са̄санапат̣т̣ха̄навибха̄вана̄

89. ‘‘таттха катамам̣ найасамут̣т̣ха̄на’’нтиа̄дина̄ а̄чарийена саббатха̄ найасамут̣т̣ха̄нам̣ т̣хапитам̣, амхехи ча н̃а̄там̣, ‘‘сол̣асаха̄рапан̃чанайаат̣т̣ха̄расамӯлападесу ат̣т̣ха̄раса мӯлапада̄ катхам̣ вибхатта̄, кухим̣ амхехи дат̣т̣хабба̄’’ти ваттаббабха̄вато ‘‘таттха ат̣т̣ха̄раса мӯлапада̄ кухим̣ дат̣т̣хабба̄’’тиа̄ди вуттам̣. таттха̄ти тесу сол̣асаха̄рапан̃чанайаат̣т̣ха̄расамӯлападесу ат̣т̣ха̄раса мӯлапада̄ кена падена а̄чарийена вибхатта̄, кухим̣ амхехи виттха̄рато дат̣т̣хабба̄ти пуччхати. ат̣т̣ха̄раса мӯлапада̄ са̄санапат̣т̣ха̄не майа̄ вибхатта̄, тумхехи ча виттха̄рато са̄санапат̣т̣ха̄не дат̣т̣хабба̄ти виссаджджети. вибхатта̄йева хи ат̣т̣ха̄раса мӯлапада̄ дат̣т̣хабба̄ бхаванти. ат̣т̣хакатха̄йам̣ (нетти. ат̣т̣ха. 89) пана –

‘‘евам̣ саббатха̄ найасамут̣т̣ха̄нам̣ вибхаджитва̄ ида̄ни са̄санапат̣т̣ха̄нам̣ вибхаджанто йасма̄ сан̇гахава̄ра̄дӣсу мӯлападехева пат̣т̣ха̄нам̣ сан̇гахетва̄ сарӯпато на дасситам̣, тасма̄ йатха̄ мӯлападехи пат̣т̣ха̄нам̣ ниддха̄ретаббам̣, евам̣ пат̣т̣ха̄натопи мӯлапада̄ни ниддха̄ретабба̄нӣти дассанаттхам̣ ‘ат̣т̣ха̄раса мӯлапада̄ кухим̣ дат̣т̣хабба̄? са̄санапат̣т̣ха̄не’ти а̄ха̄’’ти –

вуттам̣. са̄санапат̣т̣ха̄не ат̣т̣ха̄раса мӯлапада̄ дат̣т̣хабба̄ти а̄чарийена вутта̄, ‘‘катамам̣ там̣ са̄санапат̣т̣ха̄на’’нти пуччхитаббатта̄ ‘‘таттха катамам̣ са̄санапат̣т̣ха̄на’’нтиа̄ди вуттам̣. таттха̄ти тесу ат̣т̣ха̄расамӯлападаса̄санапат̣т̣ха̄несу катамам̣ там̣ са̄санапат̣т̣ха̄нанти ида̄ни майа̄ ниддха̄рийама̄нам̣ бхагавата̄ деситам̣ сам̣килесабха̄гийа̄дисуттам̣ са̄санапат̣т̣ха̄нам̣ на̄ма̄ти виссаджджети. са̄сананти парийаттиса̄санам̣. пат̣т̣ха̄нанти тасса парийаттиса̄санасса сам̣килесабха̄гийата̄дӣхи пака̄рехи т̣ха̄нам̣ паваттанам̣ пат̣т̣ха̄нам̣, там̣дӣпанасуттам̣ пана идха пат̣т̣ха̄нам̣ на̄ма. тена вуттам̣ – ‘‘сам̣килесабха̄гийам̣ сутта’’нтиа̄ди. атха ва̄ са̄сананти адхисӣлаадхичиттаадхипан̃н̃а̄сиккхаттайам̣ са̄санам̣ на̄ма, там̣ сиккхаттайам̣ патит̣т̣хахати етена сам̣килеса̄дина̄ти пат̣т̣ха̄нам̣, сиккхаттайасса са̄санасса пат̣т̣ха̄нанти са̄санапат̣т̣ха̄нам̣. тада̄дха̄рабхӯтам̣ суттампи т̣ха̄нйӯпача̄рато са̄санапат̣т̣ха̄нам̣ на̄ма. там̣ са̄санапат̣т̣ха̄насуттам̣ сарӯпато дассетум̣ –

‘‘сам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣, ва̄сана̄бха̄гийам̣ суттам̣, ниббедхабха̄гийам̣ суттам̣, асеккхабха̄гийам̣ суттам̣, сам̣килесабха̄гийан̃ча ва̄сана̄бха̄гийан̃ча суттам̣, сам̣килесабха̄гийан̃ча ниббедхабха̄гийан̃ча суттам̣, сам̣килесабха̄гийан̃ча асеккхабха̄гийан̃ча суттам̣, сам̣килесабха̄гийан̃ча ниббедхабха̄гийан̃ча асеккхабха̄гийан̃ча суттам̣, сам̣килесабха̄гийан̃ча ва̄сана̄бха̄гийан̃ча ниббедхабха̄гийан̃ча суттам̣, ва̄сана̄бха̄гийан̃ча ниббедхабха̄гийан̃ча суттам̣, тан̣ха̄сам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣, дит̣т̣хисам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣, дуччаритасам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣, тан̣ха̄вода̄набха̄гийам̣ суттам̣, дит̣т̣хивода̄набха̄гийам̣ суттам̣, дуччаритавода̄набха̄гийам̣ сутта’’нти –

вуттам̣. ‘‘тесу суттесу йе сам̣килеса̄дайо бхагавата̄ вутта̄, тесу сам̣килеса̄дӣсу сам̣килесо киттако’’ти пуччхитаббатта̄ ‘‘таттха сам̣килесо тивидхо тан̣ха̄сам̣килесо дит̣т̣хисам̣килесо дуччаритасам̣килесо’’ти вуттам̣. таттха̄ти тесу суттантесу сам̣килеса̄дӣсу дхаммесу. ‘‘тивидхе тасмим̣ сам̣килесе тан̣ха̄сам̣килесо катамена кусалена висуджджхатӣ’’ти пуччхитаббатта̄ ‘‘таттха тан̣ха̄сам̣килесо саматхена висуджджхатӣ’’ти вуттам̣. таттха̄ти тасмим̣ тивидхе тан̣ха̄сам̣килеса̄дике. ‘‘со саматхо кхандхесу катамо кхандхо’’ти пуччхитаббатта̄ ‘‘со саматхо сама̄дхиккхандхо’’ти вуттам̣. ‘‘дит̣т̣хисам̣килесо кена висуджджхатӣ’’ти пуччхитаббатта̄ ‘‘дит̣т̣хисам̣килесо випассана̄йа висуджджхатӣ’’ти вуттам̣. ‘‘са̄ випассана̄ катамо кхандхо’’ти ваттаббатта̄ ‘‘са̄ випассана̄ пан̃н̃а̄ккхандхо’’ти вуттам̣. ‘‘дуччаритасам̣килесо кена висуджджхатӣ’’ти ваттаббатта̄ ‘‘дуччаритасам̣килесо сучаритена висуджджхатӣ’’ти вуттам̣. ‘‘там̣ сучаритам̣ катамо кхандхо’’ти ваттаббатта̄ ‘‘там̣ сучаритам̣ сӣлаккхандхо’’ти вуттам̣. ‘‘тасмим̣ сӣле т̣хитасса пуггаласса ким̣ бхаватӣ’’ти ваттаббатта̄ ‘‘тасса сӣле патит̣т̣хитасса̄’’тиа̄ди вуттам̣. сӣле сучаритасан̇кха̄те сӣлаккхандхе патит̣т̣хитасса тасса сӣлавантасса пуггаласса бхавесу ка̄мабхаварӯпа̄рӯпабхавесу а̄сатти бхавапаттхана̄ йади уппаджджати, евам̣са̄йанти евам̣ асса айанти падаччхедо. евам̣ сати асса сӣле патит̣т̣хитасса айам̣ а̄сатти бхавапаттхана̄ саматхавипассана̄бха̄вана̄майапун̃н̃акирийаваттху ча бхавати, ча-саддена да̄намайасӣламайапун̃н̃акирийаваттху ча бхаватӣти аттхо сан̇гахито. татра̄ти тесу ка̄мабхаварӯпа̄рӯпабхавесу упапаттийа̄ сам̣ваттатӣти.

‘‘сам̣килеса̄дайо йехи суттехи дассита̄, та̄ни сутта̄ни киттака̄нӣ’’ти ваттаббатта̄ ‘‘има̄ни чатта̄ри сутта̄нӣ’’тиа̄ди вуттам̣. аса̄дха̄ран̣а̄ни сам̣килесабха̄гийасуттава̄сана̄бха̄гийасуттаниббедхабха̄гийасуттаасеккхабха̄гийасутта̄ни чатта̄ри сутта̄ни бхаванти, са̄дха̄ран̣а̄ни сам̣килесабха̄гийава̄сана̄бха̄гийасутта, сам̣килесабха̄гийаниббедхабха̄гийасутта, сам̣килесабха̄гийаасеккхабха̄гийасутта, ва̄сана̄бха̄гийаниббедхабха̄гийасутта̄ни ката̄ни миссита̄ни чатта̄ри бхаванти. ити ат̣т̣ха сутта̄ни бхаванти. та̄нийева вуттаппака̄ра̄ни ат̣т̣ха сутта̄ни бхаванти. са̄дха̄ран̣а̄ни ва̄сана̄бха̄гийаасеккхабха̄гийасуттаниббедхабха̄гийаасеккхабха̄гийасутта- сам̣килесабха̄гийава̄сана̄бха̄гийаниббедхабха̄гийасуттасам̣килеса- бха̄гийава̄сана̄бха̄гийаасеккхабха̄гийасутта- сам̣килесабха̄гийаниббедхабха̄гийаасеккхабха̄гийасутта- ва̄сана̄бха̄гийаниббедхабха̄гийаасеккхабха̄гийасутта- сам̣килесабха̄гийава̄сана̄бха̄гийаниббедхабха̄гийаасеккхабха̄гийасутта- невасам̣килесабха̄гийанава̄сана̄- бха̄гийананиббедхабха̄гийанаасеккхабха̄гийасутта̄ни ката̄ни миссита̄ни ат̣т̣ха сутта̄ни бхавантӣти сол̣аса сутта̄ни бхаванти. тесу сол̣асасуттесу чатта̄ри екака̄ни сутта̄ни ча чатта̄ри дука̄ни сутта̄ни ча две тика̄ни ча па̄л̣ийам̣ а̄гата̄ни, две дука̄ни сутта̄ни ча две тика̄ни ча две чатукка̄ни сутта̄ни ча ат̣т̣хакатха̄йам̣ (нетти. ат̣т̣ха. 89) а̄гата̄ни.

‘‘йади пат̣т̣ха̄нанайена вуттаппака̄ра̄ни сол̣аса сутта̄нийева вибхатта̄ни, евам̣ сати суттагеййа̄динававидхам̣ сакалам̣ парийаттиса̄санам̣ пат̣т̣ха̄нанайена авибхаттам̣ бхавеййа̄’’ти ваттаббатта̄ ‘‘имехи сол̣асахи суттехӣ’’тиа̄ди вуттам̣. пат̣т̣ха̄нанайена вибхаттехи сол̣асахи имехи суттехи нававидхам̣ сакалам̣ парийаттисуттам̣ пат̣т̣ха̄нанайена вибхаттам̣йева хутва̄ бхиннам̣ бхавати. сам̣килесабха̄гийа̄дипабхеда̄йа га̄тха̄йа га̄тха̄ ануминитабба̄, сам̣килесабха̄гийа̄дипабхедена веййа̄каран̣ена веййа̄каран̣ам̣ ануминитаббам̣. сам̣килесабха̄гийа̄дипабхедена суттена суттам̣ ануминитаббам̣ бхаватийева̄ти.

90. ‘‘тесу сол̣асасу сам̣килесабха̄гийа̄дӣсу суттесу катамам̣ сам̣килесабха̄гийам̣ сутта’’нти пуччхитаббатта̄ ‘‘таттха катамам̣ сам̣килесабха̄гийам̣ сутта’’нтиа̄ди вуттам̣. таттха̄ти тесу сол̣асасу сам̣килесабха̄гийа̄дӣсу суттесу катамам̣ суттам̣ сам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣ на̄ма̄ти пуччхати.

‘‘ка̄мандха̄ джа̄ласан̃чханна̄, тан̣ха̄чхаданачха̄дита̄;

паматтабандхана̄баддха̄, маччха̄ва кумина̄мукхе;

джара̄маран̣аманвенти, ваччхо кхӣрапакова ма̄тара’’нти. –

идам̣ суттам̣ сам̣килесабха̄ге ва̄чакан̃а̄пакабха̄вена паваттанато сам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣ на̄ма. йе сатта̄ ка̄мандха̄ ка̄мена андха̄ джа̄ласан̃чханна̄ тан̣ха̄чхаданена чха̄дита̄, паматтабандхана̄йа баддха̄ бандхитабба̄, те сатте джара̄маран̣ам̣ анвети, йатха̄ там̣ кумина̄мукхе йе маччха̄ гахита̄, те маччхе джара̄маран̣ам̣ анвети ива, евам̣ те сатте джара̄маран̣ам̣ анвети. кхӣрапако ваччхо ма̄тарам̣ анвети ива, евам̣ те сатте джара̄маран̣ам̣ анветӣти йоджана̄ ка̄табба̄. атха ва̄ кхӣрапако ваччхо ма̄тарам̣ анвети ива, кумина̄мукхе гахита̄ маччха̄ джара̄маран̣ам̣ анвенти ива ча, евам̣ йе сатта̄ ка̄мандха̄ паматтабандхана̄йа бандхитабба̄, те сатта̄ джара̄маран̣ам̣ анвентӣти йоджана̄.

‘‘идам̣ суттам̣йева̄’’ти ваттаббатта̄ –

‘‘чатта̄рима̄ни, бхиккхаве, агатигамана̄ни. катама̄ни чатта̄ри? чханда̄гатим̣ гаччхати, доса̄гатим̣ гаччхати, моха̄гатим̣ гаччхати, бхайа̄гатим̣ гаччхати, има̄ни кхо, бхиккхаве, чатта̄ри агатигамана̄ни. идамавоча бхагава̄, идам̣ ватва̄на сугато, атха̄парам̣ етадавоча саттха̄ –

‘‘чханда̄ доса̄ бхайа̄ моха̄, йо дхаммам̣ ативаттати;

нихӣйати тасса йасо, ка̄л̣апаккхева чандима̄’’ти. –

идам̣ сам̣килесабха̄гийам̣ суттанти –

вуттам̣. чханда̄ чхандахетуна̄ доса̄ досахетуна̄ бхайа̄ бхайахетуна̄ моха̄ мохахетуна̄ йо ра̄джа̄дико йо винайадхара̄дико ва̄ дхаммам̣ саппурисадхаммам̣ ативаттати атиккамитва̄ ваттати, тасса ра̄джа̄дино ва̄ тасса винайадхара̄дино ва̄ йасо китти ча парива̄ро ча бхого ча нихӣйати. чандима̄ ка̄л̣апаккхе пабха̄йа нихӣйати ива, евам̣ нихӣйатӣти йоджана̄.

‘‘еттакам̣йева̄’’ти ваттаббатта̄ ‘‘манопуббан̇гама̄ дхамма̄…пе… чаккам̣ва вахато паданти идам̣ сам̣килесабха̄гийам̣ сутта’’нти вуттам̣. аттхо па̄кат̣о. ат̣т̣хакатха̄йампи вибхатто.

‘‘миддхӣ йада̄ хоти махаггхасо ча, нидда̄йита̄ сампариваттаса̄йӣ;

маха̄вара̄хова нива̄папут̣т̣хо, пунаппунам̣ габбхамупети мандо’’ти. –

идам̣ суттампи сам̣килесабха̄ге висайе ва̄чакан̃а̄пакабха̄вена паваттанато сам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣ на̄ма. нива̄папут̣т̣хо маха̄вара̄хо га̄масӯкаро нидда̄йита̄ супанасӣло сампариваттаса̄йӣ хоти ива, евам̣ йо мандо сатто йада̄ махаггхасо хоти, со мандо сатто миддхӣ тхинамиддха̄бхибхӯто хутва̄ нидда̄йита̄ мудупхассасайане мудухаттхехи пара̄масито сампариваттаса̄йӣ пунаппунам̣ габбхам̣ упетӣти йоджана̄.

‘‘айаса̄ва малам̣ самут̣т̣хитам̣, татут̣т̣ха̄йа тамева кха̄дати;

евам̣ атидхонача̄ринам̣, са̄ни камма̄ни найанти дуггати’’нти. –

идам̣ суттампи сам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣ на̄ма. айаса̄ айато самут̣т̣хитам̣ джа̄тамалам̣ татут̣т̣ха̄йа тато айато ут̣т̣хахитва̄ тамева айам̣ кха̄дати ива, евам̣ атидхонача̄ринам̣ атиккамитва̄ дхонача̄рипуггалам̣ са̄ни сайам̣ ката̄ни акусалакамма̄ни дуггатим̣ найантӣти йоджана̄.

‘‘чоро йатха̄ сандхимукхе гахӣто, сакаммуна̄ хан̃н̃ати баджджхате ча;

евам̣ айам̣ печча паджа̄ параттха, сакаммуна̄ хан̃н̃ати баджджхате ча̄’’ти. –

идам̣ суттампи сам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣ на̄ма. сандхимукхе ра̄джапуриса̄дӣхи гахито чоро сакаммуна̄ аттана̄ катена чоракаммена хан̃н̃ати ча баджджхате ча йатха̄, евам̣ айам̣ па̄пака̄ринӣ паджа̄ параттха паралоке печча сакаммуна̄ сайам̣ катена акусалакаммуна̄ саттха̄дӣхи хан̃н̃ати ча аддубандхана̄дӣхи баджджхате ча̄ти йоджана̄.

‘‘сукхака̄ма̄ни бхӯта̄ни, йо дан̣д̣ена вихим̣сати;

аттано сукхамеса̄но, печча со на лабхате сукха’’нти. –

идам̣ суттампи сам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣ на̄ма. аттано сукхам̣ еса̄но есама̄но йо сатто ан̃н̃а̄ни сукхака̄ма̄ни бхӯта̄ни дан̣д̣ена вихим̣сати, со хим̣сако сатто паралоке печча сукхам̣ на лабхатӣти йоджана̄.

‘‘гуннам̣ че тарама̄на̄нам̣, джимхам̣ гаччхати пун̇гаво;

сабба̄ та̄ джимхам̣ гаччханти, нетте джимхам̣ гате сати.

‘‘евамева мануссесу, йо хоти сет̣т̣хасаммато;

со че адхаммам̣ чарати, пагева итара̄ паджа̄;

саббам̣ рат̣т̣хам̣ дуккхам̣ сети, ра̄джа̄ че хоти адхаммико’’ти. –

идам̣ суттампи сам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣ на̄ма. надим̣ тарама̄на̄нам̣ гуннам̣ пун̇гаво джимхам̣ че гаччхати, евам̣ нетте джимхам̣ гате сати сабба̄ та̄ га̄вийо джимхам̣ гаччханти йатха̄, евамева мануссесу йо ра̄джа̄ сет̣т̣хасаммато, со ра̄джа̄ адхаммам̣ чарати, евам̣ ран̃н̃е адхаммам̣ чаранте сати итара̄ паджа̄ пагева пат̣хамамева адхаммам̣ чарати. ра̄джа̄ адхаммико че хоти, евам̣ ран̃н̃е адхаммике сати саббам̣ рат̣т̣хам̣ дуккхам̣ сетӣти йоджана̄.

‘‘сукиччхарӯпа̄ ватиме манусса̄, каронти па̄пам̣ упадхӣсу ратта̄;

гаччханти те бахуджанасаннива̄сам̣, нирайам̣ авӣчим̣ кат̣укам̣ бхайа̄нака’’нти. –

идам̣ суттампи сам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣ на̄ма. йе манусса̄ упадхӣсу ка̄магун̣ӯпадхӣсу ратта̄ ра̄га̄бхибхӯта̄ хутва̄ па̄пам̣ акусалакаммам̣ каронти, име па̄пакаммакара̄ манусса̄ сукиччхарӯпа̄ вата сут̣т̣ху киччха̄паннарӯпа̄ вата бхаванти, те па̄пакаммакара̄ манусса̄ кат̣укам̣ бхайа̄накам̣ бахуджанасаннива̄сам̣ нирайам̣ авӣчим̣ гаччхантӣти йоджана̄.

‘‘пхалам̣ ве кадалим̣ ханти, пхалам̣ вел̣ум̣ пхалам̣ нал̣ам̣;

сакка̄ро ка̄пурисам̣ ханти, габбхо ассатарим̣ йатха̄’’ти. –

идам̣ суттампи сам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣ на̄ма. пхалам̣ кадалийа̄ пхалам̣ кадалим̣ ве екантена ханти йатха̄, пхалам̣ вел̣ум̣ ве екантена ханти йатха̄, пхалам̣ нал̣ам̣ ве екантена ханти йатха̄, габбхо ассатарим̣ ма̄тарам̣ ве екантена ханти йатха̄, евам̣ сакка̄ро ка̄пурисам̣ ве екантена хантӣти йоджана̄.

‘‘кодхамаккхагару бхиккху, ла̄бхасакка̄рага̄раво;

сукхетте пӯтибӣджам̣ва, саддхамме на вирӯхатӣ’’ти. –

идам̣ суттампи сам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣ на̄ма. сукхетте сундаре кхеттепи кхиттам̣ пӯтибӣджам̣ на рухати ива, евам̣ йо бхиккху ла̄бхасакка̄рага̄раво кодхам̣ куджджханалаккхан̣ам̣ кодхам̣, маккхам̣ парагун̣асӣламаккханалаккхан̣ам̣ маккхан̃ча гарум̣ катва̄ чарати, со чаранто бхиккху саддхаммасмим̣ на рухатӣти йоджана̄.

91. ‘‘идха̄хам̣, бхиккхаве, екаччам̣ пуггалам̣ падут̣т̣хачиттам̣ евам̣ четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ми…пе… ити ме сута’’нти идам̣ суттампи сам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣ на̄ма. бхиккхаве идха са̄сане, локе ва̄ ахам̣ екаччам̣ пуггалам̣ падут̣т̣хачиттам̣ мама четаса̄ тасса чето читтам̣ паричча париччхиндитва̄ буддхачаккхуна̄ евам̣ паджа̄на̄ми. ‘‘катхам̣ паджа̄на̄мӣ’’ти че пуччхеййа, йан̃ча пат̣ипадам̣ пат̣ипанно, йан̃ча маггам̣ сама̄рул̣хо айам̣ пуггало йатха̄ йа̄йа дуппат̣ипада̄йа йена думмаггена ирийати паваттати, та̄йа дуппат̣ипада̄йа тена думмаггена имамхи имасмим̣ самайе дуппат̣ипаджджанака̄ле айам̣ дуппат̣ипаннам̣ пат̣ипанно думмаггасама̄рул̣хо пуггало че ка̄лам̣ кареййа, евам̣ сати а̄бхатам̣ ваттху никкхиттам̣ йатха̄, евам̣ нирайе никкхитто. там̣ кисса хету? бхиккхаве асса пуггаласса читтам̣ падут̣т̣хам̣ падоситам̣ хи йасма̄ хоти, тасма̄ никкхитто. евам̣ идха са̄сане, локе ва̄ четопадосахету ча пана екачче сатта̄ пуггала̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ упападжджантӣти паджа̄на̄мӣти. етаматтхам̣ бхагава̄ авоча. таттха тасмим̣ сутте етам̣ ‘‘падут̣т̣хачиттам̣ н̃атва̄на…пе… нирайам̣ со упападжджатӣ’’ти га̄тха̄вачанам̣ ити евам̣ вуччати.

саттха̄ идха са̄сане, локе ва̄ падут̣т̣хачиттам̣ екаччам̣ пуггалам̣ н̃атва̄на бхиккхӯнам̣ сантике етаматтхам̣ бйа̄ка̄си. имамхи имасмим̣ самайе айам̣ пуггало че ка̄лам̣ кайира̄тха, евам̣ сати падут̣т̣хачиттасаман̇гӣ хи нирайасмим̣ упападжджеййа, пуггаласса читтам̣ падӯситам̣ хи йасма̄ хоти, тасма̄ упападжджеййа, четопадосахету сатта̄ дуггатим̣ гаччханти а̄бхатам̣ ваттхум̣ никкхипеййа йатха̄, евамевам̣ татха̄видхо дуппан̃н̃о со падосачитто пуггало ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ нирайам̣ упападжджатӣти айампи аттхо бхагавата̄ вутто, ити ме майа̄ сутанти йоджана̄.

‘‘саче бха̄йатха дуккхасса, саче во дуккхамаппийам̣;

ма̄каттха па̄пакам̣ каммам̣, а̄ви ва̄ йади ва̄ рахо.

‘‘саче ча па̄пакам̣ каммам̣, кариссатха каротха ва̄;

на во дуккха̄ памутйаттхи, упеччапи пала̄йата’’нти. –

идам̣ суттампи сам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣ на̄ма. саппуриса̄ тумхе дуккхасса джа̄тидуккхаджара̄дуккхабйа̄дхидуккхамаран̣адуккхаапа̄йадуккха- атӣтават̣т̣амӯлакадуккхаана̄гатават̣т̣амӯлакадуккхапаччуппанна̄ха̄рамӯлакадуккха̄ти ат̣т̣хавидхасса дуккхасса саче бха̄йатха, во тумхехи дуккхам̣ татха̄ ат̣т̣хавидхам̣ дуккхам̣ саче аппийам̣, евам̣ сати а̄ви ва̄ йади рахо ва̄ па̄пакам̣ каммам̣ ма̄каттха ма̄ акаттха. саппуриса̄ тумхе а̄ви ва̄ йади рахо ва̄ па̄пакам̣ каммам̣ саче кариссатха ва̄ саче каротха ва̄, евам̣ сати упеччапи сан̃чичча̄пи пала̄йатам̣ пала̄йанта̄нам̣ во тумха̄кам̣ дуккха̄ ат̣т̣хавидха̄ дуккхато памутти муччанам̣ наттхева̄ти йоджана̄.

‘‘адхаммена дханам̣ ладдха̄, муса̄ва̄дена чӯбхайам̣;

мамети ба̄ла̄ ман̃н̃анти, там̣ катхам̣ ну бхависсати.

‘‘антара̄йа̄ су бхависсанти, самбхатасса винассати;

мата̄ саггам̣ на гаччханти, нану етта̄вата̄ хата̄’’ти. –

идам̣ суттампи сам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣ на̄ма. йе ба̄ла̄ адхаммена ча муса̄ва̄дена ча дханам̣ савин̃н̃а̄н̣а̄вин̃н̃а̄н̣ам̣ саббам̣ лабхитаббам̣ дханам̣ ладдха̄ убхайам̣ дханам̣ ‘‘мама дхана’’нти ман̃н̃анти, тесам̣ ба̄ла̄нам̣ там̣ убхайам̣ дханам̣ катхам̣ кена ну пака̄рена бхависсати, адхаммена самбхататта̄ чират̣т̣хитикам̣ на хоти. антара̄йа̄ ра̄джантара̄йа̄дайо антара̄йа̄ тесам̣ ба̄ла̄нам̣ бхависсанти. йена адхаммавоха̄ра̄дикена йам̣ дханам̣ самбхатам̣, асса адхаммавоха̄ра̄дикасса там̣ самбхатам̣ дханам̣ винассати. мата̄ маранта̄ те ба̄ла̄ саггам̣ сугатим̣ на гаччханти. сугати хи собханехи бхогехи агготи ‘‘сагго’’ти адхиппета̄. етта̄вата̄ еттакена дит̣т̣хадхаммикасампара̄йика̄нам̣ аттахита̄нам̣ ха̄йанена те ба̄ла̄ хата̄ винат̣т̣ха̄ бхаванти нанӯти йоджана̄.

‘‘катхам̣ кхан̣ати атта̄нам̣, катхам̣ миттехи джӣрати;

катхам̣ виват̣т̣ате дхамма̄, катхам̣ саггам̣ на гаччхати’’.

‘‘лобха̄ кхан̣ати атта̄нам̣, луддхо миттехи джӣрати;

лобха̄ виват̣т̣ате дхамма̄, лобха̄ саггам̣ на гаччхатӣ’’ти. –

идам̣ суттампи сам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣ на̄ма. йоджанаттхо па̄кат̣о.

‘‘чаранти ба̄ла̄ думмедха̄, амиттенева аттана̄;

каронта̄ па̄пакам̣ каммам̣, йам̣ хоти кат̣укаппхалам̣.

‘‘на там̣ каммам̣ катам̣ са̄дху, йам̣ катва̄ анутаппати;

йасса ассумукхо родам̣, випа̄кам̣ пат̣исеватӣ’’ти. –

идам̣ суттампи сам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣ на̄ма. думмедха̄ ниппан̃н̃а̄ ба̄ла̄ амиттена па̄пакам̣ каммам̣ катам̣ ива, евам̣ аттана̄ кат̣укаппхалам̣ йам̣ каммам̣ катам̣ хоти, там̣ па̄пакам̣ катам̣ каммам̣ каронта̄ чаранти. йам̣ каммам̣ катва̄ каронто паччха̄ анутаппати, там̣ катам̣ каммам̣ на са̄дху. йасса каммасса випа̄кам̣ родам̣ руданто ассумукхо пат̣исевати, там̣ катам̣ каммам̣ на са̄дхӯти йоджана̄.

‘‘дуккарам̣ дуттитиккхан̃ча…пе… авӣтара̄го’’ти идам̣ суттампи сам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣ на̄ма. суттаттхо ат̣т̣хакатха̄йам̣ виттха̄рато вутто.

‘‘аппамеййам̣ паминанто, кодха видва̄ викаппайе;

аппамеййам̣ пама̄йинам̣, нивутам̣ там̣ ман̃н̃е акиссава’’нти. –

идам̣ суттампи сам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣ на̄ма. идха са̄сане аппамеййам̣ аппамеййагун̣ам̣ кхӣн̣а̄савам̣ пуггалам̣ ‘‘айам̣ кхӣн̣а̄саво пуггало еттакасӣло еттакасама̄дхи еттакапан̃н̃о’’ти паминанто ко путхуджджано викаппайе. аппамеййам̣ кхӣн̣а̄савапуггалам̣ пама̄йинам̣ пама̄йантам̣ там̣ путхуджджанам̣ айам̣ нивутам̣ авакуджджапан̃н̃ам̣ акиссавам̣ апан̃н̃анти ман̃н̃е ман̃н̃а̄мӣти йоджана̄.

‘‘пурисасса хи джа̄тасса, кут̣ха̄рӣ джа̄йате мукхе;

йа̄йа чхиндати атта̄нам̣, ба̄ло дуббха̄ситам̣ бхан̣ам̣.

‘‘на хи саттхам̣ суниситам̣, висам̣ хала̄халам̣ ива;

евам̣ вираддхам̣ па̄тети, ва̄ча̄ дуббха̄сита̄ йатха̄’’ти. –

идам̣ суттампи сам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣ на̄ма. дуббха̄ситам̣ арийӯпава̄дасан̇кха̄там̣ пхарусава̄чам̣ бхан̣ам̣ бхан̣анто ба̄ло дут̣т̣хо пурисо йа̄йа кут̣ха̄рӣсадисийа̄ дуббха̄ситава̄ча̄йа атта̄нам̣ чхиндати, са̄ кут̣ха̄рӣсадисӣ дуббха̄ситава̄ча̄ джа̄тасса пурисасса мукхе джа̄йате джа̄йати, са̄ дуббха̄ситава̄ча̄ мукхе джа̄йати ива, евам̣ суниситам̣ саттхам̣ мукхе на джа̄йати, йатха̄ хала̄халам̣ висам̣ мукхе на джа̄йати, дуббха̄сита̄ ва̄ча̄ апа̄йесу вираддхам̣ пуггалам̣ па̄тети йатха̄, евам̣ суниситам̣ саттхам̣ апа̄йесу на па̄тети, хала̄халам̣ висам̣ апа̄йесу на па̄тетӣти йоджана̄.

92. ‘‘йо ниндийам̣ пасам̣сати, там̣ ва̄ ниндати йо пасам̣сийо;

вичина̄ти мукхена со калим̣, калина̄ тена сукхам̣ на виндати.

‘‘аппаматто айам̣ кали, йо аккхесу дханапара̄джайо;

саббасса̄пи саха̄пи аттана̄, айамева махантатаро кали;

йо сугатесу манам̣ падосайе.

‘‘сатам̣ сахасса̄нам̣ нираббуда̄нам̣, чхаттим̣сатӣ пан̃ча ча аббуда̄ни;

йамарийагарахӣ нирайам̣ упети, ва̄чам̣ манан̃ча пан̣идха̄йа па̄пака’’нти. –

идам̣ суттампи сам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣ на̄ма. йо пуггало ниндийам̣ дуччарам̣ дуссӣлам̣ пуггалам̣ пасам̣сати, со пасам̣сако пуггало мукхена калим̣ вичина̄ти упачина̄ти, тена калина̄ сукхам̣ на виндати. йо суча̄рӣ сӣлава̄ пуггало пасам̣сийо хоти, там̣ ва̄ суча̄рим̣ ва̄ сӣлавантам̣ пуггалам̣ йо пуггало ниндати, со нинданто пуггало мукхена калим̣ вичина̄ти упачина̄ти, тена калина̄ сукхам̣ на виндати.

аттана̄ саха̄пи саббасса дханасса васенапи аккхесу йо дханапара̄джайо бхавати, айам̣ кали айам̣ дханапара̄джайо аппаматто хоти. йо пуггало сугатесу манам̣ падосайе, тасса пуггаласса йо кали бхавати, айамева кали махантатаро хоти.

касма̄? ва̄чан̃ча манан̃ча пан̣идха̄йа арийагарахӣ пуггало йам̣ ка̄лам̣ па̄пакам̣ нирайам̣ упети, со ка̄ло ‘‘сатам̣ сахасса̄нам̣ нираббуда̄нан̃ча чхаттим̣са нираббуда̄ни ча пан̃ча аббуда̄ни ча йасмим̣ ка̄ле ган̣ӣйантӣ’’ти тена ка̄лена само хоти, тасма̄ махантатаро хотӣти йоджана̄.

‘‘йо лобхагун̣е ануйутто…пе…

гаччхаси кхо папатам̣ чираратта’’нти. –

идам̣ суттампи сам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣ на̄ма. йо пуггало лобхагун̣е ануйутто ану пунаппунам̣ йутто хоти, со пуггало ан̃н̃е пуггале вачаса̄ парибха̄сати, ассаддхо кадарийо авадан̃н̃ӯ буддха̄нам̣ ова̄дан̃н̃ӯ на хоти, маччхарӣ песун̣ийам̣ песун̣ийасмим̣ ануйутто хоти.

мукхадугга мукхависама вибхӯта вигатабхӯта анарийа бхӯнаху буддхивина̄сака па̄пака дуккат̣ака̄ри пурисанта пурисала̄мака кали алаккхи аваджа̄тапутта твам̣ нерайико аси. идха ида̄ни бахубха̄н̣ӣ ма̄ хохи.

ахита̄йа раджам̣ аттани ма̄ а̄кираси ма̄ паккхипаси. киббисака̄ри твам̣ санте кхӣн̣а̄саве пуггале гарахаси, бахӯни дуччарита̄ни камма̄ни чараси, чаритва̄ твам̣ чирараттам̣ рачанавирахитам̣ папатам̣ наракам̣ нирайам̣ гаччхаси кхо екам̣сена̄ти йоджана̄.

на̄на̄видхам̣ сам̣килесабха̄гийам̣ суттам̣ а̄чарийена ниддха̄ритам̣, амхехи ча н̃а̄там̣, ‘‘катамам̣ ва̄сана̄бха̄гийам̣ сутта’’нти пуччхитаббатта̄ ‘‘таттха катамам̣ ва̄сана̄бха̄гийам̣ сутта’’нтиа̄ди вуттам̣. таттха̄ти тесу сол̣асасу сам̣килесабха̄гийа̄дӣсу суттесу катамам̣ суттам̣ ва̄сана̄бха̄гийам̣ суттам̣ на̄ма̄ти пуччхати. ‘‘манопуббан̇гама̄ дхамма̄…пе… чха̄йа̄ва анапа̄йинӣ’’ти идам̣ ва̄сана̄бха̄ге пун̃н̃абха̄ге висайе ва̄чакан̃а̄пакабха̄вена паваттанато ва̄сана̄бха̄гийам̣ суттам̣ на̄ма. аттхо па̄кат̣о.

93. ‘‘маха̄на̄мо сакко бхагавантам̣ етадавоча…пе… апа̄пика̄ ка̄лан̇кирийа̄’’ти идам̣ суттампи ва̄сана̄бха̄ге пун̃н̃абха̄ге висайе ва̄чакан̃а̄пакабха̄вена паваттанато ва̄сана̄бха̄гийам̣ суттам̣ на̄ма. аттхо па̄кат̣о.

‘‘сукхака̄ма̄ни бхӯта̄ни, йо дан̣д̣ена на хим̣сати;

аттано сукхамеса̄но, печча со лабхате сукха’’нти. –

идам̣ суттампи ва̄сана̄бха̄гийам̣ суттам̣ на̄ма. аттхо па̄кат̣о.

‘‘гуннам̣ че тарама̄на̄нам̣…пе… ра̄джа̄ че хоти дхаммико’’ти идам̣ суттампи ва̄сана̄бха̄гийам̣ суттам̣ на̄ма. аттхо па̄кат̣о.

94. ‘‘бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати…пе… евам̣ паджа̄на̄тӣ’’ти идам̣ суттампи ва̄сана̄…пе… суттам̣ на̄ма. аттхо па̄кат̣о.

‘‘касма̄ бхагава̄ джанападача̄рикам̣ чаратӣ’’ти пуччхеййа, саттахи ка̄ран̣ехи буддха̄ бхагаванто джанападача̄рикам̣ чаранти. катамехи саттахи? десантарагата̄нам̣ венеййа̄нам̣ винайанаттхам̣, татра т̣хита̄нам̣ уссуккасамуппа̄данаттхам̣, са̄вака̄нам̣ екасмим̣ т̣ха̄не нибаддхава̄санива̄ран̣аттхам̣, аттано ча таттха нибаддхава̄се ана̄сан̇гадассанаттхам̣, самбуддхаваситат̣т̣ха̄ната̄йа деса̄нам̣ четийабха̄васампа̄данаттхам̣, бахӯнам̣ сатта̄нам̣ дассанӯпасан̇камана̄дӣхи пун̃н̃огхаппасаванаттхам̣, авут̣т̣хиа̄диупаддавӯпасаманаттхан̃ча̄ти имехи саттахи ка̄ран̣ехи буддха̄ бхагаванто джанападача̄рикам̣ чарантӣти джанападачаран̣ака̄ран̣ам̣ ведитаббам̣.

‘‘екапуппхам̣ чаджитва̄на, сахассам̣ каппакот̣ийо;

деве чева мануссе ча, сесена париниббуто’’ти. –

идам̣ суттампи ва̄сана̄бха̄гийам̣ суттам̣ на̄ма. сахассам̣ каппакот̣ийоти сахассам̣ аттабха̄вато кот̣ийо.

‘‘ассаттхе харитобха̄се, сам̣вирӯл̣хамхи па̄дапе;

екам̣ буддхагатам̣ сан̃н̃ам̣, алабхим̣хам̣ патиссато.

‘‘аджджа тим̣сам̣ тато каппа̄, на̄бхиджа̄на̄ми дуггатим̣;

тиссо виджджа̄ саччхиката̄, тасса̄ сан̃н̃а̄йа ва̄сана̄’’ти. –

идам̣ суттампи ва̄сана̄бха̄гийам̣ суттам̣ на̄ма. харитобха̄сети харитаобха̄се. алабхим̣ханти ахам̣ алабхим̣.

‘‘пин̣д̣а̄йа косалам̣ пурам̣…пе… випа̄ко хоти ачинтийо’’ти идам̣ суттампи ва̄сана̄бха̄гийам̣ суттам̣ на̄ма. аггапуггало анукампако тан̣ха̄нигха̄тако муни самбуддхо пуребхаттам̣ пин̣д̣а̄йа пин̣д̣ам̣ пат̣игган̣хитум̣ косалам̣ пурам̣ па̄виси.

йасса пурисасса хаттхе саббапуппхехи алан̇като ват̣ам̣сако пуппхават̣ам̣сакова аттхи, со айам̣ пурисо ра̄джамаггена косалапурам̣ пависантам̣ бхиккхусан̇гхапураккхатам̣ девама̄нусапӯджитам̣ самбуддхам̣ аддаса, дисва̄ хат̣т̣хо читтам̣ паса̄деси; паса̄детва̄ самбуддхам̣ упасан̇ками.

упасан̇камитва̄ со айам̣ пасанно хутва̄ сурабхим̣ ван̣н̣авантам̣ манорамам̣ там̣ ват̣ам̣сакам̣ самбуддхасса сехи па̄н̣ӣбхи упана̄меси.

тато буддхасса лапанантара̄ лапанасса ваданасса антара̄ аггисикха̄ ван̣н̣а̄ сахассарам̣си окка̄ пабха̄ никкхами, аббха̄ виджджу никкхамати ива, евам̣ а̄нана̄ сахассарам̣си никкхамитва̄ а̄диччабандхуно сӣсе тиккхаттум̣ падаккхин̣ам̣ каритва̄на париват̣т̣етва̄ муддхани антарадха̄йатха.

а̄нандо аччхарийам̣ аббхутам̣ ломахам̣санам̣ идам̣ па̄т̣иха̄рийам̣ дисва̄ чӣварам̣ екам̣сам̣ каритва̄ етам̣ абрави – ‘‘маха̄муни, ситакаммасса хету ко? там̣ хетум̣ бйа̄карохи, дхамма̄локо бхависсатӣ’’ти.

йасса бхагавато саббадхаммесу н̃а̄н̣ам̣ сада̄ паваттати, кан̇кха̄витаран̣о муни со бхагава̄ кан̇кхим̣ вематикам̣ а̄нандам̣ тхерам̣ етам̣ абрави. а̄нанда, йо сопурисо майи читтам̣ паса̄дайи, со пурисо чатура̄сӣтикаппа̄ни дуггатим̣ на гамиссати, девесу девасобхаггам̣ диббам̣ раджджам̣ паса̄ситва̄ мануджесу рат̣т̣хе сакаларат̣т̣хе мануджиндо ра̄джа̄ бхависсати. со пурисо чаримам̣ паббаджитва̄, дхамматам̣ саччхикатва̄ ча дхутара̄го ват̣ам̣сако на̄ма паччекабуддхо бхависсати.

татха̄гате ва̄ самма̄самбуддхе ва̄ паччекасамбуддхе ва̄ тасса татха̄гатасса са̄ваке ва̄ читте пасаннамхи даккхин̣а̄ аппака̄ на̄ма наттхи.

буддха̄ евам̣ еттака̄ти ачинтийа̄ бхаванти. буддхадхамма̄ буддхагун̣а̄ евам̣ еттака̄ти ачинтийа̄ бхаванти, ачинтийе пасанна̄нам̣ випа̄ко пун̃н̃авипа̄ко евам̣ еттакоти ачинтийо хотӣти етам̣ абравӣти йоджана̄.

96. ‘‘идха̄хам̣, бхиккхаве, екаччам̣ пуггалам̣…пе… айампи аттхо вутто бхагавата̄ ити ме сута’’нти идам̣ суттампи ва̄сана̄бха̄гийам̣ суттам̣ на̄ма. бхиккхаве, идха имасмим̣ са̄сане ахам̣ екаччам̣ пуггалам̣ евам̣ мама четаса̄ екаччасса пуггаласса чето читтам̣ паричча буддхачаккхуна̄ евам̣ паджа̄на̄ми, йатха̄ йена пака̄рена айам̣ пуггало йан̃ча да̄на̄дипат̣ипадам̣ пат̣ипанно, йан̃ча дассана̄димаггам̣ сама̄рул̣хо хутва̄ там̣ пат̣ипадам̣, магган̃ча ирийати паваттети, имамхи имасмин̃ча самайе айам̣ пуггало че ка̄лам̣ кареййа, евам̣ сати а̄бхатам̣ ваттхум̣ никкхипати йатха̄, евам̣ та̄йа пат̣ипада̄йа тена маггена сагге аттаниккхитто бхаве. там̣ кисса хету? бхиккхаве, асса пуггаласса читтам̣ хи йасма̄ пасаннам̣ паса̄дитам̣, тасма̄ никкхитто бхаве. идха са̄сане, локе ва̄ екачче сатта̄ пуггала̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ четопаса̄дахету кхо пана упападжджантӣти евам̣ ахам̣ паджа̄на̄мӣти бхагава̄ етаматтхам̣ авоча. таттха тасмим̣ аттхе сан̇гахавасена паваттам̣ етам̣ ‘‘пасанначиттам̣ н̃атва̄на…пе… саггам̣ со упападжджатӣ’’ти га̄тха̄вачанам̣ вуччати. айампи аттхо бхагавата̄ вутто, ити ме майа̄ сутанти йоджана̄.

‘‘суван̣н̣аччхаданам̣ на̄вам̣…пе… ета̄дисам̣ катапун̃н̃а̄ лабхи’’нти идам̣ суттампи ва̄сана̄бха̄гийам̣ суттам̣ на̄ма. на̄ри девадхӣта̄ суван̣н̣аччхаданам̣ суван̣н̣а̄лан̇ка̄рехи чха̄дитам̣ на̄вам̣ а̄руйха тит̣т̣хаси, поккхаран̣им̣ девапоккхаран̣им̣ ога̄хаси, падумам̣ па̄н̣ина̄ чхиндаси.

девате кена каммена те тава та̄дисо ван̣н̣о та̄дисо а̄нубха̄во та̄дисӣ джути бхавати, девате те тава йе кечи бхога̄ манаса̄ иччхита̄ бхаванти, те бхога̄ ча кена каммена уппаджджанти. девате ме пуччхита̄ твам̣ сам̣са сам̣са̄хи идам̣ саббам̣ кисса каммасса ча пхаланти сакко пуччхати.

девара̄джена пуччхита̄ са̄ девадхӣта̄ аттамана̄ хутва̄ пан̃хам̣ пут̣т̣ха̄ саккасса бйа̄ка̄си. девара̄джа̄ аддха̄нам̣ дӣгхамаггам̣ пат̣ипанна̄ ахам̣ йасассино кассапасса бхагавато манорамам̣ тхӯпам̣ аддассам̣, дисва̄ таттха тхӯпе читтам̣ паса̄десим̣. пасанна̄хам̣ сехи па̄н̣ӣхи падумапуппхехи пӯджесим̣. тассева каммасса идам̣ саббам̣ пхалам̣ випа̄ко бхаве. катапун̃н̃а̄хам̣ ета̄дисам̣ пхалам̣ алабхинти саккасса бйа̄ка̄си. ити ме сутанти маха̄моггалла̄но вадатӣти йоджана̄.

‘‘йатха̄ниддха̄ритасутта̄нийева ва̄сана̄бха̄гийасутта̄ни парипун̣н̣а̄нӣ’’ти ваттаббатта̄ ‘‘да̄накатха̄ сӣлакатха̄ саггакатха̄ пун̃н̃акатха̄ пун̃н̃авипа̄какатха̄ти идам̣ ва̄сана̄бха̄гийа’’нтиа̄ди вуттам̣. таттха йа̄йа десана̄йа да̄нан̃ча да̄напхалан̃ча дасситам̣, са̄ десана̄ да̄накатха̄ на̄ма. йа̄йа десана̄йа сӣлан̃ча сӣлапхалан̃ча дасситам̣, са̄ десана̄ сӣлакатха̄ на̄ма. йа̄йа десана̄йа сагга̄ ча саггесу ниббатта̄пакан̃ча каммам̣ дасситам̣, са̄ саггакатха̄ на̄ма. йа̄йа десана̄йа да̄насӣлабха̄вана̄дивасена дасавидхам̣ пун̃н̃акаммам̣ дасситам̣, са̄ пун̃н̃акатха̄ на̄ма. йа̄йа десана̄йа та̄дисасса пун̃н̃акаммасса вивидхо айам̣ випа̄ко имасса пун̃н̃асса випа̄коти нийаметва̄ дассито, са̄ пун̃н̃авипа̄какатха̄ на̄ма.

дасабаладхара̄нам̣ самма̄самбуддха̄нам̣ уддиссакатесу сарӣрадха̄тум̣ аббхантаре т̣хапетва̄ пам̣сӯхи катесу тхӯпесу йе нара̄ пасанна̄, те нара̄ таттха тхӯпе ка̄рам̣ пун̃н̃ам̣ катва̄ саггесу уппаджджитва̄ памодантӣти йоджана̄. идам̣ суттам̣ ва̄…пе… суттам̣.

97. девапуттасарӣраван̣н̣а̄ девапуттасарӣрасадисаван̣н̣а̄ субхагасан̣т̣хити собхаггайуттасан̣т̣ха̄на̄ саббе джана̄ удакена пам̣сум̣ теметва̄ тхӯпам̣ вад̣д̣хетха, со айам̣ тхӯпо касса пуггаласса тхӯпоти пуччхати.

сугатте сундарагатте девате тасмим̣ тхӯпе пасанна̄ име девамануджа̄ ка̄рам̣ пун̃н̃ам̣ каронта̄ хутва̄ джара̄маран̣ато памуччаре. со айам̣ тхӯпо махесино дасабаладхаммадха̄рино сугатасса тхӯпоти ведитабботи а̄ха̄ти йоджана̄. идам̣ суттам̣ ва̄…пе… суттам̣.

йа̄хам̣ йа̄ ахам̣ махесино тхӯпам̣ чатта̄ри уппала̄ни ча ма̄лан̃ча абхиропайим̣, тена майа̄ катам̣ там̣ пун̃н̃ам̣ ул̣а̄рам̣ вата а̄си ахоси. тато каппато аджджа каппа̄ тим̣сам̣ дхаранти саттхуно тхӯпам̣ пӯджетва̄ таттака̄ни дуггатим̣ на джа̄на̄ми, винипа̄там̣ на гаччха̄мӣти йоджана̄. идам̣ суттам̣ ва̄…пе… суттам̣.

ахам̣ ба̄ттим̣салаккхан̣адхарасса ба̄ттим̣салаккхан̣адхарена сампаннасса виджитавиджайасса локана̄тхасса тхӯпам̣ апӯджесим̣, пӯджетва̄ сатасахассам̣ каппе а̄йукаппе памудито а̄сим̣. майа̄ йам̣ пун̃н̃ам̣ пасутам̣, тена пун̃н̃ена винипа̄там̣ ана̄гантуна ана̄гантва̄ девасобхаггам̣ сампаттим̣ ча девараджджа̄ни ча та̄ни ака̄рим̣. атха ва̄ девасобхагган̃ча майа̄ ка̄ритам̣, раджджа̄ни ча майа̄ ка̄рита̄ни.

адантадамакасса са̄сане йам̣ чаккху пан̃н̃а̄чаккху пан̣ихитам̣, татха̄ читтам̣ йам̣ вимуттачиттам̣ пан̣ихитам̣, там̣ саббам̣ пан̃н̃а̄чаккху вимуттачиттам̣ ме майа̄ ладдхам̣, ахам̣ видхуталата̄сан̇кха̄татан̣ха̄ хутва̄ вимуттачитта̄ пхалавимуттачиттасампанна̄ амхӣти авоча̄ти йоджана̄. идам̣ суттам̣ ва̄…пе… суттам̣.

98. вимуттачитте пхалавимуттачиттасампанне акхиле пан̃чачетокхӣларахите ана̄саве аран̣авиха̄римхи аран̣авиха̄расӣле асан̇гама̄насе алаггама̄насе паччекабуддхасмим̣ са̄ма̄капаттходанаматтамева даккхин̣ам̣ ада̄сим̣.

тасмим̣ паччекабуддхе уттамам̣ дхаммам̣ паччекабодхидхаммам̣ окаппайим̣ ‘‘со уттамо дхаммо аттхӣ’’ти саддахим̣. евам̣ арийавиха̄рена виха̄рӣхи паччекабуддхехи ме мама сан̇гамо като сийа̄ бхаве, куда̄супи ча ахам̣ апеккхава̄ ма̄ бхавеййанти ма̄насам̣ тасмин̃ча дхамме пан̣идхесим̣ ‘‘имина̄ паччекабуддхена ладдхадхаммам̣ ахампи саччхикареййа’’нти читтам̣ пан̣идахим̣.

тассева паччекабуддхе катассева каммасса випа̄като ахам̣ дӣгха̄йукесу амамесу ‘‘мама париггахо’’ти париггаха̄бха̄вена апариггахесу висесага̄мӣсу ахӣнага̄мӣсу курӯсу уттаракурӯсу па̄н̣ӣсу саттесу сахассаккхаттум̣ упападжджатха упападжджим̣.

тассева каммасса випа̄като вичитрама̄ла̄бхаран̣а̄нулепӣсу йасассӣсу парива̄равантесу тидасо дево ахам̣ висит̣т̣хака̄йӯпагато хутва̄ сахассаккхаттум̣ упападжджатха.

тассева каммасса випа̄като ахам̣ вимуттачитто акхӣло ана̄саво хутва̄ хита̄хита̄сӣхи кусала̄кусалавӣтиваттехи антимадехадха̄рибхи имехи паччекабуддхехи, буддхаса̄вакехи ва̄ ме мама сама̄гамо а̄си.

‘‘сӣлавато йам̣ иччхитам̣, там̣ самиджджхате’’ти имам̣ вачанам̣ татха̄гато джино паччаккхам̣ катва̄ авача кхо, йатха̄ йатха̄ йена йена пака̄рена ме манаса̄ вичинтитам̣, татха̄ татха̄ тена тена пака̄рена самиддхам̣ бхавати. айам̣ бхаво антимо бхавоти йоджана̄. идам̣ суттам̣ ва̄…пе… суттам̣.

екатим̣самхи каппамхи джино анеджо анантадассӣ ‘‘сикхӣ’’ти итина̄мако уппаджджи. тасса̄пи бхагавато ра̄джа̄ бха̄та̄ сикхиддхе ча сикхӣ итина̄маке буддхе ча тасса бхагавато дхамме ча абхиппасанно локавина̄йакамхи париниббуте сати дева̄тидевасса наруттамасса махесино випулам̣ махантам̣ самантато га̄вутикам̣ тхӯпам̣ ака̄сим̣.

тасмим̣ тхӯпе балим̣ пӯджа̄балим̣ абхиха̄рӣ мануссо джа̄тисуманам̣ паггайха пахат̣т̣хо пӯджеси. асса мануссасса екам̣ пуппхам̣ ва̄тена пахаритам̣ хутва̄ патитам̣. ахам̣ там̣ патитам̣ екам̣ пуппхам̣ гахетва̄ тассева пуппхаса̄микасса ада̄сим̣.

со мануссо пуппхаса̄мико абхиппасанначитто хутва̄ мам̣ ‘‘твамева етам̣ екам̣ пуппхам̣ пӯджа̄’’ти ада̄си. дада̄сӣти еттха да-ка̄ро а̄гамо. ахам̣ там̣ екам̣ пуппхам̣ гахетва̄ буддхам̣ буддхагун̣ам̣ пунаппунам̣ ануссаранто йасмим̣ каппе абхиропайим̣, тато каппато аджджа каппа̄ тим̣сам̣ ахесум̣. тесу каппесу дуггатим̣ на̄бхиджа̄на̄ми, винипа̄тан̃ча на гаччха̄ми, идам̣ пхалам̣ тхӯпапӯджа̄йа пхаланти авоча̄ти йоджана̄. идам̣ суттам̣ ва̄…пе… суттам̣.

брахмадаттасса брахмадаттана̄макасса ра̄джино капилам̣ на̄ма нагарам̣ сувибхаттам̣ бха̄гато сут̣т̣ху вибхаттам̣, маха̄патхам̣ маха̄патхасампаннам̣ а̄кин̣н̣ам̣, на̄на̄джа̄тикехи мануссехи парипун̣н̣ам̣, иддхам̣ пхӣтан̃ча а̄си.

пан̃ча̄ла̄нам̣ таттха пуруттаме ахам̣ кумма̄сам̣ виккин̣им̣, со ахам̣ йасассинам̣ упарит̣т̣хам̣ упасамӣпе т̣хитам̣ арит̣т̣хам̣ на̄ма самбуддхам̣ паччекабуддхам̣ аддасим̣, дисва̄ хат̣т̣хо читтам̣ паса̄детва̄ наруттамам̣ арит̣т̣хам̣ ме гехасмим̣ йам̣ дхувабхаттам̣ виджджатха виджджи, тена дхувабхаттена нимантесим̣.

йато ча йасмим̣ ка̄ле ча каттико йассам̣ паннарасӣпун̣н̣о, са̄ пун̣н̣ама̄сӣ паннарасӣ упат̣т̣хита̄, тато ча тасмим̣ ка̄ле ча ахам̣ навам̣ дуссайугам̣ гайха арит̣т̣хасса арит̣т̣хана̄макасса паччекабуддхасса упана̄месим̣.

наруттамо анукампако ка̄рун̣ико тан̣ха̄нигха̄тако муни паччекабуддхо пасанначиттам̣ мам̣ н̃атва̄на пат̣игган̣хи.

ахам̣ калйа̄н̣ам̣ буддхаван̣н̣итам̣ каммам̣ каритва̄на деве ча мануссе ча сандха̄витва̄ тато чуто ба̄ра̄н̣асийам̣ нагаре ад̣д̣хе куласмим̣ сет̣т̣хисса екапуттако уппаджджим̣, па̄н̣ехи ча пийатаро а̄сим̣.

тато ча тасмим̣ ка̄ле вин̃н̃утам̣ патто хутва̄ девапуттена чодито ахам̣ па̄са̄да̄ орухитва̄на самбуддхам̣ бхагавантам̣ готамам̣ упасан̇камим̣.

со самбуддхо бхагава̄ готамо анукампа̄йа ме дхаммам̣ адесеси. дуккхам̣ дуккхасаччан̃ча дуккхасамуппа̄дам̣ самудайасаччан̃ча дуккхасса атиккамам̣ ниродхасаччан̃ча арийам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ дуккхӯпасамага̄минам̣ маггам̣ маггасаччан̃ча ити чатта̄ри сачча̄ни десита̄ни, тадуппа̄дакам̣ дхаммам̣ муни бхагава̄ готамо адесайи.

ахам̣ тасса бхагавато готамасса вачанам̣ сутва̄ са̄сане рато хутва̄ вихарим̣, ахам̣ раттиндивам̣ атандито хутва̄ саматхам̣ пат̣ивиджджхим̣.

аджджхаттан̃ча йе а̄сава̄, бахиддха̄ ча йе а̄сава̄ маггена самуччхинна̄ а̄сум̣, саббе те а̄сава̄ ме мама виджджим̣су, пуна на ча уппаджджаре.

дуккхам̣ ‘‘парийантакатам̣ йасса дуккхасса̄’’ти парийантакатам̣ а̄си, айам̣ самуссайо джа̄тимаран̣асам̣са̄ро чаримо антимо а̄си, ида̄ни имасса аттабха̄васса анантарам̣ пунаббхаво мама наттхӣти авоча̄ти йоджана̄. йам̣ на̄на̄видхам̣ ва̄сана̄бха̄гийам̣ суттам̣ уда̄харан̣авасена ниддха̄ритам̣, идам̣ на̄на̄видхам̣ суттам̣ ва̄сана̄бха̄ге пун̃н̃акот̣т̣ха̄се висайе ва̄чакан̃а̄пакабха̄вена паваттанато ва̄сана̄бха̄гийам̣ суттам̣ на̄ма.

на̄на̄видхам̣ ва̄сана̄бха̄гийам̣ суттам̣ а̄чарийена ниддха̄ритам̣, амхехи ча н̃а̄там̣, ‘‘катамам̣ ниббедхабха̄гийам̣ сутта’’нти пуччхитаббатта̄ ‘‘таттха катамам̣ ниббедхабха̄гийам̣ сутта’’нтиа̄ди вуттам̣. таттха тесу сол̣асасу сам̣килесабха̄гийа̄дӣсу суттесу катамам̣ суттам̣ ниббедхабха̄гийам̣ суттам̣ на̄ма̄ти пуччхати.

уддхам̣ брахмалоке адхо ка̄ма̄вачаре бхаве саббадхи саббесу бхавесу виппамутто араха̄ ‘‘айам̣ на̄ма дхаммо ахам̣ асмӣ’’ти ана̄нупассӣ, евам̣ вимутто араха̄ атин̣н̣апуббам̣ огхам̣ апунаббхава̄йа удата̄ри уттин̣н̣оти йоджана̄. идам̣ суттам̣ ниббедхабха̄ге секкхадхамме висайе ва̄чакан̃а̄пакабха̄вена паваттанато ниббедхабха̄гийам̣ суттам̣ на̄ма.

‘‘еттакамева̄’’ти ваттаббатта̄ ‘‘сӣлавато’’тиа̄ди вуттам̣. а̄нанда, сӣлавато пуггаласса ‘‘кинти ме мама авиппат̣иса̄ро джа̄йеййа паваттеййа̄’’ти четана̄ на каран̣ӣйа̄ на ка̄табба̄. а̄нанда, сӣлавато авиппат̣иса̄ро йам̣ джа̄йеййа паваттеййа, еса̄ авиппат̣иса̄расса джа̄йана̄ паваттана̄ дхаммата̄ бхавати. а̄нанда, авиппат̣иса̄рина̄ пуггалена ‘‘кинти ме мама па̄моджджам̣ джа̄йеййа паваттеййа̄’’ти четана̄ на каран̣ӣйа̄, а̄нанда, авиппат̣иса̄рино пуггаласса па̄моджджам̣ йам̣ джа̄йеййа паваттеййа, еса̄ па̄моджджасса джа̄йана̄ паваттана̄ дхаммата̄. сесесупи имасса йоджана̄найа̄нуса̄рена йоджана̄найо гахетаббо. идам̣ суттампи ниббедхабха̄гийам̣ суттам̣ на̄ма.