1. бхӯтага̄масиккха̄падам̣

89. тена самайена буддхо бхагава̄ а̄л̣авийам̣ вихарати агга̄л̣аве четийе. тена кхо пана самайена а̄л̣авака̄ бхиккхӯ навакаммам̣ каронта̄ руккхам̣ чхиндантипи чхеда̄пентипи. ан̃н̃атаропи а̄л̣авако бхиккху руккхам̣ чхиндати. тасмим̣ руккхе адхиваттха̄ девата̄ там̣ бхиккхум̣ етадавоча – ‘‘ма̄, бханте, аттано бхаванам̣ каттука̄мо майхам̣ бхаванам̣ чхиндӣ’’ти. со бхиккху ана̄дийанто чхинди йева, тасса̄ ча девата̄йа да̄ракасса ба̄хум̣ а̄кот̣еси. атха кхо тасса̄ девата̄йа етадахоси – ‘‘йам̣ннӯна̄хам̣ имам̣ бхиккхум̣ идхева джӣвита̄ воропеййа’’нти. атха кхо тасса̄ девата̄йа етадахоси – ‘‘на кхо метам̣ патирӯпам̣ йа̄хам̣ имам̣ бхиккхум̣ идхева джӣвита̄ воропеййам̣. йаннӯна̄хам̣ бхагавато етаматтхам̣ а̄рочеййа’’нти. атха кхо са̄ девата̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавато етаматтхам̣ а̄рочеси. ‘‘са̄дху са̄дху девате! са̄дху кхо твам̣, девате, там̣ бхиккхум̣ джӣвита̄ на воропеси. сачаджджа твам̣, девате, там̣ бхиккхум̣ джӣвита̄ воропеййа̄си, бахун̃ча твам̣, девате, апун̃н̃ам̣ пасавеййа̄си. гаччха твам̣, девате, амукасмим̣ ока̄се руккхо вивитто тасмим̣ упагаччха̄’’ти. манусса̄ уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма саман̣а̄ сакйапуттийа̄ руккхам̣ чхиндиссантипи чхеда̄пессантипи екиндрийам̣ саман̣а̄ сакйапуттийа̄ джӣвам̣ вихет̣хессантӣ’’ти!

ассосум̣ кхо бхиккхӯ тесам̣ манусса̄нам̣ уджджха̄йанта̄нам̣ кхиййанта̄нам̣ випа̄чента̄нам̣. йе те бхиккхӯ аппиччха̄…пе… те уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма а̄л̣авака̄ бхиккхӯ руккхам̣ чхиндиссантипи чхеда̄пессантипӣ’’ти…пе… ‘‘саччам̣ кира тумхе, бхиккхаве, руккхам̣ чхиндатха̄пи чхеда̄петха̄пӣ’’ти? ‘‘саччам̣, бхагава̄’’ти. вигарахи буддхо бхагава̄…пе… катхан̃хи на̄ма тумхе, могхапуриса̄, руккхам̣ чхиндиссатха̄пи, чхеда̄пессатха̄пи! джӣвасан̃н̃ино хи, могхапуриса̄, манусса̄ руккхасмим̣, нетам̣ могхапуриса̄ аппасанна̄нам̣ ва̄ паса̄да̄йа…пе… еван̃ча пана, бхиккхаве, имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха –

90. ‘‘бхӯтага̄мапа̄табйата̄йа па̄читтийа’’нти.

91. бхӯтага̄мо на̄ма пан̃ча бӣджаджа̄та̄ни – мӯлабӣджам̣, кхандхабӣджам̣, пхал̣убӣджам̣, аггабӣджам̣, бӣджабӣджамева [бӣджабӣджан̃чева (итипи)] пан̃чамам̣.

мӯлабӣджам̣ на̄ма – халидди, син̇гиверам̣, вача̄, вачаттам̣, ативиса̄, кат̣укарохин̣ӣ, усӣрам̣, бхаддамӯттакам̣, йа̄ни ва̄ панан̃н̃а̄нипи аттхи мӯле джа̄йанти, мӯле сан̃джа̄йанти, етам̣ мӯлабӣджам̣ на̄ма.

кхандхабӣджам̣ на̄ма – ассаттхо, нигродхо, пилаккхо, удумбаро, каччхако, капиттхано, йа̄ни ва̄ панан̃н̃а̄нипи аттхи кхандхе джа̄йанти, кхандхе сан̃джа̄йанти, етам̣ кхандхабӣджам̣ на̄ма.

пхал̣убӣджам̣ на̄ма – уччху, вел̣у, нал̣о, йа̄ни ва̄ панан̃н̃а̄нипи аттхи паббе джа̄йанти, паббе сан̃джа̄йанти, етам̣ пхал̣убӣджам̣ на̄ма.

аггабӣджам̣ на̄ма – аджджукам̣, пхан̣иджджакам̣, хириверам̣, йа̄ни ва̄ панан̃н̃а̄нипи аттхи агге джа̄йанти, агге сан̃джа̄йанти, етам̣ аггабӣджам̣ на̄ма.

бӣджабӣджам̣ на̄ма – пуббан̣н̣ам̣, апаран̣н̣ам̣, йа̄ни ва̄ панан̃н̃а̄нипи аттхи бӣдже джа̄йанти, бӣдже сан̃джа̄йанти, етам̣ бӣджабӣджам̣ на̄ма.

92. бӣдже бӣджасан̃н̃ӣ чхиндати ва̄ чхеда̄пети ва̄, бхиндати ва̄ бхеда̄пети ва̄, пачати ва̄ пача̄пети ва̄, а̄патти па̄читтийасса. бӣдже вематико чхиндати ва̄ чхеда̄пети ва̄, бхиндати ва̄ бхеда̄пети ва̄, пачати ва̄ пача̄пети ва̄, а̄патти дуккат̣асса. бӣдже абӣджасан̃н̃ӣ чхиндати ва̄ чхеда̄пети ва̄, бхиндати ва̄ бхеда̄пети ва̄, пачати ва̄ пача̄пети ва̄, ана̄патти. абӣдже бӣджасан̃н̃ӣ а̄патти дуккат̣асса. абӣдже вематико, а̄патти дуккат̣асса. абӣдже абӣджасан̃н̃ӣ, ана̄патти.

93. ана̄патти – ‘‘имам̣ джа̄на, имам̣ дехи, имам̣ а̄хара, имина̄ аттхо, имам̣ каппийам̣ карохӣ’’ти бхан̣ати, асан̃чичча, ассатийа̄, аджа̄нантасса, умматтакасса, а̄дикаммикасса̄ти.

бхӯтага̄масиккха̄падам̣ нит̣т̣хитам̣ пат̣хамам̣.