2. паваттива̄раван̣н̣ана̄

27-164. дуккхапарин̃н̃а̄ йа̄ва дуккхасаматиккаманаттха̄ти саппадесам̣ паватта̄пи са̄ тадаттха̄ваха̄ бхавеййа̄ти кассачи а̄сан̇ка̄ сийа̄ти дассенто а̄ха ‘‘арийатта̄…пе… катва̄ вутта’’нти. кечи панеттха ‘‘антимабхаве т̣хитатта̄’’ти ка̄ран̣ам̣ ваданти, там̣ на йуджджати упапаттийа̄ дуккхавича̄ратта̄, на ча саббе суддха̄ва̄са̄ антимабхавика̄ уддхам̣сотавачанато. ‘‘йасса дуккхасаччам̣ уппаджджатӣ’’ти уппа̄да̄ваттха̄. ависесена дуккхасаччапарийа̄панна̄ дхамма̄ самбандхӣбха̄венева там̣саман̇гӣ ча пуггало вуттоти дассенто ‘‘саббе упападжджанта̄’’тиа̄дим̣ ватва̄ сва̄йаматтхо йасма̄ ниччхайарӯпена гахито, ниччхитассева ча аттхасса вибха̄гадассанена бхавитаббам̣, тасма̄ ‘‘тесвева…пе… упапаннамева̄’’ти а̄ха. таттха тесвева кечи дассӣйантӣти самбандхо. екакот̣т̣ха̄суппаттисаман̇гиноти дуккхакот̣т̣ха̄суппаттисаман̇гино. тесӯти саннит̣т̣ха̄нена гахитесу. маггапхалуппа̄дасаман̇гӣсӯти маггапхалуппа̄дасаман̇гӣнам̣, айамева ва̄ па̄т̣хо.

еттха ча̄тиа̄дина̄ ‘‘саббеса’’нтиа̄дипа̄л̣ийа̄ пин̣д̣аттхам̣ дассети. таттха самудайасаччуппа̄давомиссасса дуккхасаччуппа̄дасса̄ти идам̣ ана̄даре са̄мивачанам̣. каттхачи самудайасаччуппа̄давомиссепи дуккхасачче там̣рахитасса самудайасаччуппа̄дарахитасса дуккхасаччуппа̄дасса дассанавасена вуттанти йоджана̄. кечи пана ‘‘самудайасачча̄вомиссасса̄’’ти пат̣ханти, тесам̣ ‘‘там̣рахитасса̄’’ти идам̣ пуримападасса аттхавиваран̣ам̣ ведитаббам̣. там̣сахитасса̄ти самудайасаччуппа̄дасахитасса дуккхасаччуппа̄дасса дассанавасена вуттанти йоджана̄. тесанти асан̃н̃асатта̄нам̣, паваттийам̣ дуккхасаччасса уппа̄до ‘‘паватте’’тиа̄дина̄ вуттесу двӣсупи кот̣т̣ха̄сесу на гахитоти аттхо. пат̣исандхийам̣ пана тесам̣ уппа̄дасса пат̣хамакот̣т̣ха̄сена гахитата̄ дассита̄ ева. татха̄ ниродхо ча̄ти йатха̄ асан̃н̃асатта̄нам̣ пат̣исандхийам̣ дуккхасаччасса уппа̄до пат̣хамакот̣т̣ха̄сена гахито, паваттийам̣ пана со двӣхи кот̣т̣ха̄сехи на гахито, татха̄ тесам̣ дуккхасаччасса ниродхопӣти аттхо. татха̄ хи ‘‘саббесам̣ чаванта̄нам̣ паватте тан̣ха̄виппайуттачиттасса бхан̇гаккхан̣е’’тиа̄дина̄ (йама. 1.саччайамака.88) ниродхава̄ре па̄л̣и паватта̄. есева найоти йва̄йам̣ ‘‘еттха ча̄’’тиа̄дина̄ самудайасаччайамаке па̄л̣ийа̄ аттханайо вутто, маггасаччайамакепи есева найо, евамева таттха̄пи аттхо нетабботи аттхо. татха̄ хи ‘‘саббесам̣ упападжджанта̄на’’нтиа̄дина̄ таттха па̄л̣и паватта̄.

еван̃ча сатӣти евам̣ кхан̣авасена ока̄саггахан̣е сатӣти йатха̄вуттаматтхам̣ анануджа̄нанавасена пачча̄масати. етасса виссаджджанети етасса йамакападасса виссаджджане. ‘‘аггамаггасса уппа̄даккхан̣е, араханта̄нам̣ читтасса уппа̄даккхан̣е, йасса читтасса анантара̄ аггамаггам̣ пат̣илабхиссанти, тасса читтасса уппа̄даккхан̣е, асан̃н̃асаттам̣ упападжджанта̄нам̣ тесам̣ таттха дуккхасаччам̣ уппаджджати, но ча тесам̣ таттха самудайасаччам̣ уппаджджиссатӣ’’ти (йама. 1.саччайамака.71) пуримакот̣т̣ха̄сасса а̄гататта̄ виродхо наттхӣти ‘‘паччхимакот̣т̣ха̄се’’тиа̄ди вуттам̣. таттха тасма̄ти йасма̄ на упапаттичиттуппа̄даккхан̣о бха̄вино самудайапаччуппа̄дасса а̄дха̄ро, атха кхо ка̄ма̄вачара̄диока̄со, тасма̄. пуггалока̄сава̄ро хеса̄ти йасма̄ пуггалока̄сава̄ро еса, тасма̄ ‘‘тесам̣ таттха̄’’ти еттха ока̄савасена таттха-саддасса аттхо ведитаббо. йади пуггалока̄сава̄ре ка̄ма̄вачара̄диока̄савасенева аттхо гахетаббо, на кхан̣авасена, атха касма̄ ‘‘саббесам̣ упападжджанта̄на’’нтиа̄дина̄ ока̄сам̣ ана̄маситва̄ таттха виссаджджанам̣ паваттанти чоданам̣ сандха̄йа̄ха ‘‘таттха…пе… со ева̄’’ти. таттха таттха̄ти ока̄сава̄ре. пуггалависесадассанаттханти пуггаласан̇кха̄тависесадассанаттхам̣. йаттха тети йасмим̣ ка̄ма̄вачара̄диока̄се те пуггала̄.

кечӣти дхаммасириттхерам̣ сандха̄йа̄ха. со хи ‘‘паватте читтасса бхан̇гаккхан̣е дуккхасаччам̣ нуппаджджатӣ’’ти еттха читтаджарӯпамева адхиппетам̣ читтапат̣ибаддхавуттитта̄ти ка̄ран̣ам̣ вадати. апаре ‘‘арӯпети имам̣ пурима̄пеккхампи хотӣти тена паваттам̣ висесетва̄ арӯпабхававасена айаматтхо вутто, тасма̄ ‘йасса ва̄ пана самудайасаччам̣ нируджджхати, тасса дуккхасаччам̣ уппаджджатӣти? но’тиа̄дӣсупи еваматтхо ведитаббо’’ти ваданти. пуггало на читтам̣ апеккхитва̄ва гахитоти идам̣ читтасса анадхикататта̄ вуттам̣. йаттха пана самудайасаччасса уппа̄даниччхайо, таттхева тасса ануппа̄даниччхайенапи бхавитаббам̣ читтена ча вина̄ пуггалассева анупалаббханатоти ‘‘йасса самудайасаччам̣ нуппаджджатӣ’’ти еттха самудайасачча̄дха̄рам̣ читтам̣ аттхато гахитамева̄ти сакка̄ вин̃н̃а̄тум̣. апича индрийабаддхепи на саббо рӯпуппа̄до екантена читтуппа̄да̄дхӣноти сакка̄ ваттум̣ читтуппаттийа̄ вина̄пи таттха рӯпуппаттидассанато, тасма̄ читтаджарӯпамева читтасса уппа̄даккхан̣е уппаджджати, на итарам̣, итарам̣ пана тасса тӣсупи кхан̣есу уппаджджатӣти нит̣т̣хаметтха гантаббам̣. вибхаджитабба̄ авибхатта̄ на̄ма наттхӣти сийа̄йам̣ пасан̇го пат̣хамава̄ре, дутийава̄ре пана вибхаджана̄ ева са̄ти на̄йам̣ пасан̇го лаббхати, пат̣хамава̄репи ва̄ на̄йам̣ пасан̇го. касма̄? еса̄ хи йамакасса пакати, йадидам̣ йатха̄ла̄бхавасена йоджана̄.

дутийе читте ваттама̄нети еттха ‘‘пат̣хамам̣ бхаван̇гам̣, дутийам̣ читта’’нти ваданти. бхаваникантийа̄ а̄ваджджанампи випа̄каппаваттито висадисатта̄ ‘‘дутийа’’нти ваттум̣ сакка̄, тато пат̣т̣ха̄йа пуббе тасса таттха самудайасаччам̣ нуппаджджиттха̄ти ваттабба̄ти апаре. бхаваникантийа̄ пана сахаджа̄там̣ пат̣хамам̣ читтам̣ идха дутийам̣ читтанти адхиппетам̣. тато пуббе паваттам̣ саббам̣ абйа̄катабха̄вена сама̄наджа̄тикатта̄ еканти катва̄ тато пат̣т̣ха̄йа хет̣т̣ха̄ тасса таттха самудайасаччам̣ нуппаджджиттхева̄ти. тена̄ха ‘‘саббантимена париччхедена̄’’тиа̄ди. тасминти дутийе читте. тена сама̄нагатикатта̄ти тена йатха̄вуттадутийачиттена ча там̣саман̇гино ва̄ дуккхасаччам̣ уппаджджиттха, но ча самудайасаччанти ваттаббабха̄вена сама̄нагатикатта̄. еван̃ча катва̄ти тена сама̄нагатиката̄йа дасситатта̄ ева. йатха̄вутта̄ти дутийа̄кусалачиттато пуримасаббачиттасаман̇гино аггахита̄ хонти итарабха̄ва̄бха̄вато. вуттамеваттхам̣ па̄т̣хантарена саматтхетум̣ ‘‘йатха̄’’тиа̄ди вуттам̣. тети чатувока̄ра̄. ваджджетабба̄ти ‘‘итареса’’нти висесанена ниваттетабба̄. пан̃чавока̄ра̄ вийа йатха̄вутта̄ суддха̄ва̄са̄ти дутийачиттаккхан̣асаман̇гибха̄вена вуттаппака̄ра̄ йатха̄ суддха̄ва̄сасан̇кха̄та̄ пан̃чавока̄ра̄ пуббе вутта̄ санти, евам̣ чатувока̄ра̄ пуббе вутта̄ на хи сантӣти йоджана̄.

‘‘йасса йаттха̄’’ти пуггалока̄са̄ а̄дхеййа̄дха̄рабха̄вена апеккхита̄ти а̄ха ‘‘пуггалока̄са̄ ан̃н̃аман̃н̃апариччхинна̄ гахита̄’’ти. ка̄ма̄вачаре…пе… упапанна̄ти еттха ка̄ма̄вачаре абхисамета̄вино рӯпа̄вачарам̣ упапанна̄, рӯпа̄вачаре абхисамета̄вино арӯпа̄вачарам̣ упапанна̄, ва̄-саддена ка̄ма̄вачаре абхисамета̄вино арӯпа̄вачарам̣ упапанна̄ти ча йоджетаббам̣. таттха̄ти упапаннока̄се. абхисамайоти упаримагга̄бхисамайо йа̄ва упапанно на бхависсати, та̄ва те таттха упапаннапуггала̄ еттха етасмим̣ ‘‘абхисамета̄вӣна’’нтиа̄дина̄ вутте дутийакот̣т̣ха̄се на гайханти пуггалока̄са̄нам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ париччхиннатта̄. йади евам̣ ким̣ те имасмим̣ йамаке асан̇гахита̄ти а̄ха ‘‘те пана̄’’тиа̄ди. таттха йам̣ вуттам̣ ‘‘сама̄нагатика̄ти висум̣ на дассита̄’’ти, там̣ па̄кат̣атарам̣ ка̄тум̣ ‘‘анабхисамета̄вӣна’’нтиа̄ди вуттам̣. тассаттхо – ‘‘анабхисамета̄вӣна’’нти имина̄ пат̣хамападена гахита̄ саббаттха маггуппаттирахе сампаттибхаве таттха суддха̄ва̄се йе анабхисамета̄вино, тесу двиппака̄ресу суддха̄ва̄са̄ йасмим̣ ка̄ле таттха анабхисамета̄виноти гахетабба̄, таттха несам̣ татха̄ гахетаббака̄ласса висесанаттхам̣ ‘‘суддха̄ва̄са̄нам̣ дутийе читте ваттама̄не’’ти вуттанти.

етена̄ти етена вачанена. вода̄начиттам̣ на̄ма маггачитта̄нам̣ анантарапаччайабхӯтам̣ читтам̣, идха пана аггамаггачиттасса. татоти йатха̄вуттавода̄начиттато пуриматарачиттасаман̇гино, ануломан̃а̄н̣асампайуттачиттасаман̇гино, авасит̣т̣хавут̣т̣ха̄нага̄минивипассана̄читта̄дисаман̇гинопи. тена̄ха ‘‘йа̄ва саббантиматан̣ха̄сампайуттачиттасаман̇гӣ, та̄ва дассита̄’’ти.

пат̣исандхичутичитта̄нам̣ бхан̇гуппа̄даккхан̣а̄ паватте читтасса бхан̇гуппа̄даккхан̣ехи дуккхасачча̄дӣнам̣ нуппа̄да̄дӣсу сама̄нагатика̄ти катва̄ вуттам̣ ‘‘паватте читтасса̄’’тиа̄ди. таттха чутичиттассапи уппа̄даккхан̣асса гахан̣ам̣ дат̣т̣хаббанти йоджана̄. двӣсупи кот̣т̣ха̄сесӯти самудайасаччасса бха̄вино ниродхасса аппат̣иккхепапат̣иккхепавасена паваттесу пуримапаччхимакот̣т̣ха̄сесу. на висеситанти йатха̄вутте аппат̣иккхепе ча сатипи висесетва̄ на вуттанти аттхо. екассапи пуггаласса та̄дисасса маггасса ча пхаласса ча бхан̇гаккхан̣асаман̇гино пуримакот̣т̣ха̄сассева абхаджанато кот̣т̣ха̄садвайасамбхава̄бха̄ватоти аттхо. ида̄ни тамеваттхам̣ виваритум̣ ‘‘йасса дуккхасачча’’нтиа̄ди вуттам̣. кесан̃чи пуггала̄нам̣. ниддха̄ран̣е четам̣ са̄мивачанам̣. ‘‘маггасса ча пхаласса ча̄’’ти вуттамаггапхала̄ни дассенто ‘‘тин̣н̣ам̣ пхала̄нам̣ двиннан̃ча магга̄на’’нти а̄ха. та̄ни пана хет̣т̣хима̄ни тӣн̣и пхала̄ни маджджхе ча две магга̄ ведитабба̄. нирантарам̣ ануппа̄детва̄ти пат̣ипаккхадхаммехи авокин̣н̣ам̣ катва̄ саха випассана̄йа маггам̣ уппа̄дентена йа̄ са̄таччакирийа̄ ка̄табба̄, там̣ акатва̄ти аттхо. тена̄ха ‘‘антарантара̄…пе… уппа̄детва̄’’ти. ‘‘арӯпе маггасса ча пхаласса ча бхан̇гаккхан̣е’’ти ависесато вутте катхамайам̣ висесо лаббхатӣти а̄ха ‘‘са̄ман̃н̃авачаненапӣ’’тиа̄ди. тена апава̄дависайапарийа̄йена упасагга̄ абхинивисантӣти локасиддхойам̣ н̃а̄йоти дассети.

паваттива̄раван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.