1. насуттаса̄дханакатха̄ван̣н̣ана̄

297. ‘‘атӣтам̣ ана̄гатам̣ паччуппанна’’нти айам̣ ка̄лавибха̄гапариччхинно воха̄ро дхамма̄нам̣ там̣ там̣ аваттха̄висесам̣ упа̄да̄йа пан̃н̃атто. дхаммо хи сакиччаккхан̣е паччуппанно, тато пуббе ана̄гато, паччха̄ атӣтоти вуттова̄йаматтхо. таттха йадипи дхамма̄ аниччата̄йа анават̣т̣хита̄, аваттха̄ пана тесам̣ йатха̄вутта̄ ваваттхита̄ти тадупа̄да̄на̄ ка̄лапан̃н̃аттипи ваваттхита̄ ева. на хи атӣта̄ди ана̄гата̄дибха̄вена вохарӣйати, кхандха̄дипан̃н̃атти пана анапеккхитака̄лависеса̄. тӣсупи хи ка̄лесу рӯпаккхандхо рӯпаккхандхова, татха̄ сеса̄ кхандха̄ а̄йатанадха̄туйо ча. евамават̣т̣хите йасма̄ парава̄дӣ ‘‘аттхӣ’’ти имам̣ паччуппаннанийатам̣ воха̄рам̣ атӣта̄на̄гатесупи а̄ропети, тасма̄ со аддхасан̇карам̣ кароти. параматтхато авиджджама̄не виджджама̄не катва̄ вохаратӣти тато вивечетум̣ ‘‘атӣтам̣ кхандха̄’’тиа̄дика̄ айам̣ катха̄ а̄раддха̄.

йасма̄ пана руппана̄дисабха̄ве атӣта̄дибхедабхинне дхамме екаджджхам̣ гахетва̄ таттха ра̄сат̣т̣хам̣ упа̄да̄йа кхандхапан̃н̃атти, чаккхурӯпа̄дӣсу ка̄ран̣а̄диаттхам̣ сун̃н̃атат̣т̣хан̃ча упа̄да̄йа а̄йатанапан̃н̃атти дха̄тупан̃н̃атти ча, тасма̄ са̄ аддхаттайаса̄дха̄ран̣а̄, на атӣта̄дипан̃н̃атти вийа аддхависеса̄дхит̣т̣ха̄на̄ти а̄ха ‘‘кхандха̄дибха̄ва̄виджаханато атӣта̄на̄гата̄на’’нти. те панете атӣта̄дике кхандха̄дике вийа сабха̄вадхаммато сан̃джа̄нанто парава̄дӣ ‘‘аттхӣ’’ти пат̣иджа̄на̄тӣти а̄ха ‘‘атӣта̄на̄гата̄нам̣ аттхитам̣ иччхантасса̄’’ти. сесаметтха йам̣ ваттаббам̣, там̣ хет̣т̣ха̄ вуттанайамева.

‘‘тайоме, бхиккхаве, нируттипатха̄’’ти суттам̣ нируттипатхасуттам̣. таттха хи паччуппаннассева аттхибха̄во вутто, на атӣта̄на̄гата̄нам̣. тена вуттам̣ ‘‘аттхита̄йа ва̄ритатта̄’’ти. йади евам̣ ‘‘аттхи, бхиккхаве, нибба̄на’’нти идам̣ катханти? там̣ саббада̄ упаладдхито вуттам̣ ниччасабха̄ван̃а̄панаттхам̣ асан̇кхатадхаммасса, идха пана сан̇кхатадхамма̄нам̣ кхан̣аттайасаман̇гита̄йа аттхибха̄во на тато пуббе паччха̄ ча̄ти пан̃н̃а̄панаттхам̣ ‘‘йам̣, бхиккхаве, рӯпам̣…пе… на тасса сан̇кха̄ бхависсатӣ’’ти вуттам̣. етена ‘‘аттхӣ’’ти саман̃н̃а̄йа анупа̄да̄нато атӣтам̣ ана̄гатам̣ параматтхато наттхӣти дасситам̣ хоти. имина̄вӯпа̄йена̄ти ‘‘кхандха̄дибха̄ва̄виджаханато’’ти евам̣ вуттена хетуна̄. упапаттиса̄дханайутти хи идха ‘‘упа̄йо’’ти вутта̄.

насуттаса̄дханакатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.