара̄ пат̣ийатта̄ бадарамиссена пеййа̄ парипӯриссантӣ’’ти. адхива̄сеси бхагава̄ тун̣хӣбха̄вена.
атха кхо со далиддо каммака̄ро бхагавато адхива̄санам̣ видитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ пакка̄ми. ассосум̣ кхо бхиккхӯ – ‘‘далиддена кира каммака̄рена сва̄тана̄йа буддхаппамукхо бхиккхусан̇гхо нимантито, бадарамиссена пеййа̄ парипӯриссантӣ’’ти. те ка̄лассева пин̣д̣а̄йа чаритва̄ бхун̃джим̣су. ассосум̣ кхо манусса̄ – ‘‘далиддена кира каммака̄рена буддхаппамукхо бхиккхусан̇гхо нимантито’’ти. те далиддасса каммака̄расса пахӯтам̣ кха̄данӣйам̣ бходжанӣйам̣ абхихарим̣су. атха кхо со далиддо каммака̄ро тасса̄ раттийа̄ аччайена пан̣ӣтам̣ кха̄данӣйам̣ бходжанӣйам̣ пат̣ийа̄да̄петва̄ бхагавато ка̄лам̣ а̄роча̄песи – ‘‘ка̄ло, бханте, нит̣т̣хитам̣ бхатта’’нти.
атха кхо бхагава̄ пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа йена тасса далиддасса каммака̄расса нивесанам̣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди саддхим̣ бхиккхусан̇гхена. атха кхо со далиддо каммака̄ро бхаттагге бхиккхӯ паривисати. бхиккхӯ евама̄хам̣су – ‘‘тхокам̣, а̄вусо, дехи. тхокам̣, а̄вусо, дехӣ’’ти. ‘‘ма̄ кхо тумхе, бханте, ‘айам̣ далиддо каммака̄ро’ти тхокам̣ тхокам̣ пат̣игган̣хиттха. пахӯтам̣ ме кха̄данӣйам̣ бходжанӣйам̣ пат̣ийаттам̣.
пат̣игган̣хатха, бханте, йа̄вадаттха’’нти. ‘‘на кхо майам̣, а̄вусо, етам̣ка̄ран̣а̄ тхокам̣ тхокам̣ пат̣игган̣ха̄ма. апича, майам̣ ка̄лассева пин̣д̣а̄йа чаритва̄ бхун̃джимха̄; тена майам̣ тхокам̣ тхокам̣ пат̣игган̣ха̄ма̄’’ти.
атха кхо со далиддо каммака̄ро уджджха̄йати кхиййати випа̄чети – ‘‘катхан̃хи на̄ма бхаданта̄ майа̄ нимантита̄ ан̃н̃атра бхун̃джиссанти! на ча̄хам̣ пат̣ибало йа̄вадаттхам̣ да̄ту’’нти? ассосум̣ кхо бхиккхӯ тасса далиддасса каммака̄расса уджджха̄йантасса кхиййантасса випа̄чентасса. йе те бхиккхӯ аппиччха̄…пе… те уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма бхиккхӯ ан̃н̃атра нимантита̄ ан̃н̃атра бхун̃джиссантӣ’’ти…пе… саччам̣ кира, бхиккхаве, бхиккхӯ ан̃н̃атра нимантита̄ ан̃н̃атра бхун̃джантӣти? ‘‘саччам̣, бхагава̄’’ти. вигарахи буддхо бхагава̄…пе… катхан̃хи на̄ма те, бхиккхаве, могхапуриса̄ ан̃н̃атра нимантита̄ ан̃н̃атра бхун̃джиссанти! нетам̣, бхиккхаве, аппасанна̄нам̣ ва̄ паса̄да̄йа…пе… еван̃ча пана, бхиккхаве, имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха –
‘‘парампарабходжане па̄читтийа’’нти.
еван̃чидам̣ бхагавата̄ бхиккхӯнам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттам̣ хоти.
222. тена кхо пана самайена ан̃н̃атаро бхиккху гила̄но хоти. ан̃н̃атаро бхиккху пин̣д̣апа̄там̣ а̄да̄йа йена со бхиккху тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ там̣ бхиккхум̣ етадавоча – ‘‘бхун̃джа̄хи, а̄вусо’’ти. ‘‘алам̣, а̄вусо, аттхи ме бхаттапачча̄са̄’’ти. тасса бхиккхуно пин̣д̣апа̄то уссӯре [уссӯрена (ка.)] а̄харӣйиттха. со бхиккху на читтарӯпам̣ бхун̃джи. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. атха кхо бхагава̄ етасмим̣ нида̄не етасмим̣ пакаран̣е дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, гила̄нена бхиккхуна̄ парампарабходжанам̣ бхун̃джитум̣. еван̃ча пана, бхиккхаве, имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха –
‘‘парампарабходжане, ан̃н̃атра самайа̄, па̄читтийам̣. таттха̄йам̣ самайо. гила̄насамайо – айам̣ таттха самайо’’ти.
еван̃чидам̣ бхагавата̄ бхиккхӯнам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттам̣ хоти.
223. тена кхо пана самайена манусса̄ чӣварада̄насамайе сачӣварабхаттам̣ пат̣ийа̄детва̄ [пат̣ийа̄да̄петва̄ (итипи)] бхиккхӯ нимантенти – ‘‘бходжетва̄ чӣварена аччха̄десса̄ма̄’’ти. бхиккхӯ куккучча̄йанта̄ на̄дхива̄сенти – ‘‘пат̣иккхиттам̣ бхагавата̄ парампарабходжана’’нти. чӣварам̣ париттам̣ уппаджджати. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣…пе… ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, чӣварада̄насамайе парампарабходжанам̣ бхун̃джитум̣. еван̃ча пана, бхиккхаве, имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха –
‘‘парампарабходжане, ан̃н̃атра самайа̄, па̄читтийам̣. таттха̄йам̣ самайо. гила̄насамайо, чӣварада̄насамайо – айам̣ таттха самайо’’ти.
еван̃чидам̣ бхагавата̄ бхиккхӯнам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттам̣ хоти.
224. тена кхо пана самайена манусса̄ чӣварака̄раке бхиккхӯ бхаттена нимантенти. бхиккхӯ куккучча̄йанта̄ на̄дхива̄сенти – ‘‘пат̣иккхиттам̣ бхагавата̄ парампарабходжана’’нти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣…пе… ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, чӣварака̄расамайе парампарабходжанам̣ бхун̃джитум̣. еван̃ча пана, бхиккхаве, имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха –
225. ‘‘парампарабходжане, ан̃н̃атра самайа̄, па̄читтийам̣. таттха̄йам̣ самайо. гила̄насамайо, чӣварада̄насамайо, чӣварака̄расамайо – айам̣ таттха самайо’’ти.
еван̃чидам̣ бхагавата̄ бхиккхӯнам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттам̣ хоти.
226. атха кхо бхагава̄ пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа а̄йасмата̄ а̄нандена паччха̄саман̣ена йена ан̃н̃атарам̣ кулам̣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди. атха кхо те манусса̄ бхагавато ча а̄йасмато ча а̄нандасса бходжанам̣ адам̣су. а̄йасма̄ а̄нандо куккучча̄йанто на пат̣игган̣ха̄ти. ‘‘ган̣ха̄хи [патиган̣ха̄хи (сӣ.)], а̄нанда̄’’ти. ‘‘алам̣, бхагава̄, аттхи ме бхаттапачча̄са̄’’ти. ‘‘тенаха̄нанда, викаппетва̄ ган̣ха̄хӣ’’ти. атха кхо бхагава̄ етасмим̣ нида̄не етасмим̣ пакаран̣е дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, викаппетва̄ [бхаттапачча̄сам̣ викаппетва̄ (сйа̄.)] парампарабходжанам̣ бхун̃джитум̣. еван̃ча пана, бхиккхаве, викаппетаббам̣ – ‘майхам̣ бхаттапачча̄сам̣ иттханна̄масса даммӣ’’’ти.
227. парампарабходжанам̣ на̄ма пан̃чаннам̣ бходжана̄нам̣ ан̃н̃атарена бходжанена нимантито, там̣ т̣хапетва̄ ан̃н̃ам̣ пан̃чаннам̣ бходжана̄нам̣ ан̃н̃атарам̣ бходжанам̣ бхун̃джати, етам̣ парампарабходжанам̣ на̄ма.
ан̃н̃атра самайа̄ти т̣хапетва̄ самайам̣.
гила̄насамайо на̄ма на саккоти ека̄сане нисинно йа̄вадаттхам̣ бхун̃джитум̣. ‘‘гила̄насамайо’’ти бхун̃джитаббам̣.
чӣварада̄насамайо на̄ма анаттхате катхине васса̄насса паччхимо ма̄со, аттхате катхине пан̃ча ма̄са̄. ‘‘чӣварада̄насамайо’’ти бхун̃джитаббам̣.
чӣварака̄расамайо на̄ма чӣваре кайирама̄не. ‘‘чӣварака̄расамайо’’ти бхун̃джитаббам̣.
‘‘ан̃н̃атра самайа̄ бхун̃джисса̄мӣ’’ти пат̣игган̣ха̄ти, а̄патти дуккат̣асса. аджджхоха̄ре аджджхоха̄ре а̄патти па̄читтийасса.
228. парампарабходжане парампарабходжанасан̃н̃ӣ, ан̃н̃атра самайа̄, бхун̃джати, а̄патти па̄читтийасса. парампарабходжане вематико, ан̃н̃атра самайа̄, бхун̃джати, а̄патти па̄читтийасса. парампарабходжане напарампарабходжанасан̃н̃ӣ, ан̃н̃атра самайа̄, бхун̃джати, а̄патти па̄читтийасса.
напарампарабходжане парампарабходжанасан̃н̃ӣ, а̄патти дуккат̣асса. напарампарабходжане вематико, а̄патти дуккат̣асса. напарампарабходжане напарампарабходжанасан̃н̃ӣ, ана̄патти.
229. ана̄патти самайе, викаппетва̄ бхун̃джати, две тайо нимантане екато бхун̃джати, нимантанапат̣ипа̄т̣ийа̄ бхун̃джати, сакалена га̄мена нимантито тасмим̣ га̄ме йаттха каттхачи бхун̃джати, сакалена пӯгена нимантито тасмим̣ пӯге йаттха каттхачи бхун̃джати, нимантийама̄но бхиккхам̣ гахесса̄мӣти бхан̣ати, ниччабхатте, сала̄кабхатте, паккхике, упосатхике, па̄т̣ипадике, пан̃ча бходжана̄ни т̣хапетва̄ саббаттха ана̄патти, умматтакасса, а̄дикаммикасса̄ти.
парампарабходжанасиккха̄падам̣ нит̣т̣хитам̣ татийам̣.
4. ка̄н̣ама̄тусиккха̄падам̣
230. тена самайена буддхо бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена кхо пана самайена ка̄н̣ама̄та̄ упа̄сика̄ саддха̄ хоти пасанна̄. ка̄н̣а̄ га̄маке ан̃н̃атарасса пурисасса динна̄ хоти. атха кхо ка̄н̣а̄ ма̄тугхарам̣ агама̄си кеначидева каран̣ӣйена. атха кхо ка̄н̣а̄йа са̄мико ка̄н̣а̄йа сантике дӯтам̣ па̄хеси – ‘‘а̄гаччхату ка̄н̣а̄, иччха̄ми ка̄н̣а̄йа а̄гата’’нти. атха кхо ка̄н̣ама̄та̄ упа̄сика̄ ‘‘кисмим̣ вийа риттахаттхам̣ ганту’’нти пӯвам̣ [пӯпам̣ (н̣ва̄ди)] пачи. пакке пӯве ан̃н̃атаро пин̣д̣ача̄рико бхиккху ка̄н̣ама̄та̄йа упа̄сика̄йа нивесанам̣ па̄виси. атха кхо ка̄н̣ама̄та̄ упа̄сика̄ тасса бхиккхуно пӯвам̣ да̄песи. со никкхамитва̄ ан̃н̃асса а̄чиккхи. тассапи пӯвам̣ да̄песи. сопи никкхамитва̄ ан̃н̃асса а̄чиккхи. тассапи пӯвам̣ да̄песи. йатха̄пат̣ийаттам̣ пӯвам̣ париккхайам̣ агама̄си. дутийампи кхо ка̄н̣а̄йа са̄мико ка̄н̣а̄йа сантике дӯтам̣ па̄хеси – ‘‘а̄гаччхату ка̄н̣а̄, иччха̄ми ка̄н̣а̄йа а̄гата’’нти. дутийампи кхо ка̄н̣ама̄та̄ упа̄сика̄ ‘‘кисмим̣ вийа риттахаттам̣ ганту’’нти пӯвам̣ пачи. пакке пӯве ан̃н̃атаро пин̣д̣ача̄рико бхиккху ка̄н̣ама̄та̄йа упа̄сика̄йа нивесанам̣ па̄виси. атха кхо ка̄н̣ама̄та̄ упа̄сика̄ тасса бхиккхуно пӯвам̣ да̄песи. со никкхамитва̄ ан̃н̃асса а̄чиккхи. тассапи пӯвам̣ да̄песи. сопи никкхамитва̄ ан̃н̃асса а̄чиккхи. тассапи пӯвам̣ да̄песи. йатха̄пат̣ийаттам̣ пӯвам̣ париккхайам̣ агама̄си. татийампи кхо ка̄н̣а̄йа са̄мико ка̄н̣а̄йа сантике дӯтам̣ па̄хеси – ‘‘а̄гаччхату ка̄н̣а̄, иччха̄ми ка̄н̣а̄йа а̄гатам̣. саче ка̄н̣а̄ на̄гаччхиссати, ахам̣ ан̃н̃ам̣ паджа̄патим̣ а̄несса̄мӣ’’ти. татийампи кхо ка̄н̣ама̄та̄ упа̄сика̄ кисмим̣ вийа риттахаттхам̣ гантунти пӯвам̣ пачи. пакке пӯве ан̃н̃атаро пин̣д̣ача̄рико бхиккху ка̄н̣ама̄та̄йа упа̄сика̄йа нивесанам̣ па̄виси. атха кхо ка̄н̣ама̄та̄ упа̄сика̄ тасса бхиккхуно пӯвам̣ да̄песи. со никкхамитва̄ ан̃н̃асса а̄чиккхи. тассапи пӯвам̣ да̄песи. сопи никкхамитва̄ ан̃н̃асса а̄чиккхи. тассапи пӯвам̣ да̄песи. йатха̄пат̣ийаттам̣ пӯвам̣ париккхайам̣ агама̄си. атха кхо ка̄н̣а̄йа са̄мико ан̃н̃ам̣ паджа̄патим̣ а̄неси.
ассоси кхо ка̄н̣а̄ – ‘‘тена кира пурисена ан̃н̃а̄ паджа̄пати а̄нӣта̄’’ти. са̄ родантӣ ат̣т̣ха̄си. атха кхо бхагава̄ пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа йена ка̄н̣ама̄та̄йа упа̄сика̄йа нивесанам̣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди. атха кхо ка̄н̣ама̄та̄ упа̄сика̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо ка̄н̣ама̄тарам̣ упа̄сикам̣ бхагава̄ етадавоча – ‘‘кисса̄йам̣ ка̄н̣а̄ родатӣ’’ти? атха кхо ка̄н̣ама̄та̄ упа̄сика̄ бхагавато етаматтхам̣ а̄рочеси. атха кхо бхагава̄ ка̄н̣ама̄тарам̣ упа̄сикам̣ дхаммийа̄ катха̄йа сандассетва̄ сама̄дапетва̄ самуттеджетва̄ сампахам̣сетва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ пакка̄ми.
231. тена кхо пана самайена ан̃н̃атаро саттхо ра̄джагаха̄ пат̣ийа̄локам̣ гантука̄мо хоти. ан̃н̃атаро пин̣д̣ача̄рико бхиккху там̣ саттхам̣ пин̣д̣а̄йа па̄виси. ан̃н̃атаро упа̄сако тасса бхиккхуно саттум̣ да̄песи. со никкхамитва̄ ан̃н̃асса а̄чиккхи. тассапи саттум̣ да̄песи. со никкхамитва̄ ан̃н̃асса а̄чиккхи. тассапи саттум̣ да̄песи. йатха̄пат̣ийаттам̣ па̄тхеййам̣ париккхайам̣ агама̄си. атха кхо со упа̄сако те мануссе етадавоча – ‘‘аджджан̣хо, аййа̄, а̄гаметха, йатха̄пат̣ийаттам̣ па̄тхеййам̣ аййа̄нам̣ диннам̣. па̄тхеййам̣ пат̣ийа̄десса̄мӣ’’ти. ‘‘на̄ййо [на̄ййа (сйа̄.)] сакка̄ а̄гаметум̣, пайа̄то саттхо’’ти агамам̣су. атха кхо тасса упа̄сакасса па̄тхеййам̣ пат̣ийа̄детва̄ паччха̄ гаччхантасса чора̄ аччхиндим̣су. манусса̄ уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма саман̣а̄ сакйапуттийа̄ на маттам̣ джа̄нитва̄ пат̣иггахессанти! айам̣ имесам̣ датва̄ паччха̄ гаччханто чорехи аччхинно’’ти. ассосум̣ кхо бхиккхӯ тесам̣ манусса̄нам̣ уджджха̄йанта̄нам̣ кхиййанта̄нам̣ випа̄чента̄нам̣. атха кхо те бхиккхӯ бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. атха кхо бхагава̄ етасмим̣ нида̄не етасмим̣ пакаран̣е дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘тена хи, бхиккхаве, бхиккхӯнам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃апесса̄ми даса аттхавасе пат̣ичча – сан̇гхасут̣т̣хута̄йа, сан̇гхапха̄сута̄йа…пе… винайа̄нуггаха̄йа. еван̃ча пана, бхиккхаве, имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха –
232. ‘‘бхиккхум̣ панева кулам̣ упагатам̣ пӯвехи ва̄ мантхехи ва̄ абхихат̣т̣хум̣ пава̄реййа, а̄кан̇кхама̄нена бхиккхуна̄ дваттипаттапӯра̄ пат̣иггахетабба̄ тато че уттари пат̣игган̣хеййа па̄читтийам̣. дваттипаттапӯре пат̣иггахетва̄ тато нӣхаритва̄ бхиккхӯхи саддхим̣ сам̣вибхаджитаббам̣. айам̣ таттха са̄мӣчӣ’’ти.
233. бхиккхум̣ панева кулам̣ упагатанти кулам̣ на̄ма чатта̄ри кула̄ни – кхаттийакулам̣, бра̄хман̣акулам̣, вессакулам̣, суддакулам̣.
упагатанти таттха гатам̣.
пӯвам̣ на̄ма йам̣кин̃чи пахен̣акаттха̄йа пат̣ийаттам̣.
мантхам̣ на̄ма йам̣кин̃чи па̄тхеййаттха̄йа пат̣ийаттам̣.
абхихат̣т̣хум̣ пава̄реййа̄ти йа̄ватакам̣ иччхаси та̄ватакам̣ ган̣ха̄хӣти.
а̄кан̇кхама̄нена̄ти иччхама̄нена.
дваттипаттапӯра̄ пат̣иггахетабба̄ти дветайо паттапӯра̄ пат̣иггахетабба̄.
тато че уттари пат̣иган̣хеййа̄ти татуттари пат̣игган̣ха̄ти, а̄патти па̄читтийасса.
дваттипаттапӯре пат̣иггахетва̄ тато никкхамантена бхиккхум̣ пасситва̄ а̄чиккхитаббам̣ – ‘‘амутра майа̄ дваттипаттапӯра̄ пат̣иггахита̄, ма̄ кхо таттха пат̣игган̣хӣ’’ти. саче пасситва̄ на а̄чиккхати, а̄патти дуккат̣асса. саче а̄чиккхите пат̣игган̣ха̄ти, а̄патти дуккат̣асса.
тато нӣхаритва̄ бхиккхӯхи саддхим̣ сам̣вибхаджитаббанти пат̣иккаманам̣ нӣхаритва̄ сам̣вибхаджитаббам̣.
айам̣ таттха са̄мӣчӣти айам̣ таттха анудхаммата̄.
234. атирекадваттипаттапӯре атирекасан̃н̃ӣ пат̣игган̣ха̄ти, а̄патти па̄читтийасса. атирекадваттипаттапӯре вематико пат̣игган̣ха̄ти, а̄патти па̄читтийасса. атирекадваттипаттапӯре ӯнакасан̃н̃ӣ пат̣игган̣ха̄ти, а̄патти па̄читтийасса.
ӯнакадваттипаттапӯре атирекасан̃н̃ӣ, а̄патти дуккат̣асса. ӯнакадваттипаттапӯре вематико, а̄патти дуккат̣асса. ӯнакадваттипаттапӯре ӯнакасан̃н̃ӣ, ана̄патти.
235. ана̄патти дваттипаттапӯре пат̣игган̣ха̄ти, ӯнакадваттипаттапӯре пат̣игган̣ха̄ти, на пахен̣акаттха̄йа на па̄тхеййаттха̄йа пат̣ийаттам̣ денти, пахен̣акаттха̄йа ва̄ па̄тхеййаттха̄йа ва̄ пат̣ийаттасесакам̣ денти, гамане пат̣иппассаддхе денти, н̃а̄така̄нам̣ пава̄рита̄нам̣, ан̃н̃ассаттха̄йа, аттано дханена, умматтакасса, а̄дикаммикасса̄ти.
ка̄н̣ама̄тусиккха̄падам̣ нит̣т̣хитам̣ чатуттхам̣.
5. пат̣хамапава̄ран̣а̄сиккха̄падам̣
236. тена самайена буддхо бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена кхо пана самайена ан̃н̃атаро бра̄хман̣о бхиккхӯ нимантетва̄ бходжеси. бхиккхӯ бхутта̄вӣ пава̄рита̄ н̃а̄тикула̄ни гантва̄ екачче бхун̃джим̣су екачче пин̣д̣апа̄там̣ а̄да̄йа агамам̣су. атха кхо со бра̄хман̣о пат̣ивиссаке [пат̣ивисаке (йоджана̄)] етадавоча – ‘‘бхиккхӯ майа̄ аййа̄ сантаппита̄. етха, тумхепи сантаппесса̄мӣ’’ти. те евама̄хам̣су – ‘‘ким̣ твам̣, аййо [аййа (сйа̄.)], амхе сантаппессаси? йепи тайа̄ нимантита̄ тепи амха̄кам̣ гхара̄ни а̄гантва̄ екачче бхун̃джим̣су екачче пин̣д̣апа̄там̣ а̄да̄йа агамам̣сӯ’’ти!
атха кхо со бра̄хман̣о уджджха̄йати кхиййати випа̄чети – ‘‘катхан̃хи на̄ма бхаданта̄ амха̄кам̣ гхаре бхун̃джитва̄ ан̃н̃атра бхун̃джиссанти! на ча̄хам̣ пат̣ибало йа̄вадаттхам̣ да̄ту’’нти! ассосум̣ кхо бхиккхӯ тасса бра̄хман̣асса уджджха̄йантасса кхиййантасса випа̄чентасса. йе те бхиккхӯ аппиччха̄…пе… те уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма бхиккхӯ бхутта̄вӣ пава̄рита̄ ан̃н̃атра бхун̃джиссантӣ’’ти…пе… саччам̣ кира, бхиккхаве, бхиккхӯ бхутта̄вӣ пава̄рита̄ ан̃н̃атра бхун̃джантӣти? ‘‘саччам̣, бхагава̄’’ти. вигарахи буддхо бхагава̄…пе… катхан̃хи на̄ма те, бхиккхаве, могхапуриса̄ бхутта̄вӣ пава̄рита̄ ан̃н̃атра бхун̃джиссанти! нетам̣, бхиккхаве, аппасанна̄нам̣ ва̄ паса̄да̄йа…пе… еван̃ча пана, бхиккхаве, имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха –
‘‘йо пана бхиккху бхутта̄вӣ пава̄рито кха̄данӣйам̣ ва̄ бходжанӣйам̣ ва̄ кха̄деййа ва̄ бхун̃джеййа ва̄, па̄читтийа’’нти.
еван̃чидам̣ бхагавата̄ бхиккхӯнам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттам̣ хоти.
237. тена кхо пана самайена бхиккхӯ гила̄на̄нам̣ бхиккхӯнам̣ пан̣ӣте пин̣д̣апа̄те нӣхаранти. гила̄на̄ на читтарӯпам̣ бхун̃джанти. та̄ни бхиккхӯ чхат̣т̣енти. ассоси кхо бхагава̄ учча̄саддам̣ маха̄саддам̣ ка̄коравасаддам̣. сутва̄на а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ а̄мантеси – ‘‘ким̣ ну кхо со, а̄нанда, учча̄саддо маха̄саддо ка̄коравасаддо’’ти? атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавато етаматтхам̣ а̄рочеси. ‘‘бхун̃джеййум̣ пана̄нанда, бхиккхӯ гила̄на̄тиритта’’нти. ‘‘на бхун̃джеййум̣, бхагава̄’’ти. атха кхо бхагава̄ етасмим̣ нида̄не етасмим̣ пакаран̣е дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘ануджа̄на̄ми бхиккхаве, гила̄насса ча агила̄насса ча атириттам̣ бхун̃джитум̣. еван̃ча пана, бхиккхаве, атириттам̣ ка̄таббам̣ – ‘‘аламетам̣ сабба’’нти. еван̃ча пана, бхиккхаве, имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха –
238. ‘‘йо пана бхиккху бхутта̄вӣ пава̄рито анатириттам̣ кха̄данӣйам̣ ва̄ бходжанӣйам̣ ва̄ кха̄деййа ва̄ бхун̃джеййа ва̄, па̄читтийа’’нти.
239. йо пана̄ти йо йа̄дисо…пе… бхиккхӯти…пе… айам̣ имасмим̣ аттхе адхиппето бхиккхӯти.
бхутта̄вӣ на̄ма пан̃чаннам̣ бходжана̄нам̣ ан̃н̃атарам̣ бходжанам̣ антамасо кусаггенапи бхуттам̣ хоти.
пава̄рито на̄ма асанам̣ пан̃н̃а̄йати, бходжанам̣ пан̃н̃а̄йати, хаттхапа̄се т̣хито абхихарати, пат̣иккхепо пан̃н̃а̄йати.
анатириттам̣ на̄ма акаппийакатам̣ хоти, аппат̣иггахитакатам̣ хоти, анучча̄ритакатам̣ хоти, ахаттхапа̄се катам̣ хоти, абхутта̄вина̄ катам̣ хоти, бхутта̄вина̄ пава̄ритена а̄сана̄ вут̣т̣хитена катам̣ хоти, ‘‘аламетам̣ саббанти авуттам̣ хоти, на гила̄на̄тириттам̣ хоти’’ – етам̣ анатириттам̣ на̄ма.
атириттам̣ на̄ма каппийакатам̣ хоти, пат̣иггахитакатам̣ хоти, учча̄ритакатам̣ хоти, хаттхапа̄се катам̣ хоти, бхутта̄вина̄ катам̣ хоти, бхутта̄вина̄ пава̄ритена а̄сана̄ авут̣т̣хитена катам̣ хоти, ‘‘аламетам̣ сабба’’нти вуттам̣ хоти, гила̄на̄тириттам̣ хоти – етам̣ атириттам̣ на̄ма.
кха̄данӣйам̣ на̄ма пан̃ча бходжана̄ни – йа̄мака̄ликам̣ сатта̄хака̄ликам̣ йа̄ваджӣвикам̣ т̣хапетва̄ авасесам̣ кха̄данӣйам̣ на̄ма.
бходжанӣйам̣ на̄ма пан̃ча бходжана̄ни – одано, кумма̄со, сатту, маччхо, мам̣сам̣.
‘‘кха̄дисса̄ми бхун̃джисса̄мӣ’’ти пат̣игган̣ха̄ти, а̄патти дуккат̣асса аджджхоха̄ре аджджхоха̄ре а̄патти па̄читтийасса.
240. анатиритте анатириттасан̃н̃ӣ кха̄данӣйам̣ ва̄ бходжанӣйам̣ ва̄ кха̄дати ва̄ бхун̃джати ва̄, а̄патти па̄читтийасса. анатиритте вематико кха̄данӣйам̣ ва̄ бходжанӣйам̣ ва̄ кха̄дати ва̄ бхун̃джати ва̄, а̄патти па̄читтийасса. анатиритте атириттасан̃н̃ӣ кха̄данӣйам̣ ва̄ бходжанӣйам̣ ва̄ кха̄дати ва̄ бхун̃джати ва̄, а̄патти па̄читтийасса.
йа̄мака̄ликам̣ сатта̄хака̄ликам̣ йа̄ваджӣвикам̣ а̄ха̄раттха̄йа пат̣игган̣ха̄ти, а̄патти дуккат̣асса. аджджхоха̄ре аджджхоха̄ре а̄патти дуккат̣асса. атиритте анатириттасан̃н̃ӣ, а̄патти дуккат̣асса. атиритте вематико, а̄патти дуккат̣асса. атиритте атириттасан̃н̃ӣ, ана̄патти.
241. ана̄патти атириттам̣ ка̄ра̄петва̄ бхун̃джати, ‘‘атириттам̣ ка̄ра̄петва̄ бхун̃джисса̄мӣ’’ти пат̣игган̣ха̄ти, ан̃н̃ассаттха̄йа харанто гаччхати, гила̄насса сесакам̣ бхун̃джати, йа̄мака̄ликам̣ сатта̄хака̄ликам̣ йа̄ваджӣвикам̣ сати паччайе парибхун̃джати, умматтакасса, а̄дикаммикасса̄ти.
пат̣хамапава̄ран̣а̄сиккха̄падам̣ нит̣т̣хитам̣ пан̃чамам̣.
6. дутийапава̄ран̣а̄сиккха̄падам̣
242. тена самайена буддхо бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена кхо пана самайена две бхиккхӯ косалесу джанападе са̄ваттхим̣ аддха̄намаггаппат̣ипанна̄ хонти. еко бхиккху ана̄ча̄рам̣ а̄чарати. дутийо бхиккху там̣ бхиккхум̣ етадавоча – ‘‘ма̄вусо, еварӯпамака̄си, нетам̣ каппатӣ’’ти. со тасмим̣ упанандхи. атха кхо те бхиккхӯ са̄ваттхим̣ агамам̣су. тена кхо пана самайена са̄ваттхийам̣ ан̃н̃атарасса пӯгасса сан̇гхабхаттам̣ хоти. дутийо бхиккху бхутта̄вӣ пава̄рито хоти. упанаддхо [упанандхо (ка.)] бхиккху н̃а̄тикулам̣ гантва̄ пин̣д̣апа̄там̣ а̄да̄йа йена со бхиккху тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ там̣ бхиккхум̣ етадавоча – ‘‘бхун̃джа̄хи, а̄вусо’’ти. ‘‘алам̣, а̄вусо, парипун̣н̣омхӣ’’ти. ‘‘сундаро, а̄вусо, пин̣д̣апа̄то, бхун̃джа̄хӣ’’ти. атха кхо со бхиккху тена бхиккхуна̄ ниппӣл̣ийама̄но там̣ пин̣д̣апа̄там̣ бхун̃джи. упанаддхо бхиккху там̣ бхиккхум̣ етадавоча – ‘‘твампи [твам̣ хи (сйа̄.)] на̄ма, а̄вусо, мам̣ ваттаббам̣ ман̃н̃аси йам̣ твам̣ бхутта̄вӣ пава̄рито анатириттам̣ бходжанам̣ бхун̃джасӣ’’ти. ‘‘нану, а̄вусо, а̄чиккхитабба’’нти. ‘‘нану, а̄вусо, пуччхитабба’’нти.
атха кхо со бхиккху бхиккхӯнам̣ етаматтхам̣ а̄рочеси. йе те бхиккхӯ аппиччха̄…пе… те уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма бхиккху бхиккхум̣ бхутта̄вим̣ пава̄ритам̣ анатириттена бходжанена абхихат̣т̣хум̣ пава̄рессатӣ’’ ти…пе… саччам̣ кира твам̣, бхиккху, бхиккхум̣ бхутта̄вим̣ пава̄ритам̣ анатириттена бходжанена абхихат̣т̣хум̣ пава̄ресӣти? ‘‘саччам̣, бхагава̄’’ти. вигарахи буддхо бхагава̄…пе… катхан̃хи на̄ма твам̣, могхапуриса, бхиккхум̣ бхутта̄вим̣ пава̄ритам̣ анатириттена бходжанена абхихат̣т̣хум̣ пава̄рессаси! нетам̣, могхапуриса, аппасанна̄нам̣ ва̄ паса̄да̄йа…пе… еван̃ча пана бхиккхаве имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха –
243. ‘‘йо пана бхиккху бхиккхум̣ бхутта̄вим̣ пава̄ритам̣ анатириттена кха̄данӣйена ва̄ бходжанӣйена ва̄ абхихат̣т̣хум̣ пава̄реййа – ‘ханда, бхиккху, кха̄да ва̄ бхун̃джа ва̄’ти, джа̄нам̣ а̄са̄дана̄пеккхо, бхуттасмим̣, па̄читтийа’’нти.
244. йо пана̄ти йо йа̄дисо…пе… бхиккхӯти…пе… айам̣ имасмим̣ аттхе адхиппето бхиккхӯти.
бхиккхунти ан̃н̃ам̣ бхиккхум̣.
бхутта̄вӣ на̄ма пан̃чаннам̣ бходжана̄нам̣ ан̃н̃атарам̣ бходжанам̣, антамасо кусаггенапи бхуттам̣ хоти.
пава̄рито на̄ма асанам̣ пан̃н̃а̄йати, бходжанам̣ пан̃н̃а̄йати, хаттхапа̄се т̣хито абхихарати, пат̣иккхепо пан̃н̃а̄йати.
анатириттам̣ на̄ма акаппийакатам̣ хоти, аппат̣иггахитакатам̣ хоти, анучча̄ритакатам̣ хоти, ахаттхапа̄се катам̣ хоти, абхутта̄вина̄ катам̣ хоти, бхутта̄вина̄ пава̄ритена а̄сана̄ вут̣т̣хитена катам̣ хоти, ‘‘аламетам̣ сабба’’нти авуттам̣ хоти, на гила̄на̄тириттам̣ хоти – етам̣ анатириттам̣ на̄ма.
кха̄данӣйам̣ на̄ма пан̃ча бходжана̄ни – йа̄мака̄ликам̣ сатта̄хака̄ликам̣ йа̄ваджӣвикам̣ т̣хапетва̄ авасесам̣ кха̄данӣйам̣ на̄ма.
бходжанӣйам̣ на̄ма пан̃ча бходжана̄ни – одано, кумма̄со, сатту, маччхо, мам̣сам̣.
абхихат̣т̣хум̣ пава̄реййа̄ти йа̄ватакам̣ иччхаси та̄ватакам̣ ган̣ха̄хӣти.
джа̄на̄ти на̄ма са̄мам̣ ва̄ джа̄на̄ти, ан̃н̃е ва̄ тасса а̄роченти, со ва̄ а̄рочети.
а̄са̄дана̄пеккхоти ‘‘имина̄ имам̣ чодесса̄ми са̄ресса̄ми пат̣ичодесса̄ми пат̣иса̄ресса̄ми ман̇ку карисса̄мӣ’’ти абхихарати, а̄патти дуккат̣асса. тасса вачанена ‘‘кха̄дисса̄ми бхун̃джисса̄мӣ’’ти пат̣игган̣ха̄ти, а̄патти дуккат̣асса. аджджхоха̄ре аджджхоха̄ре а̄патти дуккат̣асса. бходжанапарийоса̄не а̄патти па̄читтийасса.
245. пава̄рите пава̄ритасан̃н̃ӣ анатириттена кха̄данӣйена ва̄ бходжанӣйена ва̄ абхихат̣т̣хум̣ пава̄рети, а̄патти па̄читтийасса. пава̄рите вематико анатириттена кха̄данӣйена ва̄ бходжанӣйена ва̄ абхихат̣т̣хум̣ пава̄рети, а̄патти дуккат̣асса. пава̄рите аппава̄ритасан̃н̃ӣ анатириттена кха̄данӣйена ва̄ бходжанӣйена ва̄ абхихат̣т̣хум̣ пава̄рети, ана̄патти. йа̄мака̄ликам̣ сатта̄хака̄ликам̣ йа̄ваджӣвикам̣ а̄ха̄раттха̄йа абхихарати, а̄патти дуккат̣асса. тасса вачанена ‘‘кха̄дисса̄ми бхун̃джисса̄мӣ’’ти пат̣игган̣ха̄ти, а̄патти дуккат̣асса. аджджхоха̄ре аджджхоха̄ре а̄патти дуккат̣асса. аппава̄рите пава̄ритасан̃н̃ӣ, а̄патти дуккат̣асса. аппава̄рите вематико, а̄патти дуккат̣асса. аппава̄рите аппава̄ритасан̃н̃ӣ, ана̄патти.
246. ана̄патти атириттам̣ ка̄ра̄петва̄ дети, ‘‘атириттам̣ ка̄ра̄петва̄ бхун̃джа̄хӣ’’ти дети, ан̃н̃ассаттха̄йа харанто гаччха̄хӣти дети, гила̄насса сесакам̣ дети, ‘‘йа̄мака̄ликам̣ сатта̄хака̄ликам̣ йа̄ваджӣвикам̣ сати паччайе парибхун̃джа̄’’ти дети, умматтакасса, а̄дикаммикасса̄ти.
дутийапава̄ран̣а̄сиккха̄падам̣ нит̣т̣хитам̣ чхат̣т̣хам̣.
7. вика̄лабходжанасиккха̄падам̣
247. тена самайена буддхо бхагава̄ ра̄джагахе вихарати вел̣уване каландаканива̄пе. тена кхо пана самайена ра̄джагахе гираггасамаджджо хоти. саттарасаваггийа̄ бхиккхӯ гираггасамаджджам̣ дассана̄йа агамам̣су. манусса̄ саттарасаваггийе бхиккхӯ пасситва̄ наха̄петва̄ вилимпетва̄ бходжетва̄ кха̄данӣйам̣ адам̣су. саттарасаваггийа̄ бхиккхӯ кха̄данӣйам̣ а̄да̄йа а̄ра̄мам̣ гантва̄ чхаббаггийе бхиккхӯ етадавочум̣ – ‘‘ган̣ха̄тха̄вусо, кха̄данӣйам̣ кха̄датха̄’’ти. ‘‘куто тумхехи, а̄вусо, кха̄данӣйам̣ ладдха’’нти? саттарасаваггийа̄ бхиккхӯ чхаббаггийа̄нам̣ бхиккхӯнам̣ етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ‘‘ким̣ пана тумхе, а̄вусо, вика̄ле бходжанам̣ бхун̃джатха̄’’ти? ‘‘евама̄вусо’’ти. чхаббаггийа̄ бхиккхӯ уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма саттарасаваггийа̄ бхиккхӯ вика̄ле бходжанам̣ бхун̃джиссантӣ’’ти! атха кхо чхаббаггийа̄ бхиккхӯ бхиккхӯнам̣ етаматтхам̣ а̄рочесум̣. йе те бхиккхӯ аппиччха̄…пе… те уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма саттарасаваггийа̄ бхиккхӯ вика̄ле бходжанам̣ бхун̃джиссантӣ’’ти…пе… саччам̣ кира тумхе, бхиккхаве, вика̄ле бходжанам̣ бхун̃джатха̄ти? ‘‘саччам̣, бхагава̄’’ти. вигарахи буддхо бхагава̄…пе… катхан̃хи на̄ма тумхе, могхапуриса̄, вика̄ле бходжанам̣ бхун̃джиссатха! нетам̣, могхапуриса̄, аппасанна̄нам̣ ва̄ паса̄да̄йа…пе… еван̃ча пана, бхиккхаве, имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха –
248. йо пана бхиккху вика̄ле кха̄данӣйам̣ ва̄ бходжанӣйам̣ ва̄ кха̄деййа ва̄ бхун̃джеййа ва̄, па̄читтийа’’нти.
249. йо пана̄ти йо йа̄дисо…пе… бхиккхӯти…пе… айам̣ имасмим̣ аттхе адхиппето бхиккхӯти.
вика̄ло на̄ма маджджханхике вӣтиватте йа̄ва арун̣уггамана̄.
кха̄данӣйам̣ на̄ма пан̃ча бходжана̄ни – йа̄мака̄ликам̣ сатта̄хака̄ликам̣ йа̄ваджӣвикам̣ т̣хапетва̄ авасесам̣ кха̄данӣйам̣ на̄ма.
бходжанӣйам̣ на̄ма пан̃ча бходжана̄ни – одано, кумма̄со, сатту, маччхо, мам̣сам̣.
‘‘кха̄дисса̄ми бхун̃джисса̄мӣ’’ти пат̣игган̣ха̄ти, а̄патти дуккат̣асса. аджджхоха̄ре аджджхоха̄ре а̄патти па̄читтийасса.
250. вика̄ле вика̄ласан̃н̃ӣ кха̄данӣйам̣ ва̄ бходжанӣйам̣ ва̄ кха̄дати ва̄ бхун̃джати ва̄, а̄патти па̄читтийасса. вика̄ле вематико кха̄данӣйам̣ ва̄ бходжанӣйам̣ ва̄ кха̄дати ва̄ бхун̃джати ва̄, а̄патти па̄читтийасса. вика̄ле ка̄ласан̃н̃ӣ кха̄данӣйам̣ ва̄ бходжанӣйам̣ ва̄ кха̄дати ва̄ бхун̃джати ва̄, а̄патти па̄читтийасса.
йа̄мака̄ликам̣ сатта̄хака̄ликам̣ йа̄ваджӣвикам̣ а̄ха̄раттха̄йа пат̣игган̣ха̄ти, а̄патти дуккат̣асса. аджджхоха̄ре аджджхоха̄ре а̄патти дуккат̣асса. ка̄ле вика̄ласан̃н̃ӣ, а̄патти дуккат̣асса. ка̄ле вематико, а̄патти дуккат̣асса. ка̄ле ка̄ласан̃н̃ӣ, ана̄патти.
251. ана̄патти йа̄мака̄ликам̣ сатта̄хака̄ликам̣ йа̄ваджӣвикам̣ сати паччайе парибхун̃джати, умматтакасса, а̄дикаммикасса̄ти.
вика̄лабходжанасиккха̄падам̣ нит̣т̣хитам̣ саттамам̣.