2. бхӯтага̄мавагго
1. бхӯтага̄масиккха̄падам̣
89. тена самайена буддхо бхагава̄ а̄л̣авийам̣ вихарати агга̄л̣аве четийе. тена кхо пана самайена а̄л̣авака̄ бхиккхӯ навакаммам̣ каронта̄ руккхам̣ чхиндантипи чхеда̄пентипи. ан̃н̃атаропи а̄л̣авако бхиккху руккхам̣ чхиндати. тасмим̣ руккхе адхиваттха̄ девата̄ там̣ бхиккхум̣ етадавоча – ‘‘ма̄, бханте, аттано бхаванам̣ каттука̄мо майхам̣ бхаванам̣ чхиндӣ’’ти. со бхиккху ана̄дийанто чхинди йева, тасса̄ ча девата̄йа да̄ракасса ба̄хум̣ а̄кот̣еси. атха кхо тасса̄ девата̄йа етадахоси – ‘‘йам̣ннӯна̄хам̣ имам̣ бхиккхум̣ идхева джӣвита̄ воропеййа’’нти. атха кхо тасса̄ девата̄йа етадахоси – ‘‘на кхо метам̣ патирӯпам̣ йа̄хам̣ имам̣ бхиккхум̣ идхева джӣвита̄ воропеййам̣. йаннӯна̄хам̣ бхагавато етаматтхам̣ а̄рочеййа’’нти. атха кхо са̄ девата̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавато етаматтхам̣ а̄рочеси. ‘‘са̄дху са̄дху девате! са̄дху кхо твам̣, девате, там̣ бхиккхум̣ джӣвита̄ на воропеси. сачаджджа твам̣, девате, там̣ бхиккхум̣ джӣвита̄ воропеййа̄си, бахун̃ча твам̣, девате, апун̃н̃ам̣ пасавеййа̄си. гаччха твам̣, девате, амукасмим̣ ока̄се руккхо вивитто тасмим̣ упагаччха̄’’ти. манусса̄ уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма саман̣а̄ сакйапуттийа̄ руккхам̣ чхиндиссантипи чхеда̄пессантипи екиндрийам̣ саман̣а̄ сакйапуттийа̄ джӣвам̣ вихет̣хессантӣ’’ти!
ассосум̣ кхо бхиккхӯ тесам̣ манусса̄нам̣ уджджха̄йанта̄нам̣ кхиййанта̄нам̣ випа̄чента̄нам̣. йе те бхиккхӯ аппиччха̄…пе… те уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма а̄л̣авака̄ бхиккхӯ руккхам̣ чхиндиссантипи чхеда̄пессантипӣ’’ти…пе… ‘‘саччам̣ кира тумхе, бхиккхаве, руккхам̣ чхиндатха̄пи чхеда̄петха̄пӣ’’ти? ‘‘саччам̣, бхагава̄’’ти. вигарахи буддхо бхагава̄…пе… катхан̃хи на̄ма тумхе, могхапуриса̄, руккхам̣ чхиндиссатха̄пи, чхеда̄пессатха̄пи! джӣвасан̃н̃ино хи, могхапуриса̄, манусса̄ руккхасмим̣, нетам̣ могхапуриса̄ аппасанна̄нам̣ ва̄ паса̄да̄йа…пе… еван̃ча пана, бхиккхаве, имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха –
90. ‘‘бхӯтага̄мапа̄табйата̄йа па̄читтийа’’нти.
91. бхӯтага̄мо на̄ма пан̃ча бӣджаджа̄та̄ни – мӯлабӣджам̣, кхандхабӣджам̣, пхал̣убӣджам̣, аггабӣджам̣, бӣджабӣджамева [бӣджабӣджан̃чева (итипи)] пан̃чамам̣.
мӯлабӣджам̣ на̄ма – халидди, син̇гиверам̣, вача̄, вачаттам̣, ативиса̄, кат̣укарохин̣ӣ, усӣрам̣, бхаддамӯттакам̣, йа̄ни ва̄ панан̃н̃а̄нипи аттхи мӯле джа̄йанти, мӯле сан̃джа̄йанти, етам̣ мӯлабӣджам̣ на̄ма.
кхандхабӣджам̣ на̄ма – ассаттхо, нигродхо, пилаккхо, удумбаро, каччхако, капиттхано, йа̄ни ва̄ панан̃н̃а̄нипи аттхи кхандхе джа̄йанти, кхандхе сан̃джа̄йанти, етам̣ кхандхабӣджам̣ на̄ма.
пхал̣убӣджам̣ на̄ма – уччху, вел̣у, нал̣о, йа̄ни ва̄ панан̃н̃а̄нипи аттхи паббе джа̄йанти, паббе сан̃джа̄йанти, етам̣ пхал̣убӣджам̣ на̄ма.
аггабӣджам̣ на̄ма – аджджукам̣, пхан̣иджджакам̣, хириверам̣, йа̄ни ва̄ панан̃н̃а̄нипи аттхи агге джа̄йанти, агге сан̃джа̄йанти, етам̣ аггабӣджам̣ на̄ма.
бӣджабӣджам̣ на̄ма – пуббан̣н̣ам̣, апаран̣н̣ам̣, йа̄ни ва̄ панан̃н̃а̄нипи аттхи бӣдже джа̄йанти, бӣдже сан̃джа̄йанти, етам̣ бӣджабӣджам̣ на̄ма.
92. бӣдже бӣджасан̃н̃ӣ чхиндати ва̄ чхеда̄пети ва̄, бхиндати ва̄ бхеда̄пети ва̄, пачати ва̄ пача̄пети ва̄, а̄патти па̄читтийасса. бӣдже вематико чхиндати ва̄ чхеда̄пети ва̄, бхиндати ва̄ бхеда̄пети ва̄, пачати ва̄ пача̄пети ва̄, а̄патти дуккат̣асса. бӣдже абӣджасан̃н̃ӣ чхиндати ва̄ чхеда̄пети ва̄, бхиндати ва̄ бхеда̄пети ва̄, пачати ва̄ пача̄пети ва̄, ана̄патти. абӣдже бӣджасан̃н̃ӣ а̄патти дуккат̣асса. абӣдже вематико, а̄патти дуккат̣асса. абӣдже абӣджасан̃н̃ӣ, ана̄патти.
93. ана̄патти – ‘‘имам̣ джа̄на, имам̣ дехи, имам̣ а̄хара, имина̄ аттхо, имам̣ каппийам̣ карохӣ’’ти бхан̣ати, асан̃чичча, ассатийа̄, аджа̄нантасса, умматтакасса, а̄дикаммикасса̄ти.
бхӯтага̄масиккха̄падам̣ нит̣т̣хитам̣ пат̣хамам̣.
2. ан̃н̃ава̄дакасиккха̄падам̣
94. тена самайена буддхо бхагава̄ косамбийам̣ вихарати гхосита̄ра̄ме. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ чханно ана̄ча̄рам̣ а̄чаритва̄ сан̇гхамаджджхе а̄паттийа̄ ануйун̃джӣйама̄но ан̃н̃енан̃н̃ам̣ пат̣ичарати – ‘‘ко а̄панно, ким̣ а̄панно, кисмим̣ а̄панно, катхам̣ а̄панно, кам̣ бхан̣атха, ким̣ бхан̣атха̄’’ти? йе те бхиккхӯ аппиччха̄…пе… те уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма а̄йасма̄ чханно сан̇гхамаджджхе а̄паттийа̄ ануйун̃джӣйама̄но ан̃н̃енан̃н̃ам̣ пат̣ичариссати – ко а̄панно, ким̣ а̄панно, кисмим̣ а̄панно, катхам̣ а̄панно, кам̣ бхан̣атха, ким̣ бхан̣атха̄’’ти…пе… саччам̣ кира твам̣, чханна, сан̇гхамаджджхе а̄паттийа̄ ануйун̃джӣйама̄но ан̃н̃енан̃н̃ам̣ пат̣ичараси – ко а̄панно, ким̣ а̄панно, кисмим̣ а̄панно, катхам̣ а̄панно, кам̣ бхан̣атха, ким̣ бхан̣атха̄ти? ‘‘саччам̣, бхагава̄’’ти. вигарахи буддхо бхагава̄…пе… катхан̃хи на̄ма твам̣, могхапуриса, сан̇гхамаджджхе а̄паттийа̄ ануйун̃джӣйама̄но ан̃н̃енан̃н̃ам̣ пат̣ичариссаси – ко а̄панно, ким̣ а̄панно, кисмим̣ а̄панно, катхам̣ а̄панно, кам̣ бхан̣атха, ким̣ бхан̣атха̄ти! нетам̣, могхапуриса, аппасанна̄нам̣ ва̄ паса̄да̄йа…пе… вигарахитва̄…пе… дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘тена хи, бхиккхаве, сан̇гхо чханнасса бхиккхуно ан̃н̃ава̄дакам̣ ропету. еван̃ча пана, бхиккхаве, ропетаббам̣. бйаттена бхиккхуна̄ пат̣ибалена сан̇гхо н̃а̄петаббо –
95. ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. айам̣ чханно бхиккху сан̇гхамаджджхе а̄паттийа̄ ануйун̃джӣйама̄но ан̃н̃енан̃н̃ам̣ пат̣ичарати. йади сан̇гхасса паттакаллам̣, сан̇гхо чханнасса бхиккхуно ан̃н̃ава̄дакам̣ ропеййа. еса̄ н̃атти.
‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. айам̣ чханно бхиккху сан̇гхамаджджхе а̄паттийа̄ ануйун̃джӣйама̄но ан̃н̃енан̃н̃ам̣ пат̣ичарати. сан̇гхо чханнасса бхиккхуно ан̃н̃ава̄дакам̣ ропети. йасса̄йасмато кхамати чханнасса бхиккхуно ан̃н̃ава̄дакасса ропана̄, со тун̣хасса; йасса наккхамати, со бха̄сеййа.
‘‘ропитам̣ сан̇гхена чханнасса бхиккхуно ан̃н̃ава̄дакам̣. кхамати сан̇гхасса, тасма̄ тун̣хӣ, еваметам̣ дха̄райа̄мӣ’’ти.
атха кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ чханнам̣ анекапарийа̄йена вигарахитва̄ дуббхарата̄йа…пе… еван̃ча пана, бхиккхаве, имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха –
‘‘ан̃н̃ава̄даке па̄читтийа’’нти.
еван̃чидам̣ бхагавата̄ бхиккхӯнам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттам̣ хоти.
96. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ чханно сан̇гхамаджджхе а̄паттийа̄ ануйун̃джӣйама̄но ‘‘ан̃н̃енан̃н̃ам̣ пат̣ичаранто – ‘‘а̄паттим̣ а̄паджджисса̄мӣ’’ти тун̣хӣбхӯто сан̇гхам̣ вихесети. йе те бхиккхӯ аппиччха̄…пе… те уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма а̄йасма̄ чханно сан̇гхамаджджхе а̄паттийа̄ ануйун̃джӣйама̄но тун̣хӣбхӯто сан̇гхам̣ вихесессатӣ’’ти…пе… саччам̣ кира твам̣, чханна, сан̇гхамаджджхе а̄паттийа̄ ануйун̃джӣйама̄но тун̣хӣбхӯто сан̇гхам̣ вихесесӣти? ‘‘саччам̣, бхагава̄’’ти. вигарахи буддхо бхагава̄…пе… катхан̃хи на̄ма твам̣, могхапуриса, сан̇гхамаджджхе а̄паттийа̄ ануйун̃джӣйама̄но тун̣хӣбхӯто сан̇гхам̣ вихесессаси! нетам̣, могхапуриса, аппасанна̄нам̣ ва̄ паса̄да̄йа…пе… вигарахитва̄…пе… дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘тена хи, бхиккхаве, сан̇гхо чханнасса бхиккхуно вихесакам̣ ропету. еван̃ча пана, бхиккхаве, ропетаббам̣. бйаттена бхиккхуна̄ пат̣ибалена сан̇гхо н̃а̄петаббо –
97. ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. айам̣ чханно бхиккху сан̇гхамаджджхе а̄паттийа̄ ануйун̃джӣйама̄но тун̣хӣбхӯто сан̇гхам̣ вихесети. йади сан̇гхасса паттакаллам̣, сан̇гхо чханнасса бхиккхуно вихесакам̣ ропеййа. еса̄ н̃атти.
‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. айам̣ чханно бхиккху сан̇гхамаджджхе а̄паттийа̄ ануйун̃джӣйама̄но тун̣хӣбхӯто сан̇гхам̣ вихесети. сан̇гхо чханнасса бхиккхуно вихесакам̣ ропети. йасса̄йасма̄то кхамати чханнасса бхиккхуно вихесакасса ропана̄, со тун̣хасса; йасса наккхамати, со бха̄сеййа.
‘‘ропитам̣ сан̇гхена чханнасса бхиккхуно вихесакам̣. кхамати сан̇гхасса, тасма̄ тун̣хӣ, еваметам̣ дха̄райа̄мӣ’’ти.
атха кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ чханнам̣ анекапарийа̄йена вигарахитва̄ дуббхарата̄йа…пе… еван̃ча пана, бхиккхаве, имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха –
98. ‘‘ан̃н̃ава̄даке вихесаке па̄читтийа’’нти.
99. ан̃н̃ава̄дако на̄ма сан̇гхамаджджхе ваттхусмим̣ ва̄ а̄паттийа̄ ва̄ ануйун̃джӣйама̄но там̣ на катхетука̄мо там̣ на уггха̄т̣етука̄мо ан̃н̃енан̃н̃ам̣ пат̣ичарати – ‘‘ко а̄панно, ким̣ а̄панно, кисмим̣ а̄панно, катхам̣ а̄панно, кам̣ бхан̣атха, ким̣ бхан̣атха̄’’ти. есо ан̃н̃ава̄дако на̄ма.
вихесако на̄ма сан̇гхамаджджхе ваттхусмим̣ ва̄ а̄паттийа̄ ва̄ ануйун̃джӣйама̄но там̣ на катхетука̄мо там̣ на уггха̄т̣етука̄мо тун̣хӣбхӯто сан̇гхам̣ вихесети. есо вихесако на̄ма.
100. а̄ропите ан̃н̃ава̄даке сан̇гхамаджджхе ваттхусмим̣ ва̄ а̄паттийа̄ ва̄ ануйун̃джӣйама̄но там̣ на катхетука̄мо там̣ на уггха̄т̣етука̄мо ан̃н̃енан̃н̃ам̣ пат̣ичарати – ‘‘ко а̄панно, ким̣ а̄панно, кисмим̣ а̄панно, катхам̣ а̄панно, кам̣ бхан̣атха, ким̣ бхан̣атха̄’’ти, а̄патти дуккат̣асса. а̄ропите вихесаке сан̇гхамаджджхе ваттхусмим̣ ва̄ а̄паттийа̄ ва̄ ануйун̃джӣйама̄но там̣ на катхетука̄мо там̣ на уггха̄т̣етука̄мо тун̣хӣбхӯто сан̇гхам̣ вихесети, а̄патти дуккат̣асса. ропите ан̃н̃ава̄даке сан̇гхамаджджхе ваттхусмим̣ ва̄ а̄паттийа̄ ва̄ ануйун̃джӣйама̄но там̣ на катхетука̄мо там̣ на уггха̄т̣етука̄мо ан̃н̃енан̃н̃ам̣ пат̣ичарати – ‘‘ко а̄панно, ким̣ а̄панно, кисмим̣ а̄панно, катхам̣ а̄панно, кам̣ бхан̣атха, ким̣ бхан̣атха̄’’ти, а̄патти па̄читтийасса. ропите вихесаке сан̇гхамаджджхе ваттхусмим̣ ва̄ а̄паттийа̄ ва̄ ануйун̃джӣйама̄но там̣ на катхетука̄мо там̣ на уггха̄т̣етука̄мо тун̣хӣбхӯто сан̇гхам̣ вихесети, а̄патти па̄читтийасса.
101. дхаммакамме дхаммакаммасан̃н̃ӣ ан̃н̃ава̄даке вихесаке, а̄патти па̄читтийасса. дхаммакамме вематико ан̃н̃ава̄даке вихесаке, а̄патти па̄читтийасса. дхаммакамме адхаммакаммасан̃н̃ӣ ан̃н̃ава̄даке вихесаке, а̄патти па̄читтийасса. адхаммакамме дхаммакаммасан̃н̃ӣ, а̄патти дуккат̣асса. адхаммакамме вематико, а̄патти дуккат̣асса. адхаммакамме адхаммакаммасан̃н̃ӣ, а̄патти дуккат̣асса.
102. ана̄патти аджа̄нанто пуччхати, гила̄но ва̄ на катхети; ‘‘сан̇гхасса бхан̣д̣анам̣ ва̄ калахо ва̄ виггахо ва̄ вива̄до ва̄ бхависсатӣ’’ти на катхети; ‘‘сан̇гхабхедо ва̄ сан̇гхара̄джи ва̄ бхависсатӣ’’ти на катхети; ‘‘адхаммена ва̄ ваггена ва̄ накамма̄рахасса ва̄ каммам̣ кариссатӣ’’ти на катхети; умматтакасса, а̄дикаммикасса̄ти.
ан̃н̃ава̄дакасиккха̄падам̣ нит̣т̣хитам̣ дутийам̣.
3. уджджха̄панакасиккха̄падам̣
103. тена самайена буддхо бхагава̄ ра̄джагахе вихарати вел̣уване каландаканива̄пе. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ даббо маллапутто сан̇гхасса сена̄санан̃ча пан̃н̃апети бхатта̄ни ча уддисати. тена кхо пана самайена меттийабхӯмаджака̄ [меттийабхӯммаджака̄ (сӣ. сйа̄.)] бхиккхӯ навака̄ чева хонти аппапун̃н̃а̄ ча. йа̄ни сан̇гхасса ла̄мака̄ни сена̄сана̄ни та̄ни тесам̣ па̄пун̣анти ла̄мака̄ни ча бхатта̄ни. те а̄йасмантам̣ даббам̣ маллапуттам̣ бхиккхӯ уджджха̄пенти – ‘‘чханда̄йа даббо маллапутто сена̄санам̣ пан̃н̃апети, чханда̄йа ча бхатта̄ни уддисатӣ’’ти. йе те бхиккхӯ аппиччха̄…пе… те уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма меттийабхӯмаджака̄ бхиккхӯ а̄йасмантам̣ даббам̣ маллапуттам̣ бхиккхӯ уджджха̄пессантӣ’’ти…пе… ‘‘саччам̣ кира тумхе, бхиккхаве, даббам̣ маллапуттам̣ бхиккхӯ уджджха̄петха̄’’ти? ‘‘саччам̣, бхагава̄’’ти. вигарахи буддхо бхагава̄…пе… катхан̃хи на̄ма тумхе, могхапуриса̄, даббам̣ маллапуттам̣ бхиккхӯ уджджха̄пессатха! нетам̣, могхапуриса̄, аппасанна̄нам̣ ва̄ паса̄да̄йа…пе… еван̃ча пана, бхиккхаве, имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха –
‘‘уджджха̄панаке па̄читтийа’’нти.
еван̃чидам̣ бхагавата̄ бхиккхӯнам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттам̣ хоти.
104. тена кхо пана самайена меттийабхӯмаджака̄ бхиккхӯ – ‘‘бхагавата̄ уджджха̄панакам̣ пат̣иккхитта’’нти, ‘‘етта̄вата̄ бхиккхӯ соссантӣ’’ти [вихесиссантӣти (итипи)] бхиккхӯнам̣ са̄манта̄ а̄йасмантам̣ даббам̣ маллапуттам̣ кхиййанти – ‘‘чханда̄йа даббо маллапутто сена̄санам̣ пан̃н̃апети, чханда̄йа ча бхатта̄ни уддисатӣ’’ти. йе те бхиккхӯ аппиччха̄…пе… те уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма меттийабхӯмаджака̄ бхиккхӯ а̄йасмантам̣ даббам̣ маллапуттам̣ кхиййиссантӣ’’ти…пе… ‘‘саччам̣ кира тумхе, бхиккхаве, даббам̣ маллапуттам̣ кхиййатха̄’’ти? ‘‘саччам̣, бхагава̄’’ти. вигарахи буддхо бхагава̄…пе… катхан̃хи на̄ма тумхе, могхапуриса̄, даббам̣ маллапуттам̣ кхиййиссатха! нетам̣, могхапуриса̄, аппасанна̄нам̣ ва̄ паса̄да̄йа…пе… еван̃ча пана, бхиккхаве, имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха –
105. ‘‘уджджха̄панаке кхиййанаке па̄читтийа’’нти.
106. уджджха̄панакам̣ на̄ма упасампаннам̣ сан̇гхена самматам̣ сена̄санапан̃н̃а̄пакам̣ ва̄ бхаттуддесакам̣ ва̄ йа̄губха̄джакам̣ ва̄ пхалабха̄джакам̣ ва̄ кхаджджабха̄джакам̣ ва̄ аппаматтакависсаджджакам̣ ва̄ аван̣н̣ам̣ каттука̄мо, айасам̣ каттука̄мо, ман̇кукаттука̄мо, упасампаннам̣ уджджха̄пети ва̄ кхиййати ва̄, а̄патти па̄читтийасса. дхаммакамме дхаммакаммасан̃н̃ӣ уджджха̄панаке кхиййанаке а̄патти па̄читтийасса. дхаммакамме вематико уджджха̄панаке кхиййанаке а̄патти па̄читтийасса. дхаммакамме адхаммакаммасан̃н̃ӣ уджджха̄панаке кхиййанаке а̄патти па̄читтийасса.
анупасампаннам̣ уджджха̄пети ва̄ кхиййати ва̄, а̄патти дуккат̣асса. упасампаннам̣ сан̇гхена асамматам̣ сена̄санапан̃н̃а̄пакам̣ ва̄ бхаттуддесакам̣ ва̄ йа̄губха̄джакам̣ ва̄ пхалабха̄джакам̣ ва̄ кхаджджабха̄джакам̣ ва̄ аппаматтакависсаджджакам̣ ва̄ аван̣н̣ам̣ каттука̄мо, айасам̣ каттука̄мо, ман̇кукаттука̄мо, упасампаннам̣ ва̄ анупасампаннам̣ ва̄ уджджха̄пети ва̄ кхиййати ва̄, а̄патти дуккат̣асса. анупасампаннам̣ сан̇гхена самматам̣ ва̄ асамматам̣ ва̄ сена̄санапан̃н̃а̄пакам̣ ва̄ бхаттуддесакам̣ ва̄ йа̄губха̄джакам̣ ва̄ пхалабха̄джакам̣ ва̄ кхаджджабха̄джакам̣ ва̄ аппаматтакависсаджджакам̣ ва̄ аван̣н̣ам̣ каттука̄мо, айасам̣ каттука̄мо, ман̇кукаттука̄мо, упасампаннам̣ ва̄ анупасампаннам̣ ва̄ уджджха̄пети ва̄ кхиййати ва̄, а̄патти дуккат̣асса. адхаммакамме дхаммакаммасан̃н̃ӣ, а̄патти дуккат̣асса. адхаммакамме вематико, а̄патти дуккат̣асса. адхаммакамме адхаммакаммасан̃н̃ӣ а̄патти дуккат̣асса.
107. ана̄патти пакатийа̄ чханда̄ доса̄ моха̄ бхайа̄ каронтам̣ уджджха̄пети ва̄ кхиййати ва̄, умматтакасса, а̄дикаммикасса̄ти.
уджджха̄панакасиккха̄падам̣ нит̣т̣хитам̣ татийам̣.
4. пат̣хамасена̄санасиккха̄падам̣
108. тена самайена буддхо бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена кхо пана самайена бхиккхӯ хемантике ка̄ле аджджхока̄се сена̄санам̣ пан̃н̃апетва̄ ка̄йам̣ ота̄пента̄ ка̄ле а̄рочите там̣ паккаманта̄ нева уддхарим̣су на уддхара̄песум̣, ана̄пуччха̄ паккамим̣су. сена̄санам̣ оват̣т̣хам̣ хоти. йе те бхиккхӯ аппиччха̄…пе… те уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхам̣ хи на̄ма бхиккхӯ аджджхока̄се сена̄санам̣ пан̃н̃апетва̄ там̣ паккаманта̄ нева уддхариссанти на уддхара̄пессанти, ана̄пуччха̄ паккамиссанти, сена̄санам̣ оват̣т̣ха’’нти! атха кхо те бхиккхӯ те анекапарийа̄йена вигарахитва̄ бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣…пе… саччам̣ кира, бхиккхаве, бхиккхӯ аджджхока̄се…пе… еван̃ча пана, бхиккхаве, имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха –
109. ‘‘йо пана бхиккху сан̇гхикам̣ ман̃чам̣ ва̄ пӣт̣хам̣ ва̄ бхисим̣ ва̄ коччхам̣ ва̄ аджджхока̄се сантхаритва̄ ва̄ сантхара̄петва̄ ва̄ там̣ паккаманто нева уддхареййа на уддхара̄пеййа, ана̄пуччхам̣ ва̄ гаччхеййа, па̄читтийа’’нти.
еван̃чидам̣ бхагавата̄ бхиккхӯнам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттам̣ хоти.
110. тена кхо пана самайена бхиккхӯ аджджхока̄се васитва̄ ка̄лассева сена̄санам̣ абхихаранти. аддаса̄ кхо бхагава̄ те бхиккхӯ ка̄лассева сена̄санам̣ абхихаранте. дисва̄на етасмим̣ нида̄не етасмим̣ пакаран̣е дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, ат̣т̣ха ма̄се авассикасан̇кете [васитум̣ авассикасам̣кете (итипи)] ман̣д̣апе ва̄ руккхамӯле ва̄ йаттха ка̄ка̄ ва̄ кулала̄ ва̄ на ӯхаданти таттха сена̄санам̣ никкхипиту’’нти.
111. йо пана̄ти йо йа̄дисо…пе… бхиккхӯти…пе… айам̣ имасмим̣ аттхе адхиппето бхиккхӯти.
сан̇гхикам̣ на̄ма сан̇гхасса диннам̣ хоти париччаттам̣.
ман̃чо на̄ма чатта̄ро ман̃ча̄ – маса̄рако, бундика̄баддхо, кул̣ӣрапа̄дако, а̄хаччапа̄дако.
пӣт̣хам̣ на̄ма чатта̄ри пӣт̣ха̄ни – маса̄ракам̣, бундика̄баддхам̣, кул̣ӣрапа̄дакам̣, а̄хаччапа̄дакам̣.
бхиси на̄ма пан̃ча бхисийо – ун̣н̣абхиси, чол̣абхити, ва̄кабхиси, тин̣абхиси, пан̣н̣абхиси.
коччхам̣ на̄ма – ва̄камайам̣ ва̄ усӣрамайам̣ ва̄ мун̃джамайам̣ ва̄ паббаджамайам̣ [баббаджамайам̣ (сӣ.)] ва̄ анто сам̣вет̣хетва̄ баддхам̣ хоти.
сантхаритва̄ти сайам̣ сантхаритва̄.
сантхара̄петва̄ти ан̃н̃ам̣ сантхара̄петва̄. анупасампаннам̣ сантхара̄пети, тасса палибодхо. упасампаннам̣ сантхара̄пети, сантха̄ракасса [сантхатасса (итипи)] палибодхо.
там̣ паккаманто нева уддхареййа̄ти на сайам̣ уддхареййа.
на уддхара̄пеййа̄ти на ан̃н̃ам̣ уддхара̄пеййа.
ана̄пуччхам̣ ва̄ гаччхеййа̄ти бхиккхум̣ ва̄ са̄ман̣ерам̣ ва̄ а̄ра̄микам̣ ва̄ ана̄пуччха̄ маджджхимасса пурисасса лед̣д̣упа̄там̣ атиккамантасса а̄патти па̄читтийасса.
112. сан̇гхике сан̇гхикасан̃н̃ӣ аджджхока̄се сантхаритва̄ ва̄ сантхара̄петва̄ ва̄ там̣ паккаманто нева уддхареййа на уддхара̄пеййа ана̄пуччхам̣ ва̄ гаччхеййа, а̄патти па̄читтийасса. сан̇гхике вематико…пе… сан̇гхике пуггаликасан̃н̃ӣ аджджхока̄се сантхаритва̄ ва̄ сантхара̄петва̄ ва̄ там̣ паккаманто нева уддхареййа на уддхара̄пеййа, ана̄пуччхам̣ ва̄ гаччхеййа, а̄патти па̄читтийасса.
чимиликам̣ ва̄ уттараттхаран̣ам̣ ва̄ бхӯматтхаран̣ам̣ ва̄ тат̣т̣икам̣ ва̄ чаммакхан̣д̣ам̣ ва̄ па̄дапун̃чханим̣ ва̄ пхалакапӣт̣хам̣ ва̄ аджджхока̄се сантхаритва̄ ва̄ сантхара̄петва̄ ва̄ там̣ паккаманто нева уддхареййа на уддхара̄пеййа, ана̄пуччхам̣ ва̄ гаччхеййа, а̄патти дуккат̣асса. пуггалике сан̇гхикасан̃н̃ӣ, а̄патти дуккат̣асса. пуггалике вематико, а̄патти дуккат̣асса. пуггалике пуггаликасан̃н̃ӣ ан̃н̃асса пуггалике, а̄патти дуккат̣асса. аттано пуггалике ана̄патти.
113. ана̄патти уддхаритва̄ гаччхати, уддхара̄петва̄ гаччхати, а̄пуччхам̣ гаччхати, ота̄пенто гаччхати, кеначи палибуддхам̣ хоти, а̄пада̄су, умматтакасса, а̄дикаммикасса̄ти.
пат̣хамасена̄санасиккха̄падам̣ нит̣т̣хитам̣ чатуттхам̣.
5. дутийасена̄санасиккха̄падам̣
114. тена самайена буддхо бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена кхо пана самайена саттарасаваггийа̄ бхиккхӯ саха̄йака̄ хонти. те васанта̄пи екатова васанти, паккаманта̄пи екатова паккаманти. те ан̃н̃атарасмим̣ сан̇гхике виха̄ре сеййам̣ сантхаритва̄ там̣ паккаманта̄ нева уддхарим̣су на уддхара̄песум̣, ана̄пуччха̄ паккамим̣су. сена̄санам̣ упачика̄хи кха̄йитам̣ хоти. йе те бхиккхӯ аппиччха̄…пе… те уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма саттарасаваггийа̄ бхиккхӯ сан̇гхике виха̄ре сеййам̣ сантхаритва̄ там̣ паккаманта̄ нева уддхариссанти на уддхара̄пессанти, ана̄пуччха̄ паккамиссанти, сена̄санам̣ упачика̄хи кха̄йита’’нти! атха кхо те бхиккхӯ саттарасаваггийе бхиккхӯ анекапарийа̄йена вигарахитва̄ бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣…пе… ‘‘саччам̣ кира, бхиккхаве, саттарасаваггийа̄ бхиккхӯ сан̇гхике виха̄ре сеййам̣ сантхаритва̄ там̣ паккаманта̄ нева уддхарим̣су на уддхара̄песум̣, ана̄пуччха̄ паккамим̣су, сена̄санам̣ упачика̄хи кха̄йита’’нти? ‘‘саччам̣, бхагава̄’’ти. вигарахи буддхо бхагава̄…пе… катхан̃хи на̄ма те, бхиккхаве, могхапуриса̄ сан̇гхике виха̄ре сеййам̣ сантхаритва̄ там̣ паккаманта̄ нева уддхариссанти на уддхара̄пессанти, ана̄пуччха̄ паккамиссанти, сена̄санам̣ упачика̄хи кха̄йитам̣! нетам̣, бхиккхаве, аппасанна̄нам̣ ва̄ паса̄да̄йа…пе… еван̃ча пана, бхиккхаве, имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха –
115. ‘‘йо пана бхиккху сан̇гхике виха̄ре сеййам̣ сантхаритва̄ ва̄ сантхара̄петва̄ ва̄ там̣ паккаманто нева уддхареййа на уддхара̄пеййа, ана̄пуччхам̣ ва̄ гаччхеййа, па̄читтийа’’нти.
116. йо пана̄ти йо йа̄дисо…пе… бхиккхӯти…пе… айам̣ имасмим̣ аттхе адхиппето бхиккхӯти.
сан̇гхико на̄ма виха̄ро сан̇гхасса динно хоти париччатто.
сеййам̣ на̄ма бхиси, чимилика̄ уттараттхаран̣ам̣, бхӯматтхаран̣ам̣, тат̣т̣ика̄, чаммакхан̣д̣о, нисӣданам̣, паччаттхаран̣ам̣, тин̣асантха̄ро, пан̣н̣асантха̄ро.
сантхаритва̄ти сайам̣ сантхаритва̄.
сантхара̄петва̄ти ан̃н̃ам̣ сантхара̄петва̄.
там̣ паккаманто нева уддхареййа̄ти на сайам̣ уддхареййа.
на уддхара̄пеййа̄ти на ан̃н̃ам̣ уддхара̄пеййа.
ана̄пуччхам̣ ва̄ гаччхеййа̄ти бхиккхум̣ ва̄ са̄ман̣ерам̣ ва̄ а̄ра̄микам̣ ва̄ ана̄пуччха̄ париккхиттасса а̄ра̄масса париккхепам̣ атиккамантасса а̄патти па̄читтийасса. апариккхиттасса а̄ра̄масса упача̄рам̣ атиккамантасса а̄патти па̄читтийасса. сан̇гхике сан̇гхикасан̃н̃ӣ сеййам̣ сантхаритва̄ ва̄ сантхара̄петва̄ ва̄ там̣ паккаманто нева уддхареййа на уддхара̄пеййа, ана̄пуччхам̣ ва̄ гаччхеййа, а̄патти па̄читтийасса. сан̇гхике вематико сеййам̣ сантхаритва̄ ва̄ сантхара̄петва̄ ва̄ там̣ паккаманто нева уддхареййа на уддхара̄пеййа, ана̄пуччхам̣ ва̄ гаччхеййа, а̄патти па̄читтийасса. сан̇гхике пуггаликасан̃н̃ӣ сеййам̣ сантхаритва̄ ва̄ сантхара̄петва̄ ва̄ там̣ паккаманто нева уддхареййа на уддхара̄пеййа, ана̄пуччхам̣ ва̄ гаччхеййа, а̄патти па̄читтийасса.
117. виха̄расса упача̄ре ва̄ упат̣т̣ха̄наса̄ла̄йам̣ ва̄ ман̣д̣апе ва̄ руккхамӯле ва̄ сеййам̣ сантхаритва̄ ва̄ сантхара̄петва̄ ва̄ там̣ паккаманто нева уддхареййа на уддхара̄пеййа, ана̄пуччхам̣ ва̄ гаччхеййа, а̄патти дуккат̣асса. ман̃чам̣ ва̄ пӣт̣хам̣ ва̄ виха̄ре ва̄ виха̄рассӯпача̄ре ва̄ упат̣т̣ха̄наса̄ла̄йам̣ ва̄ ман̣д̣апе ва̄ руккхамӯле ва̄ сантхаритва̄ ва̄ сантхара̄петва̄ ва̄ там̣ паккаманто нева уддхареййа на уддхара̄пеййа, ана̄пуччхам̣ ва̄ гаччхеййа, а̄патти дуккат̣асса.
пуггалике сан̇гхикасан̃н̃ӣ, а̄патти дуккат̣асса. пуггалике вематико, а̄патти дуккат̣асса. пуггалике пуггаликасан̃н̃ӣ ан̃н̃асса пуггалике а̄патти дуккат̣асса. аттано пуггалике ана̄патти.
118. ана̄патти уддхаритва̄ гаччхати, уддхара̄петва̄ гаччхати, а̄пуччхам̣ гаччхати, кеначи палибуддхам̣ хоти, са̄пеккхо гантва̄ таттха т̣хито а̄пуччхати, кеначи палибуддхо хоти, а̄пада̄су, умматтакасса, а̄дикаммикасса̄ти.
дутийасена̄санасиккха̄падам̣ нит̣т̣хитам̣ пан̃чамам̣.
6. анупакхаджджасиккха̄падам̣
119. тена самайена буддхо бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена кхо пана самайена чхаббаггийа̄ бхиккхӯ варасеййа̄йо палибундхенти, тхера̄ бхиккхӯ вут̣т̣ха̄пенти [еттха те ити каммападам̣ ӯнам̣ вийа диссати]. атха кхо чхаббаггийа̄нам̣ бхиккхӯнам̣ етадахоси – ‘‘кена ну кхо майам̣ упа̄йена идхева вассам̣ васеййа̄ма̄’’ти? атха кхо чхаббаггийа̄ бхиккхӯ тхере бхиккхӯ анупакхаджджа сеййам̣ каппенти – йасса самба̄дхо бхависсати со паккамиссатӣти. йе те бхиккхӯ аппиччха̄…пе… те уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма чхаббаггийа̄ бхиккхӯ тхере бхиккхӯ анупакхаджджа сеййам̣ каппессантӣ’’ти! атха кхо те бхиккхӯ чхаббаггийе бхиккхӯ анекапарийа̄йена вигарахитва̄ бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣ …пе… ‘‘саччам̣ кира тумхе, бхиккхаве, тхере бхиккхӯ анупакхаджджа сеййам̣ каппетха̄’’ти? ‘‘саччам̣, бхагава̄’’ти. вигарахи буддхо бхагава̄…пе… катхан̃хи на̄ма тумхе, могхапуриса̄, тхере бхиккхӯ анупакхаджджа сеййам̣ каппессатха! нетам̣, могхапуриса̄, аппасанна̄нам̣ ва̄ паса̄да̄йа…пе… еван̃ча пана, бхиккхаве, имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха –
120. ‘‘йо пана бхиккху сан̇гхике виха̄ре джа̄нам̣ пуббупагатам̣ бхиккхум̣ анупакхаджджа сеййам̣ каппеййа – йасса самба̄дхо бхависсати со паккамиссатӣ’ти, етадева паччайам̣ каритва̄ анан̃н̃ам̣, па̄читтийа’’нти.
121. йо пана̄ти йо йа̄дисо…пе… бхиккхӯти…пе… айам̣ имасмим̣ 2.0251 аттхе адхиппето бхиккхӯти.
сан̇гхико на̄ма виха̄ро сан̇гхасса динно хоти париччатто.
джа̄на̄ти на̄ма вуд̣д̣хоти джа̄на̄ти, гила̄ноти джа̄на̄ти, сан̇гхена динноти джа̄на̄ти.
анупакхаджджа̄ти анупависитва̄.
сеййам̣ каппеййа̄ти ман̃часса ва̄ пӣт̣хасса ва̄ пависантасса ва̄ никкхамантасса ва̄ упача̄ре сеййам̣ сантхарати ва̄ сантхара̄пети ва̄, а̄патти дуккат̣асса. абхинисӣдати ва̄ абхинипаджджати ва̄, а̄патти па̄читтийасса.
етадева паччайам̣ каритва̄ анан̃н̃анти на ан̃н̃о кочи паччайо хоти анупакхаджджа сеййам̣ каппетум̣.
122. сан̇гхике сан̇гхикасан̃н̃ӣ анупакхаджджа сеййам̣ каппети, а̄патти па̄читтийасса. сан̇гхике вематико анупакхаджджа сеййам̣ каппети, а̄патти па̄читтийасса. сан̇гхике пуггаликасан̃н̃ӣ анупакхаджджа сеййам̣ каппети, а̄патти па̄читтийасса.
ман̃часса ва̄ пӣт̣хасса ва̄ пависантасса ва̄ никкхамантасса ва̄ упача̄рам̣ т̣хапетва̄ сеййам̣ сантхарати ва̄ сантхара̄пети ва̄, а̄патти дуккат̣асса. абхинисӣдати ва̄ абхинипаджджати ва̄, а̄патти дуккат̣асса. виха̄расса упача̄ре ва̄ упат̣т̣ха̄наса̄ла̄йам̣ ва̄ ман̣д̣апе ва̄ руккхамӯле ва̄ аджджхока̄се ва̄ сеййам̣ сантхарати ва̄ сантхара̄пети ва̄, а̄патти дуккат̣асса. абхинисӣдати ва̄ абхиниппаджджати ва̄, а̄патти дуккат̣асса. пуггалике сан̇гхикасан̃н̃ӣ, а̄патти дуккат̣асса. пуггалике вематико, а̄патти дуккат̣асса. пуггалике пуггаликасан̃н̃ӣ ан̃н̃асса пуггалике а̄патти дуккат̣асса. аттано пуггалике ана̄патти.
123. ана̄патти гила̄но пависати, сӣтена ва̄ ун̣хена ва̄ пӣл̣ито пависати, а̄пада̄су, умматтакасса, а̄дикаммикасса̄ти.
анупакхаджджасиккха̄падам̣ нит̣т̣хитам̣ чхат̣т̣хам̣.
7. никкад̣д̣ханасиккха̄падам̣
124. тена самайена буддхо бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена кхо пана самайена саттарасаваггийа̄ бхиккхӯ ан̃н̃атарам̣ паччантимам̣ маха̄виха̄рам̣ пат̣исан̇кхаронти – ‘‘идха майам̣ вассам̣ васисса̄ма̄’’ти. аддасам̣су кхо чхаббаггийа̄ бхиккхӯ саттарасаваггийе бхиккхӯ виха̄рам̣ пат̣исан̇кхаронте. дисва̄на евама̄хам̣су – ‘‘име, а̄вусо, саттарасаваггийа̄ бхиккхӯ виха̄рам̣ пат̣исан̇кхаронти. ханда не вут̣т̣ха̄песса̄ма̄’’ти! екачче евама̄хам̣су – ‘‘а̄гаметха̄вусо, йа̄ва пат̣исан̇кхаронти; пат̣исан̇кхате вут̣т̣ха̄песса̄ма̄’’ти.
атха кхо чхаббаггийа̄ бхиккхӯ саттарасаваггийе бхиккхӯ етадавочум̣ – ‘‘ут̣т̣хетха̄вусо, амха̄кам̣ виха̄ро па̄пун̣а̄тӣ’’ти. ‘‘нану, а̄вусо, пат̣икаччева [пат̣игаччева (сӣ.)] а̄чиккхитаббам̣, майан̃чан̃н̃ам̣ пат̣исан̇кхареййа̄ма̄’’ти. ‘‘нану, а̄вусо, сан̇гхико виха̄ро’’ти? ‘‘а̄ма̄вусо, сан̇гхико виха̄ро’’ти. ‘‘ут̣т̣хетха̄вусо, амха̄кам̣ виха̄ро па̄пун̣а̄тӣ’’ти. ‘‘махаллако, а̄вусо, виха̄ро. тумхепи васатха, майампи васисса̄ма̄’’ти. ‘‘ут̣т̣хетха̄вусо, амха̄кам̣ виха̄ро па̄пун̣а̄тӣ’’ти купита̄ анаттамана̄ гӣва̄йам̣ гахетва̄ никкад̣д̣ханти. те никкад̣д̣хӣйама̄на̄ роданти. бхиккхӯ евама̄хам̣су – ‘‘кисса тумхе, а̄вусо, родатха̄’’ти? ‘‘име, а̄вусо, чхаббаггийа̄ бхиккхӯ купита̄ анаттамана̄ амхе сан̇гхика̄ виха̄ра̄ никкад̣д̣хантӣ’’ти. йе те бхиккхӯ аппиччха̄…пе… те уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма чхаббаггийа̄ бхиккхӯ купита̄ анаттамана̄ бхиккхӯ сан̇гхика̄ виха̄ра̄ никкад̣д̣хиссантӣ’’ти! атха кхо те бхиккхӯ чхаббаггийе бхиккхӯ анекапарийа̄йена вигарахитва̄ бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣…пе… ‘‘саччам̣ кира тумхе, бхиккхаве, купита̄ анаттамана̄ бхиккхӯ сан̇гхика̄ виха̄ра̄ никкад̣д̣хатха̄’’ти? ‘‘саччам̣, бхагава̄’’ти. вигарахи буддхо бхагава̄…пе… катхан̃хи на̄ма тумхе, могхапуриса̄, купита̄ анаттамана̄ бхиккхӯ сан̇гхика̄ виха̄ра̄ никкад̣д̣хиссатха? нетам̣, могхапуриса̄, аппасанна̄нам̣ ва̄ паса̄да̄йа…пе… еван̃ча пана, бхиккхаве, имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха –
125. ‘‘йо пана бхиккху бхиккхум̣ купито анаттамано сан̇гхика̄ виха̄ра̄ никкад̣д̣хеййа ва̄ никкад̣д̣ха̄пеййа ва̄, па̄читтийа’’нти.
126. йо пана̄ти йо йа̄дисо…пе… бхиккхӯти…пе… айам̣ имасмим̣ аттхе адхиппето бхиккхӯти.
бхиккхунти ан̃н̃ам̣ бхиккхум̣.
купито анаттаманоти анабхираддхо а̄хатачитто кхиладжа̄то.
сан̇гхико на̄ма виха̄ро сан̇гхасса динно хоти париччатто.
никкад̣д̣хеййа̄ти габбхе гахетва̄ памукхам̣ никкад̣д̣хати, а̄патти па̄читтийасса. памукхе гахетва̄ бахи никкад̣д̣хати, а̄патти па̄читтийасса. екена пайогена бахукепи два̄ре атикка̄мети, а̄патти па̄читтийасса.
никкад̣д̣ха̄пеййа̄ти ан̃н̃ам̣ а̄н̣а̄пети, а̄патти па̄читтийасса [дуккат̣асса (каттхачи)]. саким̣ а̄н̣атто бахукепи два̄ре атикка̄мети, а̄патти па̄читтийасса.
127. сан̇гхике сан̇гхикасан̃н̃ӣ купито анаттамано никкад̣д̣хати ва̄ никкад̣д̣ха̄пети ва̄, а̄патти па̄читтийасса. сан̇гхике вематико купито анаттамано никкад̣д̣хати ва̄ никкад̣д̣ха̄пети ва̄, а̄патти па̄читтийасса. сан̇гхике пуггаликасан̃н̃ӣ купито анаттамано никкад̣д̣хати ва̄ никкад̣д̣ха̄пети ва̄, а̄патти па̄читтийасса.
тасса париккха̄рам̣ никкад̣д̣хати ва̄ никкад̣д̣ха̄пети ва̄, а̄патти дуккат̣асса. виха̄расса упача̄ра̄ ва̄ упат̣т̣ха̄наса̄ла̄йа ва̄ ман̣д̣апа̄ ва̄ руккхамӯла̄ ва̄ аджджхока̄са̄ ва̄ никкад̣д̣хати ва̄ никкад̣д̣ха̄пети ва̄, а̄патти дуккат̣асса. тасса париккха̄рам̣ никкад̣д̣хати ва̄ никкад̣д̣ха̄пети ва̄, а̄патти дуккат̣асса. анупасампаннам̣ виха̄ра̄ ва̄ виха̄расса упача̄ра̄ ва̄ упат̣т̣ха̄наса̄ла̄йа ва̄ ман̣д̣апа̄ ва̄ руккхамӯла̄ ва̄ аджджхока̄са̄ ва̄ никкад̣д̣хати ва̄ никкад̣д̣ха̄пети ва̄, а̄патти дуккат̣асса. тасса париккха̄рам̣ никкад̣д̣хати ва̄ никкад̣д̣ха̄пети ва̄, а̄патти дуккат̣асса.
пуггалике сан̇гхикасан̃н̃ӣ, а̄патти дуккат̣асса. пуггалике вематико, а̄патти дуккат̣асса. пуггалике пуггаликасан̃н̃ӣ ан̃н̃асса пуггалике а̄патти дуккат̣асса. аттано пуггалике ана̄патти.
128. ана̄патти аладжджим̣ никкад̣д̣хати ва̄ никкад̣д̣ха̄пети ва̄, тасса париккха̄рам̣ никкад̣д̣хати ва̄ никкад̣д̣ха̄пети ва̄, умматтакам̣ никкад̣д̣хати ва̄ никкад̣д̣ха̄пети ва̄, тасса париккха̄рам̣ никкад̣д̣хати ва̄ никкад̣д̣ха̄пети ва̄, бхан̣д̣анака̄ракам̣ калахака̄ракам̣ вива̄дака̄ракам̣ бхассака̄ракам̣ сан̇гхе адхикаран̣ака̄ракам̣ никкад̣д̣хати ва̄ никкад̣д̣ха̄пети ва̄, тасса париккха̄рам̣ никкад̣д̣хати ва̄ никкад̣д̣ха̄пети ва̄, антева̄сикам̣ ва̄ саддхивиха̄рикам̣ ва̄ на самма̄ ваттантам̣ никкад̣д̣хати ва̄ никкад̣д̣ха̄пети ва̄, тасса париккха̄рам̣ никкад̣д̣хати ва̄ никкад̣д̣ха̄пети ва̄, умматтакасса, а̄дикаммикасса̄ти.
никкад̣д̣ханасиккха̄падам̣ нит̣т̣хитам̣ саттамам̣.
8. веха̄сакут̣исиккха̄падам̣
129. тена самайена буддхо бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена кхо пана самайена две бхиккхӯ сан̇гхике виха̄ре упаривеха̄сакут̣ийа̄ вихаранти?. еко хет̣т̣ха̄ вихарати [вихаранти, еко хет̣т̣ха̄ (?)], еко упари. упаримо бхиккху а̄хаччапа̄дакам̣ ман̃чам̣ сахаса̄ абхинисӣди. ман̃чапа̄до ниппатитва̄ [патитва̄ (сйа̄.)] хет̣т̣химасса бхиккхуно маттхаке аваттха̄си. со бхиккху виссарамака̄си. бхиккхӯ упадха̄витва̄ там̣ бхиккхум̣ етадавочум̣ – ‘‘кисса твам̣, а̄вусо, виссарамака̄сӣ’’ти? атха кхо со бхиккху бхиккхӯнам̣ етаматтхам̣ а̄рочеси. йе те бхиккхӯ аппиччха̄…пе… те уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма бхиккху сан̇гхике виха̄ре упаривеха̄сакут̣ийа̄ а̄хаччапа̄дакам̣ ман̃чам̣ сахаса̄ абхинисӣдиссатӣ’’ти! атха кхо те бхиккхӯ там̣ бхиккхум̣ анекапарийа̄йена вигарахитва̄ бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣…пе… ‘‘саччам̣ кира твам̣, бхиккху, сан̇гхике виха̄ре упаривеха̄сакут̣ийа̄ а̄хаччапа̄дакам̣ ман̃чам̣ сахаса̄ абхинисӣдасӣ’’ти? ‘‘саччам̣, бхагава̄’’ти. вигарахи буддхо бхагава̄…пе… катхан̃хи на̄ма твам̣, могхапуриса, сан̇гхике виха̄ре упаривеха̄сакут̣ийа̄ а̄хаччапа̄дакам̣ ман̃чам̣ сахаса̄ абхинисӣдиссаси! нетам̣, могхапуриса, аппасанна̄нам̣ ва̄ паса̄да̄йа…пе… еван̃ча пана, бхиккхаве, имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха –
130. ‘‘йо пана бхиккху сан̇гхике виха̄ре упаривеха̄сакут̣ийа̄ а̄хаччапа̄дакам̣ ман̃чам̣ ва̄ пӣт̣хам̣ ва̄ абхинисӣдеййа ва̄ абхинипаджджеййа ва̄, па̄читтийа’’нти.
131. йо пана̄ти йо йа̄дисо…пе… бхиккхӯти…пе… айам̣ имасмим̣ аттхе адхиппето бхиккхӯти.
сан̇гхико на̄ма виха̄ро сан̇гхасса динно хоти париччатто.
веха̄сакут̣и на̄ма маджджхимасса пурисасса асӣсагхат̣т̣а̄.
а̄хаччапа̄дако на̄ма ман̃чо ан̇ге виджджхитва̄ т̣хито хоти. а̄хаччапа̄дакам̣ на̄ма пӣт̣хам̣ ан̇ге виджджхитва̄ т̣хитам̣ хоти.
абхинисӣдеййа̄ти тасмим̣ абхинисӣдати, а̄патти па̄читтийасса.
абхинипаджджеййа̄ти тасмим̣ абхинипаджджати, а̄патти па̄читтийасса.
132. сан̇гхике сан̇гхикасан̃н̃ӣ упаривеха̄сакут̣ийа̄ а̄хаччапа̄дакам̣ ман̃чам̣ ва̄ пӣт̣хам̣ ва̄ абхинисӣдати ва̄ абхинипаджджати ва̄, а̄патти па̄читтийасса. сан̇гхике вематико…пе… сан̇гхике пуггаликасан̃н̃ӣ упаривеха̄сакут̣ийа̄ а̄хаччапа̄дакам̣ ман̃чам̣ ва̄ пӣт̣хам̣ ва̄ абхинисӣдати ва̄ абхинипаджджати ва̄, а̄патти па̄читтийасса.
пуггалике сан̇гхикасан̃н̃ӣ, а̄патти дуккат̣асса. пуггалике вематико, а̄патти дуккат̣асса. пуггалике пуггаликасан̃н̃ӣ ан̃н̃асса пуггалике, а̄патти дуккат̣асса. аттано пуггалике, ана̄патти.
133. ана̄патти – авеха̄сакут̣ийа̄ сӣсагхат̣т̣а̄йа хет̣т̣ха̄ апарибхогам̣ хоти, падарасан̃читам̣ хоти, пат̣а̄н̣и динна̄ хоти, тасмим̣ т̣хито ган̣хати ва̄ лаггети ва̄, умматтакасса, а̄дикаммикасса̄ти.
веха̄сакут̣исиккха̄падам̣ нит̣т̣хитам̣ ат̣т̣хамам̣.
9. махаллакавиха̄расиккха̄падам̣
134. тена самайена буддхо бхагава̄ косамбийам̣ вихарати гхосита̄ра̄ме. тена кхо пана самайена а̄йасмато чханнасса упат̣т̣ха̄ко маха̄матто а̄йасмато чханнасса виха̄рам̣ ка̄ра̄пети. атха кхо а̄йасма̄ чханно катапарийоситам̣ виха̄рам̣ пунаппунам̣ чха̄да̄пети, пунаппунам̣ лепа̄пети. атибха̄рито виха̄ро парипати. атха кхо а̄йасма̄ чханно тин̣ан̃ча кат̣т̣хан̃ча сам̣кад̣д̣ханто ан̃н̃атарасса бра̄хман̣асса йавакхеттам̣ дӯсеси. атха кхо со бра̄хман̣о уджджха̄йати кхиййати випа̄чети – ‘‘катхан̃хи на̄ма бхаданта̄ амха̄кам̣ йавакхеттам̣ дӯсессантӣ’’ти! ассосум̣ кхо бхиккхӯ тасса бра̄хман̣асса уджджха̄йантасса кхиййантасса випа̄чентасса. йе те бхиккхӯ аппиччха̄…пе… те уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма а̄йасма̄ чханно катапарийоситам̣ виха̄рам̣ пунаппунам̣ чха̄да̄пессати, пунаппунам̣ лепа̄пессати, атибха̄рито виха̄ро парипатӣ’’ти! атха кхо те бхиккхӯ а̄йасмантам̣ чханнам̣ анекапарийа̄йена вигарахитва̄ бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣…пе… ‘‘саччам̣ кира твам̣, чханна, катапарийоситам̣ виха̄рам̣ пунаппунам̣ чха̄да̄песи, пунаппунам̣ лепа̄песи, атибха̄рито виха̄ро парипатӣ’’ти? ‘‘саччам̣, бхагава̄’’ти. вигарахи буддхо бхагава̄…пе… катхан̃хи на̄ма твам̣, могхапуриса, катапарийоситам̣ виха̄рам̣ пунаппунам̣ чха̄да̄пессаси, пунаппунам̣ лепа̄пессаси, атибха̄рито виха̄ро парипати! нетам̣, могхапуриса, аппасанна̄нам̣ ва̄ паса̄да̄йа…пе… еван̃ча пана, бхиккхаве, имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха –
135. ‘‘махаллакам̣ пана бхиккхуна̄ виха̄рам̣ ка̄райама̄нена йа̄вадва̄ракоса̄ аггал̣ат̣т̣хапана̄йа а̄локасандхипарикамма̄йа дваттиччхаданасса парийа̄йа аппахарите т̣хитена адхит̣т̣ха̄таббам̣. тато че уттарим̣ аппахаритепи т̣хито адхит̣т̣хахеййа па̄читтийа’’нти.
136. махаллако на̄ма виха̄ро сасса̄мико вуччати.
виха̄ро на̄ма уллитто ва̄ хоти авалитто ва̄ уллитта̄валитто ва̄.
ка̄райама̄нена̄ти каронто ва̄ ка̄ра̄пенто ва̄.
йа̄ва два̄ракоса̄ти пит̣т̣хасан̇гха̄т̣асса [пӣт̣хасам̣гха̄т̣асса (итипи), пит̣т̣хисан̇гха̄т̣асса (сйа̄.)] саманта̄ хаттхапа̄са̄.
аггал̣ат̣т̣хапана̄йа̄ти два̄рат̣т̣хапана̄йа.
а̄локасандхипарикамма̄йа̄ти ва̄тапа̄напарикамма̄йа сетаван̣н̣ам̣ ка̄л̣аван̣н̣ам̣ герукапарикаммам̣ ма̄ла̄каммам̣ лата̄каммам̣ макарадантакам̣ пан̃чапат̣икам̣.
дваттиччхаданасса парийа̄йам̣ аппахарите т̣хитена адхит̣т̣ха̄таббанти – харитам̣ на̄ма пуббан̣н̣ам̣ апаран̣н̣ам̣. саче харите т̣хито адхит̣т̣ха̄ти, а̄патти дуккат̣асса. маггена чха̄дентасса две магге адхит̣т̣хахитва̄ татийам̣ маггам̣ а̄н̣а̄петва̄ паккамитаббам̣. парийа̄йена чха̄дентасса две парийа̄йе адхит̣т̣хахитва̄ татийам̣ парийа̄йам̣ а̄н̣а̄петва̄ паккамитаббам̣.
137. тато че уттари аппахаритепи т̣хито адхит̣т̣хахеййа̄ти ит̣т̣хака̄йа 2.0262 чха̄дентасса ит̣т̣хакит̣т̣хака̄йа а̄патти па̄читтийасса. сила̄йа чха̄дентасса сила̄йа сила̄йа а̄патти па̄читтийасса. судха̄йа чха̄дентасса пин̣д̣е пин̣д̣е а̄патти па̄читтийасса. тин̣ена чха̄дентасса карал̣е карал̣е а̄патти па̄читтийасса. пан̣н̣ена чха̄дентасса пан̣н̣е пан̣н̣е а̄патти па̄читтийасса.
атирекадваттипарийа̄йе атирекасан̃н̃ӣ адхит̣т̣ха̄ти, а̄патти па̄читтийасса. атирекадваттипарийа̄йе вематико адхит̣т̣ха̄ти, а̄патти па̄читтийасса. атирекадваттипарийа̄йе ӯнакасан̃н̃ӣ адхит̣т̣ха̄ти, а̄патти па̄читтийасса.
ӯнакадваттипарийа̄йе атирекасан̃н̃ӣ, а̄патти дуккат̣асса. ӯнакадваттипарийа̄йе вематико, а̄патти дуккат̣асса. ӯнакадваттипарийа̄йе ӯнакасан̃н̃ӣ, ана̄патти.
138. ана̄патти дваттипарийа̄йе, ӯнакадваттипарийа̄йе, лен̣е, гуха̄йа, тин̣акут̣ика̄йа, ан̃н̃ассаттха̄йа, аттано дханена, ва̄са̄га̄рам̣ т̣хапетва̄ саббаттха ана̄патти, умматтакасса, а̄дикаммикасса̄ти.
махаллакавиха̄расиккха̄падам̣ нит̣т̣хитам̣ навамам̣.
10. саппа̄н̣акасиккха̄падам̣
139. тена самайена буддхо бхагава̄ а̄л̣авийам̣ вихарати агга̄л̣аве четийе. тена кхо пана самайена а̄л̣авака̄ бхиккхӯ навакаммам̣ каронта̄ джа̄нам̣ саппа̄н̣акам̣ удакам̣ тин̣ампи маттикампи син̃чантипи син̃ча̄пентипи. йе те бхиккхӯ аппиччха̄…пе… те уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма а̄л̣авака̄ бхиккхӯ джа̄нам̣ саппа̄н̣акам̣ удакам̣ тин̣ампи маттикампи син̃чиссантипи син̃ча̄пессантипӣ’’ти! атха кхо те бхиккхӯ а̄л̣аваке бхиккхӯ анекапарийа̄йена вигарахитва̄ бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣…пе… ‘‘саччам̣ кира тумхе, бхиккхаве, джа̄нам̣ саппа̄н̣акам̣ удакам̣ тин̣ампи маттикампи син̃чатхапи син̃ча̄петхапӣ’’ти? ‘‘саччам̣, бхагава̄’’ти. вигарахи буддхо бхагава̄…пе… катхан̃хи на̄ма тумхе, могхапуриса̄, джа̄нам̣ саппа̄н̣акам̣ удакам̣ тин̣ампи маттикампи син̃чиссатхапи син̃ча̄пессатхапи! нетам̣, могхапуриса̄, аппасанна̄нам̣ ва̄ паса̄да̄йа…пе… еван̃ча пана, бхиккхаве, имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха –
140. ‘‘йо пана бхиккху джа̄нам̣ саппа̄н̣акам̣ удакам̣ тин̣ам̣ ва̄ маттикам̣ ва̄ син̃чеййа ва̄ син̃ча̄пеййа ва̄, па̄читтийа’’нти.
141. йо пана̄ти йо йа̄дисо…пе… бхиккхӯти…пе… айам̣ имасмим̣ аттхе адхиппето бхиккхӯти.
джа̄на̄ти на̄ма [джа̄нам̣ на̄ма (сйа̄.)] са̄мам̣ ва̄ джа̄на̄ти ан̃н̃е ва̄ тасса а̄роченти.
син̃чеййа̄ти сайам̣ син̃чати, а̄патти па̄читтийасса.
син̃ча̄пеййа̄ти ан̃н̃ам̣ а̄н̣а̄пети, а̄патти па̄читтийасса [а̄патти дуккат̣асса (каттхачи)]. саким̣ а̄н̣атто бахукампи син̃чати, а̄патти па̄читтийасса.
142. саппа̄н̣аке саппа̄н̣акасан̃н̃ӣ тин̣ам̣ ва̄ маттикам̣ ва̄ син̃чати ва̄ син̃ча̄пети ва̄, а̄патти па̄читтийасса. саппа̄н̣аке вематико тин̣ам̣ ва̄ маттикам̣ ва̄ син̃чати ва̄ син̃ча̄пети ва̄, а̄патти дуккат̣асса. саппа̄н̣аке аппа̄н̣акасан̃н̃ӣ тин̣ам̣ ва̄ маттикам̣ ва̄ син̃чати ва̄ син̃ча̄пети ва̄, ана̄патти. аппа̄н̣аке саппа̄н̣акасан̃н̃ӣ, а̄патти дуккат̣асса. аппа̄н̣аке вематико, а̄патти дуккат̣асса. аппа̄н̣аке аппа̄н̣акасан̃н̃ӣ, ана̄патти.
143. ана̄патти асан̃чичча, ассатийа̄, аджа̄нантасса, умматтакасса, а̄дикаммикасса̄ти.
саппа̄н̣акасиккха̄падам̣ нит̣т̣хитам̣ дасамам̣.
бхӯтага̄мавагго дутийо.
тассудда̄нам̣ –
бхӯтам̣ ан̃н̃а̄йа уджджха̄йам̣, паккамантена те дуве;
пуббе никкад̣д̣хана̄хачча, два̄рам̣ саппа̄н̣акена ча̄ти.