2. дутийабха̄н̣ава̄ро

ана̄тхапин̣д̣икаваттху

304. тена кхо пана самайена ана̄тхапин̣д̣ико гахапати ра̄джагахакасса сет̣т̣хисса бхагинипатико хоти. атха кхо ана̄тхапин̣д̣ико гахапати ра̄джагахам̣ агама̄си кеначидева каран̣ӣйена. тена кхо пана самайена ра̄джагахакена сет̣т̣хина̄ сва̄тана̄йа буддхаппамукхо сан̇гхо нимантито хоти. атха кхо ра̄джагахако сет̣т̣хӣ да̄се ча каммака̄ре [каммакаре (сӣ. сйа̄.)] ча а̄н̣а̄песи – ‘‘тена хи, бхан̣е, ка̄лассева ут̣т̣ха̄йа йа̄гуйо пачатха, бхатта̄ни пачатха, сӯпа̄ни сампа̄детха, уттарибхан̇га̄ни сампа̄детха̄’’ти. атха кхо ана̄тхапин̣д̣икасса гахапатисса етадахоси – ‘‘пуббе кхва̄йам̣ гахапати майи а̄гате саббакичча̄ни никкхипитва̄ маман̃н̃ева саддхим̣ пат̣исаммодати. сода̄на̄йам̣ виккхиттарӯпо да̄се ча каммака̄ре ча а̄н̣а̄песи – ‘тена хи, бхан̣е, ка̄лассева ут̣т̣ха̄йа йа̄гуйо пачатха, бхатта̄ни пачатха, сӯпа̄ни сампа̄детха, уттарибхан̇га̄ни сампа̄детха̄’ти. ким̣ ну кхо имасса гахапатисса а̄ва̄хо ва̄ бхависсати, вива̄хо ва̄ бхависсати, маха̄йан̃н̃о ва̄ паччупат̣т̣хито, ра̄джа̄ ва̄ ма̄гадхо сенийо бимбиса̄ро нимантито сва̄тана̄йа саддхим̣ балака̄йена̄’’ти?

атха кхо ра̄джагахако сет̣т̣хӣ да̄се ча каммака̄ре ча а̄н̣а̄петва̄ йена ана̄тхапин̣д̣ико гахапати тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ ана̄тхапин̣д̣икена гахапатина̄ саддхим̣ пат̣исаммодитва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо ра̄джагахакам̣ сет̣т̣хим̣ ана̄тхапин̣д̣ико гахапати етадавоча – ‘‘пуббе кхо твам̣, гахапати, майи а̄гате саббакичча̄ни никкхипитва̄ маман̃н̃ева саддхим̣ пат̣исаммодаси. сода̄ни твам̣ виккхиттарӯпо да̄се ча каммака̄ре ча а̄н̣а̄песи – ‘тена хи, бхан̣е, ка̄лассева ут̣т̣ха̄йа йа̄гуйо пачатха, бхатта̄ни пачатха, сӯпа̄ни сампа̄детха, уттарибхан̇га̄ни сампа̄детха̄’ти. ким̣ ну кхо те, гахапати, а̄ва̄хо ва̄ бхависсати, вива̄хо ва̄ бхависсати, маха̄йан̃н̃о ва̄ паччупат̣т̣хито, ра̄джа̄ ва̄ ма̄гадхо сенийо бимбиса̄ро нимантито сва̄тана̄йа саддхим̣ балака̄йена̄’’ти? ‘‘на ме, гахапати, а̄ва̄хо ва̄ бхависсати, на̄пи вива̄хо ва̄ бхависсати, на̄пи ра̄джа̄ ва̄ ма̄гадхо сенийо бимбиса̄ро нимантито сва̄тана̄йа саддхим̣ балака̄йена; апи ча ме маха̄йан̃н̃о паччупат̣т̣хито; сва̄тана̄йа буддхаппамукхо сан̇гхо нимантито’’ти. ‘‘буддхоти твам̣, гахапати, вадесӣ’’ти? ‘‘буддхо тйа̄хам̣, гахапати, вада̄мӣ’’ти. ‘‘буддхоти твам̣, гахапати, вадесӣ’’ти? ‘‘буддхо тйа̄хам̣, гахапати, вада̄мӣ’’ти. ‘‘буддхоти твам̣, гахапати, вадесӣ’’ти? ‘‘буддхо тйа̄хам̣, гахапати, вада̄мӣ’’ти. ‘‘гхосопи кхо есо, гахапати, дуллабхо локасмим̣ йадидам̣ – буддхо буддхоти. сакка̄ ну кхо, гахапати, имам̣ ка̄лам̣ там̣ бхагавантам̣ дассана̄йа упасан̇камитум̣ арахантам̣ самма̄самбуддха’’нти? ‘‘ака̄ло кхо, гахапати, имам̣ ка̄лам̣ там̣ бхагавантам̣ дассана̄йа упасан̇камитум̣ арахантам̣ самма̄самбуддхам̣. сведа̄ни твам̣ ка̄лена там̣ бхагавантам̣ дассана̄йа упасан̇камиссаси арахантам̣ самма̄самбуддха’’нти. атха кхо ана̄тхапин̣д̣ико гахапати – сведа̄на̄хам̣ ка̄лена там̣ бхагавантам̣ дассана̄йа упасан̇камисса̄ми арахантам̣ самма̄самбуддханти – буддхагата̄йа сатийа̄ нипаджджитва̄ раттийа̄ судам̣ тиккхаттум̣ вут̣т̣ха̄си пабха̄там̣ ман̃н̃ама̄но.

305. [сам̣. ни. 1.242] атха кхо ана̄тхапин̣д̣ико гахапати йена сивакадва̄рам̣ [сӣвадва̄рам̣ (сӣ.), сӣтаванадва̄рам̣ (сйа̄.)] тенупасан̇ками. аманусса̄ два̄рам̣ виварим̣су. атха кхо ана̄тхапин̣д̣икасса гахапатисса нагарамха̄ никкхантасса а̄локо антарадха̄йи, андхака̄ро па̄турахоси, бхайам̣ чхамбхитаттам̣ ломахам̣со удапа̄ди; татова пуна ниваттитука̄мо ахоси. атха кхо сивако [сӣвако (сӣ. сйа̄.)] йаккхо антарахито саддаманусса̄веси –

‘‘сатам̣ хаттхӣ сатам̣ асса̄, сатам̣ ассатарӣратха̄;

сатам̣ кан̃н̃а̄сахасса̄ни, а̄муккаман̣икун̣д̣ала̄;

екасса падавӣтиха̄расса, калам̣ на̄ггханти сол̣асим̣ [сол̣асинти (сӣ. ка.)].

‘‘абхиккама гахапати абхиккама гахапати;

абхиккантам̣ те сеййо но пат̣икканта’’нти.

атха кхо ана̄тхапин̣д̣икасса гахапатисса андхака̄ро антарадха̄йи, а̄локо па̄турахоси. йам̣ ахоси бхайам̣ чхамбхитаттам̣ ломахам̣со со пат̣иппассамбхи. дутийампи кхо…пе… татийампи кхо…пе… ана̄тхапин̣д̣икасса гахапатисса а̄локо антарадха̄йи, андхака̄ро па̄турахоси, бхайам̣ чхамбхитаттам̣ ломахам̣со удапа̄ди, татова пуна ниваттитука̄мо ахоси. татийампи кхо сивако йаккхо антарахито саддаманусса̄веси –

‘‘сатам̣ хаттхӣ сатам̣ асса̄, сатам̣ ассатарӣратха̄;

сатам̣ кан̃н̃а̄сахасса̄ни, а̄муккаман̣икун̣д̣ала̄;

екасса падавӣтиха̄расса, калам̣ на̄ггханти сол̣асим̣.

‘‘абхиккама гахапати абхиккама гахапати,

абхиккантам̣ те сеййо но пат̣икканта’’нти.

татийампи кхо ана̄тхапин̣д̣икасса гахапатисса андхака̄ро антарадха̄йи, а̄локо па̄турахоси, йам̣ ахоси бхайам̣ чхамбхитаттам̣ ломахам̣со, со пат̣иппассамбхи. атха кхо ана̄тхапин̣д̣ико гахапати йена сӣтаванам̣ тенупасан̇ками. тена кхо пана самайена бхагава̄ раттийа̄ паччӯсасамайам̣ паччут̣т̣ха̄йа аджджхока̄се чан̇камати. аддаса̄ кхо бхагава̄ ана̄тхапин̣д̣икам̣ гахапатим̣ дӯратова а̄гаччхантам̣. дисва̄на чан̇кама̄ орохитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди. нисаджджа кхо бхагава̄ ана̄тхапин̣д̣икам̣ гахапатим̣ етадавоча – ‘‘ехи судатта̄’’ти. атха кхо ана̄тхапин̣д̣ико гахапати – на̄мена мам̣ бхагава̄ а̄лапатӣти – хат̣т̣хо удагго йена бхагава̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ бхагавато па̄десу сираса̄ нипатитва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘каччи, бханте, бхагава̄ сукхам̣ сайиттха̄’’ти?

[сам̣. ни. 1.242] ‘‘саббада̄ ве сукхам̣ сети, бра̄хман̣о париниббуто;

йо на лимпати ка̄месу, сӣтибхӯто нирӯпадхи.

‘‘сабба̄ а̄саттийо чхетва̄, винеййа хадайе дарам̣;

упасанто сукхам̣ сети, сантим̣ паппуййа четаса̄’’ти [четасоти (сӣ. сйа̄.)].

атха кхо бхагава̄ ана̄тхапин̣д̣икасса гахапатисса анупуббим̣ катхам̣ [а̄нупуббикатхам̣ (сӣ.)] катхеси, сеййатхидам̣ – да̄накатхам̣ сӣлакатхам̣ саггакатхам̣, ка̄ма̄нам̣ а̄дӣнавам̣ ока̄рам̣ сам̣килесам̣, неккхамме а̄нисам̣сам̣ пака̄сеси. йада̄ бхагава̄ ан̃н̃а̄си ана̄тхапин̣д̣икам̣ гахапатим̣ каллачиттам̣ мудучиттам̣ винӣваран̣ачиттам̣ удаггачиттам̣ пасанначиттам̣, атха йа̄ буддха̄нам̣ са̄муккам̣сика̄ дхаммадесана̄ там̣ пака̄сеси – дуккхам̣, самудайам̣, ниродхам̣, маггам̣. сеййатха̄пи на̄ма суддхам̣ ваттхам̣ апагатака̄л̣акам̣ саммадева раджанам̣ пат̣игган̣хеййа, евамева ана̄тхапин̣д̣икасса гахапатисса тасмим̣йева а̄сане вираджам̣ вӣтамалам̣ дхаммачаккхум̣ удапа̄ди – йам̣ кин̃чи самудайадхаммам̣, саббам̣ там̣ ниродхадхамманти. атха кхо ана̄тхапин̣д̣ико гахапати дит̣т̣хадхаммо паттадхаммо видитадхаммо парийога̄л̣хадхаммо тин̣н̣авичикиччхо вигатакатхам̣катхо веса̄раджджаппатто апараппаччайо саттхуса̄сане бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘абхиккантам̣ бханте, абхиккантам̣ бханте! сеййатха̄пи, бханте, никкуджджитам̣ ва̄ уккуджджеййа, пат̣иччханнам̣ ва̄ вивареййа, мӯл̣хасса ва̄ маггам̣ а̄чиккхеййа, андхака̄ре ва̄ телападжджотам̣ дха̄реййа – чаккхуманто рӯпа̄ни даккхантӣти – евамевам̣ бхагавата̄ анекапарийа̄йена дхаммо пака̄сито. еса̄хам̣, бханте, бхагавантам̣ саран̣ам̣ гаччха̄ми, дхамман̃ча, бхиккхусан̇гхан̃ча. упа̄сакам̣ мам̣ бхагава̄ дха̄рету аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гатам̣. адхива̄сету ча ме, бханте, бхагава̄ сва̄тана̄йа бхаттам̣ саддхим̣ бхиккхусан̇гхена̄’’ти. адхива̄сеси бхагава̄ тун̣хӣбха̄вена.

атха кхо ана̄тхапин̣д̣ико гахапати бхагавато адхива̄санам̣ видитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ пакка̄ми. ассоси кхо ра̄джагахако сет̣т̣хӣ – ‘‘ана̄тхапин̣д̣икена кира гахапатина̄ сва̄тана̄йа буддхаппамукхо сан̇гхо нимантито’’ти.

306. атха кхо ра̄джагахако сет̣т̣хӣ ана̄тхапин̣д̣икам̣ гахапатим̣ етадавоча – ‘‘тайа̄ кира, гахапати, сва̄тана̄йа буддхаппамукхо сан̇гхо нимантито. тван̃ча̄си а̄гантуко. деми те, гахапати, веййа̄йикам̣ йена твам̣ буддхаппамукхасса сан̇гхасса бхаттам̣ кареййа̄сӣ’’ти. ‘‘алам̣, гахапати аттхи ме веййа̄йикам̣ йена̄хам̣ буддхаппамукхасса сан̇гхасса бхаттам̣ карисса̄мӣ’’ти.

ассоси кхо ра̄джагахако негамо – ‘‘ана̄тхапин̣д̣икена кира гахапатина̄ сва̄тана̄йа буддхаппамукхо сан̇гхо нимантито’’ти. атха кхо ра̄джагахако негамо ана̄тхапин̣д̣икам̣ гахапатим̣ етадавоча – ‘‘тайа̄ кира, гахапати, сва̄тана̄йа буддхаппамукхо сан̇гхо нимантито. тван̃ча̄си а̄гантуко. деми те, гахапати, веййа̄йикам̣ йена твам̣ буддхаппамукхасса сан̇гхасса бхаттам̣ кареййа̄сӣ’’ти. ‘‘алам̣ аййа; аттхи ме веййа̄йикам̣ йена̄хам̣ буддхаппамукхасса сан̇гхасса бхаттам̣ карисса̄мӣ’’ти.

ассоси кхо ра̄джа̄ ма̄гадхо сенийо бимбиса̄ро – ‘‘ана̄тхапин̣д̣икена кира гахапатина̄ сва̄тана̄йа буддхаппамукхо сан̇гхо нимантито’’ти. атха кхо ра̄джа̄ ма̄гадхо сенийо бимбиса̄ро ана̄тхапин̣д̣икам̣ гахапатим̣ етадавоча – ‘‘тайа̄ кира, гахапати, сва̄тана̄йа буддхаппамукхо сан̇гхо нимантито. тван̃ча̄си а̄гантуко. деми те, гахапати, веййа̄йикам̣ йена твам̣ буддхаппамукхасса сан̇гхасса бхаттам̣ кареййа̄сӣ’’ти. ‘‘алам̣ дева; аттхи ме веййа̄йикам̣ йена̄хам̣ буддхаппамукхасса сан̇гхасса бхаттам̣ карисса̄мӣ’’ти.

атха кхо ана̄тхапин̣д̣ико гахапати тасса̄ раттийа̄ аччайена ра̄джагахакасса сет̣т̣хисса нивесане пан̣ӣтам̣ кха̄данӣйам̣ бходжанӣйам̣ пат̣ийа̄да̄петва̄ бхагавато ка̄лам̣ а̄роча̄песи – ‘‘ка̄ло, бханте, нит̣т̣хитам̣ бхатта’’нти. атха кхо бхагава̄ пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа йена ра̄джагахакасса сет̣т̣хисса нивесанам̣ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди саддхим̣ бхиккхусан̇гхена. атха кхо ана̄тхапин̣д̣ико гахапати буддхаппамукхам̣ бхиккхусан̇гхам̣ пан̣ӣтена кха̄данӣйена бходжанӣйена сахаттха̄ сантаппетва̄ сампава̄ретва̄, бхагавантам̣ бхутта̄вим̣ онӣтапаттапа̄н̣им̣, екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо ана̄тхапин̣д̣ико гахапати бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘адхива̄сету ме, бханте, бхагава̄ са̄ваттхийам̣ васса̄ва̄сам̣ саддхим̣ бхиккхусан̇гхена̄’’ти. ‘‘сун̃н̃а̄га̄ре кхо, гахапати, татха̄гата̄ абхирамантӣ’’ти. ‘‘ан̃н̃а̄там̣ бхагава̄, ан̃н̃а̄там̣ сугата̄’’ти. атха кхо бхагава̄ ана̄тхапин̣д̣икам̣ гахапатим̣ дхаммийа̄ катха̄йа сандассетва̄ сама̄дапетва̄ самуттеджетва̄ сампахам̣сетва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ пакка̄ми.

307. тена кхо пана самайена ана̄тхапин̣д̣ико гахапати бахумитто хоти бахусаха̄йо а̄деййава̄чо. атха кхо ана̄тхапин̣д̣ико гахапати ра̄джагахе там̣ каран̣ӣйам̣ тӣретва̄ йена са̄ваттхи тена пакка̄ми. атха кхо ана̄тхапин̣д̣ико гахапати антара̄магге мануссе а̄н̣а̄песи – ‘‘а̄ра̄ме, аййа̄, каротха, виха̄ре патит̣т̣ха̄петха, да̄на̄ни пат̣т̣хапетха. буддхо локе уппанно. со ча майа̄ бхагава̄ нимантито имина̄ маггена а̄гаччхиссатӣ’’ти. атха кхо те манусса̄ ана̄тхапин̣д̣икена гахапатина̄ уййоджита̄ а̄ра̄ме акам̣су, виха̄ре патит̣т̣ха̄песум̣, да̄на̄ни пат̣т̣хапесум̣.

атха кхо ана̄тхапин̣д̣ико гахапати са̄ваттхим̣ гантва̄ саманта̄ са̄ваттхим̣ анувилокеси – ‘‘каттха ну кхо бхагава̄ вихареййа? йам̣ асса га̄мато нева атидӯре на ачча̄санне, гамана̄гаманасампаннам̣, аттхика̄нам̣ аттхика̄нам̣ манусса̄нам̣ абхиккаманӣйам̣, дива̄ аппа̄кин̣н̣ам̣, раттим̣ аппасаддам̣, аппаниггхосам̣, виджанава̄там̣, мануссара̄хассеййакам̣, пат̣исалла̄наса̄руппа’’нти.

аддаса̄ кхо ана̄тхапин̣д̣ико гахапати джетасса кума̄расса [ра̄джакума̄расса (сӣ. сйа̄. кам̣.)] уййа̄нам̣ – га̄мато нева атидӯре на ачча̄санне, гамана̄гаманасампаннам̣, аттхика̄нам̣ аттхика̄нам̣ манусса̄нам̣ абхиккаманӣйам̣, дива̄ аппа̄кин̣н̣ам̣, раттим̣ аппасаддам̣, аппаниггхосам̣, виджанава̄там̣, мануссара̄хассеййакам̣, пат̣исалла̄наса̄руппам̣. дисва̄на йена джето кума̄ро тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ джетам̣ кума̄рам̣ етадавоча – ‘‘дехи ме, аййапутта, уййа̄нам̣ а̄ра̄мам̣ ка̄ту’’нти [кетум̣ (ваджӣрабуддхит̣ӣка̄йам̣)]. ‘‘адеййо, гахапати, а̄ра̄мо апи кот̣исантхарена̄’’ти. ‘‘гахито, аййапутта, а̄ра̄мо’’ти. ‘‘на, гахапати, гахито а̄ра̄мо’’ти. гахито на гахитоти воха̄рике маха̄матте пуччхим̣су. маха̄матта̄ евама̄хам̣су – ‘‘йато тайа̄, аййапутта, аггхо като, гахито а̄ра̄мо’’ти. атха кхо ана̄тхапин̣д̣ико гахапати сакат̣ехи хиран̃н̃ам̣ нибба̄ха̄петва̄ джетаванам̣ кот̣исантхарам̣ сантхара̄песи. саким̣ нӣхат̣ам̣ хиран̃н̃ам̣ тхокасса ока̄сасса кот̣т̣хакаса̄манта̄ наппахоти. атха кхо ана̄тхапин̣д̣ико гахапати мануссе а̄н̣а̄песи – ‘‘гаччхатха, бхан̣е, хиран̃н̃ам̣ а̄харатха; имам̣ ока̄сам̣ сантхарисса̄ма̄’’ти.

атха кхо джетасса кума̄расса етадахоси – ‘‘на кхо идам̣ оракам̣ бхависсати, йатха̄йам̣ гахапати та̄ва бахум̣ хиран̃н̃ам̣ париччаджатӣ’’ти. ана̄тхапин̣д̣икам̣ гахапатим̣ етадавоча – ‘‘алам̣, гахапати; ма̄ там̣ ока̄сам̣ сантхара̄песи. дехи ме етам̣ ока̄сам̣. маметам̣ да̄нам̣ бхависсатӣ’’ти. атха кхо ана̄тхапин̣д̣ико гахапати – айам̣ кхо джето кума̄ро абхин̃н̃а̄то н̃а̄тамануссо; махаттхико кхо пана еварӯпа̄нам̣ н̃а̄таманусса̄нам̣ имасмим̣ дхаммавинайе паса̄доти – там̣ ока̄сам̣ джетасса кума̄расса па̄да̄си [ада̄си (сйа̄.)]. атха кхо джето кума̄ро тасмим̣ ока̄се кот̣т̣хакам̣ ма̄песи.

атха кхо ана̄тхапин̣д̣ико гахапати джетаване виха̄ре ка̄ра̄песи, паривен̣а̄ни ка̄ра̄песи, кот̣т̣хаке ка̄ра̄песи, упат̣т̣ха̄наса̄ла̄йо ка̄ра̄песи, аггиса̄ла̄йо ка̄ра̄песи, каппийакут̣ийо ка̄ра̄песи, ваччакут̣ийо ка̄ра̄песи, чан̇каме ка̄ра̄песи, чан̇каманаса̄ла̄йо ка̄ра̄песи, удапа̄не ка̄ра̄песи, удапа̄наса̄ла̄йо ка̄ра̄песи, джанта̄гхаре ка̄ра̄песи, джанта̄гхараса̄ла̄йо ка̄ра̄песи, поккхаран̣ийо ка̄ра̄песи, ман̣д̣апе ка̄ра̄песи.

навакаммада̄нам̣

308. атха кхо бхагава̄ ра̄джагахе йатха̄бхирантам̣ вихаритва̄ йена веса̄лӣ тена ча̄рикам̣ пакка̄ми. анупуббена ча̄рикам̣ чарама̄но йена веса̄лӣ тадавасари. татра судам̣ бхагава̄ веса̄лийам̣ вихарати маха̄ване кӯт̣а̄га̄раса̄ла̄йам̣. тена кхо пана самайена манусса̄ саккаччам̣ навакаммам̣ каронти. йепи бхиккхӯ навакаммам̣ адхит̣т̣хенти тепи саккаччам̣ упат̣т̣хенти чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄рена. атха кхо ан̃н̃атарасса далиддасса туннава̄йасса етадахоси – ‘‘на кхо идам̣ оракам̣ бхависсати, йатхайиме манусса̄ саккаччам̣ навакаммам̣ каронти; йам̣нӯна̄хампи навакаммам̣ кареййа’’нти. атха кхо со далиддо туннава̄йо са̄мам̣ чиккхаллам̣ маддитва̄ ит̣т̣хака̄йо чинитва̄ кут̣т̣ам̣ ут̣т̣ха̄песи. тена акусалакена чита̄ ван̇ка̄ бхитти парипати. дутийампи кхо…пе… татийампи кхо со далиддо туннава̄йо са̄мам̣ чиккхаллам̣ маддитва̄ ит̣т̣хака̄йо чинитва̄ кут̣т̣ам̣ ут̣т̣ха̄песи. тена акусалакена чита̄ ван̇ка̄ бхитти парипати. атха кхо со далиддо туннава̄йо уджджха̄йати кхиййати випа̄чети – ‘‘йе имесам̣ саман̣а̄нам̣ сакйапуттийа̄нам̣ денти чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄рам̣, те име оваданти ануса̄санти, тесан̃ча навакаммам̣ адхит̣т̣хенти. ахам̣ панамхи далиддо. на мам̣ кочи овадати ва̄ ануса̄сати ва̄ навакаммам̣ ва̄ адхит̣т̣хетӣ’’ти. ассосум̣ кхо бхиккхӯ тасса далиддасса туннава̄йасса уджджха̄йантасса кхиййантасса випа̄чентасса. атха кхо те бхиккхӯ бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. атха кхо бхагава̄ етасмим̣ нида̄не етасмим̣ пакаран̣е дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, навакаммам̣ да̄тум̣. навакаммико, бхиккхаве, бхиккху уссуккам̣ а̄паджджиссати – ‘кинти ну кхо виха̄ро кхиппам̣ парийоса̄нам̣ гаччхеййа̄’ти; кхан̣д̣ам̣ пхуллам̣ пат̣исан̇кхариссати. еван̃ча пана, бхиккхаве, да̄таббам̣. пат̣хамам̣ бхиккху йа̄читаббо, йа̄читва̄ бйаттена бхиккхуна̄ пат̣ибалена сан̇гхо н̃а̄петаббо –

309. ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. йади сан̇гхасса паттакаллам̣, сан̇гхо иттханна̄масса гахапатино виха̄рам̣ иттханна̄масса бхиккхуно навакаммам̣ дадеййа. еса̄ н̃атти.

‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. сан̇гхо иттханна̄масса гахапатино виха̄рам̣ иттханна̄масса бхиккхуно навакаммам̣ дети. йасса̄йасмато кхамати иттханна̄масса гахапатино виха̄рам̣ иттханна̄масса бхиккхуно навакаммасса да̄нам̣, со тун̣хасса; йасса наккхамати, со бха̄сеййа.

‘‘динно сан̇гхена иттханна̄масса гахапатино виха̄ро иттханна̄масса бхиккхуно навакаммам̣. кхамати сан̇гхасса, тасма̄ тун̣хӣ, еваметам̣ дха̄райа̄мӣ’’ти.

агга̄сана̄диануджа̄нанам̣

310. атха кхо бхагава̄ веса̄лийам̣ йатха̄бхирантам̣ вихаритва̄ йена са̄ваттхи тена ча̄рикам̣ пакка̄ми. тена кхо пана самайена чхаббаггийа̄нам̣ бхиккхӯнам̣ антева̄сика̄ бхиккхӯ буддхаппамукхасса сан̇гхасса пурато пурато гантва̄ виха̄ре паригган̣ханти, сеййа̄йо паригган̣ханти – идам̣ амха̄кам̣ упаджджха̄йа̄нам̣ бхависсати, идам̣ амха̄кам̣ а̄чарийа̄нам̣ бхависсати, идам̣ амха̄кам̣ бхависсатӣ’’ти.

атха кхо а̄йасма̄ са̄рипутто буддхаппамукхасса сан̇гхасса пит̣т̣хито пит̣т̣хито гантва̄ виха̄ресу париггахитесу, сеййа̄су париггахита̄су, сеййам̣ алабхама̄но ан̃н̃атарасмим̣ руккхамӯле нисӣди. атха кхо бхагава̄ раттийа̄ паччӯсасамайам̣ паччут̣т̣ха̄йа укка̄си. а̄йасма̄пи са̄рипутто укка̄си. ‘‘ко еттха̄’’ти? ‘‘ахам̣, бхагава̄, са̄рипутто’’ти. ‘‘кисса твам̣, са̄рипуттам̣, идха нисинно’’ти? атха кхо а̄йасма̄ са̄рипутто бхагавато етаматтхам̣ а̄рочеси. атха кхо бхагава̄ етасмим̣ нида̄не етасмим̣ пакаран̣е бхиккхусан̇гхам̣ саннипа̄та̄петва̄ бхиккхӯ пат̣ипуччхи – ‘‘саччам̣ кира, бхиккхаве, чхаббаггийа̄нам̣ бхиккхӯнам̣ антева̄сика̄ бхиккхӯ буддхаппамукхасса сан̇гхасса пурато пурато гантва̄ виха̄ре паригган̣ханти, сеййа̄йо паригган̣ханти – идам̣ амха̄кам̣ упаджджха̄йа̄нам̣ бхависсати, идам̣ амха̄кам̣ а̄чарийа̄нам̣ бхависсати, идам̣ амха̄кам̣ бхависсатӣ’’ти? ‘‘саччам̣ бхагава̄’’ти. вигарахи буддхо бхагава̄…пе… ‘‘катхан̃хи на̄ма те, бхиккхаве, могхапуриса̄ буддхаппамукхасса сан̇гхасса пурато пурато гантва̄ виха̄ре париггахессанти, сеййа̄йо париггахессанти – идам̣ амха̄кам̣ упаджджха̄йа̄нам̣ бхависсати, идам̣ амха̄кам̣ а̄чарийа̄нам̣ бхависсати, идам̣ амха̄кам̣ бхависсатӣти! нетам̣, бхиккхаве, аппасанна̄нам̣ ва̄ паса̄да̄йа…пе… вигарахитва̄…пе… дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘ко, бхиккхаве, арахати агга̄санам̣ аггодакам̣ аггапин̣д̣а’’нти?

екачче бхиккхӯ евама̄хам̣су – ‘‘йо, бхагава̄, кхаттийакула̄ паббаджито со арахати агга̄санам̣ аггодакам̣ аггапин̣д̣а’’нти. екачче бхиккхӯ евама̄хам̣су – ‘‘йо, бхагава̄, бра̄хман̣акула̄ паббаджито со арахати агга̄санам̣ аггодакам̣ аггапин̣д̣а’’нти. екачче бхиккхӯ евама̄хам̣су – ‘‘йо, бхагава̄, гахапатикула̄ паббаджито со арахати агга̄санам̣ аггодакам̣ аггапин̣д̣а’’нти. екачче бхиккхӯ евама̄хам̣су – ‘‘йо, бхагава̄, суттантико со арахати агга̄санам̣ аггодакам̣ аггапин̣д̣а’’нти. екачче бхиккхӯ евама̄хам̣су – ‘‘йо, бхагава̄, винайадхаро со арахати агга̄санам̣ аггодакам̣ аггапин̣д̣а’’нти. екачче бхиккхӯ евама̄хам̣су – ‘‘йо, бхагава̄, дхаммакатхико со арахати агга̄санам̣ аггодакам̣ аггапин̣д̣а’’нти. екачче бхиккхӯ евама̄хам̣су – ‘‘йо, бхагава̄, пат̣хамасса джха̄насса ла̄бхӣ со арахати агга̄санам̣ аггодакам̣ аггапин̣д̣а’’нти. екачче бхиккхӯ евама̄хам̣су – ‘‘йо, бхагава̄, дутийасса джха̄насса ла̄бхӣ со арахати агга̄санам̣ аггодакам̣ аггапин̣д̣а’’нти. екачче бхиккхӯ евама̄хам̣су – ‘‘йо, бхагава̄, татийасса джха̄насса ла̄бхӣ со арахати агга̄санам̣ аггодакам̣ аггапин̣д̣а’’нти. екачче бхиккхӯ евама̄хам̣су – ‘‘йо, бхагава̄, чатуттхасса джха̄насса ла̄бхӣ со арахати агга̄санам̣ аггодакам̣ аггапин̣д̣а’’нти. екачче бхиккхӯ евама̄хам̣су – ‘‘йо, бхагава̄, сота̄панно со арахати агга̄санам̣ аггодакам̣ аггапин̣д̣а’’нти. екачче бхиккхӯ евама̄хам̣су – ‘‘йо, бхагава̄, сакада̄га̄мӣ…пе… йо, бхагава̄, ана̄га̄мӣ…пе… йо, бхагава̄, араха̄ со арахати агга̄санам̣ аггодакам̣ аггапин̣д̣а’’нти. екачче бхиккхӯ евама̄хам̣су – ‘‘йо, бхагава̄, тевиджджо со арахати агга̄санам̣ аггодакам̣ аггапин̣д̣а’’нти. екачче бхиккхӯ евама̄хам̣су – ‘‘йо, бхагава̄, чхал̣абхин̃н̃о со арахати агга̄санам̣ аггодакам̣ аггапин̣д̣а’’нти.

311. атха кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘бхӯтапуббам̣, бхиккхаве, химавантападесе [химавантапассе (сӣ. сйа̄.)] маха̄нигродхо ахоси. там̣ тайо саха̄йа̄ упанисса̄йа вихарим̣су – титтиро ча, маккат̣о ча, хаттхина̄го ча. те ан̃н̃аман̃н̃ам̣ ага̄рава̄ аппатисса̄ асабха̄гавуттика̄ вихаранти. атха кхо, бхиккхаве, тесам̣ саха̄йа̄нам̣ етадахоси – ‘ахо нӯна майам̣ джа̄неййа̄ма йам̣ амха̄кам̣ джа̄тийа̄ махантатарам̣ там̣ майам̣ саккареййа̄ма гарум̣ кареййа̄ма ма̄неййа̄ма пӯджеййа̄ма, тасса ча майам̣ ова̄де тит̣т̣хеййа̄ма̄’ти.

‘‘атха кхо, бхиккхаве, титтиро ча маккат̣о ча хаттхина̄гам̣ пуччхим̣су – ‘твам̣, самма, ким̣ пора̄н̣ам̣ сарасӣ’ти? ‘йада̄хам̣, самма̄, пото хоми, имам̣ нигродхам̣ антара̄ саттхӣнам̣ [антара̄саттхикам̣ (сӣ.)] каритва̄ атиккама̄ми, агган̇куракам̣ ме ударам̣ чхупати. има̄хам̣, самма̄, пора̄н̣ам̣ сара̄мӣ’ти.

‘‘атха кхо, бхиккхаве, титтиро ча хаттхина̄го ча маккат̣ам̣ пуччхим̣су – ‘твам̣, самма, ким̣ пора̄н̣ам̣ сарасӣ’ти? ‘йада̄хам̣, самма̄, чха̄по хоми, чхама̄йам̣ нисӣдитва̄ имасса нигродхасса агган̇куракам̣ кха̄да̄ми. има̄хам̣, самма̄, пора̄н̣ам̣ сара̄мӣ’ти.

‘‘атха кхо, бхиккхаве, маккат̣о ча хаттхина̄го ча титтирам̣ пуччхим̣су – ‘твам̣, самма, ким̣ пора̄н̣ам̣ сарасӣ’ти? ‘амукасмим̣, самма̄, ока̄се маха̄нигродхо ахоси. тато ахам̣ пхалам̣ бхаккхитва̄ имасмим̣ ока̄се ваччам̣ ака̄сим̣; тасса̄йам̣ нигродхо джа̄то. тада̄хам̣, самма̄, джа̄тийа̄ махантатаро’ти.

‘‘атха кхо, бхиккхаве, маккат̣о ча хаттхина̄го ча титтирам̣ етадавочум̣ – ‘твам̣, самма, амха̄кам̣ джа̄тийа̄ махантатаро. там̣ майам̣ саккарисса̄ма гарум̣ карисса̄ма ма̄несса̄ма пӯджесса̄ма, туйхан̃ча майам̣ ова̄де патит̣т̣хисса̄ма̄’ти. атха кхо, бхиккхаве, титтиро маккат̣ан̃ча хаттхина̄ган̃ча пан̃часу сӣлесу сама̄дапеси, аттана̄ ча пан̃часу сӣлесу сама̄да̄йа ваттати. те ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сага̄рава̄ саппатисса̄ сабха̄гавуттика̄ вихаритва̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджим̣су. евам̣ кхо там̣, бхиккхаве, титтирийам̣ на̄ма брахмачарийам̣ ахоси.

[джа̄. 1.1.37] ‘‘йе вуд̣д̣хамапача̄йанти, нара̄ дхаммасса ковида̄;

дит̣т̣хе дхамме ча па̄сам̣са̄, сампара̄йе ча суггатӣ’’ти.

‘‘те хи на̄ма, бхиккхаве, тираччха̄нагата̄ па̄н̣а̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сага̄рава̄ саппатисса̄ сабха̄гавуттика̄ вихариссанти. идха кхо там̣, бхиккхаве, собхетха йам̣ тумхе евам̣ сва̄ккха̄те дхаммавинайе паббаджита̄ сама̄на̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ ага̄рава̄ аппатисса̄ асабха̄гавуттика̄ вихареййа̄тха? нетам̣, бхиккхаве, аппасанна̄нам̣ ва̄ паса̄да̄йа…пе… вигарахитва̄…пе… дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, йатха̄вуд̣д̣хам̣ абхива̄данам̣, паччут̣т̣ха̄нам̣, ан̃джаликаммам̣, са̄мӣчикаммам̣, агга̄санам̣, аггодакам̣, аггапин̣д̣ам̣. на ча, бхиккхаве, сан̇гхикам̣ йатха̄вуд̣д̣хам̣ пат̣иба̄хитаббам̣. йо пат̣иба̄хеййа, а̄патти дуккат̣асса̄’’ти.

авандийа̄дипуггала̄

312. ‘‘дасайиме, бхиккхаве, авандийа̄ – пуре упасампаннена паччха̄ упасампанно авандийо, анупасампанно авандийо, на̄на̄сам̣ва̄сако вуд̣д̣хатаро адхаммава̄дӣ авандийо, ма̄туга̄мо авандийо, пан̣д̣ако авандийо, па̄рива̄сико авандийо, мӯла̄йапат̣икассана̄рахо авандийо, ма̄натта̄рахо авандийо, ма̄наттача̄рико авандийо, аббха̄на̄рахо авандийо. име кхо, бхиккхаве, даса авандийа̄.

‘‘тайоме, бхиккхаве, вандийа̄ – паччха̄ упасампаннена пуре упасампанно вандийо, на̄на̄сам̣ва̄сако вуд̣д̣хатаро дхаммава̄дӣ вандийо, садеваке бхиккхаве локе сама̄раке сабрахмаке сассаман̣абра̄хман̣ийа̄ паджа̄йа садеваманусса̄йа татха̄гато арахам̣ самма̄самбуддхо вандийо. име кхо, бхиккхаве, тайо вандийа̄’’ти.

а̄санаппат̣иба̄ханапат̣иккхепам̣

313. тена кхо пана самайена манусса̄ сан̇гхам̣ уддисса ман̣д̣апе пат̣ийа̄денти, сантхаре пат̣ийа̄денти, ока̄се пат̣ийа̄денти. чхаббаггийа̄нам̣ бхиккхӯнам̣ антева̄сика̄ бхиккхӯ – ‘сан̇гхикан̃н̃ева бхагавата̄ йатха̄вуд̣д̣хам̣ анун̃н̃а̄там̣, но уддиссаката’нти буддхаппамукхасса сан̇гхасса пурато пурато гантва̄ ман̣д̣апепи паригган̣ханти, сантхарепи паригган̣ханти, ока̄сепи паригган̣ханти – идам̣ амха̄кам̣ упаджджха̄йа̄нам̣ бхависсати, идам̣ амха̄кам̣ а̄чарийа̄нам̣ бхависсати, идам̣ амха̄кам̣ бхависсатӣти. атха кхо а̄йасма̄ са̄рипутто буддхаппамукхасса сан̇гхасса пит̣т̣хито пит̣т̣хито гантва̄ ман̣д̣апесу париггахитесу, сантхаресу париггахитесу, ока̄сесу париггахитесу, ока̄сам̣ алабхама̄но ан̃н̃атарасмим̣ руккхамӯле нисӣди. атха кхо бхагава̄ раттийа̄ паччӯсасамайам̣ паччут̣т̣ха̄йа укка̄си. а̄йасма̄пи са̄рипутто укка̄си. ‘‘ко еттха̄’’ти? ‘‘ахам̣, бхагава̄, са̄рипутто’’ти. ‘‘кисса твам̣, са̄рипутта, идха нисинно’’ти? атха кхо а̄йасма̄ са̄рипутто бхагавато етаматтхам̣ а̄рочеси. атха кхо бхагава̄ етасмим̣ нида̄не етасмим̣ пакаран̣е бхиккхусан̇гхам̣ саннипа̄та̄петва̄ бхиккхӯ пат̣ипуччхи – ‘‘саччам̣ кира, бхиккхаве, чхаббаггийа̄нам̣ бхиккхӯнам̣ антева̄сика̄ бхиккхӯ – ‘сан̇гхикан̃н̃ева бхагавата̄ йатха̄вуд̣д̣хам̣ анун̃н̃а̄там̣, но уддиссаката’нти буддхаппамукхасса сан̇гхасса пурато пурато гантва̄ ман̣д̣апе паригган̣ханти, сантхаре паригган̣ханти, ока̄се паригган̣ханти – идам̣ амха̄кам̣ упаджджха̄йа̄нам̣ бхависсати, идам̣ амха̄кам̣ а̄чарийа̄нам̣ бхависсати, идам̣ амха̄кам̣ бхависсатӣ’’ти? ‘‘саччам̣ бхагава̄’’ти…пе… вигарахитва̄…пе… дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘на, бхиккхаве, уддиссакатампи йатха̄вуд̣д̣хам̣ пат̣иба̄хетаббам̣. йо пат̣иба̄хеййа, а̄патти дуккат̣асса̄’’ти.

гихивикатаануджа̄нанам̣

314. тена кхо пана самайена манусса̄ бхаттагге антарагхаре учча̄сайанамаха̄сайана̄ни пан̃н̃апенти, сеййатхидам̣ – а̄сандим̣, паллан̇кам̣, гонакам̣, читтакам̣, пат̣икам̣, пат̣аликам̣, тӯликам̣, викатикам̣, уддаломим̣, еканталомим̣, кат̣т̣иссам̣, косеййам̣ [косеййам̣ камбалам̣ (сӣ. сйа̄.)], куттакам̣, хаттхаттхарам̣, ассаттхарам̣, ратхаттхарам̣, аджинапавен̣им̣, кадалимигапаварапаччаттхаран̣ам̣, сауттараччхадам̣, убхатолохитакӯпадха̄нам̣. бхиккхӯ куккучча̄йанта̄ на̄бхинисӣданти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, т̣хапетва̄ тӣн̣и – а̄сандим̣, паллан̇кам̣, тӯликам̣ – гихивикатам̣ [гихивикат̣ам̣ (сӣ. ка.), авасесам̣ гихивикат̣ам̣ (сйа̄.)] абхинисӣдитум̣, натвева абхинипаджджиту’’нти.

тена кхо пана самайена манусса̄ бхаттагге антарагхаре тӯлонаддхам̣ ман̃чампи пӣт̣хампи пан̃н̃апенти. бхиккхӯ куккучча̄йанта̄ на̄бхинисӣданти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, гихивикатам̣ абхинисӣдитум̣, натвева абхинипаджджиту’’нти.

джетаванавиха̄ра̄нумодана̄

315. атха кхо бхагава̄ анупуббена ча̄рикам̣ чарама̄но йена са̄ваттхи тадавасари. татра судам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. атха кхо ана̄тхапин̣д̣ико гахапати йена бхагава̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо ана̄тхапин̣д̣ико гахапати бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘адхива̄сету ме, бханте, бхагава̄ сва̄тана̄йа бхаттам̣ саддхим̣ бхиккхусан̇гхена̄’’ти. адхива̄сеси бхагава̄ тун̣хӣбха̄вена. атха кхо ана̄тхапин̣д̣ико гахапати бхагавато адхива̄санам̣ видитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ пакка̄ми. атха кхо ана̄тхапин̣д̣ико гахапати тасса̄ раттийа̄ аччайена пан̣ӣтам̣ кха̄данӣйам̣ бходжанӣйам̣ пат̣ийа̄да̄петва̄ бхагавато ка̄лам̣ а̄роча̄песи – ‘‘ка̄ло, бханте, нит̣т̣хитам̣ бхатта’’нти. атха кхо бхагава̄ пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа йена ана̄тхапин̣д̣икасса гахапатисса нивесанам̣ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди саддхим̣ бхиккхусан̇гхена. атха кхо ана̄тхапин̣д̣ико гахапати буддхаппамукхам̣ бхиккхусан̇гхам̣ пан̣ӣтена кха̄данӣйена бходжанӣйена сахаттха̄ сантаппетва̄ сампава̄ретва̄, бхагавантам̣ бхутта̄вим̣ онӣтапаттапа̄н̣им̣, екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо ана̄тхапин̣д̣ико гахапати бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘катха̄хам̣, бханте, джетаване пат̣ипаджджа̄мӣ’’ти? ‘‘тена хи твам̣, гахапати, джетаванам̣ а̄гата̄на̄гатасса ча̄туддисасса сан̇гхасса патит̣т̣хапехӣ’’ти. ‘‘евам̣ бханте’’ти кхо ана̄тхапин̣д̣ико гахапати бхагавато пат̣иссутва̄ джетаванам̣ а̄гата̄на̄гатасса ча̄туддисасса сан̇гхасса патит̣т̣ха̄песи.

атха кхо бхагава̄ ана̄тхапин̣д̣икам̣ гахапатим̣ има̄хи га̄тха̄хи анумоди –

‘‘сӣтам̣ ун̣хам̣ пат̣иханти, тато ва̄л̣амига̄ни ча;

сарӣсапе ча макасе, сисире ча̄пи вут̣т̣хийо.

‘‘тато ва̄та̄тапо гхоро, сан̃джа̄то пат̣ихан̃н̃ати;

лен̣аттхан̃ча сукхаттхан̃ча, джха̄йитун̃ча випасситум̣.

‘‘виха̄рада̄нам̣ сан̇гхасса, аггам̣ буддхена ван̣н̣итам̣;

тасма̄ хи пан̣д̣ито посо, сампассам̣ аттхаматтано.

‘‘виха̄ре ка̄райе рамме, ва̄сайеттха бахуссуте;

тесам̣ аннан̃ча па̄нан̃ча, ваттхасена̄сана̄ни ча;

дадеййа уджубхӯтесу, виппасаннена четаса̄.

‘‘те тасса дхаммам̣ десенти, саббадуккха̄панӯданам̣;

йам̣ со дхаммам̣ идхан̃н̃а̄йа, паринибба̄ти ана̄саво’’ти.

атха кхо бхагава̄ ана̄тхапин̣д̣икам̣ гахапатим̣ има̄хи га̄тха̄хи анумодитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ пакка̄ми.

а̄санаппат̣иба̄хана̄ди

316. тена кхо пана самайена ан̃н̃атарасса а̄джӣвакаса̄вакасса маха̄маттасса сан̇гхабхаттам̣ хоти. а̄йасма̄ упанандо сакйапутто паччха̄ а̄гантва̄ виппакатабходжанам̣ а̄нантарикам̣ бхиккхум̣ вут̣т̣ха̄песи. бхаттаггам̣ кола̄халам̣ ахоси. атха кхо со маха̄матто уджджха̄йати кхиййати випа̄чети – ‘‘катхан̃хи на̄ма саман̣а̄ сакйапуттийа̄ паччха̄ а̄гантва̄ виппакатабходжанам̣ а̄нантарикам̣ бхиккхум̣ вут̣т̣ха̄пессанти! бхаттаггам̣ кола̄халам̣ ахоси. нану на̄ма лаббха̄ ан̃н̃атра̄пи нисиннена йа̄вадаттхам̣ бхун̃джиту’’нти? ассосум̣ кхо бхиккхӯ тасса маха̄маттасса уджджха̄йантасса кхиййантасса випа̄чентасса. йе те бхиккхӯ аппиччха̄…пе… те уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма а̄йасма̄ упанандо сакйапутто паччха̄ а̄гантва̄ виппакатабходжанам̣ а̄нантарикам̣ бхиккхум̣ вут̣т̣ха̄пессати! бхаттаггам̣ кола̄халам̣ ахосӣ’’ти. атха кхо те бхиккхӯ бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ‘‘саччам̣ кира твам̣, упананда, паччха̄ а̄гантва̄ виппакатабходжанам̣ а̄нантарикам̣ бхиккхум̣ вут̣т̣ха̄песи, бхаттаггам̣ кола̄халам̣ ахосӣ’’ти? ‘‘саччам̣ бхагава̄’’ти. вигарахи буддхо бхагава̄…пе… ‘‘катхан̃хи на̄ма твам̣, могхапуриса, паччха̄ а̄гантва̄ виппакатабходжанам̣ а̄нантарикам̣ бхиккхум̣ вут̣т̣ха̄пессаси? бхаттаггам̣ кола̄халам̣ ахоси. нетам̣, могхапуриса, аппасанна̄нам̣ ва̄ паса̄да̄йа…пе… вигарахитва̄…пе… дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘на, бхиккхаве, виппакатабходжано [бходжано а̄нантарико (сйа̄.)] бхиккху вут̣т̣ха̄петаббо. йо вут̣т̣ха̄пеййа, а̄патти дуккат̣асса. саче вут̣т̣ха̄пети, пава̄рито ча хоти, ‘гаччха удакам̣ а̄хара̄’ти ваттаббо. еван̃четам̣ лабхетха, иччетам̣ кусалам̣. но че лабхетха, са̄дхукам̣ ситтха̄ни гилитва̄ вуд̣д̣хатарасса бхиккхуно а̄санам̣ да̄таббам̣. на твева̄хам̣, бхиккхаве, кеначи парийа̄йена вуд̣д̣хатарасса бхиккхуно а̄санам̣ пат̣иба̄хитаббанти вада̄ми. йо пат̣иба̄хеййа, а̄патти дуккат̣асса̄ти’’.

тена кхо пана самайена чхаббаггийа̄ бхиккхӯ гила̄не бхиккхӯ вут̣т̣ха̄пенти. гила̄на̄ евам̣ ваденти – ‘‘на майам̣, а̄вусо, саккома вут̣т̣ха̄тум̣, гила̄на̄мха̄’’ти. ‘‘майам̣ а̄йасманте вут̣т̣ха̄песса̄ма̄’’ти париггахетва̄ вут̣т̣ха̄петва̄ т̣хитаке мун̃чанти. гила̄на̄ муччхита̄ папатанти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ‘‘на, бхиккхаве, гила̄но вут̣т̣ха̄петаббо. йо вут̣т̣ха̄пеййа, а̄патти дуккат̣асса̄’’ти.

тена кхо пана самайена чхаббаггийа̄ бхиккхӯ ‘гила̄на̄ майамха̄ авут̣т̣ха̄панӣйа̄’ти варасеййа̄йо палибуддхенти [палибундханти (ка.)]. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, гила̄насса патирӯпам̣ сеййам̣ да̄ту’’нти.

тена кхо пана самайена чхаббаггийа̄ бхиккхӯ лесакаппена сена̄санам̣ пат̣иба̄ханти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ‘‘на, бхиккхаве, лесакаппена сена̄санам̣ пат̣иба̄хитаббам̣. йо пат̣иба̄хеййа, а̄патти дуккат̣асса̄’’ти.

[па̄чи. 122] тена кхо пана самайена саттарасаваггийа̄ бхиккхӯ ан̃н̃атарам̣ паччантимам̣ маха̄виха̄рам̣ пат̣исан̇кхаронти – ‘идха майам̣ вассам̣ васисса̄ма̄’ти. аддасам̣су [аддаса̄сум̣ (ка.)] кхо чхаббаггийа̄ бхиккхӯ саттарасаваггийе бхиккхӯ виха̄рам̣ [ан̃н̃атарам̣ виха̄рам̣ (ка.)] пат̣исан̇кхаронте. дисва̄на евама̄хам̣су – ‘‘име, а̄вусо, саттарасаваггийа̄ бхиккхӯ виха̄рам̣ пат̣исан̇кхаронти. ханда не вут̣т̣ха̄песса̄ма̄’’ти. екачче евама̄хам̣су – ‘‘а̄гаметха̄вусо, йа̄ва пат̣исан̇кхаронти, пат̣исан̇кхате вут̣т̣ха̄песса̄ма̄’’ти. атха кхо чхаббаггийа̄ бхиккхӯ саттарасаваггийе бхиккхӯ етадавочум̣ – ‘‘ут̣т̣хетха̄вусо, амха̄кам̣ виха̄ро па̄пун̣а̄тӣ’’ти. ‘‘нану, а̄вусо, пат̣икаччева а̄чиккхитаббам̣? майан̃чан̃н̃ам̣ пат̣исан̇кхареййа̄ма̄’’ти. ‘‘нану, а̄вусо, сан̇гхико виха̄ро’’ти? ‘‘а̄ма̄вусо, сан̇гхико виха̄ро’’ти. ‘‘ут̣т̣хетха̄вусо, амха̄кам̣ виха̄ро па̄пун̣а̄тӣ’’ти. ‘‘махаллако, а̄вусо, виха̄ро; тумхепи васатха, майампи васисса̄ма̄’’ти. ‘‘ут̣т̣хетха̄вусо, амха̄кам̣ виха̄ро па̄пун̣а̄тӣ’’ти купита̄ анаттамана̄ гӣва̄йам̣ гахетва̄ никкад̣д̣ханти. те никкад̣д̣хийама̄на̄ роданти. бхиккхӯ евама̄хам̣су – ‘‘кисса тумхе, а̄вусо, родатха̄’’ти? ‘‘име, а̄вусо, чхаббаггийа̄ бхиккхӯ купита̄ анаттамана̄ амхе сан̇гхика̄ виха̄ра̄ никкад̣д̣хантӣ’’ти. йе те бхиккхӯ аппиччха̄…пе… те уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма чхаббаггийа̄ бхиккхӯ купита̄ анаттамана̄ бхиккхӯ сан̇гхика̄ виха̄ра̄ никкад̣д̣хиссантӣ’’ти! атха кхо те бхиккхӯ бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣…пе… ‘‘саччам̣ кира, тумхе бхиккхаве, купита̄ анаттамана̄ сан̇гхика̄ виха̄ра̄ бхиккхӯ никкад̣д̣хатха̄’’ти? ‘‘саччам̣ бхагава̄’’ти…пе… вигарахитва̄…пе… дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘на, бхиккхаве, купитена анаттаманена бхиккху сан̇гхика̄ виха̄ра̄ никкад̣д̣хитаббо. йо никкад̣д̣хеййа, йатха̄дхаммо ка̄ретаббо. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, сена̄санам̣ га̄хету’’нти.

сена̄санагга̄ха̄пакасаммути

317. атха кхо бхиккхӯнам̣ етадахоси – ‘кена ну кхо сена̄санам̣ га̄хетабба’’нти? бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣ …пе… ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, пан̃чахан̇гехи саманна̄гатам̣ бхиккхум̣ сена̄санагга̄ха̄пакам̣ самманнитум̣ – йо на чханда̄гатим̣ гаччхеййа, на доса̄гатим̣ гаччхеййа, на моха̄гатим̣ гаччхеййа, на бхайа̄гатим̣ гаччхеййа, гахита̄гахитан̃ча джа̄неййа. еван̃ча пана, бхиккхаве, самманнитаббо –

‘‘пат̣хамам̣ бхиккху йа̄читаббо, йа̄читва̄ бйаттена бхиккхуна̄ пат̣ибалена сан̇гхо н̃а̄петаббо –

‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. йади сан̇гхасса паттакаллам̣, сан̇гхо иттханна̄мам̣ бхиккхум̣ сена̄санагга̄ха̄пакам̣ самманнеййа. еса̄ н̃атти.

‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. сан̇гхо иттханна̄мам̣ бхиккхум̣ сена̄санагга̄ха̄пакам̣ самманнати. йасса̄йасмато кхамати иттханна̄масса бхиккхуно сена̄санагга̄ха̄пакасса саммути, со тун̣хасса; йасса наккхамати, со бха̄сеййа.

‘‘саммато сан̇гхена иттханна̄мо бхиккху сена̄санагга̄ха̄пако. кхамати сан̇гхасса, тасма̄ тун̣хӣ, еваметам̣ дха̄райа̄мӣ’’ти.

318. атха кхо сена̄санагга̄ха̄пака̄нам̣ бхиккхӯнам̣ етадахоси – ‘‘катхам̣ ну кхо сена̄санам̣ га̄хетабба’’нти? бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, пат̣хамам̣ бхиккхӯ ган̣етум̣, бхиккхӯ ган̣етва̄ сеййа̄ ган̣етум̣, сеййа̄ ган̣етва̄ сеййаггена га̄хету’’нти. сеййаггена га̄хента̄ сеййа̄ усса̄райим̣су…пе… ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, виха̄раггена га̄хету’’нти. виха̄раггена га̄хента̄ виха̄ра̄ усса̄райим̣су…пе… ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, паривен̣аггена га̄хету’’нти. паривен̣аггена га̄хента̄ паривен̣а̄ усса̄райим̣су…пе… ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, анубха̄гампи да̄тум̣. гахите анубха̄ге ан̃н̃о бхиккху а̄гаччхати, на ака̄ма̄ да̄таббо’’ти.

тена кхо пана самайена бхиккхӯ ниссӣме т̣хитасса сена̄санам̣ га̄хенти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ‘‘на, бхиккхаве, ниссӣме т̣хитасса сена̄санам̣ га̄хетаббам̣. йо га̄хеййа, а̄патти дуккат̣асса̄’’ти.

тена кхо пана самайена бхиккхӯ сена̄санам̣ гахетва̄ саббака̄лам̣ пат̣иба̄ханти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ‘‘на, бхиккхаве, сена̄санам̣ гахетва̄ саббака̄лам̣ пат̣иба̄хетаббам̣. йо пат̣иба̄хеййа, а̄патти дуккат̣асса. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, васса̄нам̣ тема̄сам̣ пат̣иба̄хитум̣, утука̄лам̣ пана на пат̣иба̄хиту’’нти.

атха кхо бхиккхӯнам̣ етадахоси – ‘‘кати ну кхо сена̄санагга̄ха̄’’ти? бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ‘‘тайо ме, бхиккхаве, сена̄санагга̄ха̄ – пуримако, паччхимако, антара̄муттако. апараджджугата̄йа а̄са̄л̣хийа̄ пуримако га̄хетаббо. ма̄сагата̄йа а̄са̄л̣хийа̄ паччхимако га̄хетаббо. апараджджугата̄йа пава̄ран̣а̄йа а̄йатим̣ васса̄ва̄саттха̄йа антара̄муттако га̄хетаббо. име кхо, бхиккхаве, тайо сена̄санагга̄ха̄’’ти.

дутийабха̄н̣ава̄ро нит̣т̣хито.