1. сан̇гӣтинида̄нам̣
437. атха кхо а̄йасма̄ маха̄кассапо бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘екамида̄хам̣, а̄вусо, самайам̣ па̄ва̄йа кусина̄рам̣ аддха̄намаггаппат̣ипанно махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ пан̃чаматтехи бхиккхусатехи. атха кхва̄хам̣, а̄вусо, магга̄ оккамма ан̃н̃атарасмим̣ руккхамӯле нисӣдим̣.
[дӣ. ни. 2.231] ‘‘тена кхо пана самайена ан̃н̃атаро а̄джӣвако кусина̄ра̄йа манда̄равапуппхам̣ гахетва̄ па̄вам̣ аддха̄намаггаппат̣ипанно хоти. аддасам̣ кхо ахам̣, а̄вусо, там̣ а̄джӣвакам̣ дӯратова а̄гаччхантам̣. дисва̄на там̣ а̄джӣвакам̣ етадавочам̣ – ‘апа̄вусо, амха̄кам̣ саттха̄рам̣ джа̄на̄сӣ’ти? ‘а̄ма̄вусо, джа̄на̄ми. аджджа сатта̄хапариниббуто саман̣о готамо. тато ме идам̣ манда̄равапуппхам̣ гахита’нти. татра̄вусо, йе те бхиккхӯ авӣтара̄га̄ аппекачче ба̄ха̄ паггайха канданти, чхиннапа̄там̣ папатанти, а̄ват̣т̣анти, виват̣т̣анти – атикхиппам̣ бхагава̄ париниббуто, атикхиппам̣ сугато париниббуто, атикхиппам̣ чаккхум̣ локе антарахитанти. йе пана те бхиккхӯ вӣтара̄га̄ те сата̄ сампаджа̄на̄ адхива̄сенти – аничча̄ сан̇кха̄ра̄, там̣ кутеттха лаббха̄ти.
‘‘атха кхва̄хам̣, а̄вусо, те бхиккхӯ етадавочам̣ – ‘алам̣, а̄вусо, ма̄ сочиттха; ма̄ паридевиттха. нанветам̣, а̄вусо, бхагавата̄ пат̣икаччева аккха̄там̣ – саббехева пийехи мана̄пехи на̄на̄бха̄во вина̄бха̄во ан̃н̃атха̄бха̄во. там̣ кутеттха а̄вусо лаббха̄, йам̣ там̣ джа̄там̣ бхӯтам̣ сан̇кхатам̣ палокадхаммам̣, там̣ вата ма̄ палуджджӣти – нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’ти.
‘‘тена кхо пана̄вусо, самайена субхаддо на̄ма вуд̣д̣хапаббаджито тассам̣ париса̄йам̣ нисинно хоти. атха кхо, а̄вусо, субхаддо вуд̣д̣хапаббаджито те бхиккхӯ етадавоча – ‘алам̣, а̄вусо, ма̄ сочиттха; ма̄ паридевиттха. сумутта̄ майам̣ тена маха̄саман̣ена; упаддута̄ ча майам̣ хома – идам̣ во каппати, идам̣ во на каппатӣти. ида̄ни пана майам̣ йам̣ иччхисса̄ма там̣ карисса̄ма, йам̣ на иччхисса̄ма на там̣ карисса̄ма̄’ти. ханда майам̣, а̄вусо, дхамман̃ча винайан̃ча сан̇га̄йа̄ма. пуре адхаммо диппати [диббати (ка.)], дхаммо пат̣иба̄хиййати; пуре авинайо диппати винайо пат̣иба̄хиййати; пуре адхаммава̄дино балаванто хонти, дхаммава̄дино дуббала̄ хонти; пуре авинайава̄дино балаванто хонти, винайава̄дино дуббала̄ хонтӣ’’ти.
‘‘тена хи, бханте, тхеро бхиккхӯ уччинатӯ’’ти. атха кхо а̄йасма̄ маха̄кассапо екенӯнапан̃чаарахантасата̄ни уччини. бхиккхӯ а̄йасмантам̣ маха̄кассапам̣ етадавочум̣ – ‘‘айам̣, бханте, а̄йасма̄ а̄нандо кин̃ча̄пи секкхо, абхаббо чханда̄ доса̄ моха̄ бхайа̄ агатим̣ гантум̣. баху ча анена бхагавато сантике дхаммо ча винайо ча парийатто. тена хи, бханте, тхеро а̄йасмантампи а̄нандам̣ уччинатӯ’’ти. атха кхо а̄йасма̄ маха̄кассапо а̄йасмантампи а̄нандам̣ уччини.
атха кхо тхера̄нам̣ бхиккхӯнам̣ етадахоси – ‘‘каттха ну кхо майам̣ дхамман̃ча винайан̃ча сан̇га̄йеййа̄ма̄’’ти? атха кхо тхера̄нам̣ бхиккхӯнам̣ етадахоси – ‘‘ра̄джагахам̣ кхо маха̄гочарам̣ пахӯтасена̄санам̣, йам̣нӯна майам̣ ра̄джагахе вассам̣ васанта̄ дхамман̃ча винайан̃ча сан̇га̄йеййа̄ма. на ан̃н̃е бхиккхӯ ра̄джагахе вассам̣ упагаччхеййу’’нти.
атха кхо а̄йасма̄ маха̄кассапо сан̇гхам̣ н̃а̄песи –
438. ‘‘сун̣а̄ту ме, а̄вусо, сан̇гхо. йади сан̇гхасса паттакаллам̣, сан̇гхо има̄ни пан̃ча бхиккхусата̄ни самманнеййа – ра̄джагахе вассам̣ васанта̄ни дхамман̃ча винайан̃ча сан̇га̄йитум̣, на ан̃н̃ехи бхиккхӯхи ра̄джагахе вассам̣ васитаббанти. еса̄ н̃атти.
‘‘сун̣а̄ту ме, а̄вусо, сан̇гхо. има̄ни пан̃ча бхиккхусата̄ни самманнати – ра̄джагахе вассам̣ васанта̄ни дхамман̃ча винайан̃ча сан̇га̄йитум̣, на ан̃н̃ехи бхиккхӯхи ра̄джагахе вассам̣ васитаббанти. йасса̄йасмато кхамати имесам̣ пан̃чаннам̣ бхиккхусата̄нам̣ саммути – ра̄джагахе вассам̣ васанта̄нам̣ дхамман̃ча винайан̃ча сан̇га̄йитум̣, на ан̃н̃ехи бхиккхӯхи ра̄джагахе вассам̣ васитаббанти – со тун̣хасса; йасса наккхамати, со бха̄сеййа.
‘‘саммата̄ни сан̇гхена има̄ни пан̃ча бхиккхусата̄ни ра̄джагахе вассам̣ васанта̄ни дхамман̃ча винайан̃ча сан̇га̄йитум̣, на ан̃н̃ехи бхиккхӯхи ра̄джагахе вассам̣ васитаббанти. кхамати сан̇гхасса, тасма̄ тун̣хӣ, еваметам̣ дха̄райа̄мӣ’’ти.
атха кхо тхера̄ бхиккхӯ ра̄джагахам̣ агамам̣су дхамман̃ча винайан̃ча сан̇га̄йитум̣. атха кхо тхера̄нам̣ бхиккхӯнам̣ етадахоси – ‘‘бхагавата̄ кхо, а̄вусо, кхан̣д̣апхуллаппат̣исан̇кхаран̣ам̣ ван̣н̣итам̣. ханда майам̣, а̄вусо, пат̣хамам̣ ма̄сам̣ кхан̣д̣апхуллам̣ пат̣исан̇кхарома; маджджхимам̣ ма̄сам̣ саннипатитва̄ дхамман̃ча винайан̃ча сан̇га̄йисса̄ма̄’’ти.
атха кхо тхера̄ бхиккхӯ пат̣хамам̣ ма̄сам̣ кхан̣д̣апхуллам̣ пат̣исан̇кхарим̣су. атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо – све саннипа̄то [саннипа̄тоти (ка.)] на кхо метам̣ патирӯпам̣, йохам̣ секкхо сама̄но саннипа̄там̣ гаччхеййанти – бахудева раттим̣ ка̄йагата̄йа сатийа̄ вӣтина̄метва̄ раттийа̄ паччӯсасамайам̣ ‘нипаджджисса̄мӣ’ти ка̄йам̣ а̄ваджджеси. аппаттан̃ча сӣсам̣ биббоханам̣, бхӯмито ча па̄да̄ мутта̄. етасмим̣ антаре анупа̄да̄йа а̄савехи читтам̣ вимуччи.
439. атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо араха̄ сама̄но саннипа̄там̣ агама̄си. атха кхо а̄йасма̄ маха̄кассапо сан̇гхам̣ н̃а̄песи –
‘‘сун̣а̄ту ме, а̄вусо, сан̇гхо. йади сан̇гхасса паттакаллам̣, ахам̣ упа̄лим̣ винайам̣ пуччхеййа’’нти.
а̄йасма̄ упа̄ли сан̇гхам̣ н̃а̄песи –
‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. йади сан̇гхасса паттакаллам̣, ахам̣ а̄йасмата̄ маха̄кассапена винайам̣ пут̣т̣хо виссаджджеййа’’нти.
атха кхо а̄йасма̄ маха̄кассапо а̄йасмантам̣ упа̄лим̣ етадавоча – ‘‘пат̣хамам̣, а̄вусо упа̄ли, па̄ра̄джикам̣ каттха пан̃н̃атта’’нти? ‘‘веса̄лийам̣ бханте’’ти. ‘‘кам̣ а̄раббха̄’’ти? ‘‘судиннам̣ каландапуттам̣ а̄раббха̄’’ти. ‘‘кисмим̣ ваттхусми’’нти? ‘‘метхунадхамме’’ти. атха кхо а̄йасма̄ маха̄кассапо а̄йасмантам̣ упа̄лим̣ пат̣хамасса па̄ра̄джикасса ваттхумпи пуччхи, нида̄нампи пуччхи, пуггалампи пуччхи, пан̃н̃аттимпи пуччхи, анупан̃н̃аттимпи пуччхи, а̄паттимпи пуччхи, ана̄паттимпи пуччхи. ‘‘дутийам̣ пана̄вусо упа̄ли, па̄ра̄джикам̣ каттха пан̃н̃атта’’нти? ‘‘ра̄джагахе бханте’’ти. ‘‘кам̣ а̄раббха̄’’ти? ‘‘дханийам̣ кумбхака̄рапуттам̣ а̄раббха̄’’ти. ‘‘кисмим̣ ваттхусми’’нти? ‘‘адинна̄да̄не’’ти. атха кхо а̄йасма̄ маха̄кассапо а̄йасмантам̣ упа̄лим̣ дутийасса па̄ра̄джикасса ваттхумпи пуччхи, нида̄нампи пуччхи, пуггалампи пуччхи, пан̃н̃аттимпи пуччхи, анупан̃н̃аттимпи пуччхи, а̄паттимпи пуччхи, ана̄паттимпи пуччхи. ‘‘татийам̣ пана̄вусо упа̄ли, па̄ра̄джикам̣ каттха пан̃н̃атта’’нти? ‘‘веса̄лийам̣ бханте’’ти. ‘‘кам̣ а̄раббха̄’’ти? ‘‘самбахуле бхиккхӯ а̄раббха̄’’ти. ‘‘кисмим̣ ваттхусми’’нти? ‘‘мануссавиггахе’’ти. атха кхо а̄йасма̄ маха̄кассапо а̄йасмантам̣ упа̄лим̣ татийасса па̄ра̄джикасса ваттхумпи пуччхи, нида̄нампи пуччхи, пуггалампи пуччхи, пан̃н̃аттимпи пуччхи, анупан̃н̃аттимпи пуччхи, а̄паттимпи пуччхи, ана̄паттимпи пуччхи. ‘‘чатуттхам̣ пана̄вусо упа̄ли, па̄ра̄джикам̣ каттха пан̃н̃атта’’нти? ‘‘веса̄лийам̣ бханте’’ти. ‘‘кам̣ а̄раббха̄’’ти? ‘‘ваггумуда̄тӣрийе бхиккхӯ а̄раббха̄’’ти. ‘‘кисмим̣ ваттхусми’’нти? ‘‘уттаримануссадхамме’’ти. атха кхо а̄йасма̄ маха̄кассапо а̄йасмантам̣ упа̄лим̣ чатуттхасса па̄ра̄джикасса ваттхумпи пуччхи, нида̄нампи пуччхи, пуггалампи пуччхи, пан̃н̃аттимпи пуччхи, анупан̃н̃аттимпи пуччхи, а̄паттимпи пуччхи, ана̄паттимпи пуччхи. етенева упа̄йена убхатовибхан̇ге пуччхи. пут̣т̣хо пут̣т̣хо а̄йасма̄ упа̄ли виссаджджеси.
440. атха кхо а̄йасма̄ маха̄кассапо сан̇гхам̣ н̃а̄песи –
‘‘сун̣а̄ту ме, а̄вусо, сан̇гхо. йади сан̇гхасса паттакаллам̣, ахам̣ а̄нандам̣ дхаммам̣ пуччхеййа’’нти.
а̄йасма̄ а̄нандо сан̇гхам̣ н̃а̄песи –
‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. йади сан̇гхасса паттакаллам̣, ахам̣ а̄йасмата̄ маха̄кассапена дхаммам̣ пут̣т̣хо виссаджджеййа’’нти.
атха кхо а̄йасма̄ маха̄кассапо а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ етадавоча – ‘‘брахмаджа̄лам̣, а̄вусо а̄нанда, каттха бха̄сита’’нти? ‘‘антара̄ ча, бханте, ра̄джагахам̣ антара̄ ча на̄л̣андам̣ ра̄джа̄га̄раке амбалат̣т̣хика̄йа̄’’ти. ‘‘кам̣ а̄раббха̄’’ти? ‘‘суппийан̃ча парибба̄джакам̣ брахмадаттан̃ча ма̄н̣ава’’нти. атха кхо а̄йасма̄ маха̄кассапо а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ брахмаджа̄ласса нида̄нампи пуччхи, пуггалампи пуччхи. ‘‘са̄ман̃н̃апхалам̣ пана̄вусо а̄нанда, каттха бха̄сита’’нти? ‘‘ра̄джагахе, бханте, джӣвакамбаване’’ти. ‘‘кена саддхи’’нти? ‘‘аджа̄тасаттуна̄ ведехипуттена саддхи’’нти. атха кхо а̄йасма̄ маха̄кассапо а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ са̄ман̃н̃апхаласса нида̄нампи пуччхи, пуггалампи пуччхи. етенева упа̄йена пан̃чапи ника̄йе пуччхи. пут̣т̣хо пут̣т̣хо а̄йасма̄ а̄нандо виссаджджеси.