5. кхуддакаваттхуккхандхакам̣

кхуддакаваттхукатха̄ван̣н̣ана̄

243. кхуддакаваттхуккхандхаке ат̣т̣хапада̄ка̄рена̄ти ат̣т̣хападапхалака̄ка̄рена, джӯтапхалакасадисанти вуттам̣ хоти. маллакамӯласан̣т̣ха̄нена̄ти кхел̣амаллакамӯласан̣т̣ха̄нена.

245. муттоламбака̄дӣнанти а̄ди-саддена кун̣д̣ала̄дим̣ сан̇ган̣ха̄ти. паламбакасуттанти йан̃н̃опачита̄ка̄рена оламбакасуттам̣.

246. чиккалена̄ти силесена.

248. са̄дхугӣтанти аниччата̄дипат̣исам̣йуттагӣтам̣.

249. чатурассена ваттена̄ти парипун̣н̣ена учча̄ран̣аваттена. таран̇гаватта̄дӣнам̣ учча̄ран̣авидха̄на̄ни нат̣т̣хаппайога̄ни. ба̄хираломинти бха̄ванапум̣саканиддесо, йатха̄ тасса ун̣н̣апа̄ва̄расса бахиддха̄ лома̄ни диссанти, татха̄ дха̄рентасса дуккат̣анти вуттам̣ хоти.

251. има̄ни чатта̄ри ахира̄джакула̄нӣти (а. ни. ат̣т̣ха. 2.4.67) идам̣ дат̣т̣хависе сандха̄йа вуттам̣. йе хи кечи дат̣т̣хависа̄, саббе те имесам̣ чатуннам̣ ахира̄джакула̄нам̣ аббхантарагата̄ва хонти. аттагуттийа̄ти аттано гуттаттха̄йа. аттараккха̄йа̄ти аттано раккхан̣аттха̄йа. аттапариттам̣ка̄тунти аттано паритта̄н̣аттха̄йа аттапариттам̣ на̄ма ка̄тум̣ ануджа̄на̄мӣти аттхо.

ида̄ни йатха̄ там̣ париттам̣ ка̄таббам̣, там̣ дассетум̣ ‘‘еван̃ча пана бхиккхаве’’тиа̄дима̄ха. таттха (джа̄. ат̣т̣ха. 2.2.105) вирӯпаккхехӣти вирӯпаккхана̄гакулехи. сесесупи есева найо. сахайоге четам̣ каран̣авачанам̣, етехи саха майхам̣ миттабха̄воти вуттам̣ хоти апа̄дакехӣти апа̄дакасаттехи. сесесупи есева найо. саббе сатта̄ти ито пуббе еттакена т̣ха̄нена одиссакаметтам̣ катхетва̄ ида̄ни анодиссакаметтам̣ катхетум̣ идама̄раддхам̣. таттха сатта̄ па̄н̣а̄ бхӯта̄ти сабба̄нета̄ни пуггалавевачана̄нева. бхадра̄ни пассантӯти бхадра̄ни а̄рамман̣а̄ни пассанту. ма̄ кан̃чи па̄пама̄гама̄ти кан̃чи саттам̣ па̄пакам̣ ла̄макам̣ ма̄ а̄гаччхату.

аппама̄н̣о буддхоти еттха буддхоти буддхагун̣а̄ ведитабба̄, те хи аппама̄н̣а̄ на̄ма. сесадвайесупи есева найо, пама̄н̣аванта̄нӣти гун̣аппама̄н̣ена йутта̄ни. ун̣н̣ана̄бхӣти ломасана̄бхико маккат̣ако. сарабӯти гхарагол̣ика̄. ката̄ ме раккха̄ катам̣ ме париттанти майа̄ еттакасса джанасса раккха̄ ча паритта̄н̣ан̃ча катам̣. пат̣иккаманту бхӯта̄нӣти саббепи ме катапаритта̄н̣а̄ сатта̄ апагаччханту, ма̄ мам̣ вихет̣хайим̣сӯти аттхо. соханти йасса мама етехи саббехипи меттам̣, со ахам̣ бхагавато намо кароми, випассӣа̄дӣнан̃ча саттаннам̣ самма̄самбуддха̄нам̣ намо каромӣти самбандхо.

ан̃н̃амхи чхетаббамхӣти ра̄га̄нусайам̣ сандха̄йа вадати. та̄дисам̣ ва̄ дуккханти мут̣т̣хиа̄дӣхи дуккхам̣ уппа̄дентасса.

252. джа̄ла̄ни париккхипа̄петва̄ти париссайамочанаттхан̃чева пама̄дена гал̣ита̄нам̣ а̄бхаран̣а̄дӣнам̣ раккхан̣аттхан̃ча джа̄ла̄ни каран̣д̣ака̄ка̄рена париккхипа̄петва̄. чанданаган̣т̣хи а̄гантва̄ джа̄ле лагга̄ти еко кира раттачанданаруккхо ган̇га̄йа упаритӣре джа̄то ган̇годакена дхотамӯло патитва̄ таттха таттха па̄са̄н̣есу самбхиджджама̄но виппакири. тато ека̄ гхат̣аппама̄н̣а̄ гхат̣ика̄ па̄са̄н̣есу гхам̣сийама̄на̄ удакаӯмӣхи потхийама̄на̄ мат̣т̣ха̄ хутва̄ анупуббена вуйхама̄на̄ сева̄лапарийонаддха̄ а̄гантва̄ тасмим̣ джа̄ле лагги. там̣ сандха̄йетам̣ вуттам̣. лекханти ликхитагахитам̣ чун̣н̣ам̣. уд̣д̣итва̄ти вел̣упарампара̄йа уддхам̣ па̄петва̄, ут̣т̣ха̄петва̄ти вуттам̣ хоти. охаратӯти иддхийа̄ ота̄ретва̄ ган̣хату.

пӯран̣акассапа̄дайо чха саттха̄ро. таттха (дӣ. ни. ат̣т̣ха. 1.151-152; ма. ни. ат̣т̣ха. 1.312) пӯран̣оти тасса саттхупат̣ин̃н̃асса на̄мам̣. кассапоти готтам̣. со кира ан̃н̃атарасса куласса екӯнада̄сасатам̣ пӯрайама̄но джа̄то. тенасса ‘‘пӯран̣о’’ти на̄мам̣ акам̣су. ман̇галада̄сатта̄ часса катам̣ ‘‘дуккат̣а’’нти ватта̄ наттхи, акатам̣ ва̄ ‘‘на ката’’нти. со ‘‘кимахам̣ еттха васа̄мӣ’’ти пала̄йи. атхасса чора̄ ваттха̄ни аччхиндим̣су. со пан̣н̣ена ва̄ тин̣ена ва̄ пат̣иччха̄детумпи аджа̄нанто джа̄тарӯпенева екам̣ га̄мам̣ па̄виси. манусса̄ там̣ дисва̄ ‘‘айам̣ саман̣о араха̄ аппиччхо, наттхи имина̄ садисо’’ти пӯвабхатта̄дӣни гахетва̄ упасан̇каманти. со ‘‘майхам̣ са̄т̣акам̣ аниваттхабха̄вена идам̣ уппанна’’нти тато пат̣т̣ха̄йа са̄т̣акам̣ лабхитва̄пи на нива̄сеси, тадева паббаджджам̣ аггахеси. тасса сантике ан̃н̃епи ан̃н̃епӣти пан̃часата̄ манусса̄ паббаджим̣су. евамайам̣ ган̣а̄чарийо хутва̄ ‘‘саттха̄’’ти локе па̄кат̣о ахоси.

маккхалӣти тасса на̄мам̣. госа̄ла̄йа джа̄татта̄ госа̄лоти дутийана̄мам̣. там̣ кира сакаддама̄йа бхӯмийа̄ телагхат̣ам̣ гахетва̄ гаччхантам̣ ‘‘та̄та ма̄ кхалӣ’’ти са̄мико а̄ха. со пама̄дена кхалитва̄ патитва̄ са̄микасса бхайена пала̄йитум̣ а̄раддхо. са̄мико упадха̄витва̄ са̄т̣акакан̣н̣е аггахеси, со са̄т̣акам̣ чхад̣д̣етва̄ ачелако хутва̄ пала̄йи. сесам̣ пӯран̣асадисамева.

аджитоти тасса на̄мам̣. кесакамбалам̣ дха̄ретӣти кесакамбало. ити на̄мадвайам̣ сам̣сандитва̄ ‘‘аджито кесакамбало’’ти вуччати. таттха кесакамбало на̄ма манусса̄нам̣ кесехи катакамбало. тато пат̣икит̣т̣хатарам̣ ваттхам̣ на̄ма наттхи. йатха̄ха ‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, йа̄ни ка̄ничи танта̄вута̄нам̣ ваттха̄нам̣, кесакамбало тесам̣ пат̣икит̣т̣хо аккха̄йати. кесакамбало, бхиккхаве, сӣте сӣто ун̣хе ун̣хо дуббан̣н̣о дуггандхо дуккхасампхассо’’ти (а. ни. 3.138).

пакудхоти тасса на̄мам̣. качча̄йаноти готтам̣. ити на̄маготтам̣ сам̣сандитва̄ ‘‘пакудхо качча̄йано’’ти вуччати. сӣтӯдакапат̣иккхиттако еса, ваччам̣ катва̄пи удакакиччам̣ на кароти, ун̣ходакам̣ ва̄ кан̃джийам̣ ва̄ лабхитва̄ кароти, надим̣ ва̄ маггодакам̣ ва̄ атиккамма ‘‘сӣлам̣ ме бхинна’’нти ва̄ликатхӯпам̣ катва̄ сӣлам̣ адхит̣т̣ха̄йа гаччхати. еварӯпаниссирикаладдхико еса.

сан̃чайоти тасса на̄мам̣. белат̣т̣хасса путто белат̣т̣хапутто. ‘‘амха̄кам̣ ган̣т̣ханакилесо палибундханакилесо наттхи, килесаган̣т̣хирахита̄ майа’’нти евам̣ва̄дита̄йа ладдхана̄мавасена ниган̣т̣хо. на̄т̣асса путтоти на̄т̣апутто.

пин̣д̣олабха̄радва̄джоти (уда̄. ат̣т̣ха. 36) пин̣д̣ам̣ улама̄но парийесама̄но паббаджитоти пин̣д̣оло. со кира париджин̣н̣абхого бра̄хман̣о хутва̄ махантам̣ бхиккхусан̇гхасса ла̄бхасакка̄рам̣ дисва̄ пин̣д̣аттха̄йа никкхамитва̄ паббаджито. со махантам̣ капаллапаттам̣ ‘‘патта’’нти гахетва̄ чарати, капаллапӯрам̣ йа̄гум̣ пивати, бхаттам̣ бхун̃джати, пӯвакхаджджакан̃ча кха̄дати. атхасса махаггхасабха̄вам̣ саттху а̄рочайим̣су. саттха̄ тасса паттаттхавикам̣ на̄нуджа̄ни. тхеро хет̣т̣ха̄ман̃че паттам̣ никуджджитва̄ т̣хапети. со т̣хапентопи гхам̣сентова пан̣а̄метва̄ т̣хапети, ган̣хантопи гхам̣сентова а̄кад̣д̣хитва̄ ган̣ха̄ти. там̣ гаччханте гаччханте ка̄ле гхам̣санена париккхӣн̣ам̣ на̄л̣икоданаматтассева ган̣ханакам̣ джа̄там̣. тато саттху а̄рочесум̣. атхасса саттха̄ паттаттхавикам̣ ануджа̄ни. тхеро апарена самайена индрийабха̄ванам̣ бха̄венто аггапхале арахатте патит̣т̣ха̄си. ити со пуббе сависесам̣ пин̣д̣аттха̄йа улатӣти пин̣д̣оло. готтена пана бха̄радва̄джоти убхайам̣ екато катва̄ ‘‘пин̣д̣олабха̄радва̄джо’’ти вуччати.

‘‘атха кхо а̄йасма̄ пин̣д̣олабха̄радва̄джо…пе… етадавоча̄’’ти касма̄ евама̄хам̣су? со кира (дха. па. ат̣т̣ха. 2.180 деворохан̣аваттху) сет̣т̣хи нева самма̄дит̣т̣хи, на миччха̄дит̣т̣хи, маджджхаттадха̄туко. со чинтеси ‘‘майхам̣ гехе чанданам̣ баху, ким̣ ну кхо имина̄ карисса̄мӣ’’ти. атхасса етадахоси ‘‘имасмим̣ локе ‘майам̣ араханто, майам̣ араханто’ти ватта̄ро бахӯ, ахам̣ екам̣ арахантампи на джа̄на̄ми, гехе бхамам̣ йоджетва̄ паттам̣ ликха̄петва̄ сикка̄йа т̣хапетва̄ вел̣упарампара̄йа сат̣т̣хихаттхаматте а̄ка̄се оламба̄петва̄ ‘саче араха̄ аттхи, а̄ка̄сена̄гантва̄ ган̣ха̄тӯ’ти ваккха̄ми. йо там̣ гахессати, тасса сапуттада̄ро саран̣ам̣ гамисса̄мӣ’’ти. со чинтитанийа̄менева паттам̣ ликха̄петва̄ вел̣упарампара̄йа усса̄петва̄ ‘‘йо имасмим̣ локе араха̄, со а̄ка̄сена а̄гантва̄ имам̣ паттам̣ ган̣ха̄тӯ’’ти а̄ха.

тада̄ чха саттха̄ро ‘‘амха̄кам̣ еса ануччхавико, амха̄камева нам̣ дехӣ’’ти вадим̣су. со ‘‘а̄ка̄сена̄гантва̄ ган̣хатха̄’’ти а̄ха. чхат̣т̣хе дивасе ниган̣т̣хо на̄т̣апутто антева̄сике песеси ‘‘гаччхатха сет̣т̣хим̣ евам̣ вадетха ‘амха̄кам̣ а̄чарийассева ануччхавико, ма̄ аппаматтакасса ка̄ран̣а̄ а̄ка̄сена а̄гаманам̣ кари, дехи кира те патта’нти’’. те гантва̄ сет̣т̣хим̣ татха̄ вадим̣су. сет̣т̣хи ‘‘а̄ка̄сена̄гантва̄ ган̣хитум̣ саматтхова ган̣ха̄тӯ’’ти а̄ха. на̄т̣апутто сайам̣ гантука̄мо хутва̄ антева̄сика̄нам̣ сан̃н̃ам̣ ада̄си ‘‘ахам̣ екам̣ хаттхан̃ча па̄дан̃ча уккхипитва̄ уппатитука̄мо вийа бхависса̄ми, тумхе мам̣ ‘а̄чарийа ким̣ каротха, да̄румайапаттасса ка̄ран̣а̄ пат̣иччханнам̣ арахаттагун̣ам̣ маха̄джанасса ма̄ дассайиттха̄’ти ватва̄ мам̣ хаттхесу ча па̄десу ча гахетва̄ а̄кад̣д̣ханта̄ бхӯмийам̣ па̄теййа̄тха̄’’ти. со таттха гантва̄ сет̣т̣хим̣ а̄ха ‘‘маха̄сет̣т̣хи айам̣ патто ан̃н̃есам̣ на̄нуччхавико, ма̄ те аппаматтакасса ка̄ран̣а̄ мама а̄ка̄се уппатанам̣ руччи, дехи ме патта’’нти. бханте, а̄ка̄сена уппатитва̄ва ган̣хатха̄ти. тато на̄т̣апутто ‘‘тена хи апетха апетха̄’’ти антева̄сике апанетва̄ ‘‘а̄ка̄се уппатисса̄мӣ’’ти екам̣ хаттхан̃ча па̄дан̃ча уккхипи. атха нам̣ антева̄сика̄ ‘‘а̄чарийа, ким̣ на̄метам̣ каротха, чхавасса да̄румайапаттасса ка̄ран̣а̄ пат̣иччханнагун̣ена тумхехи маха̄джанасса дасситена ко аттхо’’ти там̣ хаттхапа̄десу гахетва̄ а̄кад̣д̣хитва̄ бхӯмийам̣ па̄тесум̣. со сет̣т̣хим̣ а̄ха ‘‘маха̄сет̣т̣хи, име ме уппатитум̣ на денти, дехи ме патта’’нти. уппатитва̄ва ган̣хатха бхантети. евам̣ титтхийа̄ чха диваса̄ни ва̄йамитва̄пи паттам̣ на лабхим̣суйева.

атха саттаме дивасе а̄йасмато ча моггалла̄насса а̄йасмато ча пин̣д̣олабха̄радва̄джасса ‘‘ра̄джагахе пин̣д̣а̄йа чарисса̄ма̄’’ти гантва̄ екасмим̣ пит̣т̣хипа̄са̄н̣е т̣хатва̄ чӣварам̣ па̄рупанака̄ле дхуттака̄ катхам̣ самут̣т̣ха̄песум̣ ‘‘хамбхо пуббе чха саттха̄ро ‘майам̣ араханта̄мха̄’ти вичарим̣су, ра̄джагахасет̣т̣хино пана аджджа саттамо дивасо паттам̣ усса̄петва̄ т̣хапайато ‘саче араха̄ аттхи, а̄ка̄сена̄гантва̄ ган̣ха̄тӯ’ти вадантасса, екопи ‘ахам̣ араха̄’ти а̄ка̄се уппатанто наттхи, аджджа но локе араханта̄нам̣ наттхибха̄во н̃а̄то’’ти. там̣ катхам̣ сутва̄ а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но а̄йасмантам̣ пин̣д̣олабха̄радва̄джам̣ а̄ха ‘‘сутам̣ те, а̄вусо бха̄радва̄джа, имесам̣ вачанам̣, име буддхаса̄санам̣ паригган̣ханта̄ вийа ваданти, тван̃ча махиддхико маха̄нубха̄во, гаччхетам̣ паттам̣ а̄ка̄сена гантва̄ ган̣ха̄хӣ’’ти. ‘‘а̄вусо моггалла̄на, твам̣ ‘иддхиманта̄нам̣ агго’ти па̄кат̣о, твам̣ етам̣ ган̣ха, тайи пана агган̣ханте ахам̣ ган̣хисса̄мӣ’’ти а̄ха. атха а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но ‘‘ган̣ха̄вусо’’ти а̄ха. ити те локасса арахантехи асун̃н̃абха̄вадассанаттхам̣ евама̄хам̣су.

тиккхаттум̣ ра̄джагахам̣ анупарийа̄йӣти тиккхаттум̣ ра̄джагахам̣ анугантва̄ париббхами. ‘‘саттаккхатту’’нтипи ваданти. тхеро кира абхин̃н̃а̄па̄дакам̣ джха̄нам̣ сама̄паджджитва̄ ут̣т̣ха̄йа тига̄вутам̣ пит̣т̣хипа̄са̄н̣ам̣ антантена париччхинданто тӯлапичу вийа а̄ка̄се ут̣т̣ха̄петва̄ ра̄джагаханагарасса упари саттаккхаттум̣ анупарийа̄йи. со тига̄вутаппама̄н̣асса нагарасса апидха̄нам̣ вийа пан̃н̃а̄йи. нагарава̄сино ‘‘па̄са̄н̣о но аваттхаритва̄ ган̣ха̄тӣ’’ти бхӣта̄ суппа̄дӣни маттхаке катва̄ таттха таттха нилӣйим̣су. саттаме ва̄ре тхеро пит̣т̣хипа̄са̄н̣ам̣ бхиндитва̄ атта̄нам̣ дассети. маха̄джано тхерам̣ дисва̄ ‘‘бханте пин̣д̣олабха̄радва̄джа, тава па̄са̄н̣ам̣ га̄л̣хам̣ катва̄ ган̣ха, ма̄ но саббе на̄сайӣ’’ти а̄ха. тхеро па̄са̄н̣ам̣ па̄дантена кхипитва̄ виссаджджеси. со гантва̄ йатха̄т̣ха̄нейева патит̣т̣ха̄си. тхеро сет̣т̣хисса гехаматтхаке ат̣т̣ха̄си. там̣ дисва̄ сет̣т̣хи урена нипаджджитва̄ ‘‘отара са̄мӣ’’ти ватва̄ а̄ка̄сато отин̣н̣ам̣ тхерам̣ нисӣда̄петва̄ паттам̣ гахетва̄ чатумадхурапун̣н̣ам̣ катва̄ тхерасса ада̄си. тхеро паттам̣ гахетва̄ виха̄ра̄бхимукхо па̄йа̄си. атхасса йе аран̃н̃агата̄ па̄т̣иха̄рийам̣ на̄ддасам̣су, те саннипатитва̄ ‘‘бханте, амха̄кампи па̄т̣иха̄рийам̣ дассехӣ’’ти тхерам̣ анубандхим̣су. со тесам̣ тесам̣ па̄т̣иха̄рийам̣ дассенто виха̄рам̣ агама̄си. саттха̄ там̣ анубандхитва̄ унна̄дентасса маха̄джанасса саддам̣ сутва̄ ‘‘а̄нанда, кассесо саддо’’ти пуччхи. тена вуттам̣ ‘‘ассоси кхо бхагава̄…пе… ким̣ ну кхо со, а̄нанда, учча̄саддо маха̄саддо’’ти.

викуббаниддхийа̄ па̄т̣иха̄рийам̣ пат̣иккхиттанти еттха викуббаниддхи на̄ма ‘‘со пакативан̣н̣ам̣ виджахитва̄ кума̄ракаван̣н̣ам̣ ва̄ дассети на̄гаван̣н̣ам̣ ва̄, вивидхампи сена̄бйӯхам̣ дассетӣ’’ти (пат̣и. ма. 3.13) евама̄гата̄ пакативан̣н̣авиджаханавика̄равасена паватта̄ иддхи. адхит̣т̣ха̄ниддхи пана ‘‘пакатийа̄ еко бахукам̣ а̄ваджджати сатам̣ ва̄ сахассам̣ ва̄ сатасахассам̣ ва̄, а̄ваджджитва̄ н̃а̄н̣ена адхит̣т̣ха̄ти ‘бахуко хомӣ’’’ти (пат̣и. ма. 3.10 дасаиддхиниддеса) евам̣ вибхаджитва̄ дассита̄ адхит̣т̣ха̄навасена ниппханна̄ иддхи.

253-254. на аччхупийантӣти на супхассита̄ни хонти. рӯпака̄кин̣н̣а̄нӣти иттхирӯпа̄дӣхи а̄кин̣н̣а̄ни. бхӯмиа̄дха̄ракети валайа̄дха̄раке. да̄руа̄дха̄ракадан̣д̣а̄дха̄ракесӯти екада̄руна̄ катаа̄дха̄раке бахӯхи дан̣д̣акехи катаа̄дха̄раке ва̄ти аттхо, тӣхи дан̣д̣ехи като пана на ват̣т̣ати. бхӯмийам̣ пана никкуджджитва̄ екамева т̣хапетаббанти еттха две т̣хапентена упари т̣хапитапаттам̣ екена пассена бхӯмийам̣ пхуса̄петва̄ т̣хапетум̣ ват̣т̣атӣти ваданти. а̄линдакамид̣д̣хика̄дӣнанти памукхамид̣д̣хика̄нам̣. париваттитва̄ таттхева патит̣т̣ха̄тӣти еттха ‘‘париваттитва̄ татийава̄ре таттхева мид̣д̣хийа̄ патит̣т̣ха̄тӣ’’ти ган̣т̣хипадесу вуттам̣. парибхан̣д̣ам̣ на̄ма гехасса бахи кут̣т̣апа̄дасса тхирабха̄ваттхам̣ ката̄ танукамид̣д̣хика̄ вуччати. танукамид̣д̣хика̄йа̄ти кхуддакамид̣д̣хика̄йа. мид̣д̣хантепи а̄дха̄раке т̣хапетум̣ ват̣т̣ати. ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, а̄дха̄рака’’нти хи вачанато мид̣д̣ха̄дӣсу йаттха каттхачи а̄дха̄ракам̣ т̣хапетва̄ таттха паттам̣ т̣хапетум̣ ват̣т̣ати а̄дха̄раке т̣хапанока̄сасса анийамитатта̄ти ваданти. ‘‘паттама̄л̣о на̄ма ват̣т̣етва̄ патта̄нам̣ агаманаттхам̣ ват̣т̣ам̣ ва̄ чатурассам̣ ва̄ ит̣т̣хака̄дӣхи париккхипитва̄ като’’ти ган̣т̣хипадесу вуттам̣.

255. гхат̣иканти упари йоджитам̣ аггал̣ам̣. та̄вака̄ликам̣ парибхун̃джитум̣ ват̣т̣атӣти сакидева гахетва̄ тена а̄мисам̣ парибхун̃джитва̄ чхад̣д̣етум̣ ват̣т̣атӣти адхиппа̄йо. гхат̣икат̣а̄хети бха̄джанакапа̄ле. абхум̣ мети еттха бхаватӣти бхӯ, вад̣д̣хи. на бхӯти абхӯ, авад̣д̣хи. бхайавасена пана са̄ иттхӣ ‘‘абху’’нти а̄ха, вина̄со майханти аттхо. чхавасӣсасса паттанти чхавасӣсамайам̣ паттам̣. пакативика̄расамбандхе четам̣ са̄мивачанам̣, абхедепи ва̄ бхедӯпача̄рена̄йам̣ воха̄ро ‘‘сила̄путтакасса сарӣра’’нтиа̄дӣсу вийа.

чаббетва̄ти кха̄дитва̄. екам̣ удакаган̣д̣усам̣ гахетва̄ти ва̄махаттхенева паттам̣ уккхипитва̄ мукхена ган̣д̣усам̣ гахетва̄. уччхит̣т̣хахаттхена̄ти са̄мисена хаттхена. етта̄вата̄ти екаган̣д̣усагахан̣аматтена. лун̃читва̄ти тато мам̣сам̣ уддхаритва̄. етесу саббесу пан̣н̣аттим̣ джа̄на̄ту ва̄ ма̄ ва̄, а̄паттийева.

256. кин̣н̣ачун̣н̣ена̄ти сура̄кин̣н̣ачун̣н̣ена. ‘‘анува̄там̣ парибхан̣д̣анти килан̃джа̄дӣсу каронтӣ’’ти ган̣т̣хипадесу вуттам̣. бидалаканти дугун̣акаран̣асан̇кха̄тасса кирийа̄висесасса адхивачанам̣. касса дугун̣акаран̣ам̣? йена килан̃джа̄дина̄ махантам̣ катхинам̣ аттхатам̣, тасса. тан̃хи дан̣д̣акатхинаппама̄н̣ена парийанте сам̣харитва̄ дугун̣ам̣ ка̄таббам̣. пат̣иггаханти ан̇гуликан̃чукам̣.

257-259. па̄ти на̄ма пат̣иггахан̣асан̣т̣ха̄нена като бха̄джанависесо. на самматӣти наппахоти.

260-262. нӣчаваттхукам̣ чинитунти бахикут̣т̣асса самантато нӣчаваттхукам̣ катва̄ чинитум̣. арахат̣агхат̣ийантам̣ на̄ма сакат̣ачаккасан̣т̣ха̄нам̣ аре аре гхат̣ика̄ни бандхитва̄ екена двӣхи ва̄ париббхамийама̄нам̣ йантам̣.

263. а̄виддхапаккхапа̄саканти кан̣н̣икаман̣д̣аласса саманта̄ т̣хапитапаккхапа̄сакам̣. ман̣д̣алети кан̣н̣икаман̣д̣але. паккхапа̄саке т̣хапетва̄ти саманта̄ паккхапа̄сакапхалака̄ни т̣хапетва̄.

264. ‘‘наматакам̣ сантхатасадиса’’нти ган̣т̣хипадесу вуттам̣. чаммакхан̣д̣апариха̄рена парибхун̃джитаббанти анадхит̣т̣хахитва̄ парибхун̃джитаббам̣. еттхева павит̣т̣ха̄нӣти мал̣орика̄йа ева антогадха̄ни. пуббе паттасан̇гопанаттхам̣ а̄дха̄рако анун̃н̃а̄то, ида̄ни бхун̃джанаттхам̣.

265. никкуджджитабботи тена диннасса деййадхаммасса аппат̣иггахан̣аттхам̣ паттаниккуджджанакаммава̄ча̄йа никкуджджитаббо, на адхомукхат̣хапанена. тенева̄ха ‘‘еван̃ча пана, бхиккхаве, никкуджджитаббо’’тиа̄ди. ала̄бха̄йа̄ти чатуннам̣ паччайа̄нам̣ ала̄бхаттха̄йа. анаттха̄йа̄ти упаддава̄йа авад̣д̣хийа̄.

266. паса̄десса̄ма̄ти а̄йа̄чисса̄ма. етадавоча̄ти ‘‘аппатирӯпам̣ майа̄ катам̣, бхагава̄ пана махантепи агун̣е ачинтетва̄ майхам̣ аччайам̣ пат̣игган̣хиссатӣ’’ти ман̃н̃ама̄но етам̣ ‘‘аччайо мам̣ бханте’’тиа̄дивачанам̣ авоча. таттха н̃а̄йапат̣ипаттим̣ атичча ети паваттатӣти аччайо, апара̄дхо. мам̣ аччагама̄ти мам̣ атиккамма абхибхавитва̄ паватто. пурисена маддитва̄ абхибхавитва̄ паваттитопи хи апара̄дхо аттхато пурисам̣ атичча абхибхавитва̄ паватто на̄ма хоти. пат̣игган̣ха̄тӯти кхамату. а̄йатим̣ сам̣вара̄йа̄ти ана̄гате сам̣варан̣аттха̄йа пуна еварӯпасса апара̄дхасса досасса кхалитасса акаран̣аттха̄йа. таггха̄ти екам̣сена. йатха̄дхаммам̣ пат̣икаросӣти йатха̄ дхаммо т̣хито, татхева кароси, кхама̄песӣти вуттам̣ хоти. там̣ те майам̣ пат̣игган̣ха̄ма̄ти там̣ тава апара̄дхам̣ майам̣ кхама̄ма. вуд̣д̣хи хеса̄, а̄вусо вад̣д̣ха, арийасса винайети еса̄, а̄вусо вад̣д̣ха, арийасса винайе буддхасса бхагавато са̄сане вуд̣д̣хи на̄ма. катама̄? аччайам̣ аччайато дисва̄ йатха̄дхаммам̣ пат̣икаритва̄ а̄йатим̣ сам̣вара̄паджджана̄. десанам̣ пана пуггала̄дхит̣т̣ха̄нам̣ каронто ‘‘йо аччайам̣ аччайато дисва̄ йатха̄дхаммам̣ пат̣икароти, а̄йатим̣ сам̣варам̣ а̄паджджатӣ’’ти а̄ха.

268. бодхира̄джакума̄раваттхумхи (ма. ни. ат̣т̣ха. 2.324 а̄дайо) коканадоти коканадам̣ вуччати падумам̣, со ча ман̇галапа̄са̄до олоканападумам̣ дассетва̄ като, тасма̄ ‘‘коканадо’’ти сан̇кхам̣ лабхи. йа̄ва паччхимасопа̄накал̣евара̄ти еттха паччхимасопа̄накал̣еваранти пат̣хамасопа̄напхалакам̣ вуттам̣ тасса саббапаччха̄ дуссена сантхататта̄. упаримасопа̄напхалакато пат̣т̣ха̄йа хи сопа̄нам̣ сантхатам̣. аддаса̄ кхоти олоканаттхам̣йева два̄ракот̣т̣хаке т̣хито аддаса.

бхагава̄ тун̣хӣ ахосӣти ‘‘кисса ну кхо аттха̄йа ра̄джакума̄рена айам̣ маха̄сакка̄ро като’’ти а̄вадждженто путтапаттхана̄йа катабха̄вам̣ ан̃н̃а̄си. со хи ра̄джапутто апуттако. сутан̃ча̄нена ахоси ‘‘буддха̄нам̣ кира адхика̄рам̣ катва̄ манаса̄ иччхитам̣ лабхантӣ’’ти. со ‘‘сача̄хам̣ путтам̣ лабхисса̄ми, самма̄самбуддхо имам̣ челапат̣икам̣ аккамиссати. но че лабхисса̄ми, на аккамиссатӣ’’ти паттханам̣ катва̄ сантхара̄песи. атха бхагава̄ ‘‘ниббаттиссати ну кхо етасса путто’’ти а̄ваджджетва̄ ‘‘на ниббаттиссатӣ’’ти аддаса. пуббе кира со екасмим̣ дӣпе васама̄но сама̄наччхандена сакун̣апотаке кха̄ди. сачасса ма̄туга̄мо пун̃н̃ава̄ бхавеййа, путтам̣ лабхеййа. убхохи пана сама̄наччхандехи хутва̄ па̄пакаммам̣ катам̣, тенасса путто на ниббаттиссатӣти ан̃н̃а̄си. дуссе пана акканте ‘‘буддха̄нам̣ адхика̄рам̣ катва̄ паттхитам̣ лабхантӣти локе ануссаво, майа̄ ча маха̄адхика̄ро като, на ча путтам̣ лабха̄ми, туччхам̣ идам̣ вачана’’нти миччха̄гахан̣ам̣ ган̣хеййа. титтхийа̄пи ‘‘наттхи саман̣а̄нам̣ акаттаббам̣ на̄ма, челапат̣икам̣ мадданта̄ а̄хин̣д̣антӣ’’ти уджджха̄йеййум̣. етарахи ча аккамантесу бахӯ бхиккхӯ парачиттавидуно, те бхаббатам̣ джа̄нитва̄ аккамиссанти, абхаббатам̣ джа̄нитва̄ на аккамиссанти. ана̄гате пана упаниссайо мандо бхависсати, ана̄гатам̣ на джа̄ниссанти, тесу аккамантесу саче паттхитам̣ иджджхиссати, иччетам̣ кусалам̣. но че иджджхиссати, ‘‘пуббе бхиккхусан̇гхасса адхика̄рам̣ катва̄ иччхитиччхитам̣ лабханти, ида̄ни на лабханти, тейева ман̃н̃е бхиккхӯ пат̣ипаттипӯрака̄ ахесум̣, име пана пат̣ипаттим̣ пӯретум̣ на сакконтӣ’’ти манусса̄ виппат̣иса̄рино бхависсантӣти имехи тӣхи ка̄ран̣ехи бхагава̄ аккамитум̣ аниччханто тун̣хӣ ахоси. паччхимам̣ джанатам̣ татха̄гато анукампатӣти идам̣ пана тхеро вуттесу ка̄ран̣есу татийам̣ ка̄ран̣ам̣ сандха̄йа̄ха. ман̇галам̣ иччхантӣти ман̇галика̄.

269. бӣджанинти чатурассабӣджаним̣. та̄лаван̣т̣анти та̄лапатта̄дӣхи катам̣ ман̣д̣аликабӣджаним̣.

270-275. ‘‘екапан̣н̣аччхаттам̣ на̄ма та̄лапатта’’нти ган̣т̣хипадесу вуттам̣. каммасатена̄ти еттха сата-саддо анекапарийа̄йо, анекена каммена̄ти аттхо, махата̄ усса̄хена̄ти вуттам̣ хоти. рудхӣти кхуддакаван̣ам̣.

278. ‘‘ака̄йабандханена сан̃чичча асан̃чичча ва̄ га̄маппавесане а̄патти. саритат̣т̣ха̄нато бандхитва̄ пависитаббам̣ ниваттитаббам̣ ва̄’’ти ган̣т̣хипадесу вуттам̣. мураджават̣т̣исан̣т̣ха̄нам̣ вет̣хетва̄ катанти бахӯ раджджуке екато катва̄ на̄на̄ван̣н̣ехи суттехи вет̣хетва̄ мураджават̣т̣исадисам̣ катам̣. тенева дутийапа̄ра̄джикаван̣н̣ана̄йам̣ (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 1.85 па̄л̣имуттакавиниччхайа) вуттам̣ ‘‘бахӯ раджджуке екато катва̄ екена нирантарам̣ вет̣хетва̄ катам̣ бахураджджуканти на ваттаббам̣, там̣ ват̣т̣атӣ’’ти. таттха йам̣ ваттаббам̣, там̣ хет̣т̣ха̄ вуттамева. муддикака̄йабандханам̣ на̄ма чатурассам̣ акатва̄ саджджитам̣. па̄ман̇гадаса̄ чатурасса̄. мудин̇гасан̣т̣ха̄нена̄ти варакасӣса̄ка̄рена. па̄сантоти даса̄мӯлам̣.

280-282. мун̣д̣ават̣т̣ӣти маллакаммакара̄дайо. пама̄н̣ан̇гулена̄ти вад̣д̣хакӣан̇гулам̣ сандха̄йа вуттам̣. сесаметтха па̄л̣ито ат̣т̣хакатха̄то ча сувин̃н̃еййамева.

кхуддакаваттхуккхандхакаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.