2. уддесава̄рааттхавибха̄вана̄

1. евам̣ сан̇гахава̄рена сан̇кхепато дассите ха̄ра̄дайо ида̄ни вибха̄гена дассетум̣ ‘‘таттха катаме сол̣аса ха̄ра̄’’тиа̄дидесана̄ а̄раддха̄. атха ва̄ сол̣асаха̄ра̄дисамуда̄йа̄ нетти на̄ма майа̄ маха̄качча̄нена ниддит̣т̣ха̄ти вутта̄, ‘‘катаме те сол̣аса ха̄ра̄’’ти пуччхитаббатта̄ вуттам̣ ‘‘таттха сол̣аса ха̄ра̄’’тйа̄ди. таттха таттха̄ти тесу сол̣асаха̄ра̄дӣсу. десана̄ ха̄ро, вичайо ха̄ро…пе… са̄ма̄ропано ха̄роти име сол̣аса ха̄ра̄ти дат̣т̣хабба̄.

таттха саббаса̄дха̄ран̣атта̄ ха̄рападасса вачанаттхо пат̣хамам̣ ваттаббо. кенат̣т̣хена ха̄ра̄ти? харӣйанти етехӣти ха̄ра̄. етехи сам̣ван̣н̣ана̄висесехи сам̣ван̣н̣ийесу суттагеййа̄дӣсу ан̃н̃а̄н̣асам̣сайавипалла̄са̄ харӣйанти, ити ан̃н̃а̄н̣а̄дихаран̣ака̄ран̣атта̄ ‘‘етехӣ’’ти падена ниддит̣т̣ха̄ сам̣ван̣н̣ана̄висеса̄ ха̄ра̄ на̄ма, хара-дха̄туйа̄ а̄чарийасса вачӣбхедасаддо, там̣самут̣т̣ха̄пако читтуппа̄до ча мукхйаттхо, венеййа̄нам̣ сам̣ван̣н̣етаббасуттасса аттхаджа̄нана̄дин̃а̄н̣асампайуттачиттуппа̄до ка̄ран̣ӯпача̄раттхо, тасса упаниссайапаччайабхӯта̄нам̣ сам̣ван̣н̣ана̄висеса̄нам̣ упаниссайапаччайасатти пхалӯпача̄раттхо, ити-саддена са̄ упаниссайапаччайасаттийева пара̄масӣйати. там̣саттисампанна̄ сам̣ван̣н̣ана̄висеса̄ н̣а-паччайаттха̄ хонти. еса найо еварӯпесу т̣ха̄несупи. виттха̄ро ат̣т̣хакатха̄йам̣ (нетти. ат̣т̣ха. 1) вутто ева.

аса̄дха̄ран̣ато пана десӣйати ета̄йа̄ти десана̄. ета̄йа сам̣ван̣н̣ана̄йа сам̣ван̣н̣етаббасуттаттхо десӣйати сам̣ван̣н̣ӣйати сам̣ван̣н̣ана̄нуса̄рена н̃а̄пӣйати, ити н̃а̄панака̄ран̣атта̄ ‘‘ета̄йа̄’’ти падена ниддит̣т̣ха̄ висесасам̣ван̣н̣ана̄ десана̄ на̄ма, на па̄л̣идесана̄, па̄л̣идесана̄йа сам̣ван̣н̣етаббасам̣ван̣н̣ана̄бха̄вена сахачаран̣ато ва̄ десана̄. кин̃ча̄пи ан̃н̃е ха̄ра̄ десана̄па̄л̣исан̇кха̄тасса суттасса аттхасам̣ван̣н̣ана̄бха̄вато десана̄йа сахача̄рино хонти, айам̣ пана ха̄ро йебхуййена йатха̄рутавасенева вин̃н̃а̄йама̄натта̄ па̄л̣идесана̄йа саха чаратӣти ваттаббатам̣ арахати, на татха̄ паре. на хи асса̄да̄дӣнаваниссаран̣а̄дисандассаналаккхан̣арахита̄ па̄л̣идесана̄ аттхи, айан̃ча ха̄ро асса̄да̄дисандассаналаккхан̣оти.

вичийанти етена̄ти вичайо. етена сам̣ван̣н̣ана̄висесена сутте падапан̃ха̄дайо вичийанти, ити вича̄ран̣ака̄ран̣атта̄ со сам̣ван̣н̣ана̄висесо вичайо на̄ма. катваттха̄дхикаран̣аттха̄пи лаббханти. сам̣ван̣н̣етаббасуттена падапан̃ха̄дивичайаналаккхан̣о сам̣ван̣н̣ана̄висесо вичайо ха̄ро.

йутта̄йутти вича̄рӣйати ета̄йа̄ти йутти. ета̄йа висесасам̣ван̣н̣ана̄йа саббесам̣ ха̄ра̄нам̣ бхӯмигочара̄нам̣ йутта̄йутти вича̄рӣйати, ити вича̄ран̣ака̄ран̣атта̄ ‘‘ета̄йа̄’’ти падена ниддит̣т̣ха̄ висесасам̣ван̣н̣ана̄ йутти на̄ма. идха уттарападалопо дат̣т̣хаббо, йуттийа̄ вича̄ран̣а̄, вича̄ран̣ӣйабха̄вена сахачаран̣ато ва̄ йутти. саббаха̄ра̄нам̣ бхӯмигочара̄нам̣ йутта̄йуттивича̄ран̣алаккхан̣о сам̣ван̣н̣ана̄висесо йутти ха̄ро.

падати паваттети пхалам̣ етена̄ти падам̣, ка̄ран̣ам̣. т̣ханти тит̣т̣ханти еттха пхала̄ни тада̄йаттавуттита̄йа̄ти т̣ха̄нам̣, ка̄ран̣ам̣. падан̃ча там̣ т̣ха̄нан̃ча̄ти падат̣т̣ха̄нам̣, а̄саннака̄ран̣ам̣. сутте а̄гатадхамма̄нам̣ падат̣т̣ха̄нам̣ вича̄рӣйати ета̄йа̄ти падат̣т̣ха̄на̄, висесасам̣ван̣н̣ана̄, вича̄ран̣алопова, сутте а̄гатадхамма̄нам̣ падат̣т̣ха̄на̄нам̣, тесан̃ча падат̣т̣ха̄на̄нам̣ вича̄ран̣алаккхан̣о сам̣ван̣н̣ана̄висесо падат̣т̣ха̄но ха̄ро.

сутте авутта̄пи сама̄налаккхан̣а̄ дхамма̄ лаккхӣйанти етена сам̣ван̣н̣ана̄висесена̄ти лаккхан̣о, сутте вуттена дхаммена сама̄налаккхан̣а̄нам̣ дхамма̄нам̣ авутта̄нампи ниддха̄ран̣алаккхан̣о сам̣ван̣н̣ана̄висесо лаккхан̣о ха̄ро.

сутте дассийама̄на̄ ниббачана̄дайо чатта̄ропи вийӯхӣйанти вибха̄гена сампин̣д̣ӣйанти еттха, етена ва̄ти бйӯхо, чатуннам̣ ниббачана̄дӣнам̣ бйӯхо чатубйӯхо. ниббачана̄дхиппа̄йабйан̃джана̄нан̃чева десана̄нида̄насса ча пубба̄парена саддхим̣ сандассаналаккхан̣о сам̣ван̣н̣ана̄висесо чатубйӯхо ха̄ро.

десана̄йа гахитадхаммена сабха̄га̄, висабха̄га̄ ча дхамма̄ а̄ват̣т̣ӣйанти еттха, етена ва̄ти а̄ват̣т̣о, десана̄йа гахитадхамма̄нам̣ сабха̄гависабха̄гадхаммавасена а̄ват̣т̣аналаккхан̣о сам̣ван̣н̣ана̄висесо а̄ват̣т̣о ха̄ро.

аса̄дха̄ран̣а̄са̄дха̄ран̣а̄нам̣ сам̣килесадхамме, вода̄надхамме ча са̄дха̄ран̣а̄са̄дха̄ран̣ато, падат̣т̣ха̄нато, бхӯмито ча вибхаджаналаккхан̣о сам̣ван̣н̣ана̄висесо вибхатти ха̄ро.

сутте ниддит̣т̣ха̄ дхамма̄ пат̣ипаккхавасена париваттӣйанти имина̄, еттха ва̄ти париватто, сутте ниддит̣т̣ха̄нам̣ дхамма̄нам̣ пат̣ипаккхато париваттаналаккхан̣о сам̣ван̣н̣ана̄висесо париваттано ха̄ро.

сутте вуттасса екассева аттхасса ва̄чакам̣ вивидхам̣ вачанам̣ еттха сам̣ван̣н̣ана̄висесети вивачанам̣, вивачанамева вевачанам̣, сутте вутте екасмим̣ аттхе анекапарийа̄йасаддайоджана̄лаккхан̣о сам̣ван̣н̣ана̄висесо вевачано ха̄ро.

сутте вутта̄ аттха̄ пака̄рехи н̃а̄пӣйанти имина̄, еттха ва̄ти пан̃н̃атти, екекасса дхаммасса анека̄хи пан̃н̃аттӣхи пан̃н̃а̄петабба̄ка̄ралаккхан̣о сам̣ван̣н̣ана̄висесо пан̃н̃атти ха̄ро.

сутта̄гата̄ дхамма̄ пат̣иччасамуппа̄да̄дӣсу отарӣйанти ануппавесӣйанти еттха, етена ва̄ти отаран̣о, пат̣иччасамуппа̄да̄димукхехи суттаттхасса отаран̣алаккхан̣о сам̣ван̣н̣ана̄висесо отаран̣о ха̄ро.

сутте падападаттхапан̃ха̄рамбха̄ содхӣйанти сама̄дхӣйанти еттха, етена ва̄ти содхано, сутте падападаттхапан̃ха̄рамбха̄нам̣ содханалаккхан̣о сам̣ван̣н̣ана̄висесо содхано ха̄ро.

са̄ман̃н̃ависесабхӯта̄ дхамма̄ вина̄ викаппена адхит̣т̣хӣйанти ануппаваттӣйанти еттха, етена ва̄ти адхит̣т̣ха̄но, сутта̄гата̄нам̣ дхамма̄нам̣ авикаппанавасена са̄ман̃н̃ависесаниддха̄ран̣алаккхан̣о сам̣ван̣н̣ана̄висесо адхит̣т̣ха̄но ха̄ро.

йо хету чева паччайо ча пхалам̣ парикароти абхисан̇кхароти, ити со хету чева паччайо ча париккха̄ро, йо сам̣ван̣н̣ана̄висесо там̣ париккха̄рам̣ хетун̃чева паччайан̃ча а̄чиккхати, ити со сам̣ван̣н̣ана̄висесо париккха̄ро на̄ма. сутте а̄гатадхамма̄нам̣ париккха̄расан̇кха̄те хетупаччайе ниддха̄ретва̄ сам̣ван̣н̣ана̄лаккхан̣о сам̣ван̣н̣ана̄висесо париккха̄ро ха̄ро.

сутте а̄гатадхамма̄ падат̣т̣ха̄на̄димукхена сама̄ропӣйанти еттха, етена ва̄ти сама̄ропано, сутте а̄гатадхамма̄нам̣ падат̣т̣ха̄навевачанабха̄вапаха̄насама̄ропанавича̄ран̣алаккхан̣о сам̣ван̣н̣ана̄висесо сама̄ропано ха̄ро. бха̄васа̄дханавасена̄пи саббаттха вачанаттхо ваттабботи тасса̄пи васена йоджетаббанти. сесам̣ сам̣ван̣н̣ана̄нуса̄рена н̃а̄таббанти.

‘‘таттха катаме сол̣аса ха̄ра̄ десана̄’’тйа̄дина̄ ха̄расарӯпам̣ вуттам̣, киматтхам̣ ‘‘тасса̄нугӣти’’тйа̄ди вуттанти? анугӣтига̄тха̄йа сукхаггахан̣аттхам̣ пуна ‘‘тасса̄нугӣти десана̄ вичайо йутти’’тйа̄ди вуттам̣. таттха тасса̄ти ха̄руддесасса. анугӣтӣти ану паччха̄ га̄йанага̄тха̄. пан̃чадасоти пан̃чадасамо. сол̣асоти сол̣асамо. аттхато асам̣кин̣н̣а̄ти десана̄дипадаттхато лаккхан̣аттхато сан̇карато рахита̄. тена вуттам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘со ча несам̣ асан̇каро лаккхан̣аниддесе супа̄кат̣о хотӣ’’ти. сесам̣ сам̣ван̣н̣ана̄нуса̄рена н̃а̄таббанти. ‘‘кечи ха̄ра̄ кехичи ха̄рехи сам̣кин̣н̣а̄ вийа диссанти, касма̄ асам̣кин̣н̣а̄ти н̃а̄табба’’нти ваттаббатта̄ вуттам̣ ‘‘етесан̃чева̄’’тиа̄ди. таттха етесан̃чева бхаватӣти етесам̣ сол̣асаннам̣ ха̄ра̄нам̣ йатха̄ йена̄ка̄рена асан̇каро хоти, татха̄ асан̇кара̄ка̄рена бхавати. айати паваттати найавибхаттӣти айа̄, виттха̄рена айа̄ти виттха̄ратайа̄, та-ка̄ро миссакадоса̄пагаматтха̄йа а̄гато, найавибхаттивисесавачанам̣. найена н̃а̄йена вибхатти найавибхатти, на пан̃чанайавибхатта̄ха̄ра̄нам̣ виттха̄рена паватта̄ н̃а̄йавибхатти татха̄ асан̇кара̄ка̄рена бхавати тасмим̣ асам̣кин̣н̣а̄ти н̃а̄табба̄ти адхиппа̄йо.

2. сол̣аса ха̄ра̄ сарӯпато вутта̄, амхехи ча вин̃н̃а̄та̄, ‘‘катаме пан̃ча найа̄’’ти ваттаббабха̄вато татха̄ пуччхитва̄ сарӯпато уддиситум̣ ‘‘таттха катаме пан̃ча найа̄’’тйа̄ди вуттам̣. ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана ‘‘евам̣ ха̄ре уддиситва̄ ида̄ни найе уддиситум̣ ‘таттха катаме’тиа̄ди вутта’’нти (нетти. ат̣т̣ха. 2) вуттам̣. ‘‘таттха найанти сам̣килесе, вода̄не ча вибха̄гато н̃а̄пентӣти найа̄, нӣйанти ва̄ та̄ни еттха, етехи ва̄ти найа̄’’тиа̄дина̄ (нетти. ат̣т̣ха. 2) ат̣т̣хакатха̄йам̣ виттха̄рена вачанаттхо вутто. нӣ-дха̄туйа̄ нандийа̄ват̣т̣а̄динайа̄нуса̄рена сам̣килесе, вода̄не ча а̄ламбитва̄ паватто н̃а̄н̣асампайуттачиттуппа̄до мукхйаттхо, нандийа̄ват̣т̣а̄динайа̄нам̣ упаниссайапаччайасатти пхалӯпача̄рато гахита̄, ити-саддо там̣ пхалӯпача̄рато гахитасаттим̣ пара̄маси, там̣саттисахита̄ нандийа̄ват̣т̣а̄динайа̄ а-паччайаттха̄.

тан̣ха̄авиджджа̄хи сам̣килесапаккхасса суттасса, саматхавипассана̄хи вода̄напаккхасса суттасса чатусаччайоджанамукхена найаналаккхан̣о сам̣ван̣н̣ана̄висесо нандийа̄ват̣т̣о найо. таттха чатусаччанти тан̣ха̄ ча авиджджа̄ ча бхавамӯлатта̄ самудайасаччам̣, авасеса̄ тебхӯмака̄ дхамма̄ дуккхасаччам̣, саматхавипассана̄ маггасаччам̣, тена паттабба̄ асан̇кхатадха̄ту ниродхасаччанти.

тӣхи авайавехи лобха̄дӣхи сам̣килесапаккхе, тӣхи авайавехи алобха̄дӣхи ча вода̄напаккхе пуккхало собханоти типуккхало, акусаламӯлехи сам̣килесапаккхасса, кусаламӯлехи вода̄напаккхасса суттаттхасса чатусаччайоджанамукхена найаналаккхан̣о сам̣ван̣н̣ана̄висесо типуккхало.

сӣхасса бхагавато виккӣл̣итам̣ еттха найети сӣхавиккӣл̣ито, субхасан̃н̃а̄дӣхи випалла̄сехи сакаласам̣килесапаккхасса, саддхиндрийа̄дӣхи вода̄напаккхасса суттаттхасса чатусаччайоджанамукхена найаналаккхан̣о сам̣ван̣н̣ана̄висесо сӣхавиккӣл̣итанайо.

аттханайаттайадиса̄бха̄вена кусала̄дидхамма̄нам̣ а̄лочанам̣ диса̄лочанам̣. тасса тасса аттханайасса йоджанаттхам̣ катесу суттасса аттхависсаджджанесу йе вода̄на̄дайо, сам̣килесика̄ ча тасса тасса найасса диса̄бхӯта̄ дхамма̄ суттато ниддха̄ретва̄ катхита̄, тесам̣ йатха̄вуттадхамма̄нам̣ читтенева ‘‘айам̣ пат̣хама̄ диса̄, айам̣ дутийа̄ диса̄’’тиа̄дина̄ а̄лочанам̣ диса̄лочанам̣.

татха̄ а̄лочита̄нам̣ дхамма̄нам̣ аттханайаттайайоджане сама̄найанато ан̇кусо вийа̄ти ан̇кусо, тасса тасса найасса диса̄бхӯта̄нам̣ кусала̄дидхамма̄нам̣ сама̄найанам̣ ан̇кусо найо.

лан̃джетӣти лан̃джако. йо найо суттаттхам̣ лан̃джети пака̄сети, ити лан̃джанато пака̄санато со найо лан̃джако на̄ма, найо ча со лан̃джако ча̄ти найалан̃джако. найалан̃джако пат̣хамо нандийа̄ват̣т̣о на̄ма, найалан̃джако дутийо типуккхало на̄ма, найалан̃джако татийо сӣхавиккӣл̣ито на̄ма̄ти йоджетаббо.

уггата̄нам̣ висесена уггатоти уттамо, там̣ уттамам̣. гата̄ти н̃а̄та̄, мата̄ти аттхо. ‘‘мата̄’’ти ва̄ па̄т̣хо. сесаметтха вуттанайа̄нуса̄ренапи сам̣ван̣н̣ана̄нуса̄ренапи джа̄нитаббанти.

йатха̄вуттанайависесасам̣ван̣н̣ана̄йа т̣ӣка̄йам̣ –

‘‘самӯха̄дим̣ упа̄да̄йа локасан̇кетасиддха̄ воха̄раматтата̄ саммутисабха̄во, патхавӣпхасса̄дӣнам̣ каккхал̣апхусана̄дилаккхан̣ам̣ параматтхасабха̄во. айан̃хеттха сан̇кхепо – йасмим̣ бхинне, итара̄похе ва̄ читтена кате на татха̄ буддхи, идам̣ саммутисаччам̣ йатха̄ гхат̣е, сасамбха̄раджале ча, таббипарийа̄йена параматтхасачча’’нти –

вачане гхат̣акатхалаа̄паджалакаддама̄дисан̇кха̄там̣ самӯха̄дим̣ упа̄да̄йа локасса пуббе гхат̣акатхалаа̄паджалакаддама̄дисан̇кетасиддха̄ гхат̣акатхалаа̄паджалакаддама̄дивоха̄раматтата̄ саммутисабха̄во сан̇кетавасена авитатхатта̄. патхавӣа̄дӣнам̣ каккхал̣а̄дилаккхан̣ам̣, пхасса̄дӣнам̣ пхусана̄дилаккхан̣ам̣ параматтхасабха̄во. ‘‘йади евам̣ гхат̣а̄дике абхинне ва̄ а̄па̄дике ва̄ анурӯпена ӯнабха̄вена аппаваттама̄не ва̄ сати саммутибха̄во хоту, бхинне ва̄ ӯне ва̄ катхам̣ саммутибха̄во бхавеййа, патхавӣпхасса̄дӣнампи бхиджджама̄натта̄, каккхал̣апхусана̄дӣнан̃ча патхавӣпхасса̄дӣхи анан̃н̃атта̄ катхам̣ параматтхасабха̄во бхавеййа, катамена сан̇кхепена аттхена саммутисабха̄во, параматтхасабха̄во ча амхехи джа̄нитаббо’’ти ваттаббабха̄вато ‘‘айан̃хеттха сан̇кхепо’’тиа̄дима̄ха. таттха еттха̄ти етесу саммутисабха̄вапараматтхасабха̄весу айам̣ найо вуччама̄но сан̇кхепо аттхо дат̣т̣хаббо.

йасмим̣ гхат̣а̄дике бхинне сати тато гхат̣а̄дито итаро катхала̄дибха̄во читтена пуббе катена йатха̄ йена катхала̄дивоха̄рена бхавати, йасмим̣ а̄па̄дике самбха̄раджала̄дике ӯнабха̄вена паваттама̄не сати ва̄ тато а̄па̄дито итаро каддама̄дибха̄во читтена пуббе катена йатха̄ йена каддама̄дивоха̄рена бхавати, татха̄ тена воха̄рена буддхи катхала̄дисабха̄ваджа̄нанам̣ каддама̄дисабха̄ваджа̄нанам̣ бхавати, идам̣ абхинне гхат̣а̄дикам̣ ва̄ бхинне катхала̄дикам̣ ва̄ анӯне а̄па̄дикам̣ ва̄ ӯне каддама̄дикам̣ ва̄ саббам̣ саммутисаччам̣ хотвева. ‘‘каддамасмим̣ бхинне, каддамасмим̣ ӯне ва̄ сати итаро саммутисабха̄во’’ти пуччхитаббабха̄вато ‘‘гхат̣е, самбха̄раджале ча̄’’ти вуттам̣.

саммутисаччасабха̄во тумхехи вутто, амхехи ча н̃а̄то, ‘‘катамо параматтхасаччасабха̄во’’ти ваттаббабха̄вато ‘‘таббипарийа̄йена параматтхасачча’’нти вуттам̣. патхавӣа̄дӣнам̣ каккхал̣а̄дилаккхан̣ато итарасса пхусана̄дилаккхан̣асса асамбхавато, пхасса̄дӣнан̃ча пхусана̄дилаккхан̣ато итарасса каккхал̣а̄дилаккхан̣асса асамбхавато патхавӣпхасса̄дӣнам̣ лаккхал̣апхусана̄дилаккхан̣ам̣ параматтхасаччам̣ хотвева̄ти имасмим̣ сан̇кхепаттхе гахите кочи виродхо наттхӣти адхиппа̄йоти.

3. пан̃ча найа̄ сарӯпато а̄чарийена уддит̣т̣ха̄, амхехи ча вин̃н̃а̄та̄, ‘‘йа̄ни пада̄ни ат̣т̣ха̄раса мӯлапада̄ни уддит̣т̣ха̄ни, катама̄ни та̄нӣ’’ти пуччхитаббатта̄ та̄ни сарӯпато дассетум̣ ‘‘таттха катама̄ни ат̣т̣ха̄раса мӯлапада̄ни’’тйа̄дима̄ха. ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана ‘‘евам̣ найепи уддиситва̄ ида̄ни мӯлапада̄ни уддиситум̣ ‘таттха катама̄нӣ’тиа̄ди а̄раддха’’нти вуттам̣. таттха кусала̄ни нава пада̄ни, акусала̄ни нава пада̄ни ат̣т̣ха̄раса мӯлапада̄нӣти дат̣т̣хабба̄нӣти йоджана̄. мӯланти патит̣т̣хаханти етехи найа̄, патит̣т̣ха̄навибха̄га̄ ча̄ти мӯла̄ни, паданти патит̣т̣хаханти еттха найа̄, пат̣т̣ха̄навибха̄га̄, адхигама̄ ча̄ти пада̄ни, вуттаппака̄рат̣т̣хена мӯла̄ни ча та̄ни пада̄ни ча̄ти мӯлапада̄ни. куччхите па̄падхамме салайантӣти кусала̄ни, кусе ра̄га̄дайо лунантӣти кусала̄ни, куса̄ вийа лунантӣти кусала̄ни, кусена н̃а̄н̣ена ла̄табба̄ни паваттетабба̄нӣти кусала̄ни. кусала̄нам̣ пат̣ипаккха̄нӣти акусала̄ни а-саддо четтха пат̣ипаккхаттхоти.

нава пада̄ни кусала̄ни, нава пада̄ни акусала̄нӣти ган̣анапариччхедато, джа̄тибхедато ча уддит̣т̣ха̄ни, ‘‘катама̄ни та̄нӣ’’ти пуччхитаббатта̄ нава пада̄ни акусала̄ни пачча̄саттинйа̄йена сарӯпато дассетум̣ ‘‘катама̄ни нава пада̄ни акусала̄нӣ’’тиа̄ди вуттам̣. ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана –

‘‘евам̣ ган̣анапариччхедато, джа̄тибхедато ча мӯлапада̄ни дассетва̄ ида̄ни сарӯпато дассенто сам̣килесапаккхам̣йева пат̣хамам̣ уддисати ‘тан̣ха̄’тиа̄дина̄’’ти (нетти. ат̣т̣ха. 3) –

вуттам̣. таттха рӯпа̄дике кхандхе тасати паритасатӣти тан̣ха̄. авиндийам̣ ка̄йадуччарита̄дим̣ виндатӣти авиджджа̄, виндийам̣ ка̄йасучарита̄дим̣ на виндатӣти авиджджа̄, виджджа̄йа пат̣ипаккха̄ти ва̄ авиджджа̄. луббханти тена̄ти лобхо, луббхатӣти ва̄ лобхо, луббханам̣ ва̄ лобхо. досамохесупи есева найо. асубхе рӯпаккхандха̄дике ‘‘субха’’нти паватта̄ сан̃н̃а̄ субхасан̃н̃а̄. дуккхадуккха̄дике ‘‘сукха’’нти паватта̄ сан̃н̃а̄ сукхасан̃н̃а̄. аничче сан̇кха̄радхамме ‘‘ничча’’нти паватта̄ сан̃н̃а̄ ниччасан̃н̃а̄. анаттасабха̄весу чаккха̄дӣсу кхандхесу ‘‘атта̄’’ти паватта̄ сан̃н̃а̄ аттасан̃н̃а̄. йаттха̄ти йесу падесу саббо акусалапаккхо сан̇гахам̣ самосаран̣ам̣ гаччхати, та̄ни пада̄ни акусала̄нӣти йоджана̄. сан̇гахам̣ ган̣анам̣. самосаран̣ам̣ сама̄ропанам̣.

паччанӣкадхамме уддхачча̄дике нӣваран̣е самети вӯпасамети тадан̇гавиккхамбханавасена̄ти саматхо. сан̇кха̄ре аничча̄дӣхи вивидхехи а̄ка̄рехи пассатӣти випассана̄. лобхасса пат̣ипаккхо алобхо. досасса пат̣ипаккхо адосо. мохасса пат̣ипаккхо амохо. еттха̄пи а-саддо пат̣ипаккхаттхо, на абха̄ваттха̄дикоти адхиппа̄йо. асубхе рӯпаккхандха̄дике, чаккха̄димхи ва̄ ‘‘асубха’’нти паватта̄ сан̃н̃а̄падха̄начиттуппа̄да̄ асубхасан̃н̃а̄, висесато ка̄йа̄нупассана̄сатипат̣т̣ха̄нам̣. дуккхадуккхата̄дӣсу ‘‘дуккха’’нти паватта̄ сан̃н̃а̄падха̄начиттуппа̄да̄ дуккхасан̃н̃а̄, висесато ведана̄нупассана̄сатипат̣т̣ха̄нам̣. аничче кхандха̄дике випарин̣а̄мадхамме ‘‘аничча’’нти паватта̄ сан̃н̃а̄падха̄начиттуппа̄да̄ аниччасан̃н̃а̄, висесато читта̄нупассана̄сатипат̣т̣ха̄нам̣. анаттасабха̄ве кхандхе, чаккха̄димхи ва̄ ‘‘анатта̄’’ти паватта̄ сан̃н̃а̄падха̄начиттуппа̄да̄ анаттасан̃н̃а̄, висесато дхамма̄нупассана̄сатипадха̄нам̣. пан̃н̃а̄сатисӣсена хи паватта̄ айам̣ десана̄. тена вуттам̣ бхагавата̄ ‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, сатибалам̣ дат̣т̣хаббам̣? чатӯсу сатипат̣т̣ха̄несу, еттха сатибалам̣ дат̣т̣хабба’’нти. йаттха̄ти йесу падесу саббо кусалапаккхо сан̇гахам̣ самосаран̣ам̣ гаччхати, та̄ни пада̄ни кусала̄нӣти йоджана̄.

удда̄нанти уддхам̣ да̄нам̣ раккхан̣ам̣ удда̄нам̣, сан̇гахавачананти аттхо. удда̄не авутте сати хет̣т̣ха̄ вуттасса аттхасса виппакин̣н̣абха̄во динно вийа бхавеййа, тасма̄ виппакин̣н̣абха̄васса нива̄ран̣аттхам̣ удда̄нанти адхиппа̄йо. чатуро ча випалла̄са̄ти субхасукханиччааттасан̃н̃а̄. килеса̄ бхаванти еттха навападесӯти бхӯмӣ, килеса̄нам̣ бхӯмӣти килесабхӯмӣ, килесапаваттанат̣т̣ха̄на̄ни нава пада̄нӣти вуттам̣ хоти.

чатуро сатипат̣т̣ха̄на̄ти асубхадуккхааниччаанаттасан̃н̃а̄. индрийабхӯмӣти саддха̄дӣнам̣ вимуттипарипа̄чаниндрийа̄нам̣ бхӯмӣ паваттанат̣т̣ха̄на̄ни самосаран̣ат̣т̣ха̄на̄ни.

навахи кусалападехи кусалапаккха̄ йуджджанти йоджӣйанти, навахи акусалападехи акусалапаккха̄ йуджджанти йоджӣйанти. навахи кусалападехи саха кусалапаккха̄ йуджджанти йуджджанта̄ бхаванти, навахи акусалападехи саха акусалапаккха̄ йуджджанти йуджджанта̄ бхавантӣти уддесава̄ре вутта̄васесо сам̣ван̣н̣ана̄нуса̄рена виджа̄нитаббо.

ити саттибала̄нурӯпа̄ рачита̄

уддесава̄расса аттхавибха̄вана̄ нит̣т̣хита̄.