3. паттавагго
1. паттасиккха̄падаван̣н̣ана̄
598-602. паттаваггасса пат̣хаме бхан̣д̣анти виккетаббабхан̣д̣ам̣. йасма̄ ван̣н̣асаддо сан̣т̣ха̄наджа̄тирӯпа̄йатанака̄ран̣апама̄н̣агун̣апасам̣са̄дӣсу диссати. ‘‘махантам̣ саппара̄джаван̣н̣ам̣ абхинимминитва̄’’тиа̄дӣсу (сам̣. ни. 1.142) хи сан̣т̣ха̄нам̣ вуччати. ‘‘бра̄хман̣ова сет̣т̣хо ван̣н̣о, хӣно ан̃н̃о ван̣н̣о’’тиа̄дӣсу (ма. ни. 2.402) джа̄ти. ‘‘парама̄йа ван̣н̣апоккхарата̄йа саманна̄гато’’тиа̄дӣсу (дӣ. ни. 1.303) рӯпа̄йатанам̣.
‘‘на хара̄ми на бхан̃джа̄ми, а̄ра̄ син̇гха̄ми ва̄риджам̣;
атха кена ну ван̣н̣ена, гандхаттхеноти вуччатӣ’’ти. (сам̣. ни. 1.234; джа̄. 1.6.116) –
а̄дӣсу ка̄ран̣ам̣. ‘‘тайо паттасса ван̣н̣а̄’’тиа̄дӣсу (па̄ра̄. 602) пама̄н̣ам̣. ‘‘када̄ сан̃н̃ул̣ха̄ пана те гахапати име саман̣асса готамасса ван̣н̣а̄’’тиа̄дӣсу (ма. ни. 2.77) гун̣о. ‘‘ван̣н̣а̄рахасса ван̣н̣ам̣ бха̄сатӣ’’тиа̄дӣсу (а. ни. 4.3) пасам̣са̄. тасма̄ вуттам̣ ‘‘тайо паттасса ван̣н̣а̄ти тӣн̣и паттасса пама̄н̣а̄нӣ’’ти.
ад̣д̣хатерасапала̄ хотӣти еттха ‘‘ма̄са̄нам̣ ад̣д̣хатерасапала̄ни ган̣ха̄тӣ’’ти ваданти. ‘‘магадхана̄л̣и на̄ма чхапасата̄ на̄л̣ӣ’’ти кечи. ‘‘ат̣т̣хапасата̄’’ти апаре. таттха пурима̄нам̣ матена типасата̄йа на̄л̣ийа̄ две на̄л̣ийо ека̄ магадхана̄л̣и хоти, паччхима̄нам̣ чатупасата̄йа на̄л̣ийа̄ две на̄л̣ийо ека̄ магадхана̄л̣и. а̄чарийадхаммапа̄латтхерена пана ‘‘пакатийа̄ чатумут̣т̣хикам̣ куд̣увам̣, чатукуд̣увам̣ на̄л̣икам̣, та̄йа на̄л̣ийа̄ сол̣аса на̄л̣ийо дон̣ам̣, там̣ пана магадхана̄л̣ийа̄ два̄даса на̄л̣ийо хонтӣ’’ти вуттам̣, тасма̄ тена найена ‘‘магадхана̄л̣и на̄ма пан̃ча куд̣ува̄ни екан̃ча мут̣т̣хим̣ ека̄йа мут̣т̣хийа̄ татийан̃ча бха̄гам̣ ган̣ха̄тӣ’’ти ведитаббам̣.
саббасамбха̄расан̇кхатоти джӣрака̄дисаббасамбха̄рехи сан̇кхато. а̄лопасса а̄лопасса анурӯпанти еттха ‘‘бйан̃джанасса матта̄ на̄ма оданачатуттхо бха̄го’’ти брахма̄йусуттасса ат̣т̣хакатха̄йам̣ (ма. ни. ат̣т̣ха. 2.387) вуттатта̄ а̄лопасса чатуттхабха̄гаппама̄н̣ам̣ бйан̃джанам̣ а̄лопасса анурӯпанти гахетаббам̣. идха пана сӯпассева оданачатуттхабха̄гаппама̄н̣атам̣ дассетва̄ етасса лаккхан̣е дассите итарассапи дасситамева хотӣти бйан̃джанасса татха̄ висесетва̄ пама̄н̣ам̣ на дасситам̣.
магадхана̄л̣ийа̄ упад̣д̣хаппама̄н̣о идха паттхоти а̄ха ‘‘паттходананти магадхана̄л̣ийа̄ упад̣д̣хана̄л̣икодана’’нти. имина̄ ча ‘‘паттхадвайам̣ магадхана̄л̣ӣ’’ти дасситам̣ хоти. паттхо ча ‘‘чатупало куд̣уво, чатукуд̣уво паттхо’’ти имина̄ локийавоха̄рена ведитаббо. бха̄джанапарибхогена̄ти удака̄харан̣а̄дина̄ бха̄джанапарибхогена.
607. дхотети парибхога̄васа̄надассанаттхам̣ вуттам̣, на пана дхотейева дуккат̣ам̣ а̄паджджати тато пуретарам̣ парибхогака̄лейева а̄паджджанато.
608. пан̃чахи двӣхӣти идам̣ ‘‘етта̄вата̄ ка̄л̣аван̣н̣ата̄ сампаджджатӣ’’ти дассанаттхам̣ вуттам̣. ‘‘йади пана екенапи па̄кена ка̄л̣аван̣н̣о хоти, адхит̣т̣ха̄нупагойева̄’’ти ваданти. хаттха̄на̄гатассапи адхит̣т̣ха̄таббабха̄вадассанаттхам̣ ‘‘йадихӣ’’тиа̄ди вуттам̣. имина̄ ча дӯре т̣хитампи адхит̣т̣ха̄тум̣ викаппетун̃ча лабхати, т̣хапитат̣т̣ха̄насаллаккхан̣ан̃ча на пама̄н̣анти ведитаббам̣. сутва̄ ва̄ти паттака̄ракена песитабхиккхуна̄ ана̄н̣атто кевалам̣ тасса катхентасса вачанаматтам̣ сутва̄. на пама̄н̣анти тена апеситатта̄. са̄мантавиха̄рети идам̣ упача̄раматтам̣, тато дӯре т̣хитампи адхит̣т̣ха̄тум̣ ват̣т̣атийева. т̣хапитат̣т̣ха̄нам̣ саллаккхетва̄ти идампи упача̄раматтам̣, паттасаллаккхан̣амеветтха пама̄н̣ам̣. патте ва̄ чхиддам̣ хотӣти мукхават̣т̣ито хет̣т̣ха̄ дван̇гуламаттока̄сато пат̣т̣ха̄йа йаттха каттхачи чхиддам̣ хоти. сесаметтха пат̣хамакатхине вуттанайамева.
паттасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
2. ӯнапан̃чабандханасиккха̄падаван̣н̣ана̄
610. дутийасиккха̄паде хаттхесу пин̣д̣а̄йа чаратӣти па̄л̣ипадасса хаттхесу лабхитаббапин̣д̣аттха̄йа чаратӣти аттхо ведитаббо.
612-613. ‘‘тасса со апаттоти вачанато со патто адхит̣т̣ха̄нампи виджахати апаттатта̄. апаттабха̄ватойева хи ‘пан̃чабандханам̣ паттам̣ чета̄петӣ’ти па̄л̣ийам̣ на вутта’’нти тӣсупи ган̣т̣хипадесу вуттам̣. кечи пана ‘‘апаттоти идам̣ ‘ан̃н̃ам̣ паттам̣ вин̃н̃а̄петум̣ ват̣т̣атӣ’ти дассанаттхам̣ вуттам̣, со пана патто адхит̣т̣ха̄нам̣ на виджахатӣ’’ти ваданти, там̣ йуттам̣ вийа диссати ‘‘йасса пан̃ча ека̄йева ва̄ дасан̇гула̄, со баддхопи абаддхопи апаттойева̄’’ти ваккхама̄натта̄. на хи мукхават̣т̣ийа̄ пан̃часу т̣ха̄несу дван̇гуламатта̄хи ра̄джӣхи адхит̣т̣ха̄нам̣ виджахатӣти сакка̄ ваттум̣, ека̄йа пана ра̄джийа̄ дасан̇гула̄йа саче таттха вуттаппама̄н̣о чхиддо пан̃н̃а̄йати, чхидденева адхит̣т̣ха̄навиджаханам̣ сийа̄ти йуттам̣ ваттум̣. бандханока̄се сати асати ва̄ бандханавирахито патто абандханоти вутто, бандханока̄савирахитойева пана абандханока̄соти вутто.
типусуттакена ва̄ бандхитва̄ти еттха ‘‘бандхитаббо’’ти па̄т̣хо гахетаббо. пура̄н̣апоттхакепи хи айамева па̄т̣хо диссати. суддхехи…пе… на ват̣т̣атӣти идам̣ ун̣хабходжане паккхитте вилӣйама̄натта̄ вуттам̣. пха̄н̣итам̣ джха̄петва̄ па̄са̄н̣ачун̣н̣ена бандхитум̣ ват̣т̣атӣти па̄са̄н̣ачун̣н̣ена саддхим̣ пха̄н̣итам̣ пачитва̄ татха̄паккена па̄са̄н̣ачун̣н̣ена бандхитум̣ ват̣т̣ати.
615. анукампа̄йа на ган̣хантасса дуккат̣анти вуттатта̄ йасса со патто на руччати, тассапи аган̣хантасса ана̄патти. тенева ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йам̣ (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. ӯнапан̃чабандханасӣккха̄падаван̣н̣ана̄) вуттам̣ ‘‘саче тхерасса патто на руччати, аппиччхата̄йа ва̄ на ган̣ха̄ти, ват̣т̣атӣ’’ти. паттапарийантоти парийантапатто, аваса̄напаттоти аттхо. ‘‘сан̇гхамаджджхе паттам̣ га̄ха̄пентена аладжджим̣ ага̄ха̄петум̣ ват̣т̣атӣ’’ти ваданти. ‘‘ануджа̄на̄ми бхиккхаве а̄дха̄раканти вуттатта̄ пӣт̣ха̄дӣсу йаттха каттхачи а̄дха̄рам̣ т̣хапетва̄ таттха паттам̣ т̣хапетум̣ ват̣т̣ати а̄дха̄рат̣хапанока̄сасса анийамитатта̄’’ти ваданти. апарибхогена̄ти айуттапарибхогена.
616. па̄л̣ийам̣ ‘‘абандханена паттена абандханам̣ паттам̣. екабандханам̣ паттам̣… двибандханам̣ паттам̣… тибандханам̣… чатубандханам̣… абандханока̄сам̣… ека… дви… ти… чатубандханока̄сам̣ паттам̣ чета̄петӣ’’ти евам̣ екекена паттена дасадха̄ дасавидхам̣ паттам̣ чета̄панавасена еканиссаггийапа̄читтийасатам̣ вуттам̣. имасмим̣ сиккха̄паде пама̄н̣айуттам̣ аггахитака̄л̣аван̣н̣ампи паттам̣ вин̃н̃а̄пентасса а̄паттийева̄ти дат̣т̣хаббам̣. адхит̣т̣ха̄нупагапаттасса ӯнапан̃чабандханата̄, аттуддесиката̄, акатавин̃н̃атти, та̄йа ча пат̣ила̄бхоти има̄неттха чатта̄ри ан̇га̄ни.
ӯнапан̃чабандханасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
3. бхесаджджасиккха̄падаван̣н̣ана̄
622. татийасиккха̄паде йесам̣ мам̣сам̣ каппатӣти идам̣ ниссаггийаваттхудассанаттхам̣ вуттам̣, на пана йесам̣ мам̣сам̣ на каппати, тесам̣ саппиа̄дӣни на каппантӣти дассанаттхам̣. мануссакхӣра̄дӣнипи хи но на каппанти, куто сасасса саппӣти а̄ха ‘‘йесан̃хи кхӣрам̣ аттхи, саппипи тесам̣ аттхийева̄’’ти. ‘‘идан̃ча йебхуййена вутта’’нти ваданти. уггахитакам̣ катва̄ никкхиттанти аппат̣иггахитам̣ сайамева гахетва̄ никкхиттам̣. сайам̣катам̣ нира̄мисамева ват̣т̣атӣти тадахупуребхаттамева сандха̄йа вуттам̣. атха сайам̣катам̣ нира̄мисам̣ бхун̃джантасса касма̄ са̄мам̣па̄ко на хотӣти а̄ха – ‘‘наванӣтам̣ та̄пентасса хи са̄мам̣па̄ко на хотӣ’’ти. саваттхукапат̣иггахитасса ваттхугатикатта̄ а̄ха – ‘‘саваттхукасса пат̣иггахитатта̄’’ти. паччха̄бхаттам̣ пат̣иггахитехӣти паччха̄бхаттам̣ пат̣иггахитакхӣрададхӣхи. пуребхаттампи ча уггахитакехи катам̣ аббхан̃джана̄дӣсу упанетаббанти самбандхо. убхайесампӣти паччха̄бхаттам̣ пат̣иггахитакхӣрададхӣхи ча пуребхаттам̣ уггахитакехи ча ката̄нам̣. есева найоти ниссаггийам̣ хотӣти аттхо. акаппийамам̣сасаппимхӣти акаппийамам̣сасатта̄нам̣ саппимхи. ка̄ран̣апатирӯпакам̣ ватва̄ти саджа̄тийа̄нам̣ саппибха̄ватоти ка̄ран̣апатирӯпакам̣ ватва̄.
саппинайенева ведитаббанти нира̄мисамева сатта̄хам̣ ват̣т̣атӣти аттхо. еттха̄ти наванӣте. дхотам̣ ват̣т̣атӣти адхотам̣ че, саваттхукапат̣иггахитам̣ хоти, тасма̄ дхотам̣ пат̣иггахетва̄ сатта̄хам̣ никкхипитум̣ ват̣т̣атӣти тхера̄нам̣ адхиппа̄йо. таккато уддхат̣аматтамева кха̄дим̣сӯти еттха таккато уддхат̣аматтам̣ адхотампи пат̣иггахетва̄ парибхун̃джанта̄ дховитва̄ пачитва̄ ва̄ парибхун̃джим̣сӯти еваматтхо гахетаббо. тхерасса хи дадхигул̣ика̄дисахитампи пат̣иггахитам̣ паччха̄ дховитва̄ пачитва̄ ва̄ парибхун̃джантасса саваттхукапат̣иггахан̣е досо наттхӣти адхиппа̄йо, тенева тхерасса адхиппа̄йам̣ дассентена ‘‘тасма̄ наванӣтам̣ парибхун̃джантена…пе… айаметтха адхиппа̄йо’’ти вуттам̣. кечи пана ‘‘таккато уддхат̣аматтамева кха̄дим̣сӯ’’ти вачанасса адхиппа̄йам̣ аджа̄нанта̄ ‘‘таккато уддхат̣аматтам̣ адхотампи дадхигул̣ика̄дисахитам̣ вика̄лепи парибхун̃джитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти ваданти, там̣ на гахетаббам̣. на хи дадхигул̣ика̄диа̄мисена сам̣сат̣т̣харасам̣ наванӣтам̣ парибхун̃джитум̣ ват̣т̣атӣти сакка̄ ваттум̣. наванӣтам̣ парибхун̃джантена̄ти адховитва̄ пат̣иггахитанаванӣтам̣ парибхун̃джантена. дадхи ева дадхигатам̣ йатха̄ ‘‘гӯтхагатам̣ муттагата’’нти (ма. ни. 2.119). кхайам̣ гамиссатӣти вачанато кхӣрам̣ паккхипитва̄ паккасаппиа̄дипи вика̄ле каппатӣти ведитаббам̣. куккучча̄йанти куккуччака̄ти имина̄ аттана̄пи таттха куккуччасаббха̄вам̣ дӣпети. тенева ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йам̣ (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. бхесаджджасиккха̄падаван̣н̣ана̄) ‘‘ниббат̣т̣итасаппи ва̄ наванӣтам̣ ва̄ пачитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти вуттам̣. та̄ни пат̣иггахетва̄ти та̄ни кхӣрададхӣни пат̣иггахетва̄.
пат̣иггахетва̄ т̣хапитабхесаджджехӣти пат̣иггахетва̄ т̣хапитайа̄ваджӣвикабхесаджджехи. вуттанайена йатха̄ тан̣д̣ула̄дӣни на паччанти, татха̄ ладжджӣйева сампа̄детва̄ детӣти ладжджӣса̄ман̣ераггахан̣ам̣, апича аладжджина̄ аджджхохаритаббам̣ йам̣ кин̃чи абхисан̇кхара̄петум̣ на ват̣т̣ати, тасма̄пи евама̄ха. тиле пат̣иггахетва̄ катателанти аттана̄ бхаджджана̄дӣни акатва̄ гахитателам̣. тенева ‘‘са̄мисампи ват̣т̣атӣ’’ти вуттам̣. ниббат̣т̣итатта̄ти йа̄вака̄ликаваттхуто вивечитатта̄. убхайампӣти аттана̄ ча парена ча катам̣. йа̄ва арун̣асса уггамана̄ тит̣т̣хати, ниссаггийанти саттамадивасе катателам̣ саче йа̄ва арун̣уггамана̄ тит̣т̣хати, ниссаггийам̣.
623. аччхавасанти дуккат̣аваттхуно васа̄йа анун̃н̃а̄татта̄ там̣садиса̄нам̣ дуккат̣аваттхӯнам̣йева акаппийамам̣сасатта̄нам̣ васа̄ анун̃н̃а̄та̄, на тхуллаччайаваттхӯнам̣ манусса̄нам̣ васа̄ти а̄ха ‘‘т̣хапетва̄ мануссаваса’’нти. сам̣сат̣т̣ханти парисса̄витам̣. ‘‘ка̄ле пат̣иггахитам̣ вика̄ле анупасампанненапи ниппаккам̣ сам̣сат̣т̣хан̃ча парибхун̃джантасса двепи дуккат̣а̄ни хонтийева̄’’ти ваданти. йасма̄ кхӣрададхиа̄дӣни паккхипитва̄ телам̣ пачанти, тасма̄ касат̣ам̣ на ват̣т̣ати, теламева ват̣т̣ати. тена вуттам̣ ‘‘паккателакасат̣е вийа куккучча̄йатӣ’’ти. ‘‘саче васа̄йа саддхим̣ паккатта̄ на ват̣т̣ати, идам̣ касма̄ ват̣т̣атӣ’’ти пуччханта̄ ‘‘бханте’’тиа̄дима̄хам̣су. етам̣ ват̣т̣атӣти нану етам̣ дадхигул̣ика̄дӣхи паккам̣ наванӣтам̣ ват̣т̣атӣти аттхо.
‘‘мадхукарӣхи на̄ма мадхумаккхика̄хӣти айам̣ кхуддакамаккхика̄нам̣ бхамарамаккхика̄нан̃ча са̄ман̃н̃аниддесо’’ти тӣсупи ган̣т̣хипадесу вуттам̣. кечи пана ‘‘дан̣д̣акесу мадхукара̄ мадхукарӣ маккхика̄ на̄ма̄’’ти ватва̄ ‘‘та̄хи мадхукарӣа̄дӣхи тӣхи маккхика̄хи катам̣ мадху на̄ма̄’’ти ваданти. бхамарамаккхика̄хӣти маха̄бхамарамаккхика̄хи. силесасадисанти гханапаккам̣ вуттам̣. итаранти танукамадху. мадхупат̣аланти мадхурахитам̣ кевалам̣ мадхупат̣алам̣. ‘‘саче мадхусахитам̣ пат̣алам̣ пат̣иггахетва̄ никкхипанти, пат̣аласса бха̄джанат̣т̣ха̄нийатта̄ мадхуно васена сатта̄ха̄тиккаме ниссаггийам̣ хотӣ’’ти ваданти, ‘‘мадхумаккхитам̣ пана мадхугатикамева̄’’ти имина̄ там̣ на самети.
‘‘пха̄н̣итам̣ на̄ма уччхумха̄ ниббатта’’нти па̄л̣ийам̣ ависесена вуттатта̄ ат̣т̣хакатха̄йан̃ча ‘‘уччхурасам̣ упа̄да̄йа…пе… аваттхука̄ уччхувикати ‘пха̄н̣ита’нти ведитабба̄’’ти вачанато уччхурасопи никкасат̣о сатта̄хака̄ликоти ведитаббо. кеначи пана ‘‘мадхумхи чатта̄ро ка̄лика̄ йатха̄самбхавам̣ йоджетабба̄, уччхумхи ча̄’’ти ватва̄ ‘‘самаккхикан̣д̣асел̣акам̣ йа̄вака̄ликам̣, анел̣акам̣ удакасамбхиннам̣ йа̄мака̄ликам̣, асамбхиннам̣ сатта̄хака̄ликам̣, мадхуситтхам̣ парисуддхам̣ йа̄ваджӣвикам̣, татха̄ уччху ва̄ расо ва̄ сакасат̣о йа̄вака̄лико, никкасат̣о удакасамбхинно йа̄мака̄лико, асамбхинно сатта̄хака̄лико, суддхакасат̣ам̣ йа̄ваджӣвика’’нти ча ватва̄ уттарипи бахудха̄ папан̃читам̣. таттха ‘‘удакасамбхиннам̣ мадху ва̄ уччхурасо ва̄ удакасамбхинно йа̄мака̄лико’’ти идам̣ нева па̄л̣ийам̣, на ат̣т̣хакатха̄йам̣ диссати. ‘‘йа̄вака̄ликам̣ сама̄нам̣ гарутарампи муддика̄джа̄тирасам̣ аттана̄ сам̣сат̣т̣хам̣ лахукам̣ йа̄мака̄ликабха̄вам̣ упанентам̣ удакам̣ лахутарам̣ сатта̄хака̄ликам̣ аттана̄ сам̣сат̣т̣хам̣ гарутарам̣ йа̄мака̄ликабха̄вам̣ упанетӣ’’ти еттха ка̄ран̣ам̣ сойева пуччхитаббо, саббаттха па̄л̣ийам̣ ат̣т̣хакатха̄йан̃ча удакасамбхедена гарутарассапи лахубха̄вопагаманам̣йева дасситам̣. па̄л̣ийампи хи ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, гила̄насса гул̣ам̣, агила̄насса гул̣одака’’нти (маха̄ва. 284) вадантена агила̄нена парибхун̃джитум̣ айуттопи гул̣о удакасамбхинно агила̄нассапи ват̣т̣атӣти анун̃н̃а̄то.
йампи ча ‘‘уччху че йа̄вака̄лико, уччхурасо че йа̄мака̄лико, пха̄н̣итам̣ че сатта̄хака̄ликам̣, тачо че йа̄ваджӣвико’’ти ат̣т̣хакатха̄вачанам̣ дассетва̄ ‘‘уччхурасо удакасамбхинно йа̄мака̄лико’’ти ан̃н̃ена кеначи вуттам̣, тампи татха̄видхасса ат̣т̣хакатха̄вачанасса имисса̄ самантапа̄са̄дика̄йа винайат̣т̣хакатха̄йа абха̄вато на са̄рато паччетаббам̣. татойева ча ‘‘уччхурасо удакена самбхиннопи асамбхиннопи сатта̄хака̄ликойева̄’’ти кечи а̄чарийа̄ ваданти. бхесаджджаккхандхаке ча ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, уччхураса’’нти (маха̄ва. 300) еттха тӣсупи ган̣т̣хипадесу ависесена вуттам̣ ‘‘уччхурасо сатта̄хака̄лико’’ти.
сайам̣катам̣ нира̄мисамева ват̣т̣атӣти еттха апарисса̄витам̣ пат̣иггахитампи каран̣асамайе парисса̄ветва̄ касат̣ам̣ апанетва̄ва аттана̄ катанти гахетаббам̣. джха̄мауччхупха̄н̣итанти аггина̄ дад̣д̣хе уччхукхетте джха̄мауччхуна̄ катапха̄н̣итам̣. кот̣т̣итауччхупха̄н̣итанти кхудда̄нукхуддакам̣ чхиндитва̄ кот̣т̣етва̄ ниппӣл̣етва̄ паккам̣ йебхуййена ча сакасат̣ам̣ пха̄н̣итам̣. та̄дисасса ча касат̣асса аббоха̄рикатта̄ ‘‘там̣ йутта’’нти вуттам̣. сӣтудакена катанти мадхукапуппха̄ни сӣтодаке паккхипитва̄ маддитва̄ пуппхарасе удакагате сати там̣ удакам̣ гахетва̄ пачитва̄ катапха̄н̣итам̣. кхӣрам̣ паккхипитва̄ катам̣ мадхукапха̄н̣итам̣ йа̄вака̄ликанти еттха кхӣрам̣ паккхипитва̄ паккателам̣ касма̄ вика̄ле ват̣т̣атӣти че? теле паккхиттакхӣрам̣ теламева хоти, ан̃н̃ам̣ пана кхӣрам̣ паккхипитва̄ катам̣ кхӣрабха̄вам̣ ган̣ха̄тӣти идаметтха ка̄ран̣ам̣. йади евам̣ кхан̣д̣асаккхарампи кхӣрам̣ паккхипитва̄ каронти, там̣ касма̄ ват̣т̣атӣти а̄ха ‘‘кхан̣д̣асаккхарам̣ пана̄’’тиа̄ди. таттха кхӣраджалликанти кхӣрапхен̣ам̣.
бхесаджджодиссам̣ дассентена ‘‘саттавидхан̃хи одиссам̣ на̄ма̄’’тиа̄дина̄ итара̄нипи аттхуддха̄равасена вутта̄ни. викат̣а̄нӣти апакатибхесаджджатта̄ викат̣а̄ни, вирӯпа̄нӣти аттхо. дуккат̣аваттхӯнампи акаппийамам̣са̄нам̣ васа̄йа анун̃н̃а̄татта̄ ‘‘васодисса’’нти вуттам̣. ол̣а̄рика̄нампи а̄ха̄раттхам̣ пхаритум̣ саматтха̄нам̣ саппиа̄дӣнам̣ бхесаджджана̄мена анун̃н̃а̄татта̄ ‘‘бхесаджджодисса’’нти вуттам̣. ‘‘паччха̄бхаттато пат̣т̣ха̄йа сати паччайети вуттатта̄ пат̣иггахитабхесаджджа̄ни дутийадивасато пат̣т̣ха̄йа пуребхаттампи сати паччайе парибхун̃джитабба̄ни, на а̄ха̄раттхам̣ бхесаджджаттха̄йа пат̣иггахитатта̄’’ти ваданти.
624. два̄рава̄тапа̄накава̄т̣есӯти маха̄два̄расса ва̄тапа̄на̄нан̃ча кава̄т̣апхалакесу. каса̄ве паккхитта̄ни та̄ни аттано сабха̄вам̣ париччаджанти, тасма̄ ‘‘маккхетабба̄нӣ’’ти вуттам̣, гхун̣апа̄н̣ака̄дипариха̄раттхам̣ маккхетабба̄нӣти аттхо. адхит̣т̣хетӣти ‘‘ида̄ни майхам̣ аджджхохаран̣ӣйам̣ на бхависсати, ба̄хирапарибхогаттха̄йа гамиссатӣ’’ти читтам̣ уппа̄детӣти аттхо. тенева̄ха – ‘‘саппин̃ча телан̃ча васан̃ча муддхани телам̣ ва̄ аббхан̃джанам̣ ва̄’’тиа̄ди. ‘‘евам̣ адхит̣т̣хитан̃ча пат̣иггахан̣ам̣ виджахатӣ’’ти ваданти.
625. саче двиннам̣ сантакам̣ екена пат̣иггахитам̣ авибхаттам̣ хоти, парибхун̃джитум̣ пана на ват̣т̣атӣти еттха маджджхе па̄т̣хо парихӣно, евам̣ панеттха па̄т̣хо ведитаббо ‘‘саче двиннам̣ сантакам̣ екена пат̣иггахитам̣ авибхаттам̣ хоти, сатта̄ха̄тиккаме двиннампи ана̄патти, парибхун̃джитум̣ пана на ват̣т̣атӣ’’ти. ан̃н̃атха̄ пана саддаппайогопи на сан̇гаччхати. ган̣т̣хипадепи ча айамева па̄т̣хо дассито. таттха двиннампи ана̄паттӣти йатха̄ ан̃н̃асса сантакам̣ екена пат̣иггахитам̣ сатта̄ха̄тиккамена ниссаггийам̣ на хоти парасантакабха̄вато, евамидампи авибхаттатта̄ убхайаса̄дха̄ран̣ампи авиниббхогабха̄вато ниссаггийам̣ на хотӣти адхиппа̄йо. парибхун̃джитум̣ пана на ват̣т̣атӣти бхиккхуна̄ пат̣иггахитатта̄ сатта̄ха̄тиккаме йасса кассачи бхиккхуно парибхун̃джитум̣ на ват̣т̣ати пат̣иггахитасаппиа̄дӣнам̣ парибхогасса сатта̄хенева париччхиннатта̄. ‘‘та̄ни пат̣иггахетва̄ сатта̄хапарамам̣ саннидхика̄ракам̣ парибхун̃джитабба̄нӣ’’ти хи вуттам̣. ган̣т̣хипадесу пана тӣсупи идха па̄т̣хасса парихӣнабха̄вам̣ асаллаккхетва̄ ‘‘парибхун̃джитум̣ пана на ват̣т̣атӣти идам̣ антосатта̄хе парибхогам̣ сандха̄йа вуттанти сан̃н̃а̄йа висса̄сагга̄ха̄бха̄вато парибхун̃джитум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти еваматтхо вутто, со на гахетаббо.
а̄вусо, имам̣ телам̣ сатта̄хаматтам̣ парибхун̃джа тванти имина̄ йена пат̣иггахитам̣, тена антосатта̄хейева парасса виссаджджитабха̄вам̣ дассети. касса а̄паттӣти пат̣хамам̣ та̄ва убхиннам̣ са̄дха̄ран̣атта̄ ана̄патти вутта̄. ида̄ни пана екена итарасса виссат̣т̣хабха̄вато убхайаса̄дха̄ран̣ата̄ наттхӣти вибхаттасадисам̣ хутва̄ т̣хитам̣, тасма̄ еттха пат̣иггахитасса сатта̄ха̄тиккаме екасса а̄паттийа̄ бхавитаббанти ман̃н̃ама̄но ‘‘ким̣ пат̣иггахан̣апаччайа̄ пат̣игга̄хакасса а̄патти, уда̄ху йасса сантакам̣ джа̄там̣, тасса̄’’ти пуччхати. ниссат̣т̣хабха̄ватойева ча идха ‘‘авибхаттабха̄вато’’ти ка̄ран̣ам̣ аватва̄ ‘‘йена пат̣иггахитам̣, тена виссаджджитатта̄’’ти вуттам̣. идан̃ча виссат̣т̣хабха̄вато убхайаса̄дха̄ран̣атам̣ паха̄йа екасса сантакам̣ хонтампи йена пат̣иггахитам̣, тато ан̃н̃асса сантакам̣ джа̄там̣, тасма̄ парасантакапат̣иггахан̣е вийа пат̣игга̄хакасса пат̣иггахан̣апаччайа̄ наттхи а̄паттӣти дассанаттхам̣ вуттам̣, на пана ‘‘йена пат̣иггахитам̣, тена виссаджджитатта̄’’ти вачанато ависсаджджите сати авибхаттепи сатта̄ха̄тиккаме а̄паттӣти дассанаттхам̣ ависсаджджите авибхаттабха̄ватойева ана̄паттийа̄ сиддхатта̄. саче пана итаро йена пат̣иггахитам̣, тассева антосатта̄хе аттано бха̄гампи виссаджджети, сатта̄ха̄тиккаме сийа̄ а̄патти йена пат̣иггахитам̣, тассева сантакабха̄вама̄паннатта̄ итарасса аппат̣иггахитатта̄. имина̄ тасса сантакабха̄вепи ан̃н̃ена пат̣иггахитасакасантаке вийа тена аппат̣иггахитабха̄вато ана̄паттӣти дӣпети. идам̣ пана адхиппа̄йам̣ аджа̄нитва̄ ито ан̃н̃атха̄ ган̣т̣хипадака̄ра̄дӣхи папан̃читам̣, на там̣ са̄рато паччетаббам̣.
апарибхогам̣ хотӣти кассачи аманун̃н̃асса патитатта̄ парибхога̄рахам̣ на хоти. йена читтена̄ти йена париччаджитука̄мата̄читтена. ‘‘антосатта̄хе’’ти адхика̄ратта̄ ‘‘антосатта̄хе анапеккхо датва̄ пат̣илабхитва̄ парибхун̃джатӣ’’ти имам̣ самбандхам̣ сандха̄йа маха̄суматтхерена ‘‘евам̣ антосатта̄хе датва̄’’тиа̄ди вуттам̣. маха̄падуматтхеро пана йади евам̣ ‘‘виссаджджетӣ’’ти имина̄ва там̣ сиддхам̣, сатта̄ха̄тиккантам̣ пана ниссат̣т̣хам̣ пат̣илабхитва̄ парибхун̃джитум̣ на ват̣т̣ати, тасма̄ тасса парибхогамукхадассанамиданти а̄ха – ‘‘найидам̣ йа̄читабба’’нтиа̄ди. ан̃н̃ена бхиккхуна̄ти еттха суддхачиттена диннатта̄ сайампи а̄хара̄петва̄ парибхун̃джитум̣ ват̣т̣атийева. саппиа̄дӣнам̣ пат̣иггахитабха̄во, аттано сантаката̄, сатта̄ха̄тиккамоти има̄неттха тӣн̣и ан̇га̄ни.
бхесаджджасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
4. вассикаса̄т̣икасиккха̄падаван̣н̣ана̄
627. чатуттхе сиббанараджанакаппапарийоса̄нена нит̣т̣ха̄петва̄ти сӯчикамманит̣т̣ха̄нена сакимпи ван̣н̣абхедаматтараджанена каппабиндукаран̣ена ча нит̣т̣ха̄петва̄. самайети васса̄насамайе.
628. куччхисамайоти антосамайо. ‘‘айамеко ад̣д̣хама̄со парийесанаккхеттан̃чева каран̣аккхеттан̃ча. етасмин̃хи антаре вассикаса̄т̣икам̣ аладдхам̣ парийеситум̣ ладдхам̣ ка̄тун̃ча ват̣т̣ати, нива̄сетум̣ адхит̣т̣ха̄тун̃ча на ват̣т̣атӣ’’ти поттхакесу па̄т̣хо диссати, со апа̄т̣хо. евам̣ панеттха па̄т̣хена бхавитаббам̣ ‘‘айамеко ад̣д̣хама̄со парийесанаккхеттам̣. етасмин̃хи антаре вассикаса̄т̣икам̣ аладдхам̣ парийеситум̣ ват̣т̣ати, ладдхам̣ ка̄тум̣ нива̄сетум̣ адхит̣т̣ха̄тун̃ча на ват̣т̣атӣ’’ти. на хи гимха̄нам̣ паччхимама̄сасса пат̣хамо ад̣д̣хама̄со каран̣аккхеттам̣ хоти. ‘‘ад̣д̣хама̄со сесо гимха̄нанти катва̄ нива̄сетабба’’нти вачанато пана гимха̄нам̣ паччхимама̄сасса паччхимо ад̣д̣хама̄со каран̣аккхеттан̃чева нива̄санаккхеттан̃ча хоти. тенева ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йам̣ (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. вахисакаса̄т̣икасиккха̄падаван̣н̣ана̄) ‘‘гимха̄нам̣ паччхимо ма̄со парийесанаккхеттам̣, паччхимо ад̣д̣хама̄со каран̣анива̄санаккхеттампӣ’’ти вуттам̣. тасма̄ па̄л̣ийа̄ ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йа ча авиродхам̣ иччхантена вуттанайенева па̄т̣хо гахетаббо.
‘‘вин̃н̃аттим̣ катва̄ ниппха̄дентасса ан̃н̃а̄такавин̃н̃аттисиккха̄падена ана̄паттӣ’’ти вадантена ‘‘пит̣т̣хисамайатта̄ имина̄ сиккха̄падена а̄паттӣ’’ти дӣпита̄ хоти. на хи н̃а̄такапава̄ритат̣т̣ха̄нато пит̣т̣хисамайе сатуппа̄дакаран̣аматтенапи самбхавантӣ а̄патти тато гарукатара̄йа вин̃н̃аттийа̄ на хотӣти сакка̄ ваттум̣. тенева бхадантабуддхадатта̄чарийена вуттам̣ –
‘‘катва̄ пана сатуппа̄дам̣, вассикаса̄т̣ичӣварам̣;
ниппха̄дентасса бхиккхусса, самайе пит̣т̣хисаммате.
‘‘хоти ниссаггийа̄патти, н̃а̄така̄н̃а̄така̄дино;
тесуйева ча вин̃н̃аттим̣, катва̄ ниппха̄дане татха̄’’ти.
кенасса хоти а̄паттӣти асса ма̄тарам̣ чӣварам̣ йа̄чантасса кена сиккха̄падена а̄паттӣти пуччхати. ‘‘парин̣атам̣ вин̃н̃а̄пентасса парин̣а̄манасиккха̄падена а̄паттӣ’’ти чодана̄бха̄вам̣ дассети но ча сан̇гхе парин̣атанти. атха ан̃н̃а̄такавин̃н̃аттисиккха̄падена̄ти че, етампи наттхӣти а̄ха ‘‘ана̄патти ча н̃а̄таке’’ти. ‘‘н̃а̄таке вин̃н̃а̄пентасса̄’’ти па̄т̣хасесо. имаматтхам̣ сандха̄йа̄ти пит̣т̣хисамайе вассикаса̄т̣икаттхам̣ н̃а̄такапава̄ритат̣т̣ха̄не сатуппа̄дакаран̣ена а̄паттим̣, ан̃н̃а̄такавин̃н̃аттисиккха̄падена ана̄паттин̃ча сандха̄йа.
ан̃н̃а̄такааппава̄ритат̣т̣ха̄нато…пе… дуккат̣анти идам̣ вассикаса̄т̣икам̣ адиннапуббе сандха̄йа вуттам̣. теневеттха ваттабхеде дуккат̣ам̣ вуттам̣, диннапуббесу пана ваттабхедо наттхи. тенева̄ха – ‘‘йе манусса̄…пе… ваттабхедо наттхӣ’’ти. иданти йатха̄вуттаниссаггийапа̄читтийам̣. вин̃н̃аттим̣ катва̄ ниппха̄дентасса̄ти ан̃н̃а̄такааппава̄ритат̣т̣ха̄нато вин̃н̃аттим̣ катва̄ ниппха̄дентасса. пакатийа̄ вассикаса̄т̣икада̄йака̄ на̄ма сан̇гхавасена ва̄ пуггалавасена ва̄ апава̄ретва̄ анусам̣ваччхарам̣ вассикаса̄т̣ика̄нам̣ да̄йака̄. ан̃н̃а̄такавин̃н̃аттисиккха̄падена ана̄паттӣти еттха имина̄пи сиккха̄падена ана̄паттӣти ведитаббам̣. куччхисамайе хи аттано н̃а̄такапава̄ритат̣т̣ха̄нато ‘‘детха ме вассикаса̄т̣ика’’нтиа̄дина̄ вин̃н̃а̄пентассапи ана̄патти. тенева̄ха – ‘‘на ваттабба̄ детха мети идан̃хи парийесанака̄ле ан̃н̃а̄такааппава̄рите ева сандха̄йа вутта’’нти. ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йан̃хи (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. вассикаса̄т̣икасиккха̄падаван̣н̣ана̄) вуттам̣ ‘‘аттано н̃а̄такапава̄ритат̣т̣ха̄нато пана ‘детха ме вассикаса̄т̣икачӣвара’нтиа̄дика̄йа вин̃н̃аттийа̄пи парийеситабба’’нти.
629. ‘‘а̄ка̄сато патитаудакенева̄ти вачанато чхаданакот̣ийа̄ патитаудакена наха̄йантасса ана̄паттӣ’’ти тӣсупи ган̣т̣хипадесу вуттам̣.
630. чха ма̄се париха̄рам̣ лабхатӣти етена антовассепи йа̄ва васса̄насса паччхимадиваса̄ аката̄ париха̄рам̣ лабхатӣти дӣпитам̣ хоти. йасма̄ мӯлачӣварам̣ каронтена хемантасса паччхимупосатхадивасейева ка̄таббам̣, тасма̄ гимха̄нато екӯнатим̣садивасе париха̄рам̣ лабхати, евам̣ сантепи аппакам̣ ӯнамадхикам̣ ва̄ ган̣анӯпагам̣ на хотӣти катва̄ ‘‘тато парампи…пе… екама̄са’’нти вуттам̣. ека̄хадвӣха̄дивасена…пе… ладдха̄ чева нит̣т̣хита̄ ча̄ти имина̄ ека̄ха̄на̄гата̄йа вассӯпана̄йика̄йа ладдха̄ чева нит̣т̣хита̄ ча, двӣха̄на̄гата̄йа…пе… даса̄ха̄на̄гата̄йа вассӯпана̄йика̄йа ладдха̄ чева нит̣т̣хита̄ ча, антовассе ва̄ ладдха̄ чева нит̣т̣хита̄ ча̄ти айаматтхо дассито. таттха а̄са̄л̣хима̄сасса джун̣хапаккхапун̣н̣амийам̣ ладдха̄ чева нит̣т̣хита̄ ча вассикаса̄т̣ика̄ ‘‘ека̄ха̄на̄гата̄йа вассӯпана̄йика̄йа ладдха̄ чева нит̣т̣хита̄ ча̄’’ти вуччати. етенева найена джун̣хапаккхасса чхат̣т̣хийам̣ ладдха̄ чева нит̣т̣хита̄ ча ‘‘даса̄ха̄на̄гата̄йа вассӯпана̄йика̄йа ладдха̄ чева нит̣т̣хита̄ ча̄’’ти вуччати. йа̄ва пат̣хамакаттикатема̄сапун̣н̣амӣ, та̄ва антотема̄се ладдха̄ чева нит̣т̣хита̄ ча ‘‘антовассе ладдха̄ чева нит̣т̣хита̄ ча̄’’ти вуччати. пат̣хамакаттикатема̄сапун̣н̣амито паран̃хи ладдха̄ чева нит̣т̣хита̄ ча йа̄ва чӣварака̄ло на̄тиккамати, та̄ва анадхит̣т̣хахитва̄ т̣хапетум̣ ват̣т̣атӣти на татра̄йам̣ вича̄ран̣а̄ самбхавати.
тасмим̣йева антодаса̄хе адхит̣т̣ха̄табба̄ти ависесена вуттепи васса̄нато пуббе ека̄хадвӣха̄дивасена ана̄гата̄йа вассӯпана̄йика̄йа ладдха̄ техи дивасехи саддхим̣ даса̄хам̣ анатиккамантена вассӯпана̄йикадивасато пат̣т̣ха̄йа адхит̣т̣ха̄наккхеттам̣ сампатта̄йева адхит̣т̣ха̄табба̄, на тато пуббе адхит̣т̣ха̄насса акхеттатта̄. антовассе пана ладдха̄ тасмим̣йева антовассе ладдхадивасато пат̣т̣ха̄йа даса̄хам̣ анатикка̄метва̄ адхит̣т̣ха̄табба̄.
нану ча васса̄нато пуббе анадхит̣т̣хахитва̄ даса̄хам̣ атикка̄метум̣ ват̣т̣атийева, тасма̄ адхит̣т̣ха̄насса акхеттабхӯтепи дивасе гахетва̄ ‘‘антодаса̄хе адхит̣т̣ха̄табба’’нти касма̄ вуттам̣? йатха̄ ‘‘антовассе ладдха̄пи йа̄ва на нит̣т̣ха̄ти, та̄ва анадхит̣т̣хахитва̄ даса̄хам̣ атикка̄метум̣ ват̣т̣атӣ’’ти аката̄йа анадхит̣т̣ха̄наккхеттасадиса̄пи атиккантадиваса̄ даса̄хам̣ атикка̄метва̄ нит̣т̣хита̄йа ган̣анӯпага̄ хонтӣти нит̣т̣хитадивасейева адхит̣т̣ха̄табба̄, евамидха̄пи васса̄нато пуббе анадхит̣т̣ха̄наккхеттабхӯта̄пи диваса̄ ладдхадивасато пат̣т̣ха̄йа ган̣анӯпага̄ хонтӣти дассанаттхам̣ вуттам̣. йади евам̣ ‘‘тасмим̣йева антодаса̄хе’’ти ависесена вуттатта̄ даса̄ха̄на̄гата̄йа вассӯпана̄йика̄йа чхат̣т̣хийам̣ ладдха̄ пун̣н̣амийам̣ адхит̣т̣ха̄табба̄ти а̄паджджатӣти? на̄паджджати ‘‘ча̄тума̄сам̣ адхит̣т̣ха̄ту’’нти вачаненева пат̣иккхиттатта̄. евам̣ санте ‘‘даса̄ха̄на̄гата̄йа̄’’ти имина̄ ким̣ пайоджананти че? васса̄нато пуббейева даса̄хе атикканте вассӯпана̄йикадивасе нит̣т̣хита̄ тадахева адхит̣т̣ха̄табба̄ти дассанаттхам̣ вуттанти идаметтха пайоджанам̣. тенева̄ха – ‘‘даса̄ха̄тиккаме нит̣т̣хита̄ тадахева адхит̣т̣ха̄табба̄’’ти.
даса̄хе аппахонте чӣварака̄лам̣ на̄тиккаметабба̄ти тема̄саббхантаре даса̄хе аппахонте ладдха̄ чева нит̣т̣хита̄ ча чӣварака̄лам̣ на̄тиккаметабба̄ти аттхо. идам̣ вуттам̣ хоти ‘‘пат̣хамакаттикатема̄сапун̣н̣амито пуббе саттамито пат̣т̣ха̄йа ладдха̄ чева нит̣т̣хита̄ ча вассикаса̄т̣ика̄ даса̄хе анатиккантейева чӣварака̄лам̣ отин̣н̣атта̄ таттха анадхит̣т̣хахитва̄пи т̣хапетум̣ ват̣т̣атӣ’’ти. имина̄ ча имам̣ дӣпети – аката̄ че вассикаса̄т̣ика̄, васса̄нам̣ ча̄тума̄сам̣ акататта̄йева париха̄рам̣ лабхати, ката̄йа пана даса̄хапарамасиккха̄падам̣ авикопетва̄ париха̄ро ваттабботи.
йада̄ ва̄ тада̄ ва̄ адхит̣т̣ха̄тум̣ ват̣т̣атӣти ча̄тума̄саббхантаре даса̄хе атиккантепи наттхи досоти адхиппа̄йо. ‘‘када̄ адхит̣т̣ха̄табба̄…пе… йади наппахоти, йа̄ва каттикапун̣н̣ама̄ париха̄рам̣ лабхатӣ’’ти имина̄пи курундивачанена аката̄йа вассикаса̄т̣ика̄йа ча̄тума̄сам̣ париха̄ро, ката̄йа даса̄хамева париха̄роти айаматтхо дӣпитойева̄ти а̄ха ‘‘апича̄’’тиа̄ди.
па̄л̣ийам̣ аччхинначӣварасса нат̣т̣хачӣварасса̄тиа̄дина̄ ниссаггийена ана̄патти вутта̄, уда̄ху наггасса наха̄йато дуккат̣ена ана̄патти вутта̄ти? киметтха пуччхитаббам̣. саббасиккха̄падесу хи йаттха йаттха мӯласиккха̄падена а̄паттиппасан̇го, таттха таттха ана̄паттидассанаттхам̣ ана̄паттива̄ро а̄рабхӣйатӣти идха̄пи ниссаггийена ана̄паттидассанаттханти йуттам̣ ваттум̣. на хи мӯла̄паттийа̄ ана̄паттим̣ адассетва̄ антара̄ вутта̄йа ева а̄паттийа̄ ана̄паттидассанаттхам̣ ана̄паттива̄ро а̄рабхӣйатӣти. тенева тӣсупи ган̣т̣хипадесу идам̣ вуттам̣ ‘‘аччхинначӣварасса нат̣т̣хачӣварасса ча̄ти еттха аччхиннасесачӣварасса нат̣т̣хасесачӣварасса ча асамайе нива̄сентасса парийесантасса ча ана̄патти. а̄пада̄сӯти еттха аниваттхам̣ чора̄ харантӣти асамайе нива̄сентасса ана̄паттӣ’’ти. ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йампи (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. вассикаса̄т̣икасиккха̄падаван̣н̣ана̄) вуттам̣ ‘‘аччхинначӣварасса ва̄ нат̣т̣хачӣварасса ва̄ аниваттхам̣ чора̄ харантӣти евам̣ а̄пада̄су ва̄ нива̄сайато умматтака̄дӣнан̃ча ана̄паттӣ’’ти. ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана наггасса наха̄йато дуккат̣енева ана̄паттим̣ сандха̄йа ‘‘аччхинначӣварасса̄ти етам̣ вассикаса̄т̣икамева сандха̄йа вуттам̣. тесан̃хи нагга̄нам̣ ка̄йовасса̄пане ана̄патти. еттха ча махаггхавассикаса̄т̣икам̣ нива̄сетва̄ наха̄йантасса чорупаддаво а̄пада̄ на̄ма̄’’ти йам̣ вуттам̣, таттха ка̄ран̣ам̣ парийеситаббам̣.
атха убхайенапи ана̄паттидассанаттхам̣ ‘‘аччхинначӣварасса̄’’тиа̄ди а̄раддханти евамадхиппа̄йо сийа̄, евампи ‘‘аччхинначӣварасса̄ти етам̣ вассикаса̄т̣икамева сандха̄йа вутта’’нтиа̄дина̄ висесетва̄ на ваттаббам̣. еван̃хи ваттаббам̣ сийа̄ ‘‘аччхиннасесачӣварасса нат̣т̣хасесачӣварасса ва̄ асамайе нива̄сентасса парийесантасса ча ниссаггийена ана̄патти, аччхиннавассикаса̄т̣икасса нат̣т̣хавассикаса̄т̣икасса ва̄ наггасса наха̄йато дуккат̣ена ана̄патти, а̄пада̄су аниваттхам̣ чора̄ харантӣти асамайе нива̄сайато ниссаггийена ана̄патти, махаггхавассикаса̄т̣икам̣ нива̄сетва̄ наха̄йантасса чора̄ харанти, наггасса наха̄йато дуккат̣ена ана̄паттӣ’’ти. сесаметтха утта̄намева.
ан̇гесу пана вассикаса̄т̣ика̄йа аттуддесиката̄, асамайе парийесаната̄, та̄йа ча пат̣ила̄бхоти има̄ни та̄ва парийесана̄паттийа̄ тӣн̣и ан̇га̄ни. сачӣварата̄, а̄пада̄бха̄во, вассикаса̄т̣ика̄йа сакабха̄во, асамайе нива̄сананти има̄ни нива̄сана̄паттийа̄ чатта̄ри ан̇га̄ни.
вассикаса̄т̣икасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
5. чӣварааччхинданасиккха̄падаван̣н̣ана̄
631. пан̃чаме йампи тйа̄ханти еттха йанти ка̄ран̣авачанам̣, тасма̄ еваметтха самбандхо ведитаббо – майа̄ саддхим̣ джанападача̄рикам̣ паккамиссатӣти йам̣ ка̄ран̣ам̣ нисса̄йа ахам̣ те, а̄вусо, чӣварам̣ ада̄сим̣, там̣ на каросӣти купито анаттамано аччхиндӣти. йанти ва̄ чӣварам̣ пара̄масати, таттха ‘‘майа̄ саддхим̣ джанападача̄рикам̣ паккамиссатӣти йампи те ахам̣ чӣварам̣ ада̄сим̣, там̣ чӣварам̣ ган̣хисса̄мӣти купито анаттамано аччхиндӣ’’ти самбандхитаббам̣.
633. а̄н̣атто бахӯни ган̣ха̄ти, екам̣ па̄читтийанти ‘‘чӣварам̣ ган̣ха̄’’ти а̄н̣аттийа̄ екачӣварависайатта̄ екамева па̄читтийам̣. ва̄ча̄йа ва̄ча̄йа дуккат̣анти еттха аччхиннесу ваттхуган̣ана̄йа па̄читтийа̄ни. екава̄ча̄йа самбахула̄ а̄паттийоти идам̣ аччхиннесу ваттхуган̣ана̄йа а̄паджджитаббам̣ па̄читтийа̄паттим̣ сандха̄йа вуттам̣. а̄н̣аттийа̄ а̄паджджитаббам̣ пана дуккат̣ам̣ екамева.
634. еванти имина̄ ‘‘ваттхуган̣ана̄йа дуккат̣а̄нӣ’’ти идам̣ пара̄масати. есева найоти ситхилам̣ га̄л̣хан̃ча паккхитта̄су а̄паттийа̄ бахуттам̣ екаттан̃ча атидиссати.
635. а̄вусо, майантиа̄дӣсу ган̣хитука̄мата̄йа евам̣ вуттепи тенева диннатта̄ ана̄патти. амха̄кам̣ сантике упаджджхам̣ ган̣хиссатӣти идам̣ са̄ман̣ерассапи да̄нам̣ дӣпети. тасма̄ кин̃ча̄пи па̄л̣ийам̣ ‘‘бхиккхусса са̄мам̣ чӣварам̣ датва̄’’ти вуттам̣, татха̄пи анупасампаннака̄ле датва̄пи упасампаннака̄ле аччхиндантасса па̄читтийамева̄ти ведитаббам̣. аччхинданасамайе упасампаннабха̄войева хеттха пама̄н̣ам̣. детӣти тут̣т̣хо ва̄ купито ва̄ дети. рундхатха̄ти нива̄ретха. евам̣ пана да̄тум̣ на ват̣т̣атӣти еттха евам̣ диннам̣ на та̄ва тасса сантаканти анадхит̣т̣хахитва̄ва парибхун̃джитаббанти ведитаббам̣. а̄хара̄петум̣ пана ват̣т̣атӣти евам̣ диннам̣ бхатисадисатта̄ а̄хара̄петум̣ ват̣т̣ати. чаджитва̄ диннанти вуттанайена адатва̄ анапеккхена хутва̄ тассева диннам̣. бхан̣д̣аггхена ка̄ретабботи сакасан̃н̃а̄йа вина̄ ган̣ханто бхан̣д̣ам̣ аггха̄петва̄ а̄паттийа̄ ка̄ретаббо. викаппанупагапаччхимачӣварата̄, са̄мам̣ динната̄, сакасан̃н̃ита̄, упасампанната̄, кодхавасена аччхинданам̣ аччхинда̄панам̣ ва̄ти има̄неттха пан̃ча ан̇га̄ни.
чӣварааччхинданасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
6. суттавин̃н̃аттисиккха̄падаван̣н̣ана̄
636. чхат̣т̣хе па̄л̣ийам̣ чӣварака̄расамайети имина̄ вассам̣вуттхабхиккхӯнам̣ чӣваракаммасамайатта̄ чӣварама̄со вутто, атхан̃н̃опи пана чӣваракаммака̄ло чӣварака̄расамайоти ваттум̣ ват̣т̣ати.
638. пан̃чахипи миссетва̄ти кхома̄дӣхи пан̃чахи миссетва̄. вӣтавӣтат̣т̣ха̄нам̣ йаттха сам̣харитва̄ т̣хапенти, тасса турӣти адхивачанам̣. суттам̣ павесетва̄ йена а̄кот̣ента̄ гханабха̄вам̣ сампа̄денти, там̣ веманти вуччати. йам̣ йанти йам̣ йам̣ пайогам̣. тантӯнам̣ аттано сантакатта̄ вӣтавӣтат̣т̣ха̄нам̣ пат̣иладдхамева хотӣти а̄ха ‘‘дӣгхато…пе… вӣте ниссаггийам̣ па̄читтийа’’нти. па̄л̣ийампи хи имина̄ва адхиппа̄йена ‘‘пат̣ила̄бхена ниссаггийа’’нти вуттам̣, тасма̄ йа̄ва чӣварам̣ вад̣д̣хати, та̄ва имина̄ пама̄н̣ена а̄паттийо вад̣д̣ханти.
сесо каппийоти еттха хаттхакаммайа̄чанавасена. пуббе вуттанайена ниссаггийанти дӣгхасо видаттхиматте тирийам̣ хаттхаматте ча вӣте ниссаггийам̣. тенева̄ти акаппийатантава̄йена. татхева дуккат̣анти париччхеде париччхеде дуккат̣ам̣. кеда̄рабаддха̄дӣхӣти а̄ди-саддена аччхиман̣д̣алабаддха̄ди гахитам̣. танте т̣хитам̣йева адхит̣т̣ха̄таббанти еттха ‘‘паччха̄ вӣтат̣т̣ха̄нам̣ адхит̣т̣хитагатикамева хоти, пуна адхит̣т̣ха̄накиччам̣ наттхи. саче пана париччхедам̣ дассетва̄ антарантара̄ авӣтам̣ хоти, пуна адхит̣т̣ха̄табба’’нти ваданти. есева найоти викаппанупагаппама̄н̣аматте вӣте танте т̣хитам̣йева адхит̣т̣ха̄таббанти аттхо. чӣвараттха̄йа вин̃н̃а̄питасуттам̣, аттуддесиката̄, акаппийатантава̄йена ва̄йа̄пананти има̄неттха тӣн̣и ан̇га̄ни.
ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йам̣ (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. суттавин̃н̃аттисиккха̄падаван̣н̣ана̄) пана ва̄йа̄пеййа̄ти еттха ‘‘чӣварам̣ ме, а̄вусо, ва̄йатха̄ти акаппийавин̃н̃аттийа̄ ва̄йа̄пеййа̄’’ти аттхам̣ ватва̄ ан̇гесупи ‘‘акаппийатантава̄йена акаппийавин̃н̃аттийа̄ ва̄йа̄пана’’нти висесетва̄ вуттам̣, татха̄видхам̣ пана висесавачанам̣ нева па̄л̣ийам̣, на ат̣т̣хакатха̄йам̣ упалаббхати. па̄л̣ийампи ‘‘н̃а̄така̄нам̣ пава̄рита̄на’’нти еттакамева ана̄паттива̄ре вуттам̣, ат̣т̣хакатха̄йан̃ча суттатантава̄йа̄намева каппийа̄каппийабха̄вена бахудха̄ найо дассито, на каппийа̄каппийавин̃н̃аттивасена̄ти. ‘‘акаппийавин̃н̃аттийа̄ ва̄йа̄пеййа̄’’ти ча висесетва̄ вадантена айам̣ на̄ма каппийавин̃н̃аттӣти висум̣ на дасситам̣, тасма̄ вӣмам̣ситва̄ гахетаббам̣.
суттавин̃н̃аттисиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
7. маха̄песака̄расиккха̄падаван̣н̣ана̄
642. саттаме кин̃чиматтам̣ анупададжджеййа̄ти идам̣ тасса каттабба̄ка̄раматтадассанам̣, да̄нам̣ панеттха ан̇гам̣ на хоти суттавад̣д̣ханавасенева а̄паджджитаббатта̄. тенева падабха̄джанепи ‘‘тасса вачанена а̄йатам̣ ва̄ виттхатам̣ ва̄ аппитам̣ ва̄ кароти, пайоге дуккат̣ам̣, пат̣ила̄бхена ниссаггийа’’нти суттавад̣д̣хана̄ка̄рамева дассетва̄ а̄патти вутта̄. ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йампи (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. маха̄песака̄расиккха̄падаван̣н̣ана̄) вуттам̣ ‘‘на бхиккхуно пин̣д̣апа̄тада̄наматтена там̣ ниссаггийам̣ хоти. саче пана те тасса вачанена чӣвараса̄мика̄нам̣ хаттхато суттам̣ гахетва̄ ӣсакампи а̄йатам̣ ва̄ виттхатам̣ ва̄ аппитам̣ ва̄ каронти, атха тесам̣ пайоге бхиккхуно дуккат̣ам̣, пат̣ила̄бхена ниссаггийам̣ хотӣ’’ти. а̄йата̄дӣсу саттасу а̄ка̄ресу а̄димхи тайо а̄ка̄ре суттавад̣д̣ханена вина̄ на сакка̄ ка̄тунти а̄ха ‘‘суттавад̣д̣ханаа̄ка̄рамева дассетӣ’’ти. сувӣта̄дайо хи а̄ка̄ре вина̄пи суттавад̣д̣ханена сакка̄ ка̄тум̣. сесаметтха утта̄намева. ан̃н̃а̄такааппава̄рита̄нам̣ тантава̄йе упасан̇камитва̄ викаппама̄паджджаната̄, чӣварасса аттуддесиката̄, тасса вачанена суттавад̣д̣ханам̣, чӣварасса пат̣ила̄бхоти има̄неттха чатта̄ри ан̇га̄ни.
маха̄песака̄расиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
8. аччекачӣварасиккха̄падаван̣н̣ана̄
646. ат̣т̣хаме асаммохаттханти даса̄ха̄на̄гатападе асаммохаттхам̣. пат̣хамападасса̄ти даса̄ха̄на̄гатападасса. та̄ни диваса̄нӣти тесу дивасесу. уппаджджеййа̄ти сан̇гхато ва̄ ган̣ато ва̄ уджукам̣ аттанойева ва̄ уппаджджеййа. пан̃чамитоти еттха вассам̣ васантасса сан̇гхасса пан̃чамито пуббе уппаннам̣ аччекачӣварам̣ пан̃чамийам̣ вибхаджитва̄ гахитам̣ аччекачӣварапариха̄рамева лабхати. уджукам̣ аттанойева уппаннам̣ че, пан̃чамийам̣ уппаннамева аччекачӣварапариха̄рам̣ лабхати, на тато пуббети дат̣т̣хаббам̣.
саддха̄маттаканти дхаммассавана̄дӣхи тан̇кхан̣уппаннам̣ саддха̄маттакам̣. а̄рочитам̣ чӣваранти а̄рочетва̄ динначӣварам̣. чхат̣т̣хийам̣ уппанначӣварасса ека̄дасамо арун̣о чӣварака̄ле ут̣т̣ха̄тӣти а̄ха ‘‘чхат̣т̣хито пат̣т̣ха̄йа̄’’тиа̄ди. т̣хапитачӣварампӣти падха̄начӣварадассанамукхена саббампи атирекачӣварам̣ вуттам̣. атха ‘‘чӣварама̄сепи атирекачӣварам̣ никкхипитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти идам̣ куто ладдханти че? ‘‘висум̣ ананун̃н̃а̄тепи имасмим̣ сиккха̄паде ‘чӣварака̄ласамайо на̄ма анаттхате катхине васса̄насса паччхимо ма̄со, аттхате катхине пан̃ча ма̄са̄’ти вадантена татийакатхинасиккха̄паде ‘ака̄лачӣварам̣ на̄ма анаттхате катхине ека̄дасама̄се уппаннам̣, аттхате катхине саттама̄се уппанна’нти вадантена ча анун̃н̃а̄тамева хотӣ’’ти ваданти. ‘‘ат̣т̣хакатха̄вачанаппама̄н̣ена гахетабба’’нти ча кечи.
650. ида̄ни пат̣хамакатхина̄дисиккха̄падехи тасса тасса чӣварасса лаббхама̄нам̣ париха̄рам̣ идхева упасам̣харитва̄ дассенто ‘‘ити атирекачӣварасса даса̄хам̣ париха̄ро’’тиа̄дима̄ха. ‘‘анаттхате катхине ека̄дасадиваса̄дхико ма̄со, аттхате катхине ека̄дасадиваса̄дхика̄ пан̃ча ма̄са̄’’ти айамева па̄т̣хо гахетаббо. кечи панеттха ‘‘ка̄ман̃чеса ‘даса̄хапарамам̣ атирекачӣварам̣ дха̄ретабба’нти имина̄ва сиддхо, ат̣т̣хуппаттивасена пана апуббам̣ вийа аттхам̣ дассетва̄ сиккха̄падам̣ т̣хапита’’нти па̄т̣хам̣ ватва̄ ‘‘дасадиваса̄дхико ма̄со, дасадиваса̄дхика̄ пан̃ча ма̄са̄ти па̄т̣хена бхавитабба’’нти ваданти, там̣ на гахетаббам̣ тасса пама̄дапа̄т̣хатта̄. на хи даса̄хена асампатта̄йа каттикатема̄сикапун̣н̣ама̄йа чӣварака̄лато пуббе даса диваса̄ адхика̄ хонти. еван̃хи сати ‘‘нава̄ха̄на̄гатам̣ каттикатема̄сикапун̣н̣ама’’нти ваттаббам̣.
ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йампи (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. аччекачӣварасиккха̄падаван̣н̣ана̄) ‘‘пава̄ран̣ама̄сасса джун̣хапаккхапан̃чамито пат̣т̣ха̄йа уппаннасса чӣварасса нидха̄нака̄ло дассито хотӣ’’ти ватва̄ ‘‘ка̄ман̃чеса ‘даса̄хапарамам̣ атирекачӣварам̣ дха̄ретабба’нти имина̄ва сиддхо, ат̣т̣хуппаттивасена пана апуббам̣ вийа аттхам̣ дассетва̄ сиккха̄падам̣ т̣хапита’’нти па̄т̣хо дассито, сопи пама̄дапа̄т̣хойева. ‘‘джун̣хапаккхапан̃чамито пат̣т̣ха̄йа̄’’ти ча вуттатта̄ таттхева пубба̄паравиродхопи сийа̄, чхат̣т̣хито пат̣т̣ха̄йа̄ти ваттаббам̣. еван̃хи сати ‘‘даса̄хапарамасиккха̄паденева сиддха’’нти сакка̄ ваттум̣. имамева ча пама̄дапа̄т̣хам̣ гахетва̄ бхадантабуддхадатта̄чарийена ча –
‘‘тасса̄чча̄йикаваттхасса, катхине ту анаттхате;
париха̄рекама̄сова, даса̄хапарамо мато.
‘‘аттхате катхине тасса, пан̃ча ма̄са̄ пака̄сита̄;
париха̄ро муниндена, даса̄хапарама̄ пана̄’’ти. –
вуттам̣.
аччекачӣварака̄ле уппаннатта̄ ‘‘аччекачӣварасадисе’’ти вуттам̣. ‘‘пан̃чамийам̣ уппаннам̣ аначчекачӣварам̣ даса̄хам̣ атикка̄майато чӣварака̄лато пуббейева а̄патти хоти, на чӣварака̄ла̄тиккаме, тасма̄ чӣварака̄ла̄тиккаме пуна а̄паджджитабба̄йа а̄паттийа̄ абха̄вам̣ сандха̄йа ‘аначчекачӣваре аначчекачӣварасан̃н̃ӣ ана̄паттӣ’ти вутта’’нти тӣсупи ган̣т̣хипадесу вуттам̣. викаппанупагапаччхимаппама̄н̣асса аччекачӣварасса аттано сантаката̄, даса̄ха̄на̄гата̄йа каттикатема̄сикапун̣н̣ама̄йа уппаннабха̄во, анадхит̣т̣хитаавикаппитата̄, чӣварака̄ла̄тиккамоти има̄неттха чатта̄ри ан̇га̄ни.
аччекачӣварасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
9. са̄сан̇касиккха̄падаван̣н̣ана̄
652. наваме антарагхарети антаре гхара̄ни еттха, етасса̄ти ва̄ антарагхаранти ладдхавоха̄ре гочарага̄ме. тена̄ха ‘‘антога̄ме’’ти. па̄л̣ийам̣ виппавасантӣти идам̣ йасмим̣ виха̄ре васанта̄ антарагхаре чӣварам̣ никкхипим̣су, тато ан̃н̃аттха васанте сандха̄йа вуттам̣. тасмин̃хи виха̄ре антарагхаре чӣварам̣ никкхипитва̄ васитум̣ анун̃н̃а̄татта̄ таттха ва̄со виппава̄со на̄ма на хоти. дуббалачол̣а̄ дуччол̣а̄ вирӯпачол̣а̄ ва̄, дуччол̣атта̄ ева лӯкхачӣвара̄.
653. ‘‘пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихаратӣ’’ти имасса вибхан̇ге ‘‘упасампаджджа̄’’ти уддхаритаббе ‘‘упасампаджджа’’нти уддхаритва̄ ‘‘йо пат̣хамасса джха̄насса ла̄бхо пат̣ила̄бхо’’тиа̄ди вуттам̣, там̣ сандха̄йа̄ха ‘‘упасампаджджантиа̄дӣсу вийа̄’’ти. а̄ди-саддена ‘‘ана̄пуччхам̣ ва̄ паккамеййа̄’’тиа̄дӣнам̣ сан̇гахо дат̣т̣хаббо. упагантва̄ти упа-саддасса аттхама̄ха. васитва̄ти акхан̣д̣ам̣ васитва̄. ‘‘йена йасса хи самбандхо, дӯрат̣т̣хампи ча тасса та’’нти вачанато ‘‘имасса…пе… имина̄ самбандхо’’ти вуттам̣. таттха имасса̄ти ‘‘упавасса’’нти падасса. никкхипеййа̄ти т̣хапеййа.
етта̄вата̄ ча пуримика̄йа упагантва̄ акхан̣д̣ам̣ катва̄ вуттхавассена а̄ран̃н̃акесу сена̄санесу вихарантена сакалам̣ каттикама̄сам̣ тичӣварена виппаваситум̣ анун̃н̃а̄там̣ хоти. анаттхатакатхинасса хи чӣварама̄се виппава̄со на ват̣т̣ати аттхатакатхина̄нам̣йева асама̄да̄нача̄расса анун̃н̃а̄татта̄. кечи пана ‘‘анаттхатакатхина̄нам̣ чӣварама̄сепи асама̄да̄нача̄ро лаббхатӣ’’ти ватва̄ бахудха̄ папан̃ченти, там̣ на гахетаббам̣. бйан̃джанавича̄ран̣анти ‘‘упавасса упавасситва̄’’тиа̄дивича̄ран̣ам̣. тассапӣти ‘‘вуттхавасса̄на’’нти вибхан̇гападасса. вуттхавасса̄нанти ча ниддха̄ран̣е са̄мивачанам̣. тена̄ха – ‘‘еварӯпа̄нам̣ бхиккхӯнам̣ аббхантаре’’ти. сена̄санесӯти еттха татха̄рӯпесӯти самбандхитаббам̣.
париккхепа̄рахат̣т̣ха̄натоти еттха ‘‘париккхепа̄рахат̣т̣ха̄нам̣ на̄ма две лед̣д̣упа̄та̄’’ти ваданти, там̣ на гахетаббам̣. апариккхиттасса пана га̄масса парийанте т̣хитагхарӯпача̄рато пат̣т̣ха̄йа еко лед̣д̣упа̄то париккхепа̄рахат̣т̣ха̄нанти идаметтха саннит̣т̣ха̄нам̣. тенева висуддхимаггепи (висуддхи. 1.31) вуттам̣ ‘‘апариккхиттасса пат̣хамалед̣д̣упа̄тато пат̣т̣ха̄йа̄’’ти. саббапат̣хаманти га̄ма̄бхимукхадиса̄бха̄гато саббапат̣хамам̣. там̣ париччхедам̣ катва̄ти там̣ пат̣хамасена̄сана̄дим̣ париччхедам̣ катва̄. идан̃ча винайадхара̄нам̣ матена вуттам̣, маджджхимабха̄н̣ака̄нам̣ матена пана ‘‘сена̄сана̄дӣнам̣ упача̄ре т̣хитасса екалед̣д̣упа̄там̣ мун̃читва̄ минитабба’’нти маджджхимабха̄н̣ака̄ ваданти. тенева маджджхиманика̄йат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘виха̄рассапи га̄массева упача̄рам̣ нӣхаритва̄ убхиннам̣ лед̣д̣упа̄та̄нам̣ антара̄ минитабба’’нти вуттам̣. пан̃чадханусатиканти а̄ропитена а̄чарийадхануна̄ пан̃чадханусатаппама̄н̣ам̣. тато тато маггам̣ пидахатӣти таттха таттха кхуддакамаггам̣ пидахати. дхутан̇гачороти имина̄ имассапи сиккха̄падасса ан̇гасампаттийа̄ абха̄вам̣ дӣпети.
‘‘са̄сан̇ка̄нӣ’’ти саммата̄нӣти чора̄нам̣ нивит̣т̣хока̄са̄дидассанена ‘‘са̄сан̇ка̄нӣ’’ти саммата̄ни. саннихитабалавабхайа̄нӣти чорехи манусса̄нам̣ хатавилутта̄кот̣итабха̄вадассанато саннихитабалавабхайа̄нӣти аттхо. саче паччхимика̄йа̄тиа̄дина̄ вуттамеваттхам̣ бйатирекамукхена вибха̄вети. йатра хи пин̣д̣а̄йа̄тиа̄дина̄ вуттаппама̄н̣амева висесетва̄ дассети. са̄сан̇касаппат̣ибхайамева̄ти еттха са̄сан̇кам̣ ва̄ саппат̣ибхайам̣ ва̄ хоту, ват̣т̣атийева.
па̄л̣ийам̣ ‘‘сийа̄ ча тасса бхиккхуно кочидева паччайо тена чӣварена виппава̄са̄йа, чха̄раттапарамам̣ тена бхиккхуна̄ тена чӣварена виппаваситабба’’нти имина̄ антарагхаре чӣварам̣ никкхипитва̄ тасмим̣ виха̄ре васантасса ан̃н̃аттха гаманакичче сати виха̄рато бахи чха̄раттам̣ виппава̄со анун̃н̃а̄то. васанат̣т̣ха̄нато хи ан̃н̃аттха чха̄раттам̣ виппава̄со вутто, на тасмим̣ виха̄ре васантасса. тена ча ‘‘пуна га̄масӣмам̣ оккамитва̄ти еттха саче гочарага̄мато пураттхима̄йа диса̄йа сена̄санам̣, айан̃ча паччхимадисам̣ гато хотӣ’’тиа̄ди вуттам̣. татойева ча ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йампи (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. са̄сан̇касиккха̄падаван̣н̣ана̄) ‘‘тато че уттари виппавасеййа̄’’ти еттха ‘‘чха̄раттато уттари тасмим̣ сена̄сане саттамам̣ арун̣ам̣ ут̣т̣ха̄пеййа̄’’ти аттхо вутто. бхадантабуддхадатта̄чарийена пана па̄кат̣атарам̣ катва̄ айамеваттхо вутто. вуттан̃хи тена –
‘‘йам̣ га̄мам̣ гочарам̣ катва̄, бхиккху а̄ран̃н̃аке васе;
тасмим̣ га̄ме т̣хапетум̣ там̣, ма̄самеканту ват̣т̣ати.
‘‘ан̃н̃аттхева васантасса, чха̄раттапарамам̣ матам̣;
айамасса адхиппа̄йо, пат̣иччханно пака̄сито’’ти.
‘‘косамбийам̣ ан̃н̃атаро бхиккху гила̄но хотӣ’’ти а̄гататта̄ ‘‘косамбакасаммути анун̃н̃а̄та̄’’ти вуттам̣. косамбакасса бхиккхуно саммути косамбакасаммути. сена̄санам̣ а̄гантва̄ти вуситавиха̄рассева сандха̄йа вуттатта̄ тасмим̣ га̄мӯпача̄репи ан̃н̃асмим̣ виха̄ре арун̣ам̣ ут̣т̣ха̄петум̣ на ват̣т̣ати. васитва̄ти арун̣ам̣ ут̣т̣ха̄петва̄. гатат̣т̣ха̄насса атидӯратта̄ ‘‘евам̣ асакконтена̄’’ти вуттам̣. таттхева̄ти тасмим̣йева гатат̣т̣ха̄не.
са̄сан̇касиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
10. парин̣атасиккха̄падаван̣н̣ана̄
657-659. дасаме уддисса т̣хапитабха̄гети аттано гхарепи уддиситва̄ висум̣ т̣хапитакот̣т̣ха̄се. ‘‘екам̣ майхам̣, екам̣ имасса дехӣ’’ти евам̣ екава̄ча̄йа а̄паджджитаббатта̄ ‘‘а̄паджджеййа екато’’ти вуттам̣. тумха̄кам̣ саппиа̄дӣни а̄бхата̄нӣти тумха̄кам̣ аттха̄йа а̄бхата̄ни саппиа̄дӣни. парин̣атабха̄вам̣ джа̄нитва̄пи вуттавидхина̄ вин̃н̃а̄пентена тесам̣ сантакамева вин̃н̃а̄питам̣ на̄ма хотӣти а̄ха – ‘‘майхампи детха̄ти вадати, ват̣т̣атӣ’’ти.
660. пуппхампи а̄ропетум̣ на ват̣т̣атӣти идам̣ парин̣атам̣ сандха̄йа вуттам̣. саче пана екасмим̣ четийе пӯджитам̣ пуппхам̣ гахетва̄ ан̃н̃асмим̣ четийе пӯджети, ват̣т̣ати. т̣хитам̣ дисва̄ти сесакам̣ гахетва̄ т̣хитам̣ дисва̄. имасса сунакхасса ма̄ дехи, етасса дехӣти идам̣ парин̣атейева. тираччха̄нагатасса париччаджитва̄ динне пана там̣ пала̄петва̄ ан̃н̃ам̣ бхун̃джа̄петум̣ ват̣т̣ати. ‘‘каттха дема̄тиа̄дина̄ екена̄ка̄рена па̄л̣ийам̣ ана̄патти дассита̄, евам̣ пана апуччхитепи апарин̣атам̣ иданти джа̄нантена аттано ручийа̄ йаттха иччхати, таттха да̄петум̣ ват̣т̣атӣ’’ти тӣсупи ган̣т̣хипадесу вуттам̣. йаттха иччхатха, таттха детха̄ти еттха̄пи ‘‘тумха̄кам̣ ручийа̄’’ти вуттатта̄ йаттха иччхати, таттха да̄петум̣ лабхати. па̄л̣ийам̣ а̄гатанайенева̄ти ‘‘йаттха тумха̄кам̣ деййадхаммо’’тиа̄дина̄ найена. сан̇гхапарин̣атабха̄во, там̣ н̃атва̄ аттано парин̣а̄манам̣, пат̣ила̄бхоти има̄неттха тӣн̣и ан̇га̄ни.
парин̣атасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
нит̣т̣хито паттавагго татийо.
ити самантапа̄са̄дика̄йа винайат̣т̣хакатха̄йа са̄раттхадӣпанийам̣
ниссаггийаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
дутийо бха̄го нит̣т̣хито.