11. пан̃часатикаккхандхакам̣
1. сан̇гӣтинида̄нам̣
437. атха кхо а̄йасма̄ маха̄кассапо бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘екамида̄хам̣, а̄вусо, самайам̣ па̄ва̄йа кусина̄рам̣ аддха̄намаггаппат̣ипанно махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ пан̃чаматтехи бхиккхусатехи. атха кхва̄хам̣, а̄вусо, магга̄ оккамма ан̃н̃атарасмим̣ руккхамӯле нисӣдим̣.
[дӣ. ни. 2.231] ‘‘тена кхо пана самайена ан̃н̃атаро а̄джӣвако кусина̄ра̄йа манда̄равапуппхам̣ гахетва̄ па̄вам̣ аддха̄намаггаппат̣ипанно хоти. аддасам̣ кхо ахам̣, а̄вусо, там̣ а̄джӣвакам̣ дӯратова а̄гаччхантам̣. дисва̄на там̣ а̄джӣвакам̣ етадавочам̣ – ‘апа̄вусо, амха̄кам̣ саттха̄рам̣ джа̄на̄сӣ’ти? ‘а̄ма̄вусо, джа̄на̄ми. аджджа сатта̄хапариниббуто саман̣о готамо. тато ме идам̣ манда̄равапуппхам̣ гахита’нти. татра̄вусо, йе те бхиккхӯ авӣтара̄га̄ аппекачче ба̄ха̄ паггайха канданти, чхиннапа̄там̣ папатанти, а̄ват̣т̣анти, виват̣т̣анти – атикхиппам̣ бхагава̄ париниббуто, атикхиппам̣ сугато париниббуто, атикхиппам̣ чаккхум̣ локе антарахитанти. йе пана те бхиккхӯ вӣтара̄га̄ те сата̄ сампаджа̄на̄ адхива̄сенти – аничча̄ сан̇кха̄ра̄, там̣ кутеттха лаббха̄ти.
‘‘атха кхва̄хам̣, а̄вусо, те бхиккхӯ етадавочам̣ – ‘алам̣, а̄вусо, ма̄ сочиттха; ма̄ паридевиттха. нанветам̣, а̄вусо, бхагавата̄ пат̣икаччева аккха̄там̣ – саббехева пийехи мана̄пехи на̄на̄бха̄во вина̄бха̄во ан̃н̃атха̄бха̄во. там̣ кутеттха а̄вусо лаббха̄, йам̣ там̣ джа̄там̣ бхӯтам̣ сан̇кхатам̣ палокадхаммам̣, там̣ вата ма̄ палуджджӣти – нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’ти.
‘‘тена кхо пана̄вусо, самайена субхаддо на̄ма вуд̣д̣хапаббаджито тассам̣ париса̄йам̣ нисинно хоти. атха кхо, а̄вусо, субхаддо вуд̣д̣хапаббаджито те бхиккхӯ етадавоча – ‘алам̣, а̄вусо, ма̄ сочиттха; ма̄ паридевиттха. сумутта̄ майам̣ тена маха̄саман̣ена; упаддута̄ ча майам̣ хома – идам̣ во каппати, идам̣ во на каппатӣти. ида̄ни пана майам̣ йам̣ иччхисса̄ма там̣ карисса̄ма, йам̣ на иччхисса̄ма на там̣ карисса̄ма̄’ти. ханда майам̣, а̄вусо, дхамман̃ча винайан̃ча сан̇га̄йа̄ма. пуре адхаммо диппати [диббати (ка.)], дхаммо пат̣иба̄хиййати; пуре авинайо диппати винайо пат̣иба̄хиййати; пуре адхаммава̄дино балаванто хонти, дхаммава̄дино дуббала̄ хонти; пуре авинайава̄дино балаванто хонти, винайава̄дино дуббала̄ хонтӣ’’ти.
‘‘тена хи, бханте, тхеро бхиккхӯ уччинатӯ’’ти. атха кхо а̄йасма̄ маха̄кассапо екенӯнапан̃чаарахантасата̄ни уччини. бхиккхӯ а̄йасмантам̣ маха̄кассапам̣ етадавочум̣ – ‘‘айам̣, бханте, а̄йасма̄ а̄нандо кин̃ча̄пи секкхо, абхаббо чханда̄ доса̄ моха̄ бхайа̄ агатим̣ гантум̣. баху ча анена бхагавато сантике дхаммо ча винайо ча парийатто. тена хи, бханте, тхеро а̄йасмантампи а̄нандам̣ уччинатӯ’’ти. атха кхо а̄йасма̄ маха̄кассапо а̄йасмантампи а̄нандам̣ уччини.
атха кхо тхера̄нам̣ бхиккхӯнам̣ етадахоси – ‘‘каттха ну кхо майам̣ дхамман̃ча винайан̃ча сан̇га̄йеййа̄ма̄’’ти? атха кхо тхера̄нам̣ бхиккхӯнам̣ етадахоси – ‘‘ра̄джагахам̣ кхо маха̄гочарам̣ пахӯтасена̄санам̣, йам̣нӯна майам̣ ра̄джагахе вассам̣ васанта̄ дхамман̃ча винайан̃ча сан̇га̄йеййа̄ма. на ан̃н̃е бхиккхӯ ра̄джагахе вассам̣ упагаччхеййу’’нти.
атха кхо а̄йасма̄ маха̄кассапо сан̇гхам̣ н̃а̄песи –
438. ‘‘сун̣а̄ту ме, а̄вусо, сан̇гхо. йади сан̇гхасса паттакаллам̣, сан̇гхо има̄ни пан̃ча бхиккхусата̄ни самманнеййа – ра̄джагахе вассам̣ васанта̄ни дхамман̃ча винайан̃ча сан̇га̄йитум̣, на ан̃н̃ехи бхиккхӯхи ра̄джагахе вассам̣ васитаббанти. еса̄ н̃атти.
‘‘сун̣а̄ту ме, а̄вусо, сан̇гхо. има̄ни пан̃ча бхиккхусата̄ни самманнати – ра̄джагахе вассам̣ васанта̄ни дхамман̃ча винайан̃ча сан̇га̄йитум̣, на ан̃н̃ехи бхиккхӯхи ра̄джагахе вассам̣ васитаббанти. йасса̄йасмато кхамати имесам̣ пан̃чаннам̣ бхиккхусата̄нам̣ саммути – ра̄джагахе вассам̣ васанта̄нам̣ дхамман̃ча винайан̃ча сан̇га̄йитум̣, на ан̃н̃ехи бхиккхӯхи ра̄джагахе вассам̣ васитаббанти – со тун̣хасса; йасса наккхамати, со бха̄сеййа.
‘‘саммата̄ни сан̇гхена има̄ни пан̃ча бхиккхусата̄ни ра̄джагахе вассам̣ васанта̄ни дхамман̃ча винайан̃ча сан̇га̄йитум̣, на ан̃н̃ехи бхиккхӯхи ра̄джагахе вассам̣ васитаббанти. кхамати сан̇гхасса, тасма̄ тун̣хӣ, еваметам̣ дха̄райа̄мӣ’’ти.
атха кхо тхера̄ бхиккхӯ ра̄джагахам̣ агамам̣су дхамман̃ча винайан̃ча сан̇га̄йитум̣. атха кхо тхера̄нам̣ бхиккхӯнам̣ етадахоси – ‘‘бхагавата̄ кхо, а̄вусо, кхан̣д̣апхуллаппат̣исан̇кхаран̣ам̣ ван̣н̣итам̣. ханда майам̣, а̄вусо, пат̣хамам̣ ма̄сам̣ кхан̣д̣апхуллам̣ пат̣исан̇кхарома; маджджхимам̣ ма̄сам̣ саннипатитва̄ дхамман̃ча винайан̃ча сан̇га̄йисса̄ма̄’’ти.
атха кхо тхера̄ бхиккхӯ пат̣хамам̣ ма̄сам̣ кхан̣д̣апхуллам̣ пат̣исан̇кхарим̣су. атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо – све саннипа̄то [саннипа̄тоти (ка.)] на кхо метам̣ патирӯпам̣, йохам̣ секкхо сама̄но саннипа̄там̣ гаччхеййанти – бахудева раттим̣ ка̄йагата̄йа сатийа̄ вӣтина̄метва̄ раттийа̄ паччӯсасамайам̣ ‘нипаджджисса̄мӣ’ти ка̄йам̣ а̄ваджджеси. аппаттан̃ча сӣсам̣ биббоханам̣, бхӯмито ча па̄да̄ мутта̄. етасмим̣ антаре анупа̄да̄йа а̄савехи читтам̣ вимуччи.
439. атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо араха̄ сама̄но саннипа̄там̣ агама̄си. атха кхо а̄йасма̄ маха̄кассапо сан̇гхам̣ н̃а̄песи –
‘‘сун̣а̄ту ме, а̄вусо, сан̇гхо. йади сан̇гхасса паттакаллам̣, ахам̣ упа̄лим̣ винайам̣ пуччхеййа’’нти.
а̄йасма̄ упа̄ли сан̇гхам̣ н̃а̄песи –
‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. йади сан̇гхасса паттакаллам̣, ахам̣ а̄йасмата̄ маха̄кассапена винайам̣ пут̣т̣хо виссаджджеййа’’нти.
атха кхо а̄йасма̄ маха̄кассапо а̄йасмантам̣ упа̄лим̣ етадавоча – ‘‘пат̣хамам̣, а̄вусо упа̄ли, па̄ра̄джикам̣ каттха пан̃н̃атта’’нти? ‘‘веса̄лийам̣ бханте’’ти. ‘‘кам̣ а̄раббха̄’’ти? ‘‘судиннам̣ каландапуттам̣ а̄раббха̄’’ти. ‘‘кисмим̣ ваттхусми’’нти? ‘‘метхунадхамме’’ти. атха кхо а̄йасма̄ маха̄кассапо а̄йасмантам̣ упа̄лим̣ пат̣хамасса па̄ра̄джикасса ваттхумпи пуччхи, нида̄нампи пуччхи, пуггалампи пуччхи, пан̃н̃аттимпи пуччхи, анупан̃н̃аттимпи пуччхи, а̄паттимпи пуччхи, ана̄паттимпи пуччхи. ‘‘дутийам̣ пана̄вусо упа̄ли, па̄ра̄джикам̣ каттха пан̃н̃атта’’нти? ‘‘ра̄джагахе бханте’’ти. ‘‘кам̣ а̄раббха̄’’ти? ‘‘дханийам̣ кумбхака̄рапуттам̣ а̄раббха̄’’ти. ‘‘кисмим̣ ваттхусми’’нти? ‘‘адинна̄да̄не’’ти. атха кхо а̄йасма̄ маха̄кассапо а̄йасмантам̣ упа̄лим̣ дутийасса па̄ра̄джикасса ваттхумпи пуччхи, нида̄нампи пуччхи, пуггалампи пуччхи, пан̃н̃аттимпи пуччхи, анупан̃н̃аттимпи пуччхи, а̄паттимпи пуччхи, ана̄паттимпи пуччхи. ‘‘татийам̣ пана̄вусо упа̄ли, па̄ра̄джикам̣ каттха пан̃н̃атта’’нти? ‘‘веса̄лийам̣ бханте’’ти. ‘‘кам̣ а̄раббха̄’’ти? ‘‘самбахуле бхиккхӯ а̄раббха̄’’ти. ‘‘кисмим̣ ваттхусми’’нти? ‘‘мануссавиггахе’’ти. атха кхо а̄йасма̄ маха̄кассапо а̄йасмантам̣ упа̄лим̣ татийасса па̄ра̄джикасса ваттхумпи пуччхи, нида̄нампи пуччхи, пуггалампи пуччхи, пан̃н̃аттимпи пуччхи, анупан̃н̃аттимпи пуччхи, а̄паттимпи пуччхи, ана̄паттимпи пуччхи. ‘‘чатуттхам̣ пана̄вусо упа̄ли, па̄ра̄джикам̣ каттха пан̃н̃атта’’нти? ‘‘веса̄лийам̣ бханте’’ти. ‘‘кам̣ а̄раббха̄’’ти? ‘‘ваггумуда̄тӣрийе бхиккхӯ а̄раббха̄’’ти. ‘‘кисмим̣ ваттхусми’’нти? ‘‘уттаримануссадхамме’’ти. атха кхо а̄йасма̄ маха̄кассапо а̄йасмантам̣ упа̄лим̣ чатуттхасса па̄ра̄джикасса ваттхумпи пуччхи, нида̄нампи пуччхи, пуггалампи пуччхи, пан̃н̃аттимпи пуччхи, анупан̃н̃аттимпи пуччхи, а̄паттимпи пуччхи, ана̄паттимпи пуччхи. етенева упа̄йена убхатовибхан̇ге пуччхи. пут̣т̣хо пут̣т̣хо а̄йасма̄ упа̄ли виссаджджеси.
440. атха кхо а̄йасма̄ маха̄кассапо сан̇гхам̣ н̃а̄песи –
‘‘сун̣а̄ту ме, а̄вусо, сан̇гхо. йади сан̇гхасса паттакаллам̣, ахам̣ а̄нандам̣ дхаммам̣ пуччхеййа’’нти.
а̄йасма̄ а̄нандо сан̇гхам̣ н̃а̄песи –
‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. йади сан̇гхасса паттакаллам̣, ахам̣ а̄йасмата̄ маха̄кассапена дхаммам̣ пут̣т̣хо виссаджджеййа’’нти.
атха кхо а̄йасма̄ маха̄кассапо а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ етадавоча – ‘‘брахмаджа̄лам̣, а̄вусо а̄нанда, каттха бха̄сита’’нти? ‘‘антара̄ ча, бханте, ра̄джагахам̣ антара̄ ча на̄л̣андам̣ ра̄джа̄га̄раке амбалат̣т̣хика̄йа̄’’ти. ‘‘кам̣ а̄раббха̄’’ти? ‘‘суппийан̃ча парибба̄джакам̣ брахмадаттан̃ча ма̄н̣ава’’нти. атха кхо а̄йасма̄ маха̄кассапо а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ брахмаджа̄ласса нида̄нампи пуччхи, пуггалампи пуччхи. ‘‘са̄ман̃н̃апхалам̣ пана̄вусо а̄нанда, каттха бха̄сита’’нти? ‘‘ра̄джагахе, бханте, джӣвакамбаване’’ти. ‘‘кена саддхи’’нти? ‘‘аджа̄тасаттуна̄ ведехипуттена саддхи’’нти. атха кхо а̄йасма̄ маха̄кассапо а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ са̄ман̃н̃апхаласса нида̄нампи пуччхи, пуггалампи пуччхи. етенева упа̄йена пан̃чапи ника̄йе пуччхи. пут̣т̣хо пут̣т̣хо а̄йасма̄ а̄нандо виссаджджеси.
2. кхудда̄нукхуддакасиккха̄падакатха̄
441. атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо тхере бхиккхӯ етадавоча – ‘‘бхагава̄ мам̣, бханте, паринибба̄нака̄ле евама̄ха – ‘а̄кан̇кхама̄но, а̄нанда, сан̇гхо мамаччайена кхудда̄нукхуддака̄ни сиккха̄пада̄ни самӯханеййа̄’’’ти. ‘‘пуччхи пана твам̣, а̄вусо а̄нанда, бхагавантам̣ – ‘катама̄ни пана, бханте, кхудда̄нукхуддака̄ни сиккха̄пада̄нӣ’’’ти? ‘‘на кхохам̣, бханте, бхагавантам̣ пуччхим̣ – ‘катама̄ни пана, бханте, кхудда̄нукхуддака̄ни сиккха̄пада̄нӣ’’ти. екачче тхера̄ евама̄хам̣су – ‘‘чатта̄ри па̄ра̄джика̄ни т̣хапетва̄, авасеса̄ни кхудда̄нукхуддака̄ни сиккха̄пада̄нӣ’’ти. екачче тхера̄ евама̄хам̣су – ‘‘чатта̄ри па̄ра̄джика̄ни т̣хапетва̄, тераса сан̇гха̄дисесе т̣хапетва̄, авасеса̄ни кхудда̄нукхуддака̄ни сиккха̄пада̄нӣ’’ти. екачче тхера̄ евама̄хам̣су – ‘‘чатта̄ри па̄ра̄джика̄ни т̣хапетва̄, тераса сан̇гха̄дисесе т̣хапетва̄, две анийате т̣хапетва̄, авасеса̄ни кхудда̄нукхуддака̄ни сиккха̄пада̄нӣ’’ти. екачче тхера̄ евама̄хам̣су – ‘‘чатта̄ри па̄ра̄джика̄ни т̣хапетва̄, тераса сан̇гха̄дисесе т̣хапетва̄, две анийате т̣хапетва̄, тим̣са ниссаггийе па̄читтийе т̣хапетва̄, авасеса̄ни кхудда̄нукхуддака̄ни сиккха̄пада̄нӣ’’ти. екачче тхера̄ евама̄хам̣су – ‘‘чатта̄ри па̄ра̄джика̄ни т̣хапетва̄, тераса сан̇гха̄дисесе т̣хапетва̄, две анийате т̣хапетва̄, тим̣са ниссаггийе па̄читтийе т̣хапетва̄, двенавути па̄читтийе т̣хапетва̄, авасеса̄ни кхудда̄нукхуддака̄ни сиккха̄пада̄нӣ’’ти. екачче тхера̄ евама̄хам̣су – ‘‘чатта̄ри па̄ра̄джика̄ни т̣хапетва̄, тераса сан̇гха̄дисесе т̣хапетва̄, две анийате т̣хапетва̄, тим̣са ниссаггийе па̄читтийе т̣хапетва̄, двенавути па̄читтийе т̣хапетва̄, чатта̄ро па̄т̣идесанӣйе т̣хапетва̄, авасеса̄ни кхудда̄нукхуддака̄ни сиккха̄пада̄нӣ’’ти.
442. атха кхо а̄йасма̄ маха̄кассапо сан̇гхам̣ н̃а̄песи –
‘‘сун̣а̄ту ме, а̄вусо, сан̇гхо. сантамха̄кам̣ сиккха̄пада̄ни гихигата̄ни. гихинопи джа̄нанти – ‘идам̣ во саман̣а̄нам̣ сакйапуттийа̄нам̣ каппати, идам̣ во на каппатӣ’ти. саче майам̣ кхудда̄нукхуддака̄ни сиккха̄пада̄ни самӯханисса̄ма, бхависсанти ватта̄ро – ‘дхӯмака̄ликам̣ саман̣ена готамена са̄вака̄нам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттам̣. йа̄вимесам̣ саттха̄ ат̣т̣ха̄си та̄виме сиккха̄падесу сиккхим̣су. йато имесам̣ саттха̄ париниббуто, на да̄ниме сиккха̄падесу сиккхантӣ’ти. йади сан̇гхасса паттакаллам̣, сан̇гхо аппан̃н̃аттам̣ наппан̃н̃апеййа, пан̃н̃аттам̣ на самуччхиндеййа, йатха̄пан̃н̃аттесу сиккха̄падесу сама̄да̄йа ваттеййа. еса̄ н̃атти.
‘‘сун̣а̄ту ме, а̄вусо, сан̇гхо. сантамха̄кам̣ сиккха̄пада̄ни гихигата̄ни. гихинопи джа̄нанти – ‘идам̣ во саман̣а̄нам̣ сакйапуттийа̄нам̣ каппати, идам̣ во на каппатӣ’ти. саче майам̣ кхудда̄нукхуддака̄ни сиккха̄пада̄ни самӯханисса̄ма, бхависсанти ватта̄ро – ‘дхӯмака̄ликам̣ саман̣ена готамена са̄вака̄нам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттам̣. йа̄вимесам̣ саттха̄ ат̣т̣ха̄си та̄виме сиккха̄падесу сиккхим̣су. йато имесам̣ саттха̄ париниббуто, на да̄ниме сиккха̄падесу сиккхантӣ’ти. сан̇гхо аппан̃н̃аттам̣ наппан̃н̃апети, пан̃н̃аттам̣ на самуччхиндати, йатха̄пан̃н̃аттесу сиккха̄падесу сама̄да̄йа ваттати. йасса̄йасмато кхамати аппан̃н̃аттасса аппан̃н̃а̄пана̄, пан̃н̃аттасса асамуччхедо, йатха̄пан̃н̃аттесу сиккха̄падесу сама̄да̄йа ваттана̄, со тун̣хасса; йасса наккхамати, со бха̄сеййа.
‘‘сан̇гхо аппан̃н̃аттам̣ наппан̃н̃апети, пан̃н̃аттам̣ на самуччхиндати, йатха̄пан̃н̃аттесу сиккха̄падесу сама̄да̄йа ваттати. кхамати сан̇гхасса, тасма̄ тун̣хӣ, еваметам̣ дха̄райа̄мӣ’’ти.
443. атха кхо тхера̄ бхиккхӯ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ етадавочум̣ – ‘‘идам̣ те, а̄вусо а̄нанда, дуккат̣ам̣, йам̣ твам̣ бхагавантам̣ на пуччхи – ‘катама̄ни пана, бханте, кхудда̄нукхуддака̄ни сиккха̄пада̄нӣ’ти. десехи там̣ дуккат̣а’’нти. ‘‘ахам̣ кхо, бханте, ассатийа̄ бхагавантам̣ на пуччхим̣ – ‘катама̄ни пана, бханте, кхудда̄нукхуддака̄ни сиккха̄пада̄нӣ’ти. на̄хам̣ там̣ дуккат̣ам̣ пасса̄ми, апи ча̄йасманта̄нам̣ саддха̄йа десеми там̣ дуккат̣а’’нти. ‘‘идампи те, а̄вусо а̄нанда, дуккат̣ам̣, йам̣ твам̣ бхагавато вассикаса̄т̣икам̣ аккамитва̄ сиббеси. десехи там̣ дуккат̣а’’нти. ‘‘ахам̣ кхо, бханте, на ага̄равена бхагавато вассикаса̄т̣икам̣ аккамитва̄ сиббесим̣. на̄хам̣ там̣ дуккат̣ам̣ пасса̄ми, апи ча̄йасманта̄нам̣ саддха̄йа десеми там̣ дуккат̣а’’нти. ‘‘идампи те, а̄вусо а̄нанда, дуккат̣ам̣, йам̣ твам̣ ма̄туга̄мехи бхагавато сарӣрам̣ пат̣хамам̣ ванда̄песи, та̄сам̣ родантӣнам̣ бхагавато сарӣрам̣ ассукена маккхитам̣. десехи там̣ дуккат̣а’’нти. ахам̣ кхо, бханте – ма̄йима̄сам̣ [ма̄йима̄ (сӣ. сйа̄.)] вика̄ле ахесунти – ма̄туга̄мехи бхагавато сарӣрам̣ пат̣хамам̣ ванда̄песим̣. на̄хам̣ там̣ дуккат̣ам̣ пасса̄ми, апи ча̄йасманта̄нам̣ саддха̄йа десеми там̣ дуккат̣а’’нти. ‘‘идампи те, а̄вусо а̄нанда, дуккат̣ам̣, йам̣ твам̣ бхагавата̄ ол̣а̄рике нимитте кайирама̄не, ол̣а̄рике обха̄се кайирама̄не, на бхагавантам̣ йа̄чи – ‘тит̣т̣хату бхагава̄ каппам̣, тит̣т̣хату сугато каппам̣, бахуджанахита̄йа бахуджанасукха̄йа лока̄нукампа̄йа аттха̄йа хита̄йа сукха̄йа деваманусса̄на’нти. десехи там̣ дуккат̣а’’нти. ‘‘ахам̣ кхо, бханте, ма̄рена парийут̣т̣хитачитто на бхагавантам̣ йа̄чим̣ – ‘тит̣т̣хату бхагава̄ каппам̣, тит̣т̣хату сугато каппам̣, бахуджанахита̄йа бахуджанасукха̄йа лока̄нукампа̄йа аттха̄йа хита̄йа сукха̄йа деваманусса̄на’нти. на̄хам̣ там̣ дуккат̣ам̣ пасса̄ми, апи ча̄йасманта̄нам̣ саддха̄йа десеми там̣ дуккат̣а’’нти. ‘‘идампи те, а̄вусо а̄нанда, дуккат̣ам̣ йам̣ твам̣ ма̄туга̄масса татха̄гатаппаведите дхаммавинайе паббаджджам̣ уссуккам̣ ака̄си. десехи там̣ дуккат̣а’’нти. ‘‘ахам̣ кхо, бханте, айам̣ маха̄паджа̄пати готамӣ бхагавато ма̄туччха̄ а̄па̄дика̄ посика̄ кхӣрасса да̄йика̄ бхагавантам̣ джанеттийа̄ ка̄лан̇ката̄йа тхан̃н̃ам̣ па̄йесӣти ма̄туга̄масса татха̄гатаппаведите дхаммавинайе паббаджджам̣ уссуккам̣ ака̄сим̣. на̄хам̣ там̣ дуккат̣ам̣ пасса̄ми, апи ча̄йасманта̄нам̣ саддха̄йа десеми там̣ дуккат̣а’’нти.
444. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ пура̄н̣о даккхин̣а̄гирисмим̣ ча̄рикам̣ чарати махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ пан̃чаматтехи бхиккхусатехи. атха кхо а̄йасма̄ пура̄н̣о тхерехи бхиккхӯхи дхамме ча винайе ча сан̇гӣте даккхин̣а̄гирисмим̣ йатха̄бхирантам̣ вихаритва̄ йена ра̄джагахам̣ йена вел̣уванам̣ каландаканива̄по йена тхера̄ бхиккхӯ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ тхерехи бхиккхӯхи саддхим̣ пат̣исаммодитва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо а̄йасмантам̣ пура̄н̣ам̣ тхера̄ бхиккхӯ етадавочум̣ – ‘‘тхерехи, а̄вусо пура̄н̣а, дхаммо ча винайо ча сан̇гӣто. упехи там̣ сан̇гӣти’’нти. ‘‘сусан̇гӣта̄вусо, тхерехи дхаммо ча винайо ча. апича йатхева майа̄ бхагавато саммукха̄ сутам̣, саммукха̄ пат̣иггахитам̣, татхева̄хам̣ дха̄ресса̄мӣ’’ти.
3. брахмадан̣д̣акатха̄
445. атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо тхере бхиккхӯ етадавоча – ‘‘бхагава̄ мам̣, бханте, паринибба̄нака̄ле евама̄ха – ‘тена ха̄нанда, сан̇гхо мамаччайена чханнасса бхиккхуно брахмадан̣д̣ам̣ а̄н̣а̄петӯ’’’ти. ‘‘пуччхи пана твам̣, а̄вусо а̄нанда, бхагавантам̣ – ‘катамо пана, бханте, брахмадан̣д̣о’’’ти? ‘‘пуччхим̣ кхохам̣, бханте, бхагавантам̣ – ‘катамо пана, бханте, брахмадан̣д̣о’’’ти? ‘‘чханно, а̄нанда, бхиккху йам̣ иччхеййа там̣ вадеййа. бхиккхӯхи чханно бхиккху нева ваттаббо, на овадитаббо, на̄нуса̄ситаббо’’ти. ‘‘тена ха̄вусо а̄нанда, твам̣йева чханнасса бхиккхуно брахмадан̣д̣ам̣ а̄н̣а̄пехӣ’’ти. ‘‘катха̄хам̣, бханте, чханнасса бхиккхуно брахмадан̣д̣ам̣ а̄н̣а̄пеми, чан̣д̣о со бхиккху пхарусо’’ти? ‘тена ха̄вусо а̄нанда, бахукехи бхиккхӯхи саддхим̣ гаччха̄хӣ’’ти. ‘‘евам̣ бханте’’ти кхо а̄йасма̄ а̄нандо тхера̄нам̣ бхиккхӯнам̣ пат̣иссутва̄ махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ пан̃чаматтехи бхиккхусатехи на̄ва̄йа уджджаваника̄йа косамбим̣ уджджави, на̄ва̄йа паччорохитва̄ ран̃н̃о уденасса [утенасса (ка.)] уййа̄насса авидӯре ан̃н̃атарасмим̣ руккхамӯле нисӣди. тена кхо пана самайена ра̄джа̄ удено уййа̄не парича̄реси саддхим̣ ородхена. ассоси кхо ран̃н̃о уденасса ородхо – ‘‘амха̄кам̣ кира а̄чарийо аййо а̄нандо уййа̄насса авидӯре ан̃н̃атарасмим̣ руккхамӯле нисинно’’ти. атха кхо ран̃н̃о уденасса ородхо ра̄джа̄нам̣ уденам̣ етадавоча – ‘‘амха̄кам̣ кира, дева, а̄чарийо аййо а̄нандо уййа̄насса авидӯре ан̃н̃атарасмим̣ руккхамӯле нисинно. иччха̄ма майам̣, дева, аййам̣ а̄нандам̣ пасситу’’нти. ‘‘тена хи тумхе саман̣ам̣ а̄нандам̣ пассатха̄’’ти.
атха кхо ран̃н̃о уденасса ородхо йена̄йасма̄ а̄нандо тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо ран̃н̃о уденасса ородхам̣ а̄йасма̄ а̄нандо дхаммийа̄ катха̄йа сандассеси сама̄дапеси самуттеджеси сампахам̣сеси. атха кхо ран̃н̃о уденасса ородхо а̄йасмата̄ а̄нандена дхаммийа̄ катха̄йа сандассито сама̄дапито самуттеджито сампахам̣сито а̄йасмато а̄нандасса пан̃ча уттара̄сан̇гасата̄ни па̄да̄си. атха кхо ран̃н̃о уденасса ородхо а̄йасмато а̄нандасса бха̄ситам̣ абхинандитва̄ анумодитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ йена ра̄джа̄ удено тенупасан̇ками. аддаса̄ кхо ра̄джа̄ удено ородхам̣ дӯратова а̄гаччхантам̣. дисва̄на ородхам̣ етадавоча – ‘‘апи ну кхо тумхе саман̣ам̣ а̄нандам̣ пасситтха̄’’ти? ‘‘апассимха̄ кхо майам̣, дева, аййам̣ а̄нанда’’нти. ‘‘апи ну тумхе саман̣асса а̄нандасса кин̃чи адаттха̄’’ти? ‘‘адамха̄ кхо майам̣, дева, аййасса а̄нандасса пан̃ча уттара̄сан̇гасата̄нӣ’’ти. ра̄джа̄ удено уджджха̄йати кхиййати випа̄чети – ‘‘катхан̃хи на̄ма саман̣о а̄нандо та̄ва бахум̣ чӣварам̣ пат̣иггахессати! дуссава̄н̣иджджам̣ ва̄ саман̣о а̄нандо кариссати, пагга̄хикаса̄лам̣ ва̄ паса̄рессатӣ’’ти!
атха кхо ра̄джа̄ удено йена̄йасма̄ а̄нандо тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ а̄йасмата̄ а̄нандена саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо ра̄джа̄ удено а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ етадавоча – ‘‘а̄гама̄ ну кхвидха, бхо а̄нанда, амха̄кам̣ ородхо’’ти? ‘‘а̄гама̄си кхо те идха, маха̄ра̄джа, ородхо’’ти. ‘‘апи пана бхото а̄нандасса кин̃чи ада̄сӣ’’ти? ‘‘ада̄си кхо ме, маха̄ра̄джа, пан̃ча уттара̄сан̇гасата̄нӣ’’ти. ‘‘ким̣ пана бхавам̣ а̄нандо та̄ва бахум̣ чӣварам̣ кариссатӣ’’ти? ‘‘йе [йе пана (ка.)] те, маха̄ра̄джа, бхиккхӯ дуббалачӣвара̄ техи саддхим̣ сам̣вибхаджисса̄мӣ’’ти. ‘‘йа̄ни кхо пана, бхо а̄нанда, пора̄н̣ака̄ни дуббалачӣвара̄ни та̄ни катхам̣ кариссатха̄’’ти? ‘‘та̄ни, маха̄ра̄джа, уттараттхаран̣ам̣ карисса̄ма̄’’ти. ‘‘йа̄ни пана, бхо а̄нанда, пора̄н̣ака̄ни уттараттхаран̣а̄ни та̄ни катхам̣ кариссатха̄’’ти? ‘‘та̄ни, маха̄ра̄джа, бхисиччхавийо карисса̄ма̄’’ти. ‘‘йа̄ пана, бхо а̄нанда, пора̄н̣ака̄ бхисиччхавийо та̄ катхам̣ кариссатха̄’’ти? ‘‘та̄, маха̄ра̄джа, бхӯматтхаран̣ам̣ карисса̄ма̄’’ти. ‘‘йа̄ни пана, бхо а̄нанда, пора̄н̣ака̄ни бхӯматтхаран̣а̄ни та̄ни катхам̣ кариссатха̄’’ти? ‘‘та̄ни, маха̄ра̄джа, па̄дапун̃чханийо карисса̄ма̄’’ти. ‘‘йа̄ пана, бхо а̄нанда, пора̄н̣ака̄ па̄дапун̃чханийо та̄ катхам̣ кариссатха̄’’ти?. ‘‘та̄, маха̄ра̄джа, раджохаран̣ам̣ карисса̄ма̄’’ти. ‘‘йа̄ни пана, бхо а̄нанда, пора̄н̣ака̄ни раджохаран̣а̄ни та̄ни катхам̣ кариссатха̄’’ти? ‘‘та̄ни, маха̄ра̄джа, кот̣т̣етва̄ чиккхаллена маддитва̄ парибхан̣д̣ам̣ лимписса̄ма̄’’ти.
атха кхо ра̄джа̄ удено – саббевиме саман̣а̄ сакйапуттийа̄ йонисо упаненти, на кулавам̣ гаментӣти – а̄йасмато а̄нандасса ан̃н̃а̄нипи пан̃ча дуссасата̄ни па̄да̄си. айан̃чарахи а̄йасмато а̄нандасса пат̣хамам̣ чӣварабхиккха̄ уппаджджи чӣварасахассам̣. атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо йена гхосита̄ра̄мо тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди. атха кхо а̄йасма̄ чханно йена̄йасма̄ а̄нандо тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо а̄йасмантам̣ чханнам̣ а̄йасма̄ а̄нандо етадавоча – ‘‘сан̇гхена те, а̄вусо чханна, брахмадан̣д̣о а̄н̣а̄пито’’ти.
‘‘катамо пана, бханте а̄нанда, брахмадан̣д̣о а̄н̣а̄пито’’ти? ‘‘твам̣, а̄вусо чханна, бхиккхӯ йам̣ иччхеййа̄си там̣ вадеййа̄си. бхиккхӯхи твам̣ нева ваттаббо, на овадитаббо, на̄нуса̄ситаббо’’ти. ‘‘нанва̄хам̣, бханте а̄нанда, хато етта̄вата̄, йатохам̣ бхиккхӯхи нева ваттаббо, на овадитаббо, на̄нуса̄ситаббо’’ти таттхева муччхито папато. атха кхо а̄йасма̄ чханно брахмадан̣д̣ена ат̣т̣ӣйама̄но хара̄йама̄но джигуччхама̄но еко вӯпакат̣т̣хо аппаматто а̄та̄пӣ пахитатто вихаранто начирассева йассаттха̄йа кулапутта̄ саммадева ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджанти, тадануттарам̣ брахмачарийапарийоса̄нам̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа виха̄си. ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти аббхан̃н̃а̄си. ан̃н̃атаро ча пана̄йасма̄ чханно арахатам̣ ахоси. атха кхо а̄йасма̄ чханно арахаттам̣ патто йена̄йасма̄ а̄нандо тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ етадавоча – ‘‘пат̣иппассамбхехи да̄ни ме, бханте а̄нанда, брахмадан̣д̣а’’нти. ‘‘йадаггена тайа̄, а̄вусо чханна, арахаттам̣ саччхикатам̣ тадаггена те брахмадан̣д̣о пат̣иппассаддхо’’ти. има̄йа кхо пана винайасан̇гӣтийа̄ пан̃ча бхиккхусата̄ни анӯна̄ни анадхика̄ни ахесум̣. тасма̄ айам̣ винайасан̇гӣти ‘‘пан̃часатика̄’’ти вуччатӣти.
пан̃часатикаккхандхако ека̄дасамо.
имамхи кхандхаке ваттхӯ тевӣсати.
тассудда̄нам̣ –
париниббуте самбуддхе, тхеро кассапасавхайо;
а̄мантайи бхиккхуган̣ам̣, саддхаммаманупа̄лако;
па̄ва̄йаддха̄намаггамхи, субхаддена паведитам̣;
сан̇га̄йисса̄ма саддхаммам̣, адхаммо пуре диппати.
екенӯна пан̃часатам̣, а̄нандампи ча уччини;
дхаммавинайасан̇гӣтим̣, васанто гухамуттаме.
упа̄лим̣ винайам̣ пуччхи, суттанта̄нандапан̣д̣итам̣;
пит̣акам̣ тӣн̣и сан̇гӣтим̣, акам̣су джинаса̄вака̄.
на пуччхи аккамитва̄на, ванда̄песи на йа̄чи ча.
паббаджджам̣ ма̄туга̄масса, саддха̄йа дуккат̣а̄ни ме;
пура̄н̣о брахмадан̣д̣ан̃ча, ородхо уденена саха.
та̄ва баху дуббалан̃ча, уттараттхаран̣а̄ бхиси;
бхӯматтхаран̣а̄ пун̃чханийо, раджо чиккхалламаддана̄.
сахассачӣварам̣ уппаджджи, пат̣хама̄нандасавхайо;
таджджито брахмадан̣д̣ена, чатуссаччам̣ апа̄пун̣и;
васӣбхӯта̄ пан̃часата̄, тасма̄ пан̃часатӣ ити.
пан̃часатикаккхандхакам̣ нит̣т̣хитам̣.