22-23-24. наттхивигатаавигатапаччайаниддесаван̣н̣ана̄

22-23. еттха̄ти наттхипаччайе. на̄нанти на̄наттам̣. етена̄ти анантарапаччайато наттхипаччайасса висесаматтадӣпанена ‘‘паччайалаккхан̣амева хеттха на̄на’’нти имина̄ вачанена. аттхоти дхаммо. бйан̃джанасан̇гахитети ‘‘наттхипаччайо вигатапаччайо’’ти евама̄дибйан̃джанена сан̇гахите. паччайалаккхан̣аматтети еттха паваттиока̄сада̄нена упака̄рака̄ арӯпадхамма̄, вигатабха̄вена упака̄рака̄ти евама̄дике паччайа̄нам̣ лаккхан̣аматте.

наттхивигатаавигатапаччайаниддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

паччайаниддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

паччайаниддесапакин̣н̣акавиниччхайакатха̄ван̣н̣ана̄

а̄димапа̄т̣хоти пуримапа̄т̣хо. татха̄ ча сатӣти досассапи саттарасахи паччайехи паччайабха̄ве сати. адхипатипаччайабха̄вописса анун̃н̃а̄то хотӣти а̄ха ‘‘досассапи гарукаран̣ам̣ па̄л̣ийам̣ ваттаббам̣ сийа̄’’ти. ‘‘сеса̄на’’нти вачаненева нива̄ритоти када̄чи а̄сан̇кеййа̄ти там̣ниваттанаттхама̄ха ‘‘на ча сеса̄на’’нтиа̄ди. пуреджа̄та̄дӣхӣти пуреджа̄такамма̄ха̄раджха̄ниндрийамаггавипа̄капаччайехи. таннива̄ран̣аттханти тасса йатха̄вуттадосасса нива̄ран̣аттхам̣. висун̃ча аггахетва̄ти лобхамоха̄ випа̄капаччайа̄пи на хонти, татха̄ досоти евам̣ висун̃ча аггахетва̄. пхот̣т̣хабба̄йатанам̣ ка̄йавин̃н̃а̄н̣адха̄туйа̄ а̄рамман̣а̄дипаччайо хонтам̣йева патхавӣа̄дисабха̄ватта̄ аттана̄ сахаджа̄та̄нам̣ сахаджа̄та̄дипаччайа̄ хонтийева̄ти вуттам̣ ‘‘пхот̣т̣хабба̄йатанасса сахаджа̄та̄дипаччайабха̄вам̣ дассетӣ’’ти. ‘‘саббадхамма̄на’’нти ‘‘саббе дхамма̄ мановин̃н̃а̄н̣адха̄туйа̄ там̣сампайуттака̄нан̃ча дхамма̄нам̣ а̄рамман̣апаччайена паччайо’’ти еттха вутте саббадхамме сандха̄йа̄ха ‘‘саббадхамма̄нам̣ йатха̄йогам̣ хета̄дипаччайабха̄вам̣ дассетӣ’’ти. на хи етам̣…пе… бха̄вадассанам̣, атха кхо екадхаммасса анекапаччайабха̄вадассанам̣, тасма̄ ‘‘етена пхот̣т̣хабба̄йатанасса̄’’тиа̄ди вуттанти адхиппа̄йо. рӯпа̄дӣнанти рӯпа̄йатана̄дӣнам̣.

бхеда̄ти висеса̄. бхедам̣ ана̄маситва̄ти чаккхувин̃н̃а̄н̣адха̄туа̄дивисесам̣ аггахетва̄. те ева̄ти йатха̄вуттависеса̄нам̣ са̄ман̃н̃абхӯте кхандхе ева. йам̣ сандха̄йа ‘‘евам̣ на сакка̄ ватту’’нти вуттам̣, там̣ вибха̄ветум̣ ‘‘на хӣ’’тиа̄ди вуттам̣. пат̣т̣ха̄насам̣ван̣н̣ана̄ хеса̄ти етена сутте вуттапарийа̄йамаггабха̄венеттха на сакка̄ миччха̄ва̄ча̄дӣнам̣ маггапаччайам̣ ваттунти дассети. сесапаччайабха̄воти маггапаччайам̣ т̣хапетва̄ йатха̄вуттехи сесехи ат̣т̣ха̄расахи паччайехи паччайабха̄во. адхипатипаччайо на хотӣти а̄рамман̣а̄дхипатипаччайо на хоти. танти вичикиччхам̣. таттха̄ти йатха̄вуттесу ахирика̄дӣсу.

дасадха̄ паччайа̄ хонти, пуна татха̄ хадайаваттхунти идам̣ аттхаматтавачанам̣. па̄т̣хо пана ‘‘хадайаваттху тесан̃чева виппайуттасса ча васена дасадха̄ паччайо хотӣ’’ти ведитаббо. рӯпасаддагандхараса̄йатанаматтамева̄ти идам̣ рӯпа̄дӣнам̣ сахаджа̄тапаччайата̄йа вийа ниссайапаччайата̄йа ча абха̄вато, пуреджа̄тапаччайата̄йа ча бха̄вато вуттам̣. ета̄нӣти йатха̄вутта̄ни рӯпасаддагандхараса̄рамман̣а̄ни. сабба̄тиккантапаччайа̄пеккха̄ти ‘‘екадхаммасса анекапаччайабха̄вато’’ти етасмим̣ вича̄ре хетуа̄диатиккантапаччайа̄пеккха̄ етесам̣ рӯпа̄дӣнам̣ апуббата̄ наттхи, атха кхо а̄рамман̣аа̄рамман̣а̄дхипатиа̄рамман̣ӯпаниссайапаччайа̄пеккха̄. на хи рӯпа̄дӣни хетусахаджа̄та̄дхипатиа̄дивасена паччайа̄ хонтӣти. тасса̄ти рӯпаджӣвитиндрийасса пуреджа̄тапаччайабха̄вато апуббата̄, тасма̄ там̣ екӯнавӣсативидхо паччайо хотӣти вуттам̣ хоти. саттадха̄ паччайабха̄во йоджетаббо, на хи оджа̄ пуреджа̄тапаччайо на хотӣти.

аттхоти ва̄ хетуа̄дидхамма̄нам̣ сабха̄во ведитаббо. со хи аттано паччайуппаннехи аран̣ӣйато упагантаббато, н̃а̄н̣ена ва̄ н̃а̄таббато ‘‘аттхо’’ти вуччати. а̄ка̄роти тассева паваттиа̄ка̄ро, йена аттано паччайуппанна̄нам̣ паччайабха̄вам̣ упагаччхатӣти еваметтха аттхо дат̣т̣хаббо. там̣ пана виппайуттам̣. ‘‘саттаха̄ка̄рехӣ’’ти пат̣ха̄насса ка̄ран̣ама̄ха ‘‘уккат̣т̣хапариччхедо хӣ’’тиа̄дина̄.

йам̣ каммапаччайо…пе… дат̣т̣хаббам̣ а̄севанакаммапаччайа̄нам̣ паччайуппаннасса анантарат̣т̣ха̄ната̄йа. сахаджа̄тампи хи анантарамева̄ти. кочи панеттха̄ти еттха етасмим̣ пакатӯпаниссайасамуда̄йе кочи тадекадесабхӯто каммасабха̄во пакатӯпаниссайоти аттхо. таттха̄ти ‘‘йадидам̣ а̄рамман̣апуреджа̄те панеттха индрийавиппайуттапаччайата̄ на лаббхатӣ’’ти вуттам̣, тасмим̣, тасмим̣ ва̄ а̄рамман̣апуреджа̄таггахан̣е. ваттхусса виппайуттапаччайата̄ лаббхатӣти на ваттабба̄. на хи а̄рамман̣абхӯтам̣ ваттху виппайуттапаччайо хоти, атха кхо ниссайабхӯтамева̄ти. ито уттарӣти еттха ‘‘ито’’ти идам̣ пачча̄масанам̣ пуреджа̄там̣ ва̄ сандха̄йа а̄рамман̣апуреджа̄там̣ ва̄. таттха пат̣хаманайам̣ апеккхитва̄ вуттам̣ ‘‘пуреджа̄тато паратопӣ’’ти. тена камма̄дипаччайесупи ваккхама̄несу лаббхама̄на̄лаббхама̄нам̣ ведитаббанти вуттам̣ хоти. дутийам̣ пана найам̣ анапеккхитва̄ ат̣т̣хакатха̄йам̣ а̄гатавасена вуттам̣ ‘‘ито ва̄ индрийавиппайуттато’’ти, аттана̄ вуттанайена пана ‘‘ниссайиндрийавиппайуттато ва̄’’ти. таттха ваттаббам̣ сайамева̄ха ‘‘а̄рамман̣а̄дхипатӣ’’тиа̄ди. камма̄дӣсу лаббхама̄на̄лаббхама̄нам̣ на ваккхати ‘‘ито уттарӣ’’тиа̄дина̄ пагева атидесасса кататта̄, тасма̄ пуримойева пуреджа̄татопӣти вуттааттхойева адхиппето.

‘‘маггапаччайатам̣ авиджахантова̄’’ти имина̄ ча маггапаччайо вуттоти ‘‘маггаваджджа̄нам̣ наванна’’нти вуттам̣ паччхимапа̄т̣хе, пуримапа̄т̣хе пана ‘‘маггапаччайатам̣ авиджахантова̄’’ти вуттатта̄ ева маггапаччайена саддхим̣ сахаджа̄та̄дипаччайа̄ гахетабба̄ти ‘‘дасанна’’нти вуттам̣. таттха паччхимапа̄т̣хе ‘‘ека̄дасаха̄ка̄рехӣ’’ти ваттаббам̣, пуримапа̄т̣хе ‘‘два̄дасахӣ’’ти.

саманантаранируддхата̄йа а̄рамман̣абха̄вена ча̄ти виджджама̄нампи висесамана̄маситва̄ кевалам̣ саманантаранируддхата̄йа а̄рамман̣абха̄вена, на ча саманантаранируддхата̄а̄рамман̣абха̄васа̄ман̃н̃ена̄ти аттхо. ‘‘имина̄ упа̄йена̄’’ти паччайасабха̄гата̄дассанена паччайависабха̄гата̄дассанена ча вуттам̣ пададвайам̣ екаджджхам̣ катва̄ падуддха̄ро катоти дассенто ‘‘хетуа̄дӣнам̣ сахаджа̄та̄нам̣…пе… йоджетабба̄’’ти а̄ха. хетуа̄рамман̣а̄дӣнам̣ сахаджа̄та̄сахаджа̄табха̄вена ан̃н̃аман̃н̃ависабха̄гата̄ти йоджана̄. евама̄дина̄ти а̄ди-саддена пуреджа̄та̄нам̣ чаккха̄дӣнам̣ рӯпа̄дӣнан̃ча пуреджа̄табха̄вена сабха̄гата̄, паваттийам̣ ваттхукхандха̄дӣнам̣ пуреджа̄тапаччха̄джа̄та̄нам̣ пуреджа̄тапаччха̄джа̄табха̄вена висабха̄гата̄ти евама̄дӣнампи сан̇гахо дат̣т̣хаббо. хетунахетуа̄дибха̄ватопи четтха йугал̣акато вин̃н̃а̄таббо виниччхайо. хетупаччайо хи хетубха̄вена паччайо, итаре тадан̃н̃абха̄вена. евамитаресупи йатха̄рахам̣ йугал̣акато ведитаббо.

убхайаппадха̄ната̄ти джананопаттхамбханаппадха̄ната̄. т̣ха̄нанти падасса аттхавачанам̣ ка̄ран̣абха̄воти вина̄пи бха̄вапаччайам̣ бха̄вапаччайасса аттхо н̃а̄йатӣти. упаниссайам̣ бхиндантена̄ти анантарӯпаниссайапакатӯпаниссайавибха̄гена вибхаджантена. тайопи упаниссайа̄ ваттабба̄ упаниссайавибха̄габха̄вато. упаниссайаггахан̣амева ка̄таббам̣ са̄ман̃н̃арӯпена. таттха̄ти евамават̣т̣хите анантарӯпаниссайапакатӯпаниссайоти бхинданам̣ вибха̄гакаран̣ам̣ йади пакатӯпаниссайасса рӯпа̄нам̣ паччайатта̄бха̄вадассанаттхам̣, нану а̄рамман̣ӯпаниссайаанантарӯпаниссайа̄пи рӯпа̄нам̣ паччайа̄ на хонтийева̄ти? саччам̣ на хонти, те пана дасситанайа̄ти тадекадесена итарампи дасситамева хотӣти имаматтхам̣ дассенто ‘‘а̄рамман̣ам̣…пе… дат̣т̣хабба’’нти а̄ха. там̣сама̄нагатикатта̄ти техи анантара̄дӣхи сама̄нагатикатта̄ арӯпа̄нам̣йева паччайабха̄вато. танти пуреджа̄тапаччайам̣. таттха̄ти анантара̄дӣсу пат̣хитва̄.

паччайаниддесапакин̣н̣акавиниччхайакатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.