2. вичайаха̄расампа̄тавибха̄вана̄
53. йена десана̄ха̄расампа̄тена асса̄да̄дайо а̄чарийена вибхатта̄, амхехи ча н̃а̄та̄, со десана̄ха̄расампа̄то парипун̣н̣о, ‘‘катамо вичайаха̄расампа̄то’’ти пуччхитаббатта̄ ‘‘таттха катамо вичайо ха̄расампа̄то’’тиа̄ди вуттам̣. таттха̄ти тесу десана̄ха̄расампа̄та̄дӣсу сол̣асасу ха̄расампа̄тесу катамо сам̣ван̣н̣ана̄висесо вичайаха̄расампа̄то на̄ма̄ти пуччхати. имесу дхаммесу айам̣ дхаммо йена сам̣ван̣н̣ана̄висесена вичайитаббо, со сам̣ван̣н̣ана̄висесо вичайаха̄расампа̄то на̄ма̄ти нийаметва̄ вибхаджитум̣ ‘‘таттха тан̣ха̄’’тиа̄ди вуттам̣. ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана –
‘‘евам̣ десана̄ха̄расампа̄там̣ дассетва̄ ида̄ни вичайаха̄расампа̄там̣ дассенто йасма̄ десана̄ха̄рападаттхавичайо вичайаха̄ро, тасма̄ десана̄ха̄ре випалла̄сахетубха̄вена ниддха̄рита̄йа тан̣ха̄йа кусала̄дивибха̄гапавичайамукхена вичайаха̄расампа̄там̣ дассетум̣ ‘таттха тан̣ха̄ дувидха̄’тиа̄ди а̄раддха’’нти (нетти. ат̣т̣ха. 53) –
вуттам̣. таттха таттха̄ти тасмим̣ ‘‘араккхитена читтена̄’’тиа̄дисуттаттхе десана̄ха̄расампа̄тена сам̣ван̣н̣ите акусаладхамме ‘‘тан̣ха̄’’ти ниддха̄рита̄ саббатан̣ха̄. кусала̄пӣти чатубхӯмаке кусале уддисса паватта̄ тан̣ха̄пи. акусала̄пӣти акусаладхамме уддисса паватта̄ тан̣ха̄пӣти дувидха̄ хотӣти вичайитабба̄. тена вуттам̣ т̣ӣка̄йам̣ – ‘‘кусаладхамма̄рамман̣а̄ти кусаладхамме уддисса паваттаматтам̣ сандха̄йа вуттам̣, на тесам̣ а̄рамман̣апаччайатам̣, идха ‘кусала̄ дхамма̄’ти локуттарадхамма̄нампи адхиппетатта̄’’ти.
‘‘кусала̄ тан̣ха̄ ким̣га̄минӣ, акусала̄ тан̣ха̄ ким̣ га̄минӣ’’ти пуччхитаббатта̄ ‘‘акусала̄ сам̣са̄рага̄минӣ’’тиа̄ди вуттам̣. атха ва̄ ‘‘катамо кусала̄кусалатан̣ха̄нам̣ висесо’’ти пуччхитаббатта̄ ‘‘акусала̄ сам̣са̄рага̄минӣ’’тиа̄ди вуттам̣. ‘‘тан̣ха̄ на̄ма сам̣са̄рага̄минӣ хоту, катхам̣ апачайага̄минӣ’’ти ваттаббатта̄ ‘‘паха̄натан̣ха̄’’ти вуттам̣, паха̄насса хетубхӯта̄ тан̣ха̄ паха̄натан̣ха̄ти аттхо, паха̄таббатан̣хам̣ а̄гамма йам̣ паха̄нам̣ паваттетаббам̣, тена паваттетаббена паха̄нена апачайам̣ гаччхатӣти вуттам̣ хоти.
‘‘ким̣ пана тан̣ха̄йева кусала̄кусала̄ти дуббидха̄, уда̄ху ан̃н̃опи кусала̄кусала̄ти дуббидхо’’ти ваттаббатта̄ ‘‘ма̄нопӣ’’тиа̄ди вуттам̣. ‘‘катамо ма̄но кусало, катамо ма̄но акусало’’ти пуччхитаббатта̄ ‘‘йам̣ ма̄нам̣ нисса̄йа ма̄нам̣ паджахати, айам̣ ма̄но кусало. йо пана ма̄но дуккхам̣ ниббаттайати, айам̣ ма̄но акусало’’ти вуттам̣. таттха йам̣ ма̄нам̣…пе… кусалоти йам̣ ма̄нам̣ нисса̄йа упанисса̄йа паха̄нам̣ паваттитам̣, тена паха̄нена санта̄не уппаджджана̄рахам̣ ма̄нам̣ паджахати, айам̣ упаниссайапаччайабхӯто ма̄но пхалӯпача̄рена кусало. йо пана…пе… акусалоти йо пана ма̄но парахим̣сана̄дивасена паваттама̄но хутва̄ аттано ча парасса ча дуккхам̣ ниббаттайати, айам̣ ма̄но акусалоти вичайитва̄ ведитаббо.
‘‘сам̣са̄ра̄пачайага̄минӣсу та̄су тан̣ха̄су катама̄ апачайага̄минӣ тан̣ха̄ кусала̄’’ти пуччхитаббатта̄ ‘‘кусала̄’’ти вутта̄йа тан̣ха̄йа сарӯпам̣ дассетум̣ ‘‘таттха йам̣ неккхаммасита’’нтиа̄ди вуттам̣. таттха̄ти та̄су сам̣са̄ра̄пачайага̄минӣсу тан̣ха̄бхӯта̄су кусала̄кусала̄су. айам̣ тан̣ха̄ кусала̄ти самбандхо. ‘‘арийа̄ пуггала̄ сантам̣ а̄йатанам̣ йам̣ арийапхаладхаммам̣ саччхикатва̄ упасампаджджа вихаранти, там̣ а̄йатанам̣ арийапхаладхаммам̣ ахам̣ куда̄ссу саччхикатва̄ вихарисса’’нти паттхайантасса тасса кулапуттасса тасмим̣ арийапхале пиха̄ уппаджджати, пиха̄паччайа̄ йам̣ доманассам̣ уппаджджати, идам̣ доманассам̣ ‘‘неккхаммасита’’нти вуччати. айам̣ арийапхале пиха̄сан̇кха̄та̄ тан̣ха̄ кусала̄ анаваджджа̄ анаваджджаарийапхаладхаммам̣ уддисса паваттатта̄ти вичайитаббам̣.
‘‘катхам̣ паватта̄’’ти ваттаббатта̄ ‘‘ра̄гавира̄га̄’’тиа̄ди вуттам̣. йа̄ ра̄гавира̄га̄ четовимутти паттабба̄. тада̄рамман̣а̄ там̣ четовимуттим̣ а̄гамма паватта̄ тан̣ха̄ кусала̄ анаваджджа̄, йа̄ авиджджа̄вира̄га̄ пан̃н̃а̄вимутти паттабба̄, тада̄рамман̣а̄ там̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ а̄гамма паватта̄ тан̣ха̄ кусала̄ анаваджджа̄ти вичайитабба̄. та̄йа пан̃н̃а̄вимуттийа̄ васена бхагавата̄ –
‘‘тасма̄ раккхитачиттасса, самма̄сан̇каппагочаро;
самма̄дит̣т̣хипуреккха̄ро, н̃атва̄на удайаббайам̣;
тхинамиддха̄бхибхӯ бхиккху, сабба̄ дуггатийо джахе’’ти. (уда̄. 32; нетти. 31, 65, 78) –
га̄тха̄йам̣ ‘‘сабба̄ дуггатийо джахе’’ти падам̣ вуттам̣, ‘‘тасса̄ пан̃н̃а̄вимуттийа̄ йо павичайо ка̄таббо, катамо со павичайо’’ти пуччхитаббатта̄ ‘‘тасса̄ ко павичайо’’тиа̄ди вуттам̣. тасса̄ пан̃н̃а̄вимуттийа̄ ко павичайоти че пуччхеййа ‘‘ат̣т̣ха магган̇га̄ни – самма̄дит̣т̣хи самма̄сан̇каппо самма̄ва̄ча̄ самма̄камманто самма̄а̄джӣво самма̄ва̄йа̄мо самма̄сати самма̄сама̄дхӣ’’ти павичайо ведитаббо. ‘‘со павичайо каттха дат̣т̣хаббо’’ти пуччхитаббатта̄ ‘‘со каттха̄’’тиа̄ди вуттам̣. со пан̃н̃а̄вимуттийа̄ павичайо каттха касмим̣ дхамме дат̣т̣хабботи пуччхати. чатуттхе джха̄не па̄рамита̄йа уккам̣сагата̄йа чатуттхаджджха̄набха̄вана̄йа со павичайо дат̣т̣хаббо.
‘‘чатуттхе джха̄не па̄рамита̄йа̄’’ти вуттаматтхам̣ виваритум̣ ‘‘чатуттхе хи джха̄не’’тиа̄ди вуттам̣. йо со чатуттхаджджха̄нала̄бхӣ пуггало чатуттхе джха̄не парисуддхам̣ парийода̄там̣ анан̇ган̣ам̣ вигатӯпаккилесам̣ муду камманийам̣ т̣хитам̣ а̄нен̃джаппаттам̣, ити ат̣т̣хан̇гасаманна̄гатам̣ читтам̣ бха̄вайати, со чатуттхаджджха̄нала̄бхӣ пуггало таттха чатуттхе джха̄не ат̣т̣хавидхам̣ виджджа̄чаран̣ам̣ адхигаччхати. катамам̣ ат̣т̣хавидхам̣? чха абхин̃н̃а̄, две ча висесе ва̄ адхигаччхатӣти йоджана̄. иддхивидха̄дайо пан̃ча, локийа̄бхин̃н̃а̄ чева арахаттамаггапан̃н̃а̄ ча̄ти чха абхин̃н̃а̄. маномайиддхи чева випассана̄н̃а̄н̣ан̃ча̄ти две ча висеса̄ хонти.
‘‘там̣ чатуттхаджджха̄начиттам̣ куто парисуддхам̣…пе… куто а̄нен̃джаппатта’’нти пуччхитаббатта̄ ‘‘там̣ читтам̣ йато парисуддха’’нтиа̄ди вуттам̣. там̣ читтам̣ йато упеккха̄сатипа̄рисуддхибха̄вато парисуддхам̣, тато упеккха̄сатипа̄рисуддхибха̄вато парийода̄там̣ хоти. сукха̄дӣнам̣ паччайагха̄тена йато вӣтара̄га̄дианан̇ган̣абха̄вато анан̇ган̣ам̣, тато вӣтара̄га̄дианан̇ган̣абха̄вато вигатӯпаккилесам̣. йато субха̄витабха̄вато муду, тато субха̄витабха̄вато камманийам̣. йато парисуддха̄дӣсу т̣хитабха̄вато т̣хитам̣, тато парисуддха̄дӣсу т̣хитабха̄вато а̄нен̃джаппаттам̣ хотӣтипи йоджана̄ йутта̄ ат̣т̣хакатха̄йам̣ (нетти. ат̣т̣ха. 53) йугал̣ато а̄гататта̄. саддха̄вӣрийасатисама̄дхипан̃н̃а̄обха̄сехи париггахитабха̄вато а̄нен̃джаппаттам̣. саддха̄йа хи париггахитам̣ читтам̣ пат̣ипаккхе ассаддхийе на ин̃джати на чалати, вӣрийена париггахитам̣ читтам̣ пат̣ипаккхе косадждже на ин̃джати, сатийа̄ париггахитам̣ читтам̣ пат̣ипаккхе пама̄де на ин̃джати, сама̄дхина̄ париггахитам̣ читтам̣ пат̣ипаккхе уддхачче на ин̃джати, пан̃н̃а̄йа париггахитам̣ читтам̣ пат̣ипаккха̄йа авиджджа̄йа на ин̃джати, обха̄сагатам̣ читтам̣ килесандхака̄ре на ин̃джати. ити имехи чхахи дхаммехи париггахитам̣ чатуттхаджджха̄начиттам̣ а̄нен̃джаппаттам̣ хоти. евам̣ ат̣т̣хан̇гасаманна̄гататта̄ чатуттхаджджха̄начиттам̣ чханнам̣ абхин̃н̃а̄н̃а̄н̣а̄нан̃ча маномайиддхивипассана̄н̃а̄н̣а̄нан̃ча адхигамӯпа̄йо хоти, тасма̄ со пан̃н̃а̄вимуттипаричайо чатуттхаджджха̄не дат̣т̣хаббойева̄ти сан̇кхепаттхо. виттха̄рато пана ат̣т̣хакатха̄йам̣ (нетти. ат̣т̣ха. 53) ‘‘таттха упеккха̄сатипа̄рисуддхибха̄вена̄’’тиа̄дина̄ ва̄ ‘‘апаро найо’’тиа̄дина̄ ва̄ вуттойева̄ти амхехи на вутто.
‘‘йесам̣ ра̄га̄диан̇ган̣а̄нам̣ абха̄вена анан̇ган̣ам̣, йесам̣ абхиджджха̄диупаккилеса̄нам̣ абха̄вена вигатӯпаккилесам̣, йа̄йа читтасса т̣хитийа̄ абха̄вена т̣хитам̣, ин̃джана̄йа абха̄вена а̄нен̃джаппаттам̣, те ра̄га̄диан̇ган̣а̄дайо катама̄йа паккха̄’’ти пуччхитаббатта̄ ‘‘таттха ан̇ган̣а̄’’тиа̄ди вуттам̣. таттха̄ти тесу ра̄га̄диан̇ган̣а̄дӣсу ан̇ган̣а̄ ча ра̄га̄диан̇ган̣а̄ ча упаккилеса̄ абхиджджха̄диупаккилеса̄ ча санти, тадубхайам̣ ра̄га̄диан̇ган̣аабхиджджха̄диупаккилесадвайам̣ тан̣ха̄паккхо ра̄га̄диан̇ган̣а̄нам̣ тан̣ха̄сабха̄ватта̄, абхиджджха̄диупаккилеса̄нан̃ча тан̣ха̄йа ануломатта̄. йа̄ ин̃джана̄ пхандана̄ йа̄ ча читтасса ат̣т̣хити анават̣т̣ха̄нам̣ аттхи, айам̣ ин̃джана̄ ат̣т̣хити дит̣т̣хипаккхо ин̃джана̄йа ча ат̣т̣хитийа̄ ча миччха̄бхинивесахетубха̄ватоти павичайо ка̄таббо.
‘‘ким̣ пана чатуттхаджджха̄начиттам̣ ат̣т̣хан̇гасаманна̄гататта̄йева чханнам̣ абхин̃н̃а̄н̃а̄н̣а̄нан̃ча маномайиддхивипассана̄н̃а̄н̣а̄нан̃ча адхигамӯпа̄йо хотӣ’’ти пуччхитаббатта̄ ‘‘чатта̄ри индрийа̄нӣ’’ти вуттам̣. ‘‘тасса чатуттхаджджха̄нала̄бхино, дуккхиндрийам̣ доманассиндрийам̣ сукхиндрийам̣ соманассиндрийам̣ ити чатта̄риндрийа̄ни чатуттхаджджха̄не нируджджханти, тасса чатуттхаджджха̄нала̄бхино упеккхиндрийам̣ авасит̣т̣хам̣ бхавати, тасма̄пи чатуттхаджджха̄начиттам̣ вуттаппака̄ра̄нам̣ ат̣т̣ханнам̣ н̃а̄н̣а̄нам̣ адхигамӯпа̄йо хоти, со ча адхигамӯпа̄йабха̄во чин̣н̣авасӣбха̄вассева бхавеййа, катхам̣ чатуттхаджджха̄наматтала̄бхино чин̣н̣авасӣбха̄во сийа̄’’ти ваттаббатта̄ со чатуттхаджджха̄нала̄бхӣ чатуттхаджджха̄нейева ат̣т̣хатва̄ арӯпасама̄паттийопи евам̣ катва̄ ниббаттети бха̄вети, тасма̄ чин̣н̣авасӣбха̄во хотӣти дассетум̣ ‘‘со упаримам̣ сама̄патти’’нтиа̄ди вуттам̣. тассаттхо ат̣т̣хакатха̄йам̣ (нетти. ат̣т̣ха. 53) виттха̄рато вутто, тасма̄ йоджанаматтам̣ карисса̄ма.
со рӯпа̄вачарачатуттхаджджха̄нала̄бхӣ йога̄вачаро рӯпа̄вачарачатуттхаджджха̄насама̄паттито упаримам̣ а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанасама̄паттим̣ сантато сантатарато манаси кароти. йатха̄вуттам̣ упаримам̣ сама̄паттим̣ сантато манаси карото тасса чатуттхаджджха̄нала̄бхино йога̄вачарасса чатуттхаджджха̄не сан̃н̃а̄ сан̃н̃а̄падха̄на̄ сама̄патти ол̣а̄рика̄ вийа хутва̄ сан̣т̣хахати, пат̣игхасан̃н̃а̄ ча уккан̣т̣ха̄ анабхирати хутва̄ сан̣т̣хахати, со йатха̄вуттена видхина̄ манаси каронто йога̄вачаро саббасо ниравасесато рӯпасан̃н̃а̄нам̣ саматиккама̄ пат̣игхасан̃н̃а̄нам̣ аттхан̇гама̄ на̄наттасан̃н̃а̄нам̣ аманасика̄ра̄ ‘‘а̄ка̄сам̣ ананта’’нти манаси катва̄ паваттама̄нам̣ а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанасама̄паттим̣ саччхикатва̄ упасампаджджа вихарати. рӯпасан̃н̃а̄ рӯпа̄вачарасан̃н̃а̄ пан̃чавидхаабхин̃н̃а̄бхинӣха̄ро хоти. на̄наттасан̃н̃а̄ на̄на̄рамман̣есу вока̄ро акусало паваттати. евам̣ рӯпа̄вачараджджха̄не а̄дӣнавадассӣ хутва̄ та̄ рӯпасан̃н̃а̄на̄наттасан̃н̃а̄йо а̄рамман̣е саматиккамати, асса йога̄вачарасса пат̣игхасан̃н̃а̄ ча аббхаттхам̣ гаччхати. евам̣ имина̄ вуттанайена саматиккамена сама̄хитасса, сантавуттина̄ арӯпа̄вачарасама̄дхина̄ сама̄хитасса йога̄вачарасса обха̄со рӯпа̄вачараджджха̄нобха̄со антарадха̄йати. рӯпа̄нам̣ касин̣арӯпа̄нам̣ джха̄начаккхуна̄ дассанан̃ча антарадха̄йатӣти йоджана̄.
‘‘йена сама̄дхина̄ сама̄хитасса, сама̄хитасса обха̄со ча рӯпа̄нам̣ дассанан̃ча антарадха̄йати, со сама̄дхи киттакехи ан̇гехи саманна̄гато, катхам̣ паччавеккхитаббо’’ти пуччхитаббатта̄ ‘‘со сама̄дхӣ’’тиа̄ди вуттам̣. со сама̄дхӣти йена рӯпа̄рӯпа̄вачарасама̄дхина̄ сама̄хито, со дувидхопи сама̄дхи анабхиджджха̄бйа̄па̄давӣрийа̄рамбхехи тӣхи упака̄ракан̇гехи ча пассаддхисатӣхи двӣхи париккха̄ран̇гехи ча авиккхиттена екена сабха̄ван̇гена ча чхахи ан̇гехи саманна̄гатоти паччавеккхитаббо пунаппунам̣ чинтетаббо саллаккхетаббо. ‘‘катхам̣ каттха паччавеккхитаббо’’ти пуччхитаббатта̄ ‘‘анабхиджджха̄сахагатам̣ ме ма̄насам̣ саббалоке’’тиа̄ди вуттам̣. ‘‘тесу чхасу ан̇гесу киттако саматхо, киттака̄ випассана̄’’ти пуччхитаббатта̄ еттако саматхо, еттака̄ випассана̄ти вибхаджитум̣ ‘‘таттха йан̃ча̄’’тиа̄ди вуттам̣.
54. ‘‘пан̃н̃а̄вимуттӣ’’ти вуттасса арахаттапхаласса сама̄дхисса саматхавипассана̄сан̇кха̄та̄ пуббабха̄гапат̣ипада̄ сама̄дхимукхена а̄чарийена вибхатта̄, ‘‘та̄йа пат̣ипада̄йа лабхитаббо арахаттапхаласама̄дхи киттакена ведитаббо’’ти пуччхитаббатта̄ ‘‘со сама̄дхи пан̃чавидхена ведитаббо’’ти вуттам̣. йо арахаттапхаласама̄дхи саматхавипассана̄пат̣ипада̄йа лабхитаббо, со арахаттапхаласама̄дхи пан̃чавидхена н̃а̄н̣адассанена ведитаббо.
‘‘катхам̣ пан̃чавидхан̃а̄н̣адассанам̣ паччупат̣т̣хитам̣ бхаватӣ’’ти ваттаббатта̄ ‘‘айам̣ сама̄дхӣ’’тиа̄ди вуттам̣. айам̣ арахаттапхаласама̄дхи аппитаппитаккхан̣е пхаласама̄паттисукхатта̄ паччуппаннасукхо хоти, ити паччавеккхантасса асса арахато паччаттамева н̃а̄н̣адассанам̣ паччупат̣т̣хитам̣ бхавати. айам̣ арахаттапхаласама̄дхи а̄йатим̣ сама̄паджджитаббасса арахаттапхаласама̄дхисса упаниссайапаччайатта̄ а̄йатим̣ сукхавипа̄ко хоти, ити паччавеккхантасса…пе… бхавати. айам̣ арахаттапхаласама̄дхи килесаарӣхи а̄ракатта̄ арийо, ка̄ма̄мисават̣т̣а̄мисалока̄миса̄нам̣ абха̄вато нира̄мисо ча хоти, ити паччавеккхантасса…пе… бхавати. айам̣ арахаттапхаласама̄дхи ака̄пурисехи самма̄самбуддхапаччекабуддхаса̄вакабуддхехи севитаббатта̄ ака̄пурисасевито хоти, ити паччавеккхантасса…пе… бхавати. айам̣ арахаттапхаласама̄дхи ан̇гасантакилесадаратхасантатта̄ санто чева дивасампи сама̄паджджантасса атиттикаран̣ато пан̣ӣто ча пат̣иппассаддхакилесена арахата̄ пуггалена ладдхатта̄ пат̣иппассаддхиладдхо ча арахаттамаггасама̄дхисан̇кха̄тена екодибха̄вена адхигататта̄ екодибха̄ва̄дхигато ча сасан̇кха̄рена сапайогена адхигататта̄, нӣваран̣а̄дипаччанӣкадхамме ниггайха анадхигататта̄, ан̃н̃е килесе ва̄ретва̄ анадхигататта̄, арахаттамаггапхалабха̄венева паваттатта̄ насасан̇кха̄раниггайхава̄ритагато хоти, ити паччавеккхантасса асса арахато паччаттамева н̃а̄н̣адассанам̣ паччупат̣т̣хитам̣ бхаватӣти пан̃чавидхена н̃а̄н̣адассанена со арахаттапхаласама̄дхи вичайитва̄ ведитабботи.
‘‘паччуппаннасукха̄дӣсу сама̄дхӣсу киттако саматхо, киттака̄ випассана̄’’ти пуччхитаббатта̄ ‘‘таттха йо ча сама̄дхи паччуппаннасукхо’’тиа̄ди вуттам̣. саматхо, випассана̄ти ча арахаттапхаласаматхавипассана̄ва адхиппета̄, на пуббабха̄гасаматхавипассана̄ти. арахаттапхаласама̄дхи пан̃чавидхена ведитабботи а̄чарийена вутто, ‘‘тасса арахаттапхаласама̄дхисса пуббабха̄гапат̣ипада̄йам̣ вутто сама̄дхи киттакена ведитаббо’’ти пуччхитаббатта̄ ‘‘со сама̄дхи пан̃чавидхена ведитаббо’’ти вуттам̣. йо рӯпа̄вачарачатуттхаджджха̄насама̄дхи пуббабха̄гапат̣ипада̄йам̣ вутто, со рӯпа̄вачарачатуттхаджджха̄насама̄дхи пан̃чавидхена пака̄рена ведитаббо. ‘‘катамена̄’’ти пуччхитаббатта̄ ‘‘пӣтипхаран̣ата̄’’тиа̄ди вуттам̣. пат̣хамадутийаджджха̄несу пан̃н̃а̄ пӣтипхаран̣ата̄ хоти. пат̣хамадутийататийаджджха̄несу пан̃н̃а̄ сукхапхаран̣ата̄ хоти. чатуттхаджджха̄не четопарийапан̃н̃а̄ четопхаран̣ата̄ хоти. диббачаккхупан̃н̃а̄ а̄локапхаран̣ата̄ хоти. джха̄нам̣ паччавеккхитва̄ паваттама̄напан̃н̃а̄ паччавеккхан̣а̄нимиттам̣ хоти. ити пан̃чавидхена пан̃н̃а̄пака̄рена вичайитва̄ ведитабботи. ‘‘тесу пан̃чавидхесу пака̄ресу киттако саматхо, киттака̄ випассана̄’’ти пуччхитаббатта̄ ‘‘таттха йо ча пӣтипхаран̣о’’тиа̄ди вуттам̣.
55. сампайогавасена сама̄дхи а̄чарийена вибхатто, амхехи ча н̃а̄то, ‘‘катхам̣ а̄рамман̣авасена вибхатто’’ти пуччхитаббатта̄ ‘‘даса касин̣а̄йатана̄нӣ’’тиа̄ди вуттам̣. имехи дасахи а̄рамман̣ехи касин̣ехипи сама̄дхи вичинитва̄ ведитабботи. ‘‘тесу дасасу киттако саматхо, киттака̄ випассана̄’’ти пуччхитаббатта̄ ‘‘таттха йан̃ча̄’’тиа̄ди вуттам̣. касин̣анти ча касин̣аман̣д̣алампи парикаммампи пат̣ибха̄ганимиттампи тасмим̣ пат̣ибха̄ганимитте уппаннаджджха̄нампи вуччати, идха пана сасампайуттаджджха̄намева адхиппетам̣.
‘‘ким̣ пана вуттаппака̄ро сама̄дхийева саматхавипассана̄йа йоджетаббо, уда̄ху ан̃н̃опи йоджетаббо’’ти ваттаббатта̄ сатипат̣т̣ха̄на̄дипуббабха̄гапат̣ипада̄бхедена анекабхедабхинно ниравасесо арийамаггопи вичайитва̄ йоджетабботи дассетум̣ ‘‘евам̣ саббо’’тиа̄ди вуттам̣. таттха еванти майа̄ вуттанайена вуттанайа̄нуса̄рена саббо ниравасесо сатипат̣т̣ха̄на̄дипуббабха̄гапат̣ипада̄бхедена анекабхедабхинно арийо магго йоджетаббо. катхам̣? йена йена анабхиджджха̄диа̄ка̄рена паччуппаннасукхата̄диа̄ка̄рена сама̄дхи майа̄ вутто, тена тена анабхиджджха̄диа̄ка̄рена паччуппаннасукхата̄диа̄ка̄рена йо йо арийамагго саматхена йоджетум̣ самбхавати, со со арийамагго саматхена вичайитва̄ йоджайитаббо. йо йо арийамагго випассана̄йа йоджетум̣ самбхавати, со со арийамагго випассана̄йа йоджайитва̄ йоджайитабботи аттхо гахетаббо.
‘‘йехи саматха̄дхит̣т̣ха̄нехи випассана̄дхаммехи йоджайитаббо, те саматха̄дхит̣т̣ха̄на̄ випассана̄дхамма̄ катамехи дхаммехи сан̇гахита̄’’ти пуччхитаббатта̄ ‘‘те тӣхи дхаммехи сан̇гахита̄ аниччата̄йа дуккхата̄йа анаттата̄йа̄’’ти вуттам̣, те саматха̄дхит̣т̣ха̄на̄ випассана̄дхамма̄ ‘‘аниччата̄йа пан̃н̃а̄йа дуккхата̄йа пан̃н̃а̄йа анаттата̄йа пан̃н̃а̄йа̄’’ти тӣхи анупассана̄дхаммехи сан̇гахита̄ ган̣хита̄ти аттхо. аниччата̄дина̄ сахачаран̣ато анупассана̄пан̃н̃а̄пи ‘‘аниччата̄ дуккхата̄ анаттата̄’’ти вуччати.
‘‘йо йогӣ пуггало саматха̄дхит̣т̣ха̄нам̣ випассанам̣ бха̄вайама̄но хоти, со йогӣ пуггало ким̣ бха̄вайатӣ’’ти пуччхитаббатта̄ ‘‘со саматхавипассанам̣ бха̄вайама̄но’’тиа̄ди вуттам̣.
саматхавипассана̄дӣни бха̄вайама̄но пуггало ра̄гачарито досачарито мохачаритоти тивидхо, ‘‘таттха катамо пуггало катамена катамена вимоккхамукхена ниййа̄ти, катама̄йам̣ катама̄йам̣ сиккханто, катамам̣ катамам̣ паджаханто, катамам̣ катамам̣ анупагаччханто, катамам̣ катамам̣ париджа̄нанто, катамам̣ катамам̣ пава̄хенто, катамам̣ катамам̣ ниддхунанто, катамам̣ катамам̣ ваменто, катамам̣ катамам̣ нибба̄пенто, катамам̣ катамам̣ уппа̄т̣енто, катамам̣ катамам̣ виджат̣енто ниййа̄тӣ’’ти пуччхитаббатта̄ ‘‘ра̄гачарито пуггало’’тиа̄ди вуттам̣. ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана ‘‘ида̄ни йесам̣ пуггала̄нам̣ йаттха сиккханта̄нам̣ висесато ниййа̄намукха̄ни, йесан̃ча килеса̄нам̣ пат̣ипаккхабхӯта̄ни тӣн̣и вимоккхамукха̄ни, техи саддхим̣ та̄ни дассетум̣ ‘ра̄гачарито’тиа̄ди вутта’’нти вуттам̣. тассаттхопи ат̣т̣хакатха̄йам̣ (нетти. ат̣т̣ха. 55) вуттойева.
‘‘касма̄ тӣн̣и вимоккхамукха̄ни бха̄вайанто тайо кхандхе бха̄вайатӣ’’ти ваттаббатта̄ ‘‘таттха сун̃н̃атавимоккхамукха’’нтиа̄ди вуттам̣. таттха̄ти тесу тӣсу вимоккхамукхесу. сун̃н̃атавимоккхамукхам̣ пан̃н̃а̄ккхандхо анатта̄нупассана̄йа пан̃н̃а̄падха̄натта̄. анимиттавимоккхамукхам̣ сама̄дхиккхандхо аничча̄нупассана̄йа сама̄дхипадха̄натта̄. аппан̣ихитавимоккхамукхам̣ сӣлаккхандхо дуккха̄нупассана̄йа сӣлападха̄натта̄. ити тӣхи вимоккхамукхехи тин̣н̣ам̣ кхандха̄нам̣ сан̇гахитатта̄ тӣн̣и вимоккхамукха̄ни бха̄вайанто со йогӣ пуггало тайо кхандхе бха̄вайатийева̄ти пан̃н̃а̄падха̄на̄дибха̄во ат̣т̣хакатха̄йам̣ (нетти. ат̣т̣ха. 55) вутто. тайо кхандхе бха̄вайанто арийам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣ бха̄вайати. ‘‘касма̄ бха̄вайатӣ’’ти ваттаббатта̄ ка̄ран̣ам̣ дассетум̣ ‘‘таттха йа̄’’тиа̄ди вуттам̣.
тин̣н̣ам̣ кхандха̄нам̣ арийаат̣т̣хан̇гикамаггабха̄во вибхатто, амхехи ча джа̄нито, ‘‘катхам̣ саматхавипассана̄бха̄во джа̄нитаббо’’ти ваттаббатта̄ тин̣н̣ам̣ кхандха̄нам̣ саматхавипассана̄бха̄вам̣ дассетум̣ ‘‘таттха сӣлаккхандхо ча̄’’тиа̄ди вуттам̣. ‘‘йо йогӣ пуггало саматхавипассанам̣ бха̄вети, тасса йогино пуггаласса бхаван̇га̄ни катамам̣ бха̄ванам̣ гаччхантӣ’’ти пуччхитаббатта̄ ‘‘йо саматхавипассанам̣ бха̄вети, тасса̄’’тиа̄ди вуттам̣. ка̄йо ча читтан̃ча две бхаван̇га̄ни упапаттибхавасса ан̇га̄ни бха̄ванам̣ вад̣д̣ханам̣ гаччханти. сӣлан̃ча сама̄дхи ча две пада̄ни две па̄да̄ бхаваниродхага̄минӣ пат̣ипада̄ бха̄ванам̣ вад̣д̣ханам̣ гаччханти.
‘‘катхам̣ гаччхантӣ’’ти ваттаббатта̄ ‘‘со хоти бхиккхӯ’’тиа̄ди вуттам̣. бха̄витака̄йоти бха̄вито ка̄йо ка̄йаа̄бхисама̄ча̄рико, ка̄йасам̣варо ва̄ йена бхиккхуна̄ти бха̄витака̄йо. сесесупи еса найо. ка̄йе ка̄йаа̄бхисама̄ча̄рике, ка̄йасам̣варе ва̄ бха̄вийама̄не сати самма̄камманто, самма̄ва̄йа̄мо ча две дхамма̄ бха̄ванам̣ гаччханти ка̄йасама̄ча̄расӣлатта̄. сӣле ва̄ча̄сам̣вараа̄джӣвасам̣варавасена паватте сӣле бха̄вийама̄не сати самма̄ва̄ча̄ ча самма̄а̄джӣво ча две дхамма̄ бха̄ванам̣ гаччханти ва̄ча̄дисам̣варасӣлатта̄. читте читтасам̣варавасена паватте читте бха̄вийама̄не сати самма̄сати ча самма̄сама̄дхи ча две дхамма̄ бха̄ванам̣ гаччханти читтасам̣варасӣлатта̄. пан̃н̃а̄йа бха̄вийама̄на̄йа сати самма̄дит̣т̣хи ча самма̄сан̇каппо ча две дхамма̄ бха̄ванам̣ гаччханти сама̄натта̄, упака̄ракатта̄ ча. самма̄сан̇каппена хи пунаппунам̣ сан̇каппантасса пан̃н̃а̄ вад̣д̣хатӣти.
‘‘самма̄камманто ча самма̄ва̄йа̄мо ча две дхамма̄ ка̄йавасенева вибхатта̄ вичетабба̄ ким̣, уда̄ху читтавасена вибхатта̄ вичетабба̄ ки’’нти пуччхитаббатта̄ ‘‘таттха йо ча самма̄камманто’’тиа̄ди вуттам̣. ка̄йасучаритачетана̄бхӯто йо ча самма̄камманто, там̣сахито йо ча самма̄ва̄йа̄мо сийа̄ ка̄йико, виратибхӯто йо ча самма̄камманто, там̣сахито йо ча самма̄ва̄йа̄мо сийа̄ четасико, таттха тесу ка̄йикачетасикабхӯтесу самма̄каммантасамма̄ва̄йа̄месу йо самма̄каммантасамма̄ва̄йа̄мо ка̄йасан̇гахо, со самма̄каммантасамма̄ва̄йа̄мо ка̄йе ка̄йаа̄бхисама̄ча̄рике, ка̄йасам̣варе ва̄ бха̄вите сати бха̄ванам̣ гаччхати. йо самма̄каммантасамма̄ва̄йа̄мо читтасан̇гахо, со самма̄каммантасамма̄ва̄йа̄мо читте читтасам̣варе бха̄вите сати бха̄ванам̣ гаччхатӣти йоджана̄.
‘‘саматхавипассанам̣ бха̄вайанто со йогӣ пуггало киттакам̣ адхигамам̣ гаччхатӣ’’ти вичайитаббатта̄ ‘‘со саматхавипассанам̣ бха̄вайанто’’тиа̄ди вуттам̣. пан̃чавидхам̣ арийамагга̄дхигамам̣ дассетум̣ ‘‘кхиппа̄дхигамо ча̄’’тиа̄ди вуттам̣. тассаттхо ат̣т̣хакатха̄йам̣ (нетти. ат̣т̣ха. 55) вибхатто. ‘‘кена катамо адхигамо хотӣ’’ти пуччхитаббатта̄ ‘‘таттха саматхена̄’’тиа̄ди вуттам̣.
56. ‘‘араккхитена читтена̄’’тиа̄дисуттаттхо венеййа̄нам̣ арахаттапхалавимуттимукхена а̄чарийена вичайито вибхатто, амхехи ча н̃а̄то, ‘‘десакасса дасабаласаманна̄гатасса даса бала̄ни катхам̣ вичайитабба̄нӣ’’ти пуччхитаббатта̄ ‘‘таттха йо десайати, со дасабаласаманна̄гато’’тиа̄ди вуттам̣. ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана –
‘‘ити маха̄тхеро ‘тасма̄ раккхитачиттасса̄’ти га̄тха̄йа васена арахаттапхалавимуттимукхена вичайаха̄расампа̄там̣ ниддисанто, десана̄кусалата̄йа анекехи суттаппадесехи тасса̄ пуббабха̄гапат̣ипада̄йа бха̄вана̄висеса̄нам̣ бха̄вана̄нисам̣са̄нан̃ча вибхаджанавасена на̄наппака̄рато вичайаха̄рам̣ дассетва̄, ида̄ни дасаннам̣ татха̄гатабала̄нампи васена там̣ дассетум̣ ‘таттха йо десайатӣ’тиа̄дима̄ха̄’’ти –
вуттам̣. таттха таттха̄ти тесу саматхавипассанам̣ бха̄вайантесу са̄ситаббаса̄сакесу. дасабаласаманна̄гато йо десако саттха̄ ‘‘араккхитена читтена̄’’тиа̄дидхаммам̣ десети, ова̄дена са̄ваке на висам̣ва̄дайати, тасса десакасса саттхуно даса бала̄ни вичайитабба̄нӣти йоджана̄.
‘‘кинти десетӣ’’ти пуччхитаббатта̄ ‘‘со тивидха’’нтиа̄ди вуттам̣. тесу дасасу татха̄гатабалесу т̣ха̄на̄т̣т̣ха̄нан̃а̄н̣ам̣ пат̣хамам̣ татха̄гатабалам̣ на̄ма, ‘‘там̣ балам̣ катхам̣ вичайитабба’’нти пуччхитаббатта̄ ‘‘со татха̄ овадито’’тиа̄ди вуттам̣. аттхо ат̣т̣хакатха̄йам̣ (нетти. ат̣т̣ха. 56) вутто, па̄л̣ивасенапи па̄кат̣о. ‘‘етам̣ т̣ха̄нам̣ на виджджатӣ’’ти джа̄нанам̣ ат̣т̣ха̄нан̃а̄н̣ам̣ на̄ма, ‘‘етам̣ т̣ха̄нам̣ виджджатӣ’’ти джа̄нанам̣ т̣ха̄нан̃а̄н̣ам̣ на̄ма̄ти т̣ха̄на̄т̣т̣ха̄на̄нам̣ джа̄нанан̃а̄н̣ам̣ пат̣хамам̣ татха̄гатабалам̣ вичайитаббанти адхиппа̄йо ведитаббо. (1)
57. т̣ха̄на̄т̣т̣ха̄нан̃а̄н̣ам̣ пат̣хамам̣ татха̄гатабалам̣ а̄чарийена вичайитам̣ вибхаттам̣ амхехи ча н̃а̄там̣, ‘‘катхам̣ саббаттхага̄минипат̣ипада̄н̃а̄н̣ам̣ дутийататха̄гатабалам̣ вичайитабба’’нти пуччхитаббатта̄ ‘‘ити т̣ха̄на̄т̣т̣ха̄ната̄’’ти вуттам̣. ‘‘айам̣ пат̣ипада̄ имасмим̣ бхаве га̄минӣ, айам̣ пат̣ипада̄ имасмим̣ бхаве га̄минӣ’’ти саббаттха га̄минийа̄ пат̣ипада̄йа джа̄нанан̃а̄н̣ам̣ саббаттхага̄минипат̣ипада̄н̃а̄н̣ам̣ на̄ма̄ти саббаттхага̄минипат̣ипада̄н̃а̄н̣ам̣ дутийам̣ татха̄гатабалам̣ вичайитаббанти адхиппа̄йо. (2)
59. саббаттхага̄минипат̣ипада̄н̃а̄н̣ам̣ дутийам̣ татха̄гатабалам̣ а̄чарийена вичайитам̣, амхехи ча н̃а̄там̣, ‘‘катхам̣ анекадха̄туна̄на̄дха̄тун̃а̄н̣ам̣ татийам̣ татха̄гатабалам̣ вичайитабба’’нти пуччхитаббатта̄ ‘‘ити саббаттхага̄минӣ пат̣ипада̄’’тиа̄ди вуттам̣. ‘‘айам̣ дха̄ту ча айам̣ дха̄ту ча анекадха̄ту на̄ма, айам̣ дха̄ту ча айам̣ дха̄ту ча на̄на̄дха̄ту на̄ма̄’’ти анекадха̄туна̄на̄дха̄тӯнам̣ джа̄нанан̃а̄н̣ам̣ анекадха̄туна̄на̄дха̄тун̃а̄н̣ам̣ на̄ма̄ти анекадха̄туна̄на̄дха̄тун̃а̄н̣ам̣ татийам̣ татха̄гатабалам̣ вичайитаббанти. (3)
60. анекадха̄туна̄на̄дха̄тун̃а̄н̣ам̣ татийам̣ татха̄гатабалам̣ а̄чарийена вичайитам̣ вибхаттам̣, амхехи ча н̃а̄там̣, ‘‘катхам̣ сатта̄нам̣ на̄на̄дхимуттиката̄н̃а̄н̣ам̣ чатуттхам̣ татха̄гатабалам̣ вичайитабба’’нти пуччхитаббатта̄ ‘‘ити анекадха̄туна̄на̄дха̄тукасса локасса̄’’тиа̄ди вуттам̣. ‘‘име сатта̄ евам̣ адхимутта̄, име сатта̄ евам̣ адхимутта̄’’ти сатта̄нам̣ адхимуччана̄нам̣ джа̄нанан̃а̄н̣ам̣ сатта̄нам̣ на̄на̄дхимуттиката̄н̃а̄н̣ам̣ на̄ма̄ти сатта̄нам̣ на̄на̄дхимуттиката̄н̃а̄н̣ам̣ чатуттхам̣ татха̄гатабалам̣ вичайитаббанти. (4)
сатта̄нам̣ на̄на̄дхимуттиката̄н̃а̄н̣ам̣ чатуттхам̣ татха̄гатабалам̣ а̄чарийена вибхаттам̣, амхехи ча н̃а̄там̣, ‘‘катхам̣ випа̄кавематтата̄н̃а̄н̣ам̣ пан̃чамам̣ татха̄гатабалам̣ вичайитабба’’нти пуччхитаббатта̄ ‘‘ити те йатха̄дхимутта̄ ча̄’’тиа̄ди вуттам̣. ‘‘евам̣ адхимутта̄нам̣ сатта̄нам̣ идам̣ каммам̣ кан̣хам̣, имасса кан̣хакаммасса айам̣ випа̄ко. идам̣ каммам̣ суккам̣, имасса суккакаммасса айам̣ випа̄ко’’ти евама̄дӣхи випа̄ка̄нам̣ на̄наттаджа̄нанан̃а̄н̣ам̣ випа̄кавематтата̄н̃а̄н̣ам̣ на̄ма̄ти випа̄кавематтата̄н̃а̄н̣ам̣ пан̃чамам̣ татха̄гатабалам̣ вичайитаббанти.
62. випа̄кавематтата̄н̃а̄н̣ам̣ пан̃чамам̣ татха̄гатабалам̣ а̄чарийена вичайитам̣, амхехи ча н̃а̄там̣, ‘‘катхам̣ джха̄на̄нам̣ сам̣килесавода̄навут̣т̣ха̄нан̃а̄н̣ам̣ чхат̣т̣хам̣ татха̄гатабалам̣ вичайитабба’’нти пуччхитаббатта̄ ‘‘ити татха̄ сама̄динна̄на’’нтиа̄ди вуттам̣. ‘‘евам̣ сама̄динна̄нам̣ камма̄нам̣ джха̄на̄нам̣ вимоккха̄нам̣ сама̄дхӣнам̣ сама̄паттӣнам̣ айам̣ сам̣килесо, идам̣ вода̄нам̣, идам̣ вут̣т̣ха̄нам̣, евам̣ сам̣килиссати, евам̣ вода̄йати, евам̣ вут̣т̣хахатӣ’’ти джха̄на̄нам̣ сам̣килесавода̄навут̣т̣ха̄на̄нам̣ ана̄варан̣ан̃а̄н̣ам̣ джха̄на̄нам̣ сам̣килесавода̄навут̣т̣ха̄нан̃а̄н̣ам̣ на̄ма̄ти джха̄на̄нам̣ сам̣килесавода̄навут̣т̣ха̄нан̃а̄н̣ам̣ чхат̣т̣хам̣ татха̄гатабалам̣ вичайитаббанти. (5)
63. джха̄на̄нам̣ сам̣килесан̃а̄н̣ам̣ чхат̣т̣хам̣ татха̄гатабалам̣ а̄чарийена вичайитам̣, ‘‘катхам̣ индрийапаропарийаттавематтата̄н̃а̄н̣ам̣ саттамам̣ татха̄гатабалам̣ вичайитабба’’нти пуччхитаббатта̄ ‘‘ити тассева сама̄дхисса̄’’тиа̄ди вуттам̣. ‘‘евам̣ а̄дхипатеййат̣т̣хена индрийа̄ни, евам̣ акампийат̣т̣хена бала̄нӣ’’ти джа̄нанена саха ‘‘айам̣ мудиндрийо, айам̣ маджджхиндрийо, айам̣ тиккхиндрийо’’ти парасатта̄нам̣ парапуггала̄нам̣ индрийабала̄нам̣ амудумаджджха̄дхиматтата̄джа̄нанан̃а̄н̣ам̣амудумаджджха̄дхиматтата̄джа̄нанан̃а̄н̣ам̣ индрийапаропарийаттавематтата̄н̃а̄н̣ам̣ на̄ма̄ти индрийапаропарийаттавематтата̄н̃а̄н̣ам̣ саттамам̣ татха̄гатабалам̣ вичайитаббанти. (6)
64. индрийапаропарийаттан̃а̄н̣ам̣ саттамам̣ татха̄гатабалам̣ а̄чарийена вичайитам̣, ‘‘катхам̣ пуббенива̄са̄нуссатин̃а̄н̣ам̣ ат̣т̣хамам̣ татха̄гатабалам̣ вичайитаббам̣, катхам̣ диббачаккхун̃а̄н̣ам̣ навамам̣ татха̄гатабалам̣ вичайитабба’’нти пуччхитаббатта̄ ‘‘ити таттха йам̣ анекавихита’’нтиа̄ди вуттам̣. ‘‘екам̣ джа̄ти’’нтиа̄дина̄ джа̄тивасена ва̄ ‘‘евам̣на̄мо’’тиа̄дина̄ на̄маготтаван̣н̣а̄ха̄расукхадуккхапат̣исам̣ведана̄йа парийантавасена ва̄ са̄ка̄расса сауддесасса анекавихитапуббенива̄сасса там̣там̣бхавасса асесато джа̄нанан̃а̄н̣ам̣ пуббенива̄са̄нуссатин̃а̄н̣ам̣ на̄ма̄ти пуббенива̄са̄нуссатин̃а̄н̣ам̣ ат̣т̣хамам̣ татха̄гатабалам̣ вичайитаббанти. (7)
чавама̄наупападжджама̄нахӣнапан̣ӣтасуван̣н̣адуббан̣н̣асугатадуггатайатха̄каммӯпага̄нам̣ сатта̄нам̣ асесато чутӯпапа̄та̄нам̣ джа̄нанан̃а̄н̣ам̣ диббачаккхун̃а̄н̣ам̣ на̄ма̄ти диббачаккхун̃а̄н̣ам̣ навамам̣ татха̄гатабалам̣ вичайитаббанти. (8-9)
пуббенива̄са̄диат̣т̣хаманавамам̣ татха̄гатабалам̣ а̄чарийена вичайитам̣ вибхаттам̣, ‘‘катхам̣ сабба̄саваккхайан̃а̄н̣ам̣ дасамам̣ татха̄гатабалам̣ вичайитабба’’нти пуччхитаббатта̄ ‘‘ити таттха йа’’нтиа̄ди вуттам̣. бодхимӯле сам̣килесама̄раниханам̣ н̃а̄н̣ам̣ уппаннам̣, идам̣ килесама̄раниханам̣ н̃а̄н̣ам̣ сабба̄саваккхайан̃а̄н̣ам̣ на̄ма̄ти сабба̄саваккхайан̃а̄н̣ам̣ дасамам̣ татха̄гатабалам̣ вичайитаббанти айам̣ сан̇кхепаттхо. виттха̄рато пана па̄л̣ито ча ат̣т̣хакатха̄то ча йатипота̄нампи па̄кат̣о бхавеййа̄ти ман̃н̃итва̄ на дассито.(10)
‘‘еттакова вичайаха̄расампа̄то парипун̣н̣о’’ти ваттаббатта̄ ‘‘нийутто вичайо ха̄расампа̄то’’ти вуттам̣. йе йе суттаппадесаттха̄ вутта̄, те те суттаппадесаттха̄ йена йена сам̣ван̣н̣ана̄висесабхӯтена вичайаха̄расампа̄тена вичайитабба̄, со со сам̣ван̣н̣ана̄висесабхӯто вичайаха̄расампа̄то нийутто йатха̄рахам̣ нӣхаритва̄ йуджджитабботи аттхо гахетабботи.
ити вичайаха̄расампа̄те саттибала̄нурӯпа̄ рачита̄
вибха̄вана̄ нит̣т̣хита̄.
пан̣д̣итехи пана…пе… гахетабботи.