9. па̄тимоккхат̣т̣хапанаккхандхакам̣
1. па̄тимоккхуддесайа̄чана̄
383. [уда̄. 45; а. ни. 8.20] тена самайена буддхо бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати пубба̄ра̄ме мига̄рама̄ту па̄са̄де. тена кхо пана самайена бхагава̄ тадахупосатхе бхиккхусан̇гхапаривуто нисинно хоти. атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо абхикканта̄йа раттийа̄ никкханте пат̣хаме йа̄ме ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ екам̣сам̣ уттара̄сан̇гам̣ каритва̄ йена бхагава̄ тенан̃джалим̣ пан̣а̄метва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘абхикканта̄, бханте, ратти, никкханто пат̣хамо йа̄мо, чиранисинно бхиккхусан̇гхо. уддисату, бханте, бхагава̄ бхиккхӯнам̣ па̄тимоккха’’нти. евам̣ вутте бхагава̄ тун̣хӣ ахоси. дутийампи кхо а̄йасма̄ а̄нандо абхикканта̄йа раттийа̄ никкханте маджджхиме йа̄ме ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ екам̣сам̣ уттара̄сан̇гам̣ каритва̄ йена бхагава̄ тенан̃джалим̣ пан̣а̄метва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘абхикканта̄, бханте, ратти, никкханто маджджхимо йа̄мо, чиранисинно бхиккхусан̇гхо. уддисату, бханте, бхагава̄ бхиккхӯнам̣ па̄тимоккха’’нти. дутийампи кхо бхагава̄ тун̣хӣ ахоси. татийампи кхо а̄йасма̄ а̄нандо абхикканта̄йа раттийа̄ никкханте паччхиме йа̄ме уддхасте арун̣е нандимукхийа̄ раттийа̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ екам̣сам̣ уттара̄сан̇гам̣ каритва̄ йена бхагава̄ тенан̃джалим̣ пан̣а̄метва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘абхикканта̄, бханте, ратти, никкханто паччхимо йа̄мо, уддхастам̣ арун̣ам̣ нандимукхи ратти, чиранисинно бхиккхусан̇гхо. уддисату, бханте, бхагава̄ бхиккхӯнам̣ па̄тимоккха’’нти. ‘‘апарисуддха̄, а̄нанда, париса̄’’ти.
атха кхо а̄йасмато маха̄моггалла̄насса етадахоси – ‘‘кам̣ ну кхо бхагава̄ пуггалам̣ сандха̄йа евама̄ха – ‘апарисуддха̄, а̄нанда, париса̄’’’ти? атха кхо а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но сабба̄вантам̣ бхиккхусан̇гхам̣ четаса̄ чето паричча манаса̄ка̄си. аддаса̄ кхо а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но там̣ пуггалам̣ дуссӣлам̣ па̄падхаммам̣ асучисан̇кассарасама̄ча̄рам̣ пат̣иччханнакаммантам̣ ассаман̣ам̣ саман̣апат̣ин̃н̃ам̣ абрахмача̄рим̣ брахмача̄рипат̣ин̃н̃ам̣ антопӯтим̣ авассутам̣ касамбуджа̄там̣ [касамбукаджа̄там̣ (ка.)] маджджхе бхиккхусан̇гхасса нисиннам̣. дисва̄на йена со пуггало тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ там̣ пуггалам̣ етадавоча – ‘‘ут̣т̣хехи, а̄вусо, дит̣т̣хоси бхагавата̄; наттхи те бхиккхӯхи саддхим̣ сам̣ва̄со’’ти. евам̣ вутте со пуггало тун̣хӣ ахоси. дутийампи кхо а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но там̣ пуггалам̣ етадавоча – ‘‘ут̣т̣хехи, а̄вусо, дит̣т̣хоси бхагавата̄; наттхи те бхиккхӯхи саддхим̣ сам̣ва̄со’’ти. дутийампи кхо со пуггало тун̣хӣ ахоси. татийампи кхо а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но там̣ пуггалам̣ етадавоча – ‘‘ут̣т̣хехи, а̄вусо, дит̣т̣хоси бхагавата̄; наттхи те бхиккхӯхи саддхим̣ сам̣ва̄со’’ти. татийампи кхо со пуггало тун̣хӣ ахоси. атха кхо а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но там̣ пуггалам̣ ба̄ха̄йам̣ гахетва̄ бахидва̄ракот̣т̣хака̄ никкха̄метва̄ сӯчигхат̣икам̣ датва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘никкха̄мито со, бханте, пуггало майа̄; суддха̄ париса̄; уддисату, бханте, бхагава̄ бхиккхӯнам̣ па̄тимоккха’’нти.
‘‘аччхарийам̣, моггалла̄на, аббхутам̣, моггалла̄на, йа̄ва ба̄ха̄гахан̣а̄пи на̄ма со могхапурисо а̄гамессатӣ’’ти! атха кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси –
2. маха̄самуддеат̣т̣хаччхарийам̣
384. [уда̄. 45; а. ни. 8.19] ‘‘ат̣т̣химе, бхиккхаве, маха̄самудде аччхарийа̄ аббхута̄ дхамма̄, йе дисва̄ дисва̄ асура̄ маха̄самудде абхираманти. катаме ат̣т̣ха?
‘‘маха̄самуддо, бхиккхаве, анупуббанинно анупуббапон̣о анупуббапаббха̄ро на а̄йатакенева папа̄то. йампи, бхиккхаве, маха̄самуддо анупуббанинно анупуббапон̣о анупуббапаббха̄ро на а̄йатакенева папа̄то – айам̣, бхиккхаве, маха̄самудде пат̣хамо аччхарийо аббхуто дхаммо, йам̣ дисва̄ дисва̄ асура̄ маха̄самудде абхираманти.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, маха̄самуддо т̣хитадхаммо велам̣ на̄тиваттати. йампи, бхиккхаве, маха̄самуддо т̣хитадхаммо велам̣ на̄тиваттати – айам̣ [айампи (сйа̄.)], бхиккхаве, маха̄самудде дутийо аччхарийо аббхуто дхаммо, йам̣ дисва̄ дисва̄ асура̄ маха̄самудде абхираманти.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, маха̄самуддо на матена кун̣апена сам̣васати. йам̣ хоти маха̄самудде матам̣ кун̣апам̣, там̣ кхиппан̃н̃ева тӣрам̣ ва̄хети, тхалам̣ усса̄рети. йампи, бхиккхаве, маха̄самуддо на матена кун̣апена сам̣васати, йам̣ хоти маха̄самудде матам̣ кун̣апам̣, там̣ кхиппан̃н̃ева тӣрам̣ ва̄хети, тхалам̣ усса̄рети – айам̣, бхиккхаве, маха̄самудде татийо аччхарийо аббхуто дхаммо, йам̣ дисва̄ дисва̄ асура̄ маха̄самудде абхираманти.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, йа̄ ка̄чи маха̄надийо, сеййатхидам̣ – ган̇га̄, йамуна̄, ачираватӣ, сарабхӯ, махӣ, та̄ маха̄самуддам̣ патта̄ джаханти пурима̄ни на̄маготта̄ни, маха̄самуддо твева сан̇кхам̣ гаччханти. йампи, бхиккхаве, йа̄ка̄чи маха̄надийо, сеййатхидам̣ – ган̇га̄, йамуна̄, ачираватӣ, сарабхӯ, махӣ, та̄ маха̄самуддам̣ патта̄ джаханти пурима̄ни на̄маготта̄ни, маха̄самуддо твева сан̇кхам̣ гаччханти – айам̣, бхиккхаве, маха̄самудде чатуттхо аччхарийо аббхуто дхаммо, йам̣ дисва̄ дисва̄ асура̄ маха̄самудде абхираманти.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, йа̄ ча [йа̄ка̄чи (сйа̄.)] локе савантийо маха̄самуддам̣ аппенти, йа̄ ча анталиккха̄ дха̄ра̄ папатанти, на тена маха̄самуддасса ӯнаттам̣ ва̄ пӯраттам̣ ва̄ пан̃н̃а̄йати. йампи, бхиккхаве, йа̄ ча локе савантийо маха̄самуддам̣ аппенти, йа̄ ча анталиккха̄ дха̄ра̄ папатанти, на тена маха̄самуддасса ӯнаттам̣ ва̄ пӯраттам̣ ва̄ пан̃н̃а̄йати – айам̣, бхиккхаве, маха̄самудде пан̃чамо аччхарийо аббхуто дхаммо, йам̣ дисва̄ дисва̄ асура̄ маха̄самудде абхираманти.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, маха̄самуддо екарасо лон̣арасо. йампи, бхиккхаве, маха̄самуддо екарасо лон̣арасо – айам̣, бхиккхаве, маха̄самудде чхат̣т̣хо аччхарийо аббхуто дхаммо, йам̣ дисва̄ дисва̄ асура̄ маха̄самудде абхираманти.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, маха̄самуддо бахуратано [бахӯтаратано (ка.)] анекаратано. татрима̄ни ратана̄ни, сеййатхидам̣ – мутта̄, ман̣и, вел̣урийо, сан̇кхо, сила̄, пава̄л̣ам̣, раджатам̣, джа̄тарӯпам̣, лохитако, маса̄рагаллам̣. йампи, бхиккхаве, маха̄самуддо бахуратано анекаратано, татрима̄ни ратана̄ни, сеййатхидам̣ – мутта̄, ман̣и, вел̣урийо, сан̇кхо, сила̄, пава̄л̣ам̣, раджатам̣, джа̄тарӯпам̣, лохитако, маса̄рагаллам̣ – айам̣, бхиккхаве, маха̄самудде саттамо аччхарийо аббхуто дхаммо, йам̣ дисва̄ дисва̄ асура̄ маха̄самудде абхираманти.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, маха̄самуддо махатам̣ бхӯта̄нам̣ а̄ва̄со. татриме бхӯта̄ – тими, тимин̇гало, тимитимин̇гало [тимирапин̇гало (сӣ.), тимитимин̇гало маха̄тимин̇гало (сйа̄. кам̣.)], асура̄, на̄га̄, гандхабба̄. санти маха̄самудде йоджанасатика̄пи аттабха̄ва̄, двийоджанасатика̄пи аттабха̄ва̄, тийоджанасатика̄пи аттабха̄ва̄, чатуйоджанасатика̄пи аттабха̄ва̄, пан̃чайоджанасатика̄пи аттабха̄ва̄. йампи, бхиккхаве, маха̄самуддо махатам̣ бхӯта̄нам̣ а̄ва̄со, татриме бхӯта̄ – тими, тимин̇гало, тимитимин̇гало, асура̄, на̄га̄, гандхабба̄; санти маха̄самудде, йоджанасатика̄пи аттабха̄ва̄…пе… пан̃чайоджанасатика̄пи аттабха̄ва̄ – айам̣, бхиккхаве, маха̄самудде ат̣т̣хамо аччхарийо аббхуто дхаммо, йам̣ дисва̄ дисва̄ асура̄ маха̄самудде абхираманти. име кхо, бхиккхаве, маха̄самудде ат̣т̣ха аччхарийа̄ аббхута̄ дхамма̄, йе дисва̄ дисва̄ асура̄ маха̄самудде абхирама’’нти.
3. имасмим̣дхаммавинайеат̣т̣хаччхарийам̣
385. ‘‘евамева кхо, бхиккхаве, имасмим̣ дхаммавинайе ат̣т̣ха аччхарийа̄ аббхута̄ дхамма̄, йе дисва̄ дисва̄ бхиккхӯ имасмим̣ дхаммавинайе абхираманти. катаме ат̣т̣ха?
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, маха̄самуддо анупуббанинно анупуббапон̣о анупуббапаббха̄ро на а̄йатакенева папа̄то; евамева кхо, бхиккхаве, имасмим̣ дхаммавинайе анупуббасиккха̄ анупуббакирийа̄ анупуббапат̣ипада̄ на а̄йатакенева ан̃н̃а̄пат̣иведхо. йампи, бхиккхаве, имасмим̣ дхаммавинайе анупуббасиккха̄ анупуббакирийа̄ анупуббапат̣ипада̄ на а̄йатакенева ан̃н̃а̄пат̣иведхо – айам̣, бхиккхаве, имасмим̣ дхаммавинайе пат̣хамо аччхарийо аббхуто дхаммо, йам̣ дисва̄ дисва̄ бхиккхӯ имасмим̣ дхаммавинайе абхираманти.
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, маха̄самуддо т̣хитадхаммо велам̣ на̄тиваттати; евамева кхо, бхиккхаве, йам̣ майа̄ са̄вака̄нам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттам̣, там̣ мама са̄вака̄ джӣвитахетупи на̄тиккаманти. йампи, бхиккхаве, майа̄ мама са̄вака̄нам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттам̣, там̣ мама са̄вака̄ джӣвитахетупи на̄тиккаманти – айам̣, бхиккхаве, имасмим̣ дхаммавинайе дутийо аччхарийо аббхуто дхаммо, йам̣ дисва̄ дисва̄ бхиккхӯ имасмим̣ дхаммавинайе абхираманти.
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, маха̄самуддо на матена кун̣апена сам̣васати, йам̣ хоти маха̄самудде матам̣ кун̣апам̣ там̣ кхиппамева тӣрам̣ ва̄хети, тхалам̣ усса̄рети; евамева кхо, бхиккхаве, йо со пуггало дуссӣло па̄падхаммо асучисан̇кассарасама̄ча̄ро пат̣иччханнакамманто ассаман̣о саман̣апат̣ин̃н̃о абрахмача̄рӣ брахмача̄рипат̣ин̃н̃о антопӯти авассуто касамбуджа̄то, на тена сан̇гхо сам̣васати, кхиппамева нам̣ саннипатитва̄ уккхипати, кин̃ча̄пи кхо со хоти маджджхе бхиккхусан̇гхасса нисинно. атха кхо со а̄рака̄ва сан̇гхамха̄, сан̇гхо ча тена. йампи, бхиккхаве, йо со пуггало дуссӣло па̄падхаммо асучисан̇кассарасама̄ча̄ро пат̣иччханнакамманто ассаман̣о саман̣апат̣ин̃н̃о абрахмача̄рӣ брахмача̄рипат̣ин̃н̃о антопӯти авассуто касамбуджа̄то, на тена сан̇гхо сам̣васати, кхиппамева нам̣ саннипӯтитва̄ уккхипати, кин̃ча̄пи кхо со хоти маджджхе бхиккхусан̇гхасса нисинно, атха кхо со а̄рака̄ва сан̇гхамха̄, сан̇гхо ча тена – айам̣, бхиккхаве, имасмим̣ дхаммавинайе татийо аччхарийо аббхуто дхаммо, йам̣ дисва̄ дисва̄ бхиккхӯ имасмим̣ дхаммавинайе абхираманти.
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, йа̄ ка̄чи маха̄надийо, сеййатхидам̣ – ган̇га̄, йамуна̄, ачираватӣ, сарабхӯ, махӣ, та̄ маха̄самуддам̣ патта̄ джаханти пурима̄ни на̄маготта̄ни, маха̄самуддо твева сан̇кхам̣ гаччханти; евамева кхо, бхиккхаве, чатта̄роме ван̣н̣а̄ – кхаттийа̄, бра̄хман̣а̄, весса̄, судда̄. те татха̄гатаппаведите дхаммавинайе ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджитва̄ [паббаджита̄ (сӣ.)] джаханти пурима̄ни на̄маготта̄ни, саман̣а̄ сакйапуттийа̄ твева сан̇кхам̣ гаччханти. йампи, бхиккхаве, чатта̄роме ван̣н̣а̄ кхаттийа̄ бра̄хман̣а̄ весса̄ судда̄, те татха̄гатаппаведите дхаммавинайе ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджитва̄ джаханти пурима̄ни на̄маготта̄ни, саман̣а̄ сакйапуттийа̄ твева сан̇кхам̣ гаччханти – айам̣, бхиккхаве, имасмим̣ дхаммавинайе чатуттхо аччхарийо аббхуто дхаммо, йам̣ дисва̄ дисва̄ бхиккхӯ имасмим̣ дхаммавинайе абхираманти.
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, йа̄ ча локе савантийо маха̄самуддам̣ аппенти, йа̄ ча анталиккха̄ дха̄ра̄ папатанти, на тена маха̄самуддасса ӯнаттам̣ ва̄ пӯраттам̣ ва̄ пан̃н̃а̄йати; евамева кхо, бхиккхаве, бахӯ чепи бхиккхӯ анупа̄дисеса̄йа нибба̄надха̄туйа̄ паринибба̄йанти, на тена нибба̄надха̄туйа̄ ӯнаттам̣ ва̄ пӯраттам̣ ва̄ пан̃н̃а̄йати. йампи, бхиккхаве, бахӯ чепи бхиккхӯ анупа̄дисеса̄йа нибба̄надха̄туйа̄ паринибба̄йанти, на тена нибба̄надха̄туйа̄ ӯнаттам̣ ва̄ пӯраттам̣ ва̄ пан̃н̃а̄йати – айам̣, бхиккхаве, имасмим̣ дхаммавинайе пан̃чамо аччхарийо аббхуто дхаммо йам̣ дисва̄ дисва̄ бхиккхӯ имасмим̣ дхаммавинайе абхираманти.
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, маха̄самуддо екарасо лон̣арасо, евамева кхо, бхиккхаве, айам̣ дхаммавинайо екарасо вимуттирасо. йампи, бхиккхаве, айам̣ дхаммавинайо екарасо вимуттирасо – айам̣, бхиккхаве, имасмим̣ дхаммавинайе чхат̣т̣хо аччхарийо аббхуто дхаммо, йам̣ дисва̄ дисва̄ бхиккхӯ имасмим̣ дхаммавинайе абхираманти.
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, маха̄самуддо бахуратано анекаратано, татрима̄ни ратана̄ни, сеййатхидам̣ – мутта̄, ман̣и, вел̣урийо, сан̇кхо, сила̄, пава̄л̣ам̣, раджатам̣, джа̄тарӯпам̣, лохитако, маса̄рагаллам̣; евамева кхо, бхиккхаве, айам̣ дхаммавинайо бахуратано анекаратано. татрима̄ни ратана̄ни, сеййатхидам̣ – чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄на̄, чатта̄ро саммаппадха̄на̄, чатта̄ро иддхипа̄да̄, пан̃чиндрийа̄ни, пан̃ча бала̄ни, сатта боджджхан̇га̄, арийо ат̣т̣хан̇гико магго. йампи, бхиккхаве, айам̣ дхаммавинайо бахуратано анекаратано, татрима̄ни ратана̄ни, сеййатхидам̣ – чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄на̄…пе… арийо ат̣т̣хан̇гико магго – айам̣, бхиккхаве, имасмим̣ дхаммавинайе саттамо аччхарийо аббхуто дхаммо, йам̣ дисва̄ дисва̄ бхиккхӯ имасмим̣ дхаммавинайе абхираманти.
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, маха̄самуддо махатам̣ бхӯта̄нам̣ а̄ва̄со, татриме бхӯта̄ – тими, тимин̇гало, тимитимин̇гало, асура̄, на̄га̄, гандхабба̄, санти маха̄самудде йоджанасатика̄пи аттабха̄ва̄, двийоджанасатика̄пи аттабха̄ва̄, тийоджанасатика̄пи аттабха̄ва̄, чатуйоджанасатика̄пи аттабха̄ва̄, пан̃чайоджанасатика̄пи аттабха̄ва̄; евамева кхо, бхиккхаве, айам̣ дхаммавинайо махатам̣ бхӯта̄нам̣ а̄ва̄со. татриме бхӯта̄ – сота̄панно, сота̄паттипхаласаччхикирийа̄йа пат̣ипанно; сакада̄га̄мӣ, сакада̄га̄мипхаласаччхикирийа̄йа пат̣ипанно; ана̄га̄мӣ, ана̄га̄мипхаласаччхикирийа̄йа пат̣ипанно; араха̄, арахаттапхаласаччхикирийа̄йа пат̣ипанно. йампи, бхиккхаве, айам̣ дхаммавинайо махатам̣ бхӯта̄нам̣ а̄ва̄со, татриме бхӯта̄ – сота̄панно, сота̄паттипхаласаччхикирийа̄йа пат̣ипанно…пе… араха̄, арахатапхаласаччхикирийа̄йа пат̣ипанно – айам̣, бхиккхаве, имасмим̣ дхаммавинайе ат̣т̣хамо аччхарийо аббхуто дхаммо, йам̣ дисва̄ дисва̄ бхиккхӯ имасмим̣ дхаммавинайе абхираманти. ‘‘име кхо, бхиккхаве, имасмим̣ дхаммавинайе ат̣т̣ха аччхарийа̄ аббхута̄ дхамма̄, йе дисва̄ дисва̄ бхиккхӯ имасмим̣ дхаммавинайе абхирамантӣ’’ти.
атха кхо бхагава̄ етаматтхам̣ видитва̄ та̄йам̣ вела̄йам̣ имам̣ уда̄нам̣ уда̄неси –
[уда̄. 45] ‘‘чханнамативассати [сучханнамативассати (ка.)], виват̣ам̣ на̄тивассати;
тасма̄ чханнам̣ виваретха, евам̣ там̣ на̄тивассатӣ’’ти.
4. па̄тимоккхасавана̄рахо
386. атха кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘нада̄на̄хам̣, бхиккхаве, ито парам̣ упосатхам̣ карисса̄ми, па̄тимоккхам̣ уддисисса̄ми. тумхевада̄ни, бхиккхаве, ито парам̣ упосатхам̣ кареййа̄тха, па̄тимоккхам̣ уддисеййа̄тха. ат̣т̣ха̄наметам̣, бхиккхаве, анавака̄со йам̣ татха̄гато апарисуддха̄йа париса̄йа упосатхам̣ кареййа, па̄тимоккхам̣ уддисеййа. на ча, бхиккхаве [на ча бхиккхаве бхиккхуна̄ (сйа̄. кам̣.)], са̄паттикена па̄тимоккхам̣ сотаббам̣. йо сун̣еййа, а̄патти дуккат̣асса. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, йо са̄паттико па̄тимоккхам̣ сун̣а̄ти, тасса па̄тимоккхам̣ т̣хапетум̣. еван̃ча пана, бхиккхаве, т̣хапетаббам̣. тадахупосатхе ча̄туддасе ва̄ паннарасе ва̄ тасмим̣ пуггале саммукхӣбхӯте сан̇гхамаджджхе уда̄харитаббам̣ –
‘сун̣а̄ту ме бханте, сан̇гхо. иттханна̄мо пуггало са̄паттико, тасса па̄тимоккхам̣ т̣хапеми, на тасмим̣ саммукхӣбхӯте па̄тимоккхам̣ уддиситабба’нти т̣хапитам̣ хоти па̄тимоккха’’нти.
тена кхо пана самайена чхаббаггийа̄ бхиккхӯ ‘на̄мхе кочи джа̄на̄тӣ’ти са̄паттика̄ва па̄тимоккхам̣ сун̣анти. тхера̄ бхиккхӯ парачиттавидуно бхиккхӯнам̣ а̄роченти – ‘‘иттханна̄мо ча иттханна̄мо ча, а̄вусо, чхаббаггийа̄ бхиккхӯ ‘на̄мхе кочи джа̄на̄тӣ’ти са̄паттика̄ва па̄тимоккхам̣ сун̣антӣ’’ти. ассосум̣ кхо чхаббаггийа̄ бхиккхӯ – ‘‘тхера̄ кира бхиккхӯ парачиттавидуно амхе бхиккхӯнам̣ а̄роченти – иттханна̄мо ча иттханна̄мо ча, а̄вусо, чхаббаггийа̄ бхиккхӯ ‘на̄мхе кочи джа̄на̄тӣ’ти са̄паттика̄ва па̄тимоккхам̣ сун̣антӣ’’ти.
те – пурамха̄кам̣ песала̄ бхиккхӯ па̄тимоккхам̣ т̣хапентӣти – пат̣икаччева суддха̄нам̣ бхиккхӯнам̣ ана̄паттика̄нам̣ аваттхусмим̣ ака̄ран̣е па̄тимоккхам̣ т̣хапенти. йе те бхиккхӯ аппиччха̄…пе… те уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма чхаббаггийа̄ бхиккхӯ суддха̄нам̣ бхиккхӯнам̣ ана̄паттика̄нам̣ аваттхусмим̣ ака̄ран̣е па̄тимоккхам̣ т̣хапессантӣ’’ти! атха кхо те бхиккхӯ бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣…пе… ‘‘саччам̣ кира, бхиккхаве, чхаббаггийа̄ бхиккхӯ суддха̄нам̣ бхиккхӯнам̣ ана̄паттика̄нам̣ аваттхусмим̣ ака̄ран̣е па̄тимоккхам̣ т̣хапентӣ’’ти? ‘‘саччам̣ бхагава̄’’ти…пе… вигарахитва̄…пе… дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘на, бхиккхаве, суддха̄нам̣ бхиккхӯнам̣ ана̄паттика̄нам̣ аваттхусмим̣ ака̄ран̣е па̄тимоккхам̣ т̣хапетаббам̣. йо т̣хапеййа, а̄патти дуккат̣асса’’.
5. дхаммика̄дхаммикапа̄тимоккхат̣т̣хапанам̣
387. ‘‘екам̣, бхиккхаве, адхаммикам̣ па̄тимоккхат̣т̣хапанам̣, екам̣ дхаммикам̣; па̄тимоккхат̣т̣хапанам̣ [екам̣ дхаммикам̣ (сӣ. сйа̄.)], две адхаммика̄ни; па̄тимоккхат̣т̣хапана̄ни, две дхаммика̄ни; тӣн̣и адхаммика̄ни па̄тимоккхат̣т̣хапана̄ни, тӣн̣и дхаммика̄ни, чатта̄ри адхаммика̄ни па̄тимоккхат̣т̣хапана̄ни, чатта̄ри дхаммика̄ни; пан̃ча адхаммика̄ни па̄тимоккхат̣т̣хапана̄ни, пан̃ча дхаммика̄ни; чха адхаммика̄ни па̄тимоккхат̣т̣хапана̄ни, чха дхаммика̄ни; сатта адхаммика̄ни па̄тимоккхат̣т̣хапана̄ни, сатта дхаммика̄ни; ат̣т̣ха адхаммика̄ни па̄тимоккхат̣т̣хапана̄ни, ат̣т̣ха дхаммика̄ни; нава адхаммика̄ни па̄тимоккхат̣т̣хапана̄ни, нава дхаммика̄ни; даса адхаммика̄ни па̄тимоккхат̣т̣хапана̄ни, даса дхаммика̄ни.
‘‘катамам̣ екам̣ адхаммикам̣ па̄тимоккхат̣т̣хапанам̣? амӯлика̄йа сӣлавипаттийа̄ па̄тимоккхам̣ т̣хапети – идам̣ екам̣ адхаммикам̣ па̄тимоккхат̣т̣хапанам̣. катамам̣ екам̣ дхаммикам̣ па̄тимоккхат̣т̣хапанам̣? самӯлика̄йа сӣлавипаттийа̄ па̄тимоккхам̣ т̣хапети – идам̣ екам̣ дхаммикам̣ па̄тимоккхат̣т̣хапанам̣.
‘‘катама̄ни две адхаммика̄ни па̄тимоккхат̣т̣хапана̄ни? амӯлика̄йа сӣлавипаттийа̄ па̄тимоккхам̣ т̣хапети, амӯлика̄йа а̄ча̄равипаттийа̄ па̄тимоккхам̣ т̣хапети – има̄ни две адхаммика̄ни па̄тимоккхат̣т̣хапана̄ни. катама̄ни две дхаммика̄ни па̄тимоккхат̣т̣хапана̄ни? самӯлика̄йа сӣлавипаттийа̄ па̄тимоккхам̣ т̣хапети, самӯлика̄йа а̄ча̄равипаттийа̄ па̄тимоккхам̣ т̣хапети – има̄ни две дхаммика̄ни па̄тимоккхат̣т̣хапана̄ни.
‘‘катама̄ни тӣн̣и адхаммика̄ни па̄тимоккхат̣т̣хапана̄ни? амӯлика̄йа сӣлавипаттийа̄ па̄тимоккхам̣ т̣хапети, амӯлика̄йа а̄ча̄равипаттийа̄ па̄тимоккхам̣ т̣хапети, амӯлика̄йа дит̣т̣хивипаттийа̄ па̄тимоккхам̣ т̣хапети – има̄ни тӣн̣и адхаммика̄ни па̄тимоккхат̣т̣хапана̄ни. катама̄ни тӣн̣и дхаммика̄ни па̄тимоккхат̣т̣хапана̄ни? самӯлика̄йа сӣлавипаттийа̄ па̄тимоккхам̣ т̣хапети, самӯлика̄йа а̄ча̄равипаттийа̄ па̄тимоккхам̣ т̣хапети, самӯлика̄йа дит̣т̣хивипаттийа̄ па̄тимоккхам̣ т̣хапети – има̄ни тӣн̣и дхаммика̄ни па̄тимоккхат̣т̣хапана̄ни.
‘‘катама̄ни чатта̄ри адхаммика̄ни па̄тимоккхат̣т̣хапана̄ни? амӯлика̄йа сӣлавипаттийа̄ па̄тимоккхам̣ т̣хапети, амӯлика̄йа а̄ча̄равипаттийа̄ па̄тимоккхам̣ т̣хапети, амӯлика̄йа дит̣т̣хивипаттийа̄ па̄тимоккхам̣ т̣хапети, амӯлика̄йа а̄джӣвавипаттийа̄ па̄тимоккхам̣ т̣хапети – има̄ни чатта̄ри адхаммика̄ни па̄тимоккхат̣т̣хапана̄ни. катама̄ни чатта̄ри дхаммика̄ни па̄тимоккхат̣т̣хапана̄ни? самӯлика̄йа сӣлавипаттийа̄ па̄тимоккхам̣ т̣хапети, самӯлика̄йа а̄ча̄равипаттийа̄ па̄тимоккхам̣ т̣хапети, самӯлика̄йа дит̣т̣хивипаттийа̄ па̄тимоккхам̣ т̣хапети, самӯлика̄йа а̄джӣвавипаттийа̄ па̄тимоккхам̣ т̣хапети – има̄ни чатта̄ри дхаммика̄ни па̄тимоккхат̣т̣хапана̄ни.
‘‘катама̄ни пан̃ча адхаммика̄ни па̄тимоккхат̣т̣хапана̄ни? амӯлакена па̄ра̄джикена па̄тимоккхам̣ т̣хапети, амӯлакена сан̇гха̄дисесена…пе… амӯлакена па̄читтийена… амӯлакена па̄т̣идесанӣйена… амӯлакена дуккат̣ена па̄тимоккхам̣ т̣хапети – има̄ни пан̃ча адхаммика̄ни па̄тимоккхат̣т̣хапана̄ни. катама̄ни пан̃ча дхаммика̄ни па̄тимоккхат̣т̣хапана̄ни? самӯлакена па̄ра̄джикена па̄тимоккхам̣ т̣хапети, самӯлакена сан̇гха̄дисесена…пе… па̄читтийена… па̄т̣идесанӣйена… дуккат̣ена па̄тимоккхам̣ т̣хапети – има̄ни пан̃ча дхаммика̄ни па̄тимоккхат̣т̣хапана̄ни.
‘‘катама̄ни чха адхаммика̄ни па̄тимоккхат̣т̣хапана̄ни? амӯлика̄йа сӣлавипаттийа̄ па̄тимоккхам̣ т̣хапети аката̄йа, амӯлика̄йа сӣлавипаттийа̄ па̄тимоккхам̣ т̣хапети ката̄йа; амӯлика̄йа а̄ча̄равипаттийа̄ па̄тимоккхам̣ т̣хапети аката̄йа, амӯлика̄йа а̄ча̄равипаттийа̄ па̄тимоккхам̣ т̣хапети ката̄йа; амӯлика̄йа дит̣т̣хивипаттийа̄ па̄тимоккхам̣ т̣хапети аката̄йа, амӯлика̄йа дит̣т̣хивипаттийа̄ па̄тимоккхам̣ т̣хапети ката̄йа – има̄ни чха адхаммика̄ни па̄тимоккхат̣т̣хапана̄ни. катама̄ни чха дхаммика̄ни па̄тимоккхат̣т̣хапана̄ни? самӯлика̄йа сӣлавипаттийа̄ па̄тимоккхам̣ т̣хапети аката̄йа, самӯлика̄йа сӣлавипаттийа̄ па̄тимоккхам̣ т̣хапети ката̄йа; самӯлика̄йа а̄ча̄равипаттийа̄…пе… дит̣т̣хивипаттийа̄ па̄тимоккхам̣ т̣хапети аката̄йа…пе… ката̄йа – има̄ни чха дхаммика̄ни па̄тимоккхат̣т̣хапана̄ни.
‘‘катама̄ни сатта адхаммика̄ни па̄тимоккхат̣т̣хапана̄ни? амӯлакена па̄ра̄джикена па̄тимоккхам̣ т̣хапети, амӯлакена сан̇гха̄дисесена…пе… тхуллаччайена па̄читтийена па̄т̣идесанӣйена дуккат̣ена дуббха̄ситена па̄тимоккхам̣ т̣хапети – има̄ни сатта адхаммика̄ни па̄тимоккхат̣т̣хапана̄ни. катама̄ни сатта дхаммика̄ни па̄тимоккхат̣т̣хапана̄ни? самӯлакена па̄ра̄джикена па̄тимоккхам̣ т̣хапети, самӯлакена сан̇гха̄дисесена…пе… тхуллаччайена па̄читтийена па̄т̣идесанӣйена дуккат̣ена дуббха̄ситена па̄тимоккхам̣ т̣хапети – има̄ни сатта дхаммика̄ни па̄тимоккхат̣т̣хапана̄ни.
‘‘катама̄ни ат̣т̣ха адхаммика̄ни па̄тимоккхат̣т̣хапана̄ни? амӯлика̄йа сӣлавипаттийа̄ па̄тимоккхам̣ т̣хапети аката̄йа, амӯлика̄йа сӣлавипаттийа̄ па̄тимоккхам̣ т̣хапети ката̄йа; амӯлика̄йа а̄ча̄равипаттийа̄ …пе… дит̣т̣хивипаттийа̄…пе… а̄джӣвавипаттийа̄ па̄тимоккхам̣ т̣хапети аката̄йа…пе… ката̄йа – има̄ни ат̣т̣ха адхаммика̄ни па̄тимоккхат̣т̣хапана̄ни. катама̄ни ат̣т̣ха дхаммика̄ни па̄тимоккхат̣т̣хапана̄ни? самӯлика̄йа сӣлавипаттийа̄ па̄тимоккхам̣ т̣хапети аката̄йа, самӯлика̄йа сӣлавипаттийа̄ па̄тимоккхам̣ т̣хапети ката̄йа; самӯлика̄йа а̄ча̄равипаттийа̄…пе… дит̣т̣хивипаттийа̄…пе… а̄джӣвавипаттийа̄ па̄тимоккхам̣ т̣хапети аката̄йа…пе… ката̄йа. има̄ни ат̣т̣ха дхаммика̄ни па̄тимоккхат̣т̣хапана̄ни.
‘‘катама̄ни нава адхаммика̄ни па̄тимоккхат̣т̣хапана̄ни? амӯлика̄йа сӣлавипаттийа̄ па̄тимоккхам̣ т̣хапети аката̄йа, амӯлика̄йа сӣлавипаттийа̄ па̄тимоккхам̣ т̣хапети ката̄йа, амӯлика̄йа сӣлавипаттийа̄ па̄тимоккхам̣ т̣хапети ката̄ката̄йа; амӯлика̄йа а̄ча̄равипаттийа̄…пе… дит̣т̣хивипаттийа̄ па̄тимоккхам̣ т̣хапети аката̄йа…пе… ката̄йа…пе… ката̄ката̄йа има̄ни нава адхаммика̄ни па̄тимоккхат̣т̣хапана̄ни. катама̄ни нава дхаммика̄ни па̄тимоккхат̣т̣хапана̄ни? самӯлика̄йа сӣлавипаттийа̄ па̄тимоккхам̣ т̣хапети аката̄йа, самӯлика̄йа сӣлавипаттийа̄ па̄тимоккхам̣ т̣хапети ката̄йа, самӯлика̄йа сӣлавипаттийа̄ па̄тимоккхам̣ т̣хапети ката̄ката̄йа; самӯлика̄йа а̄ча̄равипаттийа̄…пе… дит̣т̣хивипаттийа̄ па̄тимоккхам̣ т̣хапети аката̄йа…пе… ката̄йа – ката̄ката̄йа…пе… има̄ни нава дхаммика̄ни па̄тимоккхат̣т̣хапана̄ни.
‘‘катама̄ни даса адхаммика̄ни па̄тимоккхат̣т̣хапана̄ни? на па̄ра̄джико тассам̣ париса̄йам̣ нисинно хоти, на па̄ра̄джикакатха̄ виппаката̄ хоти; на сиккхам̣ паччаккха̄тако тассам̣ париса̄йам̣ нисинно хоти, на сиккхам̣ паччаккха̄такатха̄ виппаката̄ хоти; дхаммикам̣ са̄маггим̣ упети, на дхаммикам̣ са̄маггим̣ пачча̄дийати, на дхаммика̄йа са̄маггийа̄ пачча̄да̄накатха̄ виппаката̄ хоти; на сӣлавипаттийа̄ дит̣т̣хасутапарисан̇кито хоти, на а̄ча̄равипаттийа̄ дит̣т̣хасутапарисан̇кито хоти, на дит̣т̣хивипаттийа̄ дит̣т̣хасутапарисан̇кито хоти – има̄ни даса адхаммика̄ни па̄тимоккхат̣т̣хапана̄ни. катама̄ни даса дхаммика̄ни па̄тимоккхат̣т̣хапана̄ни? па̄ра̄джико тассам̣ париса̄йам̣ нисинно хоти, па̄ра̄джикакатха̄ виппаката̄ хоти; сиккхам̣ паччаккха̄тако тассам̣ париса̄йам̣ нисинно хоти, сиккхам̣ паччаккха̄такатха̄ виппаката̄ хоти; дхаммикам̣ са̄маггим̣ на упети, дхаммикам̣ са̄маггим̣ пачча̄дийати, дхаммика̄йа са̄маггийа̄ пачча̄да̄накатха̄ виппаката̄ хоти; сӣлавипаттийа̄ дит̣т̣хасутапарисан̇кито хоти, а̄ча̄равипаттийа̄ дит̣т̣хасутапарисан̇кито хоти, дит̣т̣хивипаттийа̄ дит̣т̣хасутапарисан̇кито хоти – има̄ни даса дхаммика̄ни па̄тимоккхат̣т̣хапана̄ни.
6. дхаммикапа̄тимоккхат̣т̣хапанам̣
388. ‘‘катхам̣ па̄ра̄джико тассам̣ париса̄йам̣ нисинно хоти? идха, бхиккхаве, йехи а̄ка̄рехи йехи лин̇гехи йехи нимиттехи па̄ра̄джикасса дхаммасса аджджха̄патти хоти, техи а̄ка̄рехи техи лин̇гехи техи нимиттехи бхиккху бхиккхум̣ пассати па̄ра̄джикам̣ дхаммам̣ аджджха̄паджджантам̣. на хева кхо бхиккху бхиккхум̣ пассати па̄ра̄джикам̣ дхаммам̣ аджджха̄паджджантам̣, апи ча ан̃н̃о бхиккху бхиккхусса а̄рочети – ‘иттханна̄мо, а̄вусо, бхиккху па̄ра̄джикам̣ дхаммам̣ аджджха̄панно’ти. на хева кхо бхиккху бхиккхум̣ пассати па̄ра̄джикам̣ дхаммам̣ аджджха̄паджджантам̣, на̄пи [на̄пи ча (ка.)] ан̃н̃о бхиккху бхиккхусса а̄рочети – ‘иттханна̄мо, а̄вусо, бхиккху па̄ра̄джикам̣ дхаммам̣ аджджха̄панно’ти, апича сова бхиккху бхиккхусса а̄рочети – ‘ахам̣, а̄вусо, па̄ра̄джикам̣ дхаммам̣ аджджха̄панно’ти. а̄кан̇кхама̄но, бхиккхаве, бхиккху тена дит̣т̣хена тена сутена та̄йа парисан̇ка̄йа тадахупосатхе ча̄туддасе ва̄ паннарасе ва̄ тасмим̣ пуггале саммукхӣбхӯте сан̇гхамаджджхе уда̄хареййа –
‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. иттханна̄мо пуггало па̄ра̄джикам̣ дхаммам̣ аджджха̄панно, тасса па̄тимоккхам̣ т̣хапеми, на тасмим̣ саммукхӣбхӯте па̄тимоккхам̣ уддиситаббанти – дхаммикам̣ па̄тимоккхат̣т̣хапанам̣.
389. ‘‘бхиккхусса па̄тимоккхе т̣хапите париса̄ вут̣т̣ха̄ти, дасаннам̣ антара̄йа̄нам̣ ан̃н̃атарена [ан̃н̃атарена антара̄йена (сйа̄. кам̣.)] – ра̄джантара̄йена ва̄, чорантара̄йена ва̄, агйантара̄йена ва̄, удакантара̄йена ва̄, мануссантара̄йена ва̄, амануссантара̄йена ва̄, ва̄л̣антара̄йена ва̄, сарӣсапантара̄йена ва̄, джӣвитантара̄йена ва̄, брахмачарийантара̄йена ва̄. а̄кан̇кхама̄но, бхиккхаве, бхиккху тасмим̣ ва̄ а̄ва̄се, ан̃н̃асмим̣ ва̄ а̄ва̄се, тасмим̣ пуггале саммукхӣбхӯте сан̇гхамаджджхе уда̄хареййа –
‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. иттханна̄масса пуггаласса па̄ра̄джикакатха̄ виппаката̄, там̣ ваттху авиниччхитам̣. йади сан̇гхасса паттакаллам̣, сан̇гхо там̣ ваттхум̣ виниччхинеййа̄ти.
‘‘еван̃четам̣ лабхетха, иччетам̣ кусалам̣. но че лабхетха, тадахупосатхе ча̄туддасе ва̄ паннарасе ва̄ тасмим̣ пуггале саммукхӣбхӯте сан̇гхамаджджхе уда̄харитаббам̣ –
‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. иттханна̄масса пуггаласса па̄ра̄джикакатха̄ виппаката̄, там̣ ваттху авиниччхитам̣. тасса па̄тимоккхам̣ т̣хапеми, на тасмим̣ саммукхӣбхӯте па̄тимоккхам̣ уддиситаббанти – дхаммикам̣ па̄тимоккхат̣т̣хапанам̣.
390. ‘‘катхам̣ сиккхам̣ паччаккха̄тако тассам̣ париса̄йам̣ нисинно хоти? идха пана, бхиккхаве, бхиккху йехи а̄ка̄рехи йехи лин̇гехи йехи нимиттехи сиккха̄ паччаккха̄та̄ хоти, техи а̄ка̄рехи техи лин̇гехи техи нимиттехи бхиккху бхиккхум̣ пассати сиккхам̣ паччаккхантам̣. на хева кхо бхиккху бхиккхум̣ пассати сиккхам̣ паччаккхантам̣, апича ан̃н̃о бхиккху бхиккхусса а̄рочети – ‘иттханна̄мена, а̄вусо, бхиккхуна̄ сиккха̄ паччаккха̄та̄’ти. на хева кхо бхиккху бхиккхум̣ пассати сиккхам̣ паччаккхантам̣, на̄пи ан̃н̃о бхиккху бхиккхусса а̄рочети – ‘иттханна̄мена, а̄вусо, бхиккхуна̄ сиккха̄ паччаккха̄та̄’ти, апича сова бхиккху бхиккхусса а̄рочети – ‘майа̄, а̄вусо, сиккха̄ паччаккха̄та̄’ти. а̄кан̇кхама̄но, бхиккхаве, бхиккху тена дит̣т̣хена тена сутена та̄йа парисан̇ка̄йа тадахупосатхе ча̄туддасе ва̄ паннарасе ва̄ тасмим̣ пуггале саммукхӣбхӯте сан̇гхамаджджхе уда̄хареййа –
‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. иттханна̄мена пуггалена сиккха̄ паччаккха̄та̄, тасса па̄тимоккхам̣ т̣хапеми, на тасмим̣ саммукхӣбхӯте па̄тимоккхам̣ уддиситаббанти – дхаммикам̣ па̄тимоккхат̣т̣хапанам̣.
391. ‘‘бхиккхусса па̄тимоккхе т̣хапите париса̄ вут̣т̣ха̄ти, дасаннам̣ антара̄йа̄нам̣ ан̃н̃атарена – ра̄джантара̄йена ва̄ …пе… брахмачарийантара̄йена ва̄, а̄кан̇кхама̄но, бхиккхаве, бхиккху тасмим̣ ва̄ а̄ва̄се, ан̃н̃асмим̣ ва̄ а̄ва̄се, тасмим̣ пуггале саммукхӣбхӯте сан̇гхамаджджхе уда̄хареййа –
‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. иттханна̄масса пуггаласса сиккхам̣ паччаккха̄такатха̄ [сиккха̄паччаккха̄такатха̄ (сӣ.)] виппаката̄, там̣ ваттху авиниччхитам̣. йади сан̇гхасса паттакаллам̣, сан̇гхо там̣ ваттхум̣ виниччхинеййа̄ти.
‘‘еван̃четам̣ лабхетха, иччетам̣ кусалам̣. но че лабхетха, тадахупосатхе ча̄туддасе ва̄ паннарасе ва̄ тасмим̣ пуггале саммукхӣбхӯте сан̇гхамаджджхе уда̄харитаббам̣ –
‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. иттханна̄масса пуггаласса сиккхам̣ паччаккха̄такатха̄ виппаката̄, там̣ ваттху авиниччхитам̣. тасса па̄тимоккхам̣ т̣хапеми, на тасмим̣ саммукхӣбхӯте па̄тимоккхам̣ уддиситаббанти – дхаммикам̣ па̄тимоккхат̣т̣хапанам̣.
392. ‘‘катхам̣ дхаммикам̣ са̄маггим̣ на упети? идха пана, бхиккхаве, бхиккху йехи а̄ка̄рехи йехи лин̇гехи йехи нимиттехи дхаммика̄йа са̄маггийа̄нупагаманам̣ хоти, техи а̄ка̄рехи техи лин̇гехи техи нимиттехи бхиккху бхиккхум̣ пассати дхаммикам̣ са̄маггим̣ на упентам̣. на хева кхо бхиккху бхиккхум̣ пассати дхаммикам̣ са̄маггим̣ на упентам̣, апи ча ан̃н̃о бхиккху бхиккхусса а̄рочети – ‘иттханна̄мо, а̄вусо, бхиккху дхаммикам̣ са̄маггим̣ на упетӣ’ти. на хева кхо бхиккху бхиккхум̣ пассати дхаммикам̣ са̄маггим̣ на упентам̣, на̄пи ан̃н̃о бхиккху бхиккхусса а̄рочети – ‘иттханна̄мо, а̄вусо, бхиккху дхаммикам̣ са̄маггим̣ на упетӣ’ти, апи ча сова бхиккху бхиккхусса а̄рочети – ‘ахам̣, а̄вусо, дхаммикам̣ са̄маггим̣ на упемӣ’ти. а̄кан̇кхама̄но, бхиккхаве, бхиккху тена дит̣т̣хена тена сутена та̄йа парисан̇ка̄йа тадахупосатхе ча̄туддасе ва̄ паннарасе ва̄ тасмим̣ пуггале саммукхӣбхӯте сан̇гхамаджджхе уда̄хареййа –
‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. иттханна̄мо пуггало дхаммикам̣ са̄маггим̣ на упети, тасса па̄тимоккхам̣ т̣хапеми, на тасмим̣ саммукхӣбхӯте па̄тимоккхам̣ уддиситаббанти – дхаммикам̣ па̄тимоккхат̣т̣хапанам̣.
393. ‘‘катхам̣ дхаммикам̣ са̄маггим̣ пачча̄дийати? идха, бхиккхаве, бхиккху йехи а̄ка̄рехи йехи лин̇гехи йехи нимиттехи дхаммика̄йа са̄маггийа̄ пачча̄да̄нам̣ хоти, техи а̄ка̄рехи техи лин̇гехи техи нимиттехи бхиккху бхиккхум̣ пассати дхаммикам̣ са̄маггим̣ пачча̄дийантам̣ на хева кхо бхиккху бхиккхум̣ пассати дхаммикам̣ са̄маггим̣ пачча̄дийантам̣, апи ча ан̃н̃о бхиккху бхиккхусса а̄рочети – ‘иттханна̄мо, а̄вусо, бхиккху дхаммикам̣ са̄маггим̣ пачча̄дийатӣ’ти. на хева кхо бхиккху бхиккхум̣ пассати дхаммикам̣ са̄маггим̣ пачча̄дийантам̣, на̄пи ан̃н̃о бхиккху бхиккхусса а̄рочети – ‘иттханна̄мо, а̄вусо, бхиккху дхаммикам̣ са̄маггим̣ пачча̄дийатӣ’ти, апи ча сова бхиккху бхиккхусса а̄рочети – ‘ахам̣, а̄вусо, дхаммикам̣ са̄маггим̣ пачча̄дийа̄мӣ’ти. а̄кан̇кхама̄но, бхиккхаве, бхиккху тена дит̣т̣хена тена сутена та̄йа парисан̇ка̄йа тадахупосатхе ча̄туддасе ва̄ паннарасе ва̄ тасмим̣ пуггале саммукхӣбхӯте сан̇гхамаджджхе уда̄хареййа –
‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. иттханна̄мо пуггало дхаммикам̣ са̄маггим̣ пачча̄дийати, тасса па̄тимоккхам̣ т̣хапеми, на тасмим̣ саммукхӣбхӯте па̄тимоккхам̣ уддиситаббанти – дхаммикам̣ па̄тимоккхат̣т̣хапанам̣.
394. ‘‘бхиккхусса па̄тимоккхе т̣хапите париса̄ вут̣т̣ха̄ти, дасаннам̣ антара̄йа̄нам̣ ан̃н̃атарена – ра̄джантара̄йена ва̄…пе… брахмачарийантара̄йена ва̄. а̄кан̇кхама̄но, бхиккхаве, бхиккху тасмим̣ ва̄ а̄ва̄се, ан̃н̃асмим̣ ва̄ а̄ва̄се, тасмим̣ пуггале саммукхӣбхӯте сан̇гхамаджджхе уда̄хареййа –
‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. иттханна̄масса пуггаласса дхаммика̄йа са̄маггийа̄ пачча̄да̄накатха̄ виппаката̄, там̣ ваттху авиниччхитам̣. йади сан̇гхасса паттакаллам̣, сан̇гхо там̣ ваттхум̣ виниччхинеййа̄ти.
‘‘еван̃четам̣ лабхетха, иччетам̣ кусалам̣. но че лабхетха, тадахупосатхе ча̄туддасе ва̄ паннарасе ва̄ тасмим̣ пуггале саммукхӣбхӯте сан̇гхамаджджхе уда̄харитаббам̣ –
‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. иттханна̄масса пуггаласса дхаммика̄йа са̄маггийа̄ пачча̄да̄накатха̄ виппаката̄, там̣ ваттху авиниччхитам̣. тасса па̄тимоккхам̣ т̣хапеми, на тасмим̣ саммукхӣбхӯте па̄тимоккхам̣ уддиситаббанти – дхаммикам̣ па̄тимоккхат̣т̣хапанам̣.
395. ‘‘катхам̣ сӣлавипаттийа̄ дит̣т̣хасутапарисан̇кито хоти? идха пана, бхиккхаве, бхиккху йехи а̄ка̄рехи йехи лин̇гехи йехи нимиттехи сӣлавипаттийа̄ дит̣т̣хасутапарисан̇кито хоти, техи а̄ка̄рехи техи лин̇гехи техи нимиттехи бхиккху бхиккхум̣ пассати сӣлавипаттийа̄ дит̣т̣хасутапарисан̇китам̣. на хева кхо бхиккху бхиккхум̣ пассати сӣлавипаттийа̄ дит̣т̣хасутапарисан̇китам̣, апи ча ан̃н̃о бхиккху бхиккхусса а̄рочети – ‘иттханна̄мо, а̄вусо, бхиккху сӣлавипаттийа̄ дит̣т̣хасутапарисан̇кито’ти. на хева кхо бхиккху бхиккхум̣ пассати сӣлавипаттийа̄ дит̣т̣хасутапарисан̇китам̣, на̄пи ан̃н̃о бхиккху бхиккхусса а̄рочети – ‘иттханна̄мо, а̄вусо, бхиккху сӣлавипаттийа̄ дит̣т̣хасутапарисан̇кито’ти, апи ча сова бхиккху бхиккхусса а̄рочети – ‘ахам̣, а̄вусо, сӣлавипаттийа̄ дит̣т̣хасутапарисан̇китомхӣ’ти. а̄кан̇кхама̄но, бхиккхаве, бхиккху тена дит̣т̣хена тена сутена та̄йа парисан̇ка̄йа тадахупосатхе ча̄туддасе ва̄ паннарасе ва̄ тасмим̣ пуггале саммукхӣбхӯте сан̇гхамаджджхе уда̄хареййа –
‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. иттханна̄мо пуггало сӣлавипаттийа̄ дит̣т̣хасутапарисан̇кито, [дит̣т̣хасутапарисан̇кито хоти (сйа̄. кам̣.)] тасса па̄тимоккхам̣ т̣хапеми, на тасмим̣ саммукхӣбхӯте па̄тимоккхам̣ уддиситаббанти – дхаммикам̣ па̄тимоккхат̣т̣хапанам̣.
396. ‘‘катхам̣ а̄ча̄равипаттийа̄ дит̣т̣хасутапарисан̇кито хоти? идха пана, бхиккхаве, бхиккху йехи а̄ка̄рехи йехи лин̇гехи йехи нимиттехи а̄ча̄равипаттийа̄ дит̣т̣хасутапарисан̇кито хоти техи а̄ка̄рехи техи лин̇гехи техи нимиттехи бхиккху бхиккхум̣ пассати а̄ча̄равипаттийа̄ дит̣т̣хасутапарисан̇китам̣. на хева кхо бхиккху бхиккхум̣ пассати а̄ча̄равипаттийа̄ дит̣т̣хасутапарисан̇китам̣, апи ча ан̃н̃о бхиккху бхиккхусса а̄рочети – ‘иттханна̄мо, а̄вусо, бхиккху а̄ча̄равипаттийа̄ дит̣т̣хасутапарисан̇кито’ти. на хева кхо бхиккху бхиккхум̣ пассати а̄ча̄равипаттийа̄ дит̣т̣хасутапарисан̇китам̣, на̄пи ан̃н̃о бхиккху бхиккхусса а̄рочети – ‘иттханна̄мо, а̄вусо, бхиккху а̄ча̄равипаттийа̄ дит̣т̣хасутапарисан̇кито’ти, апи ча сова бхиккху бхиккхусса а̄рочети – ‘ахам̣, а̄вусо, а̄ча̄равипаттийа̄ дит̣т̣хасутапарисан̇китомхӣ’ти. а̄кан̇кхама̄но, бхиккхаве, бхиккху тена дит̣т̣хена тена сутена та̄йа парисан̇ка̄йа тадахупосатхе ча̄туддасе ва̄ паннарасе ва̄ тасмим̣ пуггале саммукхӣбхӯте сан̇гхамаджджхе уда̄хареййа –
‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. иттханна̄мо пуггало а̄ча̄равипаттийа̄ дит̣т̣хасутапарисан̇кито, тасса па̄тимоккхам̣ т̣хапеми, на тасмим̣ саммукхӣбхӯте па̄тимоккхам̣ уддиситаббанти – дхаммикам̣ па̄тимоккхат̣т̣хапанам̣.
397. ‘‘катхам̣ дит̣т̣хивипаттийа̄ дит̣т̣хасутапарисан̇кито хоти? идха пана, бхиккхаве, бхиккху йехи а̄ка̄рехи йехи лин̇гехи йехи нимиттехи дит̣т̣хивипаттийа̄ дит̣т̣хасутапарисан̇кито хоти, техи а̄ка̄рехи техи лин̇гехи техи нимиттехи бхиккху бхиккхум̣ пассати дит̣т̣хивипаттийа̄ дит̣т̣хасутапарисан̇китам̣. на хева кхо бхиккху бхиккхум̣ пассати дит̣т̣хивипаттийа̄ дит̣т̣хасутапарисан̇китам̣, апи ча ан̃н̃о бхиккху бхиккхусса а̄рочети – ‘иттханна̄мо, а̄вусо, бхиккху дит̣т̣хивипаттийа̄ дит̣т̣хасутапарисан̇кито’ти. на хева кхо бхиккху бхиккхум̣ пассати дит̣т̣хивипаттийа̄ дит̣т̣хасутапарисан̇китам̣, на̄пи ан̃н̃о бхиккху бхиккхусса а̄рочети – ‘иттханна̄мо, а̄вусо, бхиккху дит̣т̣хивипаттийа̄ дит̣т̣хасутапарисан̇кито’ти, апи ча сова бхиккху бхиккхусса а̄рочети – ‘ахам̣, а̄вусо, дит̣т̣хивипаттийа̄ дит̣т̣хасутапарисан̇китомхӣ’ти. а̄кан̇кхама̄но, бхиккхаве, бхиккху тена дит̣т̣хена тена сутена та̄йа парисан̇ка̄йа тадахупосатхе ча̄туддасе ва̄ паннарасе ва̄ тасмим̣ пуггале саммукхӣбхӯте сан̇гхамаджджхе уда̄хареййа –
‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. иттханна̄мо пуггало дит̣т̣хивипаттийа̄ дит̣т̣хасутапарисан̇кито, тасса па̄тимоккхам̣ т̣хапеми, на тасмим̣ саммукхӣбхӯте па̄тимоккхам̣ уддиситаббанти – дхаммикам̣ па̄тимоккхат̣т̣хапанам̣.
‘‘има̄ни даса дхаммика̄ни па̄тимоккхат̣т̣хапана̄нӣ’’ти.
пат̣хамабха̄н̣ава̄ро нит̣т̣хито.
7. атта̄да̄наан̇гам̣
398. атха кхо а̄йасма̄ упа̄ли йена бхагава̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ упа̄ли бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘атта̄да̄нам̣ а̄да̄тука̄мена, бханте, бхиккхуна̄ катаман̇гасаманна̄гатам̣ [катан̇гасаманна̄гатам̣ (ка.)] атта̄да̄нам̣ а̄да̄табба’’нти?
[пари. 440] ‘‘атта̄да̄нам̣ а̄да̄тука̄мена, упа̄ли, бхиккхуна̄ пан̃чан̇гасаманна̄гатам̣ атта̄да̄нам̣ а̄да̄таббам̣. атта̄да̄нам̣ а̄да̄тука̄мена, упа̄ли, бхиккхуна̄ евам̣ паччавеккхитаббам̣ – ‘йам̣ кхо ахам̣ имам̣ атта̄да̄нам̣ а̄да̄тука̄мо, ка̄ло ну кхо имам̣ атта̄да̄нам̣ а̄да̄тум̣ уда̄ху но’ти? саче, упа̄ли, бхиккху паччавеккхама̄но евам̣ джа̄на̄ти – ‘ака̄ло имам̣ атта̄да̄нам̣ а̄да̄тум̣, но ка̄ло’ти, на там̣, упа̄ли, атта̄да̄нам̣ а̄да̄таббам̣.
‘‘саче панупа̄ли, бхиккху паччавеккхама̄но евам̣ джа̄на̄ти – ‘ка̄ло имам̣ атта̄да̄нам̣ а̄да̄тум̣, но ака̄ло’ти, тенупа̄ли, бхиккхуна̄ уттари паччавеккхитаббам̣ – ‘йам̣ кхо ахам̣ имам̣ атта̄да̄нам̣ а̄да̄тука̄мо, бхӯтам̣ ну кхо идам̣ атта̄да̄нам̣ уда̄ху но’ти? саче, упа̄ли, бхиккху паччавеккхама̄но евам̣ джа̄на̄ти – ‘абхӯтам̣ идам̣ атта̄да̄нам̣, но бхӯта’нти, на там̣, упа̄ли, атта̄да̄нам̣ а̄да̄таббам̣.
‘‘саче панупа̄ли, бхиккху паччавеккхама̄но евам̣ джа̄на̄ти – ‘бхӯтам̣ идам̣ атта̄да̄нам̣, но абхӯта’нти, тенупа̄ли, бхиккхуна̄ уттари паччавеккхитаббам̣ – ‘йам̣ кхо ахам̣ имам̣ атта̄да̄нам̣ а̄да̄тука̄мо, аттхасан̃хитам̣ ну кхо идам̣ атта̄да̄нам̣ уда̄ху но’ти? саче, упа̄ли, бхиккху паччавеккхама̄но евам̣ джа̄на̄ти – ‘анаттхасан̃хитам̣ идам̣ атта̄да̄нам̣, но аттхасан̃хита’нти, на там̣, упа̄ли, атта̄да̄нам̣ а̄да̄таббам̣.
‘‘саче панупа̄ли, бхиккху паччавеккхама̄но евам̣ джа̄на̄ти – ‘аттхасан̃хитам̣ идам̣ атта̄да̄нам̣, но анаттхасан̃хита’нти, тенупа̄ли, бхиккхуна̄ уттари паччавеккхитаббам̣ – ‘имам̣ кхо ахам̣ атта̄да̄нам̣ а̄дийама̄но лабхисса̄ми сандит̣т̣хе самбхатте бхиккхӯ дхаммато винайато паккхе уда̄ху но’ти? саче, упа̄ли, бхиккху паччавеккхама̄но евам̣ джа̄на̄ти – ‘имам̣ кхо ахам̣ атта̄да̄нам̣ а̄дийама̄но на лабхисса̄ми сандит̣т̣хе самбхатте бхиккхӯ дхаммато винайато паккхе’ти, на там̣, упа̄ли, атта̄да̄нам̣ а̄да̄таббам̣.
‘‘саче панупа̄ли, бхиккху паччавеккхама̄но евам̣ джа̄на̄ти – ‘имам̣ кхо ахам̣ атта̄да̄нам̣ а̄дийама̄но лабхисса̄ми сандит̣т̣хе самбхатте бхиккхӯ дхаммато винайато паккхе’ти, тенупа̄ли, бхиккхуна̄ уттари паччавеккхитаббам̣ – ‘имам̣ кхо ме атта̄да̄нам̣ а̄дийато бхависсати сан̇гхасса татонида̄нам̣ бхан̣д̣анам̣ калахо виггахо вива̄до сан̇гхабхедо сан̇гхара̄джи сан̇гхававаттха̄нам̣ сан̇гхана̄на̄каран̣ам̣ уда̄ху но’ти? саче упа̄ли, бхиккху паччавеккхама̄но евам̣ джа̄на̄ти – ‘имам̣ кхо ме атта̄да̄нам̣ а̄дийато бхависсати сан̇гхасса татонида̄нам̣ бхан̣д̣анам̣ калахо виггахо вива̄до сан̇гхабхедо сан̇гхара̄джи сан̇гхававаттха̄нам̣ сан̇гхана̄на̄каран̣а’нти, на там̣, упа̄ли, атта̄да̄нам̣ а̄да̄таббам̣. саче панупа̄ли, бхиккху паччавеккхама̄но евам̣ джа̄на̄ти – ‘имам̣ кхо ме атта̄да̄нам̣ а̄дийато на бхависсати сан̇гхасса татонида̄нам̣ бхан̣д̣анам̣ калахо виггахо вива̄до сан̇гхабхедо сан̇гхара̄джи сан̇гхававаттха̄нам̣ сан̇гхана̄на̄каран̣а’нти, а̄да̄таббам̣ там̣, упа̄ли, атта̄да̄нам̣. евам̣ пан̃чан̇гасаманна̄гатам̣ кхо, упа̄ли, атта̄да̄нам̣ а̄диннам̣, паччха̄пи авиппат̣иса̄ракарам̣ бхависсатӣ’ти.
8. чодакенапаччавеккхитаббадхамма̄
399. [пари. 436 (а. ни. 10.44 тхокам̣ висадисам̣)] ‘‘чодакена, бханте, бхиккхуна̄ парам̣ чодетука̄мена кати дхамме аджджхаттам̣ паччавеккхитва̄ паро чодетаббо’’ти? ‘‘чодакена, упа̄ли, бхиккхуна̄ парам̣ чодетука̄мена пан̃ча дхамме аджджхаттам̣ паччавеккхитва̄ паро чодетаббо.
‘‘чодакена, упа̄ли, бхиккхуна̄ парам̣ чодетука̄мена евам̣ паччавеккхитаббам̣ – ‘парисуддхака̄йасама̄ча̄ро ну кхомхи, парисуддхенамхи ка̄йасама̄ча̄рена саманна̄гато – аччхиддена аппат̣имам̣сена? сам̣виджджати ну кхо ме есо дхаммо уда̄ху но’ти? но че, упа̄ли, бхиккху парисуддхака̄йасама̄ча̄ро хоти, парисуддхена ка̄йасама̄ча̄рена саманна̄гато – аччхиддена аппат̣имам̣сена, тасса бхаванти ватта̄ро – ‘ин̇гха та̄ва а̄йасма̄ ка̄йикам̣ сиккхассӯ’ти. итисса бхаванти ватта̄ро.
‘‘пуна чапарам̣, упа̄ли, чодакена бхиккхуна̄ парам̣ чодетука̄мена евам̣ паччавеккхитаббам̣ – ‘парисуддхавачӣсама̄ча̄ро ну кхомхи, парисуддхенамхи вачӣсама̄ча̄рена саманна̄гато – аччхиддена аппат̣имам̣сена? сам̣виджджати ну кхо ме есо дхаммо уда̄ху но’ти? но че, упа̄ли, бхиккху парисуддхавачӣсама̄ча̄ро хоти, парисуддхена вачӣсама̄ча̄рена саманна̄гато – аччхиддена аппат̣имам̣сена, тасса бхаванти ватта̄ро – ‘ин̇гха та̄ва а̄йасма̄ ва̄часикам̣ сиккхассӯ’ти. итисса бхаванти ватта̄ро.
‘‘пуна чапарам̣, упа̄ли, чодакена бхиккхуна̄ парам̣ чодетука̄мена евам̣ паччавеккхитаббам̣ – ‘меттам̣ ну кхо ме читтам̣ паччупат̣т̣хитам̣ сабрахмача̄рӣсу ана̄гха̄там̣, сам̣виджджати ну кхо ме есо дхаммо уда̄ху но’ти? но че, упа̄ли, бхиккхуно меттачиттам̣ паччупат̣т̣хитам̣ хоти сабрахмача̄рӣсу ана̄гха̄там̣, тасса бхаванти ватта̄ро – ‘ин̇гха та̄ва а̄йасма̄ сабрахмача̄рӣсу меттачиттам̣ упат̣т̣ха̄пехӣ’ти. итисса бхаванти ватта̄ро.
‘‘пуна чапарам̣, упа̄ли, чодакена бхиккхуна̄ парам̣ чодетука̄мена евам̣ паччавеккхитаббам̣ – ‘бахуссуто ну кхомхи, сутадхаро, сутасанниччайо? йе те дхамма̄ а̄дикалйа̄н̣а̄ маджджхекалйа̄н̣а̄ парийоса̄накалйа̄н̣а̄, са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣ кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ абхиваданти, татха̄рӯпа̄ ме дхамма̄ бахуссута̄ хонти дха̄та̄ вачаса̄ паричита̄ манаса̄нупеккхита̄ дит̣т̣хийа̄ суппат̣ивиддха̄? сам̣виджджати ну кхо ме есо дхаммо уда̄ху но’ти? но че, упа̄ли, бхиккху бахуссуто хоти, сутадхаро, сутасанниччайо; йе те дхамма̄ а̄дикалйа̄н̣а̄ маджджхекалйа̄н̣а̄ парийоса̄накалйа̄н̣а̄, са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣ кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ абхиваданти, татха̄рӯпасса дхамма̄ на бахуссута̄ хонти дха̄та̄ вачаса̄ паричита̄ манаса̄нупеккхита̄ дит̣т̣хийа̄ суппат̣ивиддха̄, тасса бхаванти ватта̄ро – ‘ин̇гха та̄ва а̄йасма̄ а̄гамам̣ парийа̄пун̣ассӯ’ти. итисса бхаванти ватта̄ро.
‘‘пуна чапарам̣, упа̄ли, чодакена бхиккхуна̄ парам̣ чодетука̄мена евам̣ паччавеккхитаббам̣ – ‘убхайа̄ни кхо ме па̄тимоккха̄ни виттха̄рена сва̄гата̄ни хонти, сувибхатта̄ни, суппаваттӣни, сувиниччхита̄ни – суттасо, анубйан̃джанасо? сам̣вин̃джати ну кхо ме есо дхаммо уда̄ху но’ти? но че, упа̄ли, бхиккхуно убхайа̄ни па̄тимоккха̄ни виттха̄рена сва̄гата̄ни хонти, сувибхатта̄ни, суппаваттӣни, сувиниччхита̄ни – суттасо, анубйан̃джанасо, ‘идам̣ пана̄вусо, каттха вуттам̣ бхагавата̄’ти, ити пут̣т̣хо на сампа̄йати [на сампа̄дайати (ка.)], тасса бхаванти ватта̄ро – ‘ин̇гха та̄ва а̄йасма̄, винайам̣ парийа̄пун̣ассӯ’ти. итисса бхаванти ватта̄ро. чодакенупа̄ли, бхиккхуна̄ парам̣ чодетука̄мена име пан̃ча дхамме аджджхаттам̣ паччавеккхитва̄ паро чодетаббо’’ти.
9. чодакенаупат̣т̣ха̄петаббадхамма̄
400. ‘‘чодакена, бханте, бхиккхуна̄ парам̣ чодетука̄мена кати дхамме аджджхаттам̣ упат̣т̣ха̄петва̄ паро чодетаббо’’ти? ‘‘чодакенупа̄ли, бхиккхуна̄ парам̣ чодетука̄мена пан̃ча дхамме аджджхаттам̣ упат̣т̣ха̄петва̄ паро чодетаббо – ка̄лена ваккха̄ми, но ака̄лена; бхӯтена ваккха̄ми, но абхӯтена; сан̣хена ваккха̄ми, но пхарусена; аттхасам̣хитена ваккха̄ми, но анаттхасам̣хитена; меттачитто ваккха̄ми, но досантароти. чодакенупа̄ли, бхиккхуна̄ парам̣ чодетука̄мена име пан̃ча дхамме аджджхаттам̣ упат̣т̣ха̄петва̄ паро чодетаббо’’ти.
10. чодакачудитакапат̣исам̣йуттакатха̄
401. ‘‘адхаммачодакасса, бханте, бхиккхуно катӣха̄ка̄рехи виппат̣иса̄ро упадаха̄таббо’’ти? ‘‘адхаммачодакасса, упа̄ли, бхиккхуно пан̃чаха̄ка̄рехи виппат̣иса̄ро упадаха̄таббо – ака̄лена̄йасма̄ чодеси, но ка̄лена, алам̣ те виппат̣иса̄ра̄йа; абхӯтена̄йасма̄ чодеси, но бхӯтена, алам̣ те виппат̣иса̄ра̄йа; пхарусена̄йасма̄ чодеси, но сан̣хена, алам̣ те виппат̣иса̄ра̄йа; анаттхасам̣хитена̄йасма̄ чодеси, но аттхасам̣хитена, алам̣ те виппат̣иса̄ра̄йа; досантаро а̄йасма̄ чодеси, но меттачитто, алам̣ те виппат̣иса̄ра̄йа̄ти. адхаммачодакасса, упа̄ли, бхиккхуно имехи пан̃чаха̄ка̄рехи виппат̣иса̄ро упадаха̄таббо. там̣ кисса хету? йатха̄ на ан̃н̃опи бхиккху абхӯтена чодетаббам̣ ман̃н̃еййа̄’’ти.
‘‘адхаммачудитасса пана, бханте, бхиккхуно катиха̄ка̄рехи авиппат̣иса̄ро упадаха̄таббо’’ти? ‘‘адхаммачудитасса, упа̄ли, бхиккхуно пан̃чаха̄ка̄рехи авиппат̣иса̄ро упадаха̄таббо – ака̄лена̄йасма̄ чудито, но ка̄лена, алам̣ те авиппат̣иса̄ра̄йа; абхӯтена̄йасма̄ чудито, но бхӯтена, алам̣ те авиппат̣иса̄ра̄йа; пхарусена̄йасма̄ чудито, но сан̣хена, алам̣ те авиппат̣иса̄ра̄йа; анаттхасам̣хитена̄йасма̄ чудито, но аттхасам̣хитена, алам̣ те авиппат̣иса̄ра̄йа; досантарена̄йасма̄ чудито, но меттачиттена, алам̣ те авиппат̣иса̄ра̄йа̄ти. адхаммачудитасса, упа̄ли, бхиккхуно имехи пан̃чаха̄ка̄рехи авиппат̣иса̄ро упадаха̄таббо’’ти.
‘‘дхаммачодакасса, бханте, бхиккхуно катиха̄ка̄рехи авиппат̣иса̄ро упадаха̄таббо’’ти? ‘‘дхаммачодакасса, упа̄ли, бхиккхуно пан̃чаха̄ка̄рехи авиппат̣иса̄ро упадаха̄таббо – ка̄лена̄йасма̄ чодеси, но ака̄лена, алам̣ те авиппат̣иса̄ра̄йа; бхӯтена̄йасма̄ чодеси, но абхӯтена, алам̣ те авиппат̣иса̄ра̄йа; сан̣хена̄йасма̄ чодеси, но пхарусена, алам̣ те авиппат̣иса̄ра̄йа; аттхасам̣хитена̄йасма̄ чодеси, но анаттхасам̣хитена, алам̣ те авиппат̣иса̄ра̄йа; меттачитто а̄йасма̄ чодеси, но досантаро, алам̣ те авиппат̣иса̄ра̄йа̄ти. дхаммачодакасса, упа̄ли, бхиккхуно имехи пан̃чаха̄ка̄рехи авиппат̣иса̄ро упадаха̄таббо. там̣ кисса хету? йатха̄ ан̃н̃опи бхиккху бхӯтена чодетаббам̣ ман̃н̃еййа̄’’ти.
‘‘дхаммачудитасса пана, бханте, бхиккхуно катиха̄ка̄рехи виппат̣иса̄ро упадаха̄таббо’’ти? ‘‘дхаммачудитасса, упа̄ли, бхиккхуно пан̃чаха̄ка̄рехи виппат̣иса̄ро упадаха̄таббо – ка̄лена̄йасма̄ чудито, но ака̄лена, алам̣ те виппат̣иса̄ра̄йа; бхӯтена̄йасма̄ чудито, но абхӯтена, алам̣ те виппат̣иса̄ра̄йа; сан̣хена̄йасма̄ чудито, но пхарусена, алам̣ те виппат̣иса̄ра̄йа; аттхасам̣хитена̄йасма̄ чудито, но анаттхасам̣хитена, алам̣ те виппат̣иса̄ра̄йа; меттачиттена̄йасма̄ чудито, но досантарена, алам̣ те виппат̣иса̄ра̄йа̄ти. дхаммачудитасса, упа̄ли, бхиккхуно имехи пан̃чаха̄ка̄рехи виппат̣иса̄ро упадаха̄таббо’’ти.
[пари. 438] ‘‘чодакена, бханте, бхиккхуна̄ парам̣ чодетука̄мена кати дхамме аджджхаттам̣ манаси каритва̄ паро чодетаббо’’ти? ‘‘чодакенупа̄ли, бхиккхуна̄ парам̣ чодетука̄мена пан̃ча дхамме аджджхаттам̣ манаси каритва̄ паро чодетаббо – ка̄рун̃н̃ата̄, хитесита̄, анукампита̄, [анукампата̄ (ка.)] а̄паттивут̣т̣ха̄ната̄, винайапуреккха̄рата̄ти. чодакенупа̄ли, бхиккхуна̄ парам̣ чодетука̄мена име пан̃ча дхамме аджджхаттам̣ манаси каритва̄ паро чодетаббо’’ти.
‘‘чудитена пана, бханте, бхиккхуна̄ катису дхаммесу патит̣т̣ха̄табба’’нти? ‘‘чудитенупа̄ли, бхиккхуна̄ двӣсу дхаммесу патит̣т̣ха̄таббам̣ – сачче ча акуппе ча̄’’ти.
дутийабха̄н̣ава̄ро нит̣т̣хито.
па̄тимоккхат̣т̣хапанаккхандхако навамо.
имамхи кхандхаке ваттхӯ тим̣са.
тассудда̄нам̣ –
упосатхе йа̄ватикам̣, па̄пабхиккху на никкхами;
моггалла̄нена ниччхуддхо, аччхера̄ джинаса̄сане.
ниннонупуббасиккха̄ ча, т̣хитадхаммо на̄тиккамма;
кун̣апуккхипати сан̇гхо, савантийо джаханти ча.
саванти париниббанти, екараса вимутти ча;
баху дхаммавинайопи, бхӯтат̣т̣ха̄рийапуггала̄.
самуддам̣ упамам̣ катва̄, ва̄чеси [т̣ха̄песи (ка.)] са̄сане гун̣ам̣;
упосатхе па̄тимоккхам̣, на амхе кочи джа̄на̄ти.
пат̣икаччева уджджханти, еко две тӣн̣и чатта̄ри;
пан̃ча чха сатта ат̣т̣ха̄ни, нава̄ ча дасама̄ни ча.
сӣла-а̄ча̄ра-дит̣т̣хи ча, а̄джӣвам̣ чатубха̄гике;
па̄ра̄джикан̃ча сан̇гха̄ди, па̄читти па̄т̣идесани.
дуккат̣ам̣ пан̃чабха̄гесу, сӣла̄ча̄равипатти ча;
аката̄йа ката̄йа ча, чхабха̄гесу йатха̄видхи.
па̄ра̄джикан̃ча сан̇гха̄ди, тхуллам̣ па̄читтийена ча;
па̄т̣идесанийан̃чева, дуккат̣ан̃ча дуббха̄ситам̣.
сӣла̄ча̄равипатти ча, дит̣т̣хиа̄джӣвавипатти;
йа̄ ча ат̣т̣ха̄ ката̄кате, тенета̄ сӣла̄ча̄радит̣т̣хийа̄.
аката̄йа ката̄йа̄пи, ката̄ката̄йамева ча;
евам̣ нававидха̄ вутта̄, йатха̄бхӯтена н̃а̄йато.
па̄ра̄джико виппаката̄, паччаккха̄то татхева ча;
упети пачча̄дийати, пачча̄да̄накатха̄ ча йа̄.
сӣла̄ча̄равипатти ча, татха̄ дит̣т̣хивипаттийа̄;
дит̣т̣хасутапарисан̇китам̣, дасадха̄ там̣ виджа̄на̄тха.
бхиккху випассати бхиккхум̣, ан̃н̃о ча̄рочайа̄ти там̣;
со йева тасса аккха̄ти [випассан̃н̃о ча̄рочати; там̣ суддхева тасса аккха̄ти (ка.)], па̄тимоккхам̣ т̣хапети со.
вут̣т̣ха̄ти антара̄йена, ра̄джачораггудака̄ ча;
мануссааманусса̄ ча, ва̄л̣асарӣсапа̄ джӣвибрахмам̣.
дасаннаман̃н̃атарена, тасмим̣ ан̃н̃атаресу ва̄;
дхаммика̄дхаммика̄ чева, йатха̄ маггена джа̄на̄тха.
ка̄лабхӯтаттхасам̣хитам̣, лабхисса̄ми бхависсати;
ка̄йава̄часика̄ метта̄, ба̄хусаччам̣ убхайа̄ни.
ка̄лабхӯтена сан̣хена, аттхаметтена чодайе;
виппат̣иса̄радхаммена, татха̄ ва̄ча̄ [татхева̄пи (сйа̄.)] винодайе.
дхаммачодачудитасса, винодети виппат̣иса̄ро;
карун̣а̄ хита̄нукампи, вут̣т̣ха̄напуреккха̄рато.
чодакасса пат̣ипатти, самбуддхена пака̄сита̄;
сачче чева акуппе ча, чудитассева дхаммата̄ти.
па̄тимоккхат̣т̣хапанаккхандхакам̣ нит̣т̣хитам̣.