2. а̄рамман̣апаччайаниддесаван̣н̣ана̄
2. уппаджджанаккхан̣ейева̄ти еттха уппа̄дато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва бхан̇га̄ уддхам̣ паджджанам̣ гаманам̣ паваттанам̣ уппаджджанам̣, тасса кхан̣о, тасмим̣ уппаджджанаккхан̣ети евам̣ ва̄ аттхо дат̣т̣хаббо. еван̃хи сати уппаджджанасаддена уппаннасаддена вийа саббе паваттама̄набха̄ва̄ сан̇гахита̄ хонти, на уппа̄даматтам̣. тена̄ти чаккхувин̃н̃а̄н̣а̄дӣнам̣ ваттама̄наккхан̣ейева рӯпа̄дӣнам̣ а̄рамман̣апаччайаттена. ана̄ламбийама̄на̄нанти саббена саббам̣ на̄ламбийама̄на̄нанти аттхо. ан̃н̃атха̄ хи йатха̄вутта̄нам̣ рӯпа̄дӣнам̣ йада̄ а̄рамман̣апаччайатта̄бха̄во, тада̄ ана̄ламбийама̄ната̄ва̄ти. саббарӯпа̄нӣти сабба̄ни рӯпа̄йатана̄ни, йаттака̄ни та̄ни а̄па̄тхагата̄ни йогйадесе т̣хита̄ни, та̄ни сабба̄нӣти аттхо. саха на хонтӣти екаджджхам̣ а̄рамман̣ам̣ на хонти. сатипи хи анекесам̣ екаджджхам̣ а̄па̄тхагамане йаттха йаттха пубба̄бхого, там̣ там̣йева а̄рамман̣ам̣ хоти, на саббам̣. нӣла̄дисан̇гха̄тавасена четам̣ вуттам̣, на паччекам̣ нӣла̄дирӯпа̄йатанаматтавасена. самудита̄нийева хи рӯпа̄йатана̄ни чаккхувин̃н̃а̄н̣асса а̄рамман̣ам̣, на висум̣ висунти дха̄тувибхан̇гаван̣н̣ана̄йам̣ дасситойам̣ найо. йам̣ пана ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘те те висум̣ висум̣ а̄рамман̣апаччайо хонтӣ’’типи вуттам̣, тампи йатха̄вуттамеваттхам̣ сандха̄йа вуттам̣. ан̃н̃атха̄ рӯпа̄йатанам̣ маниндрийагочарам̣ на̄ма на сийа̄. садда̄дӣсупи есева найо. тенева̄ха ‘‘татха̄ садда̄дайопӣ’’ти. ‘‘саха на хонтӣ’’ти вуттаматтхам̣ па̄л̣ийа̄ вибха̄ветум̣ ‘‘йам̣ йанти хи вачанам̣ рӯпа̄дӣни бхиндатӣ’’ти а̄ха.
‘‘йе ете’’тиа̄дико пуримо аттхо, ‘‘на екато хонтӣ’’тиа̄дико пана паччхимо, ‘‘сабба̄рамман̣ата̄дивасена ва̄ идха̄пи аттхо гахетаббо’’ти касма̄ вуттам̣. на хи ‘‘йам̣ йам̣ ва̄ пана̄раббха̄’’ти имисса̄ па̄л̣ийа̄ вийа ‘‘йам̣ йам̣ дхаммам̣ а̄раббха̄’’ти имасса па̄т̣хасса пурато мановин̃н̃а̄н̣асса сабба̄рамман̣ата̄ на̄гата̄. вуттан̃хи ‘‘саббе дхамма̄ мановин̃н̃а̄н̣адха̄туйа̄ там̣сампайуттака̄нан̃ча дхамма̄нам̣ а̄рамман̣апаччайена паччайо’’ти. на хи анантарамева па̄л̣ийам̣ сарӯпато а̄гатаматтхам̣ гахетва̄ падантарам̣ сам̣ван̣н̣етаббам̣. таттха хи ‘‘рӯпа̄рамман̣ам̣ ва̄’’тиа̄дина̄ нийамавасена чха а̄рамман̣а̄ни ватва̄ ‘‘йам̣ йам̣ ва̄ пана̄раббха̄’’ти вачанам̣ сабба̄рамман̣ата̄дидассананти йуттамеветанти, идха пана сабба̄рамман̣атам̣ ватва̄ пуна ‘‘йам̣ йам̣ дхаммам̣ а̄раббха̄’’ти вуччама̄нам̣ сабба̄рамман̣ата̄дассананти катхамидам̣ йуджджеййа? кама̄бха̄вопи ‘‘саббе дхамма̄’’ти ависесавачаненева сиддхо а̄рамман̣а̄нупуббийа̄ва аггахитатта̄. на хи манодха̄туйа̄ вийа мановин̃н̃а̄н̣адха̄туйа̄ идха а̄рамман̣а̄ни анупуббато гахита̄ни, таттха вийа ва̄ етенева нийама̄бха̄вопи сам̣ван̣н̣итоти ведитаббо. тасма̄ ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттанайеневеттха аттхо гахетаббо.
паваттанти паваттанам̣. надийа̄ санданам̣ паббатасса т̣ха̄нанти хи вутта̄ авиратамавиччхедана̄йам̣ татха̄паваттикирийа̄ва. тена̄ха ‘‘авиратам̣ авиччхиннам̣ сандантӣ’’ти. еванти йатха̄ ‘‘сандантӣ’’ти ваттама̄навачанам̣ вуттам̣, евам̣ ‘‘йе йе дхамма̄ уппаджджантӣ’’ти саббасан̇гахавасена уппаджджанасса гахитатта̄ а̄рамман̣апаваггато ‘‘уппаджджантӣ’’ти ваттама̄навачанам̣ вуттанти аттхо. тена̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘саббака̄ласан̇гахавасена̄’’тиа̄ди. татха̄ ча вуттам̣ ‘‘атӣта̄на̄гата…пе… адхиппа̄йо’’ти, атӣта̄на̄гатапаччуппанна̄нам̣ читтачетасика̄нанти аттхо. самуда̄йавасена̄ти читтена ра̄сӣкаран̣авасена. адхиппа̄йоти имина̄ ваттама̄нупача̄рена вина̄ва ‘‘йе йе дхамма̄ уппаджджантӣ’’ти еттха ваттама̄наттхам̣ сакка̄ йоджетунти имаматтхам̣ уллин̇гети. тена̄ха ‘‘име пана̄’’тиа̄ди. йадипи паччайадхамма̄ кечи атӣта̄ ана̄гата̄пи хонти, паччайуппаннадхаммо пана паччуппанно ева̄ти а̄ха ‘‘атӣта̄на̄гата̄нам̣ на хонтӣ’’ти. уппа̄де ва̄ хи паччайуппаннасса паччайена бхавитаббам̣ т̣хитийам̣ ва̄ти. тасма̄ти йасма̄ атӣта̄на̄гата̄ параматтхато наттхи, тасма̄. тесӯти паччайуппаннесу. там̣там̣паччайа̄ти там̣ там̣ рӯпа̄диа̄рамман̣ам̣ паччайо етесанти там̣там̣паччайа̄. айаматтхо дассито хоти сама̄насабха̄ватта̄. на хи аттха̄бхедена сабха̄вабхедо аттхи. на пана там̣там̣паччайавантата̄ дассита̄ хоти атӣта̄на̄гатесу ниппарийа̄йена тадабха̄вато. йасма̄ паччайаванто паччайуппанна̄йева, те ча паччуппанна̄йева̄ти.
йам̣ йам̣ дхаммам̣ те те дхамма̄ти йам̣нимитта̄йам̣вачанабхедо, там̣ дассетум̣ ‘‘еттха ча̄’’тиа̄ди а̄раддхам̣. рӯпа̄рӯпадхамма̄ хи кала̄пато паваттама̄на̄пи читтачетасика̄нам̣ када̄чи висум̣ висум̣ а̄рамман̣ам̣ хонти, када̄чи екаджджхам̣, на еттха нийамо аттхи, пурима̄бхогойева пана татха̄гахан̣е ка̄ран̣ам̣. тайимам̣ дӣпетум̣ бхагавата̄ йам̣вачанабхедо катоти ча сакка̄ ваттум̣, йасма̄ пана екакала̄папарийа̄панна̄нампи дхамма̄нам̣ екаджджхам̣ гахан̣е на самуда̄йо гайхати тада̄бхога̄бха̄вато, атха кхо самудита̄ дхамма̄ ева̄ти сахаггахан̣ампи висум̣гахан̣агатикам̣, тасма̄ висум̣гахан̣асаббха̄вадӣпанаттхам̣ ‘‘йам̣ йа’’нти ватва̄ сатипи висум̣гахан̣е те саббе екаджджхам̣ а̄рамман̣апаччайо хонтӣти дассанаттхам̣ ‘‘те те’’ти вуттанти имаматтхам̣ дассенто ‘‘чатта̄ро хи кхандха̄’’тиа̄дима̄ха. таттха ведана̄дӣсӯти ведана̄дӣсу чатӯсу кхандхесу абхиндитва̄ гахан̣авасена, бхиндитва̄ пана гахан̣авасена пхасса̄дӣсу. йо ча рӯпа̄дикоти идам̣ вин̃н̃а̄н̣антарасса са̄дха̄ран̣а̄рамман̣авасена вуттам̣, йе ча анеке пхасса̄дайоти идам̣ аса̄дха̄ран̣а̄рамман̣авасена. те саббети те са̄дха̄ран̣а̄са̄дха̄ран̣аппабхеде саббепи а̄рамман̣адхамме. екекамева а̄раббха уппаджджантӣти еттха йам̣ ваттаббам̣, там̣ хет̣т̣ха̄ вуттамева. рӯпа̄рамман̣адхамма̄ ча анеке нӣла̄дибхедато. татха̄ти анеке. тена бхерисадда̄дике, мӯлагандха̄дике, мӯлараса̄дике, катхинасампхасса̄дике, ведана̄дике ча сан̇ган̣ха̄ти. анекети хи имина̄ анекакала̄пагата̄нам̣йева ван̣н̣а̄дӣнам̣ индрийавин̃н̃а̄н̣а̄рамман̣абха̄вама̄ха. са̄ман̃н̃ато хи вуттам̣ йатха̄рахам̣ бхиндитва̄ нидасситаббам̣ хотӣти.
кусалавипа̄касса̄ти кусаласса випа̄касса ча. на хи нибба̄нам̣ пуббе нивуттханти идам̣ ‘‘дит̣т̣ханибба̄нойева̄’’тиа̄дина̄ ваккхама̄намева аттхам̣ хадайе т̣хапетва̄ вуттам̣. пуббенива̄са̄нуссатин̃а̄н̣ена хи нибба̄навибха̄ванам̣ адит̣т̣хасаччасса ва̄ сийа̄ дит̣т̣хасаччассапи ва̄. таттха адит̣т̣хасаччена та̄ва там̣ вибха̄ветумева на сакка̄ аппат̣ивиддхатта̄, итарасса пана пагева вибхӯтамева̄ти там̣ тена вибха̄витам̣ на̄ма хотӣти адхиппа̄йо. еттха ча ‘‘на ча там̣ вутта’’нти имина̄ пуббенива̄са̄нуссатин̃а̄н̣асса нибба̄на̄рамман̣акаран̣а̄бха̄вам̣ а̄гамато дассетва̄ ‘‘на хи нибба̄на’’нтиа̄дина̄ йуттито дассети. таттха ‘‘на пуббе нивуттхам̣ асан̇кхататта̄’’ти касма̄ вуттам̣? гочара̄севана̄йа а̄севитассапи нивуттханти иччхитатта̄. дит̣т̣хасаччойева хи пуббенива̄са̄нуссатин̃а̄н̣ена нибба̄нам̣ вибха̄вети, на адит̣т̣хасаччо. там̣ пана н̃а̄н̣ам̣ кхандхе вийа кхандхапат̣ибаддхепи вибха̄ветӣти нибба̄на̄рамман̣акхандхавибха̄ване нибба̄нампи вибха̄ветӣти сакка̄ вин̃н̃а̄тум̣. етена пайоджана̄бха̄вачодана̄ пат̣иккхитта̄ти дат̣т̣хабба̄. евам̣ ана̄гатам̣сан̃а̄н̣епи йоджетаббанти йатха̄ пуббенива̄са̄нуссатин̃а̄н̣асса нибба̄на̄рамман̣ата̄ дассита̄, евам̣ ана̄гатам̣сан̃а̄н̣епи йатха̄рахам̣ йоджетаббам̣. таттха пана ‘‘кхандхапат̣ибаддхавибха̄ванака̄ле’’тиа̄дина̄ йоджана̄ ведитабба̄. тена вуттам̣ ‘‘йатха̄раха’’нти. кассачи абхин̃н̃а̄ппаттассапи рӯпа̄вачарасса, пагева итарасса.
а̄рамман̣апаччайаниддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.