4. бходжанавагго

1. а̄васатхапин̣д̣асиккха̄падаван̣н̣ана̄

206. бходжанаваггасса пат̣хамасиккха̄паде аддхайоджанам̣ ва̄ йоджанам̣ ва̄ гантум̣ саккотӣти еттха таттакам̣ гантум̣ сакконтассапи та̄ватакам̣ гантва̄ аладдхабхиккхасса ито бхун̃джитум̣ ват̣т̣ати. имесам̣йева̄ти имесам̣ па̄сан̣д̣а̄нам̣йева. еттака̄нанти имасмим̣ па̄сан̣д̣е еттака̄нам̣. екадивасам̣ бхун̃джитаббанти екадивасам̣ саким̣йева бхун̃джитаббам̣. ‘‘екадивасам̣ бхун̃джитабба’’нти вачанато пана екасмим̣ дивасе пунаппунам̣ бхун̃джитум̣ ват̣т̣атӣти на гахетаббам̣. пуна а̄дито пат̣т̣ха̄йа бхун̃джитум̣ на ват̣т̣атӣти имина̄ пат̣хамам̣ бхуттат̣т̣ха̄несу пуна екасмимпи т̣ха̄не бхун̃джитум̣ на ват̣т̣атӣти дассети.

208. ‘‘гаччханто ва̄ а̄гаччханто ва̄ти идам̣ аддхайоджанавасена гахетабба’’нти ваданти. антара̄магге гатат̣т̣ха̄нети екассева сантакам̣ сандха̄йа вуттам̣. ‘‘а̄гаччхантепи есева найо’’ти сан̇кхепена вуттамеваттхам̣ вибха̄венто ‘‘гантва̄ пачча̄гаччханто’’тиа̄дима̄ха. а̄паттит̣т̣ха̄нейева пуна бхун̃джантасса ана̄патти ваттабба̄ти гамане а̄гамане ча пат̣хамам̣ бходжанам̣ аватва̄ антара̄магге екадивасам̣ гатат̣т̣ха̄не ча екадивасанти пунаппунам̣ бходжанамева дасситам̣, гаманадивасе пана а̄гаманадивасе ча ‘‘гамисса̄ми а̄гамисса̄мӣ’’ти бхун̃джитум̣ ват̣т̣атийева. суддхачиттена пунаппунам̣ бхун̃джантассапи пунаппунам̣ бходжане ана̄патти. ан̃н̃ассаттха̄йа уддиситва̄ пан̃н̃аттам̣ бхиккхуно гахетумева на ват̣т̣атӣти а̄ха ‘‘бхиккхӯнам̣йева аттха̄йа̄’’ти. сесаметтха утта̄намева. а̄васатхапин̣д̣ата̄, агила̄ната̄, ануваситва̄ бходжананти има̄ни панеттха тӣн̣и ан̇га̄ни.

а̄васатхапин̣д̣асиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

2. ган̣абходжанасиккха̄падаван̣н̣ана̄

209. дутийе абхима̄рети абхигантва̄ бхагавато ма̄ран̣аттха̄йа нийоджите дхануддхаре. гул̣хапат̣иччханноти апа̄кат̣о. павиджджхӣти виссаджджеси. нану ра̄джа̄нампи ма̄ра̄песӣти вачанато идам̣ сиккха̄падам̣ аджа̄тасаттуно ка̄ле пан̃н̃аттанти сиддхам̣, еван̃ча сати парато анупан̃н̃аттийам̣ –

‘‘тена кхо пана самайена ран̃н̃о ма̄гадхасса сенийасса бимбиса̄расса н̃а̄тиса̄лохито а̄джӣвакесу паббаджито хоти. атха кхо со а̄джӣвако йена ра̄джа̄ ма̄гадхо сенийо бимбиса̄ро тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ ра̄джа̄нам̣ ма̄гадхам̣ сенийам̣ бимбиса̄рам̣ етадавоча…пе… куккучча̄йанта̄ на̄дхива̄сентӣ’’ти –

идам̣ касма̄ вуттанти? со кира а̄джӣвако там̣ да̄нам̣ денто бимбиса̄рака̄лато пат̣т̣ха̄йа ада̄си, паччха̄ аджа̄тасаттука̄ле сиккха̄падапан̃н̃аттито пат̣т̣ха̄йа бхиккхӯ куккучча̄йанта̄ там̣ да̄нам̣ на пат̣игган̣хим̣су, тасма̄ а̄дито пат̣т̣ха̄йа там̣ ваттху дасситанти ведитаббам̣. ‘‘атха кхо со а̄джӣвако бхиккхӯнам̣ сантике дӯтам̣ па̄хесӣ’’ти идан̃ча тато пабхути со а̄джӣвако антарантара̄ бхиккхӯ нимантетва̄ да̄нам̣ денто аджа̄тасаттука̄ле сиккха̄паде пан̃н̃атте йам̣ бхиккхӯнам̣ сантике дӯтам̣ па̄хеси, там̣ сандха̄йа вуттам̣.

215. ан̃н̃аман̃н̃ависит̣т̣хатта̄ висадисам̣ раджджам̣ вираджджам̣, тато а̄гата̄, таттха ва̄ джа̄та̄, бхава̄ти ва̄ вераджджа̄, те ева вераджджака̄. те пана йасма̄ готтачаран̣а̄дивибха̄гена на̄наппака̄ра̄, тасма̄ вуттам̣ ‘‘на̄на̄вераджджаке’’ти. ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана на̄на̄видхехи ан̃н̃араджджехи а̄гатети раджджа̄нам̣йева васена на̄наппака̄рата̄ вутта̄.

217-218. имасса сиккха̄падасса вин̃н̃аттим̣ катва̄ бхун̃джанаваттхусмим̣ пан̃н̃аттатта̄ вин̃н̃аттито ган̣абходжанам̣ ваттхувасенева па̄кат̣анти там̣ аватва̄ ‘‘ган̣абходжанам̣ на̄ма йаттха…пе… нимантита̄ бхун̃джантӣ’’ти нимантанавасенева падабха̄джане ган̣абходжанам̣ вуттам̣. ‘‘кин̃чи пана сиккха̄падам̣ ваттхуананурӯпампи сийа̄ти падабха̄джане вуттанайена нимантанавасенева ган̣абходжанам̣ хотӣти кесан̃чи а̄сан̇ка̄ бхавеййа̄’’ти там̣ниваттанаттхам̣ ‘‘там̣ панетам̣ ган̣абходжанам̣ двӣха̄ка̄рехи пасаватӣ’’ти вуттам̣. пан̃чаннам̣ бходжана̄нам̣ на̄мам̣ гахетва̄ти еттха ‘‘бходжанам̣ ган̣хатха̄ти вуттепи ган̣абходжанам̣ хотийева̄’’ти ваданти. ‘‘хет̣т̣ха̄ аддха̄нагаманаваттхусмим̣ на̄ва̄бхируханаваттхусмин̃ча ‘идхева, бханте, бхун̃джатха̄’ти вутте йасма̄ куккучча̄йанта̄ на пат̣игган̣хим̣су, тасма̄ ‘бхун̃джатха̄’ти вуттепи ган̣абходжанам̣ на хотийева̄’’ти тӣсупи ган̣т̣хипадесу вуттам̣. ‘‘пан̃чаннам̣ бходжана̄нам̣ на̄мам̣ гахетва̄ нимантетӣ’’ти вуттатта̄ пана ‘‘оданам̣ бхун̃джатха̄’’ти ва̄ ‘‘бхаттам̣ бхун̃джатха̄’’ти ва̄ бходжанана̄мам̣ гахетва̄ва вутте ган̣абходжанам̣ хоти, на ан̃н̃атха̄. ‘‘идхева, бханте, бхун̃джатха̄’’ти еттха̄пи ‘‘одана’’нти ва̄ ‘‘бхатта’’нти ва̄ ватва̄ва те евам̣ нимантесунти гахетаббам̣. ган̣авасена ва̄ нимантитатта̄ те бхиккхӯ апакатан̃н̃ута̄йа куккучча̄йанта̄ на пат̣игган̣хим̣сӯти айам̣ амха̄кам̣ кханти, вӣмам̣ситва̄ йуттатарам̣ гахетаббам̣.

екато ган̣хантӣти еттха ан̃н̃аман̃н̃асса два̄дасахаттхам̣ амун̃читва̄ т̣хита̄ екато ган̣ханти на̄ма̄ти гахетаббам̣. ‘‘амха̄кам̣ чатуннампи бхаттам̣ дехӣти ва̄ вин̃н̃а̄пеййу’’нти вачанато хет̣т̣ха̄ ‘‘твам̣ екасса бхиккхуно бхаттам̣ дехи, твам̣ двиннанти евам̣ вин̃н̃а̄петва̄’’ти вачанато ча аттано аттха̄йа ан̃н̃ехи вин̃н̃аттампи са̄дийантасса ган̣абходжанам̣ хотийева̄ти дат̣т̣хаббам̣. евам̣ вин̃н̃аттито пасаватӣти еттха вин̃н̃аттийа̄ сати ган̣хантасса екато хутва̄ гахан̣е имина̄ сиккха̄падена а̄патти, висум̣ гахан̣е пан̣ӣтабходжанасӯподанавин̃н̃аттӣхи а̄патти ведитабба̄.

вича̄ретӣти пан̃чакхан̣д̣а̄дивасена сам̣видахати. гхат̣т̣етӣти анува̄там̣ чхиндитва̄ хаттхена дан̣д̣акена ва̄ гхат̣т̣ети. суттам̣ каротӣти суттам̣ ват̣т̣ети. валетӣти дан̣д̣аке ва̄ хаттхе ва̄ а̄ват̣т̣ети. ‘‘абхинавассева чӣварасса каран̣ам̣ идха чӣваракаммам̣ на̄ма, пура̄н̣ачӣваре сӯчикаммам̣ на̄ма на хотӣ’’ти ваданти. ‘‘чатуттхе а̄гате на йа̄пентӣти вачанато саче ан̃н̃о кочи а̄гаччханто наттхи, чатта̄ройева ча таттха нисинна̄ йа̄петум̣ на сакконти, на ват̣т̣атӣ’’ти ваданти.

220. ган̣абходжана̄паттиджанаканимантанабха̄вато ‘‘акаппийанимантана’’нти вуттам̣. сампавесетва̄ти нисӣда̄петва̄. ган̣о бхиджджатӣти ган̣о а̄паттим̣ на а̄паджджатӣти адхиппа̄йо. ‘‘йаттха чатта̄ро бхиккхӯ…пе… бхун̃джантӣ’’ти има̄йа па̄л̣ийа̄ сам̣санданато ‘‘итаресам̣ пана ган̣апӯрако хотӣ’’ти вуттам̣. ависесена̄ти ‘‘гила̄но ва̄ чӣварака̄рако ва̄’’ти ависесетва̄ саббаса̄дха̄ран̣авачанена. тасма̄ти ависеситатта̄. бхутва̄ гатесӯти еттха агатесупи бходжанакичче нит̣т̣хите ган̣хитум̣ ват̣т̣ати. та̄ни ча техи екато на гахита̄нӣти йехи бходжанехи висан̇кето наттхи, та̄ни бходжана̄ни техи бхиккхӯхи екато на гахита̄ни екена паччха̄ гахитатта̄. маха̄тхерети бхиккхӯ сандха̄йа вуттам̣. дӯтасса пуна пат̣ипатхам̣ а̄гантва̄ ‘‘бхаттам̣ ган̣хатха̄’’ти вачанабхайена ‘‘га̄мадва̄ре ат̣т̣хатва̄ва̄’’ти вуттам̣. таттха таттха гантва̄ти антаравӣтхиа̄дӣсу таттха таттха т̣хита̄нам̣ сантикам̣ гантва̄. бхиккхӯнам̣ аттха̄йа гхарадва̄ре т̣хапетва̄ диййама̄непи есева найо. ниваттатха̄ти вуттападе ниваттитум̣ ват̣т̣атӣти ‘‘ниваттатха̄’’ти виччхиндитва̄ паччха̄ ‘‘бхаттам̣ ган̣хатха̄’’ти вуттатта̄ ват̣т̣ати. сесаметтха утта̄намева. ган̣абходжаната̄, самайа̄бха̄во, аджджхохаран̣анти има̄ни панеттха тӣн̣и ан̇га̄ни.

ган̣абходжанасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

3. парампарабходжанасиккха̄падаван̣н̣ана̄

221. татийе кулапат̣ипа̄т̣ийа̄ аббоччхиннам̣ катва̄ нирантарам̣ диййама̄натта̄ ‘‘бхаттапат̣ипа̄т̣и ат̣т̣хита̄ хотӣ’’ти па̄л̣ийам̣ вуттам̣, антара̄ ат̣т̣хатва̄ нирантарам̣ паватта̄ти вуттам̣ хоти. упача̄равасена̄ти воха̄равасена. на хи со бадараматтамева дети, упача̄равасена пана евам̣ вадати. бадарачун̣н̣асаккхара̄дӣхи пайоджитам̣ ‘‘бадараса̄л̣ава’’нти вуччати.

226. викаппана̄васенева там̣ бхаттам̣ асантам̣ на̄ма хотӣти анупан̃н̃аттивасена викаппанам̣ ат̣т̣хапетва̄ йатха̄пан̃н̃аттам̣ сиккха̄падамева т̣хапитам̣. парива̄ре пана викаппана̄йа ануджа̄нанампи анупан̃н̃аттисама̄нанти катва̄ ‘‘чатассо анупан̃н̃аттийо’’ти вуттам̣. маха̄паччариа̄дӣсу вуттанайам̣ паччха̄ ваданто па̄л̣ийа̄ сам̣санданато параммукха̄викаппанамева патит̣т̣ха̄песи. кечи пана ‘‘тада̄ аттано сантике т̣хапетва̄ бхагавантам̣ ан̃н̃асса абха̄вато тхеро саммукха̄викаппанам̣ на̄ка̄си, бхагавата̄ ча висум̣ саммукха̄викаппана̄ на вутта̄, татха̄пи саммукха̄викаппана̄пи ват̣т̣атӣ’’ти ваданти. тенева ма̄тика̄ат̣т̣хакатха̄йампи (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. парампарабходжанасиккха̄падаван̣н̣ана̄) ‘‘йо бхиккху пан̃часу сахадхаммикесу ан̃н̃атарасса ‘майхам̣ бхаттапачча̄сам̣ туйхам̣ даммӣ’ти ва̄ ‘викаппемӣ’ти ва̄ евам̣ саммукха̄ ва̄ ‘иттханна̄масса даммӣ’ти ва̄ ‘викаппемӣ’ти ва̄ евам̣ параммукха̄ ва̄ пат̣хаманимантанам̣ авикаппетва̄ паччха̄ нимантитакуле ладдхабхиккхато екаситтхампи аджджхохарати, па̄читтийа’’нти вуттам̣.

229. пан̃чахи бходжанехи нимантитасса йена йена пат̣хамам̣ нимантито, тасса тасса бходжанато уппат̣ипа̄т̣ийа̄ авикаппетва̄ ва̄ парасса парасса бходжанам̣ парампарабходжананти а̄ха ‘‘саче пана мӯланимантанам̣ хет̣т̣ха̄ хоти, паччхимам̣ паччхимам̣ упари, там̣ упарито пат̣т̣ха̄йа бхун̃джантасса а̄паттӣ’’ти. хаттхам̣ анто павесетва̄ саббахет̣т̣химам̣ ган̣хантасса маджджхе т̣хитампи антохаттхагатам̣ хотӣти а̄ха ‘‘хаттхам̣ пана…пе… йатха̄ татха̄ ва̄ бхун̃джантасса ана̄паттӣ’’ти. кхӣрасса расасса ча бхаттена амиссам̣ хутва̄ упари т̣хитатта̄ ‘‘кхӣрам̣ ва̄ расам̣ ва̄ пивато ана̄паттӣ’’ти вуттам̣.

маха̄упа̄сакоти гехаса̄мико. ‘‘маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘а̄паттӣ’ти вачанена курундийам̣ ‘ват̣т̣атӣ’ти вачанам̣ вируддхам̣ вийа диссати, двиннампи адхиппа̄йо маха̄паччарийам̣ вибха̄вито’’ти маха̄ган̣т̣хипадесу вуттам̣. саббе нимантентӣти акаппийанимантанена нимантенти. ‘‘парампарабходжанам̣ на̄ма пан̃чаннам̣ бходжана̄нам̣ ан̃н̃атарена бходжанена нимантито, там̣ т̣хапетва̄ ан̃н̃ам̣ пан̃чаннам̣ бходжана̄нам̣ ан̃н̃атарам̣ бходжанам̣ бхун̃джати, етам̣ парампарабходжанам̣ на̄ма̄’’ти вуттатта̄ сатипи бхиккха̄чарийа̄йа пат̣хамам̣ ладдхабха̄ве ‘‘пин̣д̣а̄йа чаритва̄ ладдхабхаттам̣ бхун̃джати, а̄паттӣ’’ти вуттам̣. авикаппавасена ‘‘вачӣкамма’’нти вуттам̣. сесаметтха утта̄намева. парампарабходжаната̄, самайа̄бха̄во, аджджхохаран̣анти има̄ни панеттха тӣн̣и ан̇га̄ни.

парампарабходжанасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

4. ка̄н̣ама̄та̄сиккха̄падаван̣н̣ана̄

230-231. чатуттхе ка̄н̣а̄йа ма̄та̄ти ка̄н̣а̄ти ладдхана̄ма̄йа да̄рика̄йа ма̄та̄. касма̄ панеса̄ ка̄н̣а̄ на̄ма джа̄та̄ти а̄ха ‘‘са̄ кирасса̄’’тиа̄ди. имисса̄ дахарака̄ле ма̄та̄питаро синехавасена ‘‘амма ка̄н̣е, амма ка̄н̣е’’ти вохарим̣су, са̄ тадупа̄да̄йа ка̄н̣а̄ на̄ма джа̄та̄, тасса̄ ча ма̄та̄ ‘‘ка̄н̣ама̄та̄’’ти па̄кат̣а̄ ахосӣти еваметтха ка̄ран̣ам̣ ваданти. пат̣ийа̄локанти паччхимам̣ дисам̣, пачча̄диччанти вуттам̣ хоти.

233. пӯваган̣ана̄йа па̄читтийанти мукхават̣т̣ийа̄ хет̣т̣хималекхато упарит̣т̣хитапӯваган̣ана̄йа па̄читтийам̣. ‘‘дваттипаттапӯра̄ пат̣иггахетабба̄’’ти хи вачанато мукхават̣т̣ийа̄ хет̣т̣хималекхам̣ анатикканте две ва̄ тайо ва̄ паттапӯре гахетум̣ ват̣т̣ати.

235. ат̣т̣хакатха̄су пана…пе… вуттанти идам̣ ат̣т̣хакатха̄су татха̄ а̄гатабха̄ваматтадӣпанаттхам̣ вуттам̣, на пана тасса ва̄дасса патит̣т̣ха̄панаттхам̣. ат̣т̣хакатха̄су вуттан̃хи па̄л̣ийа̄ на самети. татуттаригахан̣е ана̄паттидассанаттхан̃хи ‘‘н̃а̄така̄нам̣ пава̄рита̄на’’нти вуттам̣. ан̃н̃атха̄ ‘‘ана̄патти дваттипаттапӯре пат̣игган̣ха̄тӣ’’ти имина̄ва пама̄н̣айуттаггахан̣е ана̄паттисиддхито ‘‘н̃а̄така̄нам̣ пава̄рита̄на’’нти висум̣ на ваттаббам̣. йади евам̣ ‘‘там̣ па̄л̣ийа̄ на саметӣ’’ти касма̄ на вуттанти? хет̣т̣ха̄ татуттарисиккха̄паде вуттанайенева сакка̄ вин̃н̃а̄тунти на вуттам̣. вуттан̃хи таттха (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.526) ‘‘ат̣т̣хакатха̄су пана н̃а̄такапава̄ритат̣т̣ха̄не пакатийа̄ва бахумпи ват̣т̣ати, аччхиннака̄ран̣а̄ пама̄н̣амева ват̣т̣атӣти вуттам̣, там̣ па̄л̣ийа̄ на саметӣ’’ти. ‘‘апа̄тхеййа̄диаттха̄йа пат̣ийа̄дита’’нти сан̃н̃а̄йа ган̣хантассапи а̄паттийева ачиттакатта̄ сиккха̄падасса. аттанойева гахан̣аттхам̣ ‘‘имасса хаттхе дехӣ’’ти вачаненапи а̄паджджанато ‘‘вачӣкамма’’нти вуттам̣. сесам̣ утта̄намева. вутталаккхан̣апӯвамантхата̄, асесаката̄, апат̣иппассаддхагаманата̄, на н̃а̄така̄дита̄, атирекапат̣иггахан̣анти има̄ни панеттха пан̃ча ан̇га̄ни.

ка̄н̣ама̄та̄сиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

5. пат̣хамапава̄ран̣а̄сиккха̄падаван̣н̣ана̄

236. пан̃чаме бхутта̄вӣти бхутта̄вино бхуттаванто, катабхаттакичча̄ти вуттам̣ хоти. пава̄рита̄ти еттха чатӯсу пава̄ран̣а̄су йа̄вадаттхапава̄ран̣а̄ пат̣иккхепапава̄ран̣а̄ ча лаббхатӣти а̄ха ‘‘бра̄хман̣ена…пе… пат̣иккхепапава̄ран̣а̄йа пава̄рита̄’’ти. чатуббидха̄ хи пава̄ран̣а̄ вассам̣вуттхапава̄ран̣а̄, паччайапава̄ран̣а̄, пат̣иккхепапава̄ран̣а̄, йа̄вадаттхапава̄ран̣а̄ти. таттха ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, вассам̣вуттха̄нам̣ бхиккхӯнам̣ тӣхи т̣ха̄нехи пава̄рету’’нти (маха̄ва. 209) айам̣ вассам̣вуттхапава̄ран̣а̄. пака̄рехи дит̣т̣ха̄дӣхи ва̄рети сан̇гха̄дике бхаджа̄пети бхатте кароти ета̄йа̄ти пава̄ран̣а̄, а̄паттивисодхана̄йа аттавоссаггока̄сада̄нам̣. са̄ пана йасма̄ йебхуййена вассам̣вуттхехи ка̄табба̄ вутта̄, тасма̄ ‘‘вассам̣вуттхапава̄ран̣а̄’’ти вуччати. ‘‘иччха̄махам̣, бханте, сан̇гхам̣ ча̄тума̄сам̣ бхесаджджена пава̄рету’’нти (па̄чи. 303) ча, ‘‘ан̃н̃атра пуна пава̄ран̣а̄йа ан̃н̃атра ниччапава̄ран̣а̄йа̄’’ти (па̄чи. 306) ча айам̣ паччайапава̄ран̣а̄ пава̄рети паччайе иччха̄пети ета̄йа̄ти катва̄, чӣвара̄дӣхи упанимантана̄йетам̣ адхивачанам̣. ‘‘пава̄рито на̄ма асанам̣ пан̃н̃а̄йати, бходжанам̣ пан̃н̃а̄йати, хаттхапа̄се т̣хито абхихарати, пат̣иккхепо пан̃н̃а̄йати, есо пава̄рито на̄ма̄’’ти (па̄чи. 239) айам̣ пат̣иккхепапава̄ран̣а̄. виппакатабходжаната̄дипан̃чан̇гасахито бходжанапат̣иккхепойева хеттха пака̄райутта̄ ва̄ран̣а̄ти пава̄ран̣а̄. ‘‘пан̣ӣтена кха̄данӣйена бходжанӣйена сахаттха̄ сантаппеси сампава̄ресӣ’’ти (ма. ни. 1.363) айам̣ йа̄вадаттхапава̄ран̣а̄. йа̄вадаттхам̣ бходжанасса пава̄ран̣а̄ йа̄вадаттхапава̄ран̣а̄.

237. ти-ка̄рам̣ аватва̄…пе… ваттум̣ ват̣т̣атӣти идам̣ ваттабба̄ка̄радассанаттхам̣ вуттам̣. ‘‘ти-ка̄ре пана вуттепи акатам̣ на̄ма на хотӣ’’ти тӣсупи ган̣т̣хипадесу вуттам̣.

238-239. пава̄ритоти пат̣иккхепито. йо хи бхун̃джанто паривесакена упанӣтам̣ бходжанам̣ аниччханто пат̣иккхипати, со тена пава̄рито пат̣иккхепито на̄ма хоти. бйан̃джанам̣ пана ана̄дийитва̄ аттхаматтамева дассетум̣ ‘‘катапава̄ран̣о катапат̣иккхепо’’ти вуттам̣. йасма̄ ‘‘асана’’нти имина̄ва падена ‘‘бхутта̄вӣ’’ти имасса аттхо вутто, тасма̄ на тасса кин̃чи пайоджанам̣ висум̣ упалаббхати. йади хи упалаббхеййа, пава̄ран̣а̄ чхал̣ан̇гасаманна̄гата̄ а̄паджджеййа̄ти манаси катва̄ пан̃часаманна̄гататтам̣йева дассетум̣ ‘‘вуттампи чета’’нтиа̄дина̄ па̄л̣им̣ а̄харати. кечи пана ‘‘хаттхапа̄се т̣хито абхихаратӣ’’ти екамева ан̇гам̣ катва̄ ‘‘чатуран̇гасаманна̄гата̄ пава̄ран̣а̄’’типи ваданти.

амбилапа̄йа̄са̄дӣсӯти а̄ди-саддена кхӣрапа̄йа̄са̄дим̣ сан̇ган̣ха̄ти. таттха амбилапа̄йа̄саггахан̣ена такка̄диамбиласам̣йутта̄ гханайа̄гу вутта̄. кхӣрапа̄йа̄саггахан̣ена кхӣрасам̣йутта̄ йа̄гу сан̇гайхати. пава̄ран̣ам̣ на джанетӣти анатириттабходжана̄паттинибандханам̣ пат̣иккхепам̣ на са̄дхети. катопи пат̣иккхепо анатириттабходжана̄паттинибандхано на хотӣти акатат̣т̣ха̄нейева тит̣т̣хатӣти а̄ха ‘‘пава̄ран̣ам̣ на джанетӣ’’ти. ‘‘йа̄гу-саддасса пава̄ран̣аджанакайа̄гуйа̄пи са̄дха̄ран̣атта̄ ‘йа̄гум̣ ган̣хатха̄’ти вуттепи пава̄ран̣а̄ хотӣти пава̄ран̣ам̣ джанетийева̄ти вутта’’нти тӣсупи ган̣т̣хипадесу вуттам̣, там̣ парато таттхева ‘‘бхаттамиссакам̣ йа̄гум̣ а̄харитва̄’’ти еттха вуттака̄ран̣ена на самети. вуттан̃хи таттха ‘‘хет̣т̣ха̄ айа̄гуке нимантане удакакан̃джикакхӣра̄дӣхи саддхим̣ маддитам̣ бхаттамева сандха̄йа ‘йа̄гум̣ ган̣хатха̄’ти вуттатта̄ пава̄ран̣а̄ хоти, ‘бхаттамиссакам̣ йа̄гум̣ а̄харитва̄’ти еттха пана висум̣ йа̄гуйа̄ виджджама̄натта̄ пава̄ран̣а̄ на хотӣ’’ти. тасма̄ таттха вуттанайенева кхӣра̄дӣхи сам̣маддитам̣ бхаттамева сандха̄йа ‘‘йа̄гум̣ ган̣хатха̄’’ти вуттатта̄ йа̄гуйа̄ ча таттха абха̄вато пава̄ран̣а̄ хотӣти еваметтха ка̄ран̣ам̣ ваттаббам̣. еван̃хи сати парато ‘‘йена̄пуччхито, тасса аттхита̄йа̄’’ти ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттака̄ран̣енапи сам̣сандати, ан̃н̃атха̄ ган̣т̣хипадесуйева пубба̄паравиродхо а̄паджджати. ат̣т̣хакатха̄вачанена ча на самети. саче…пе… пан̃н̃а̄йатӣти имина̄ вуттаппама̄н̣асса маччхамам̣сакхан̣д̣асса наха̄руно ва̄ саббха̄ваматтам̣ дассети. та̄хӣти путхука̄хи.

са̄ливӣхийавехи катасаттӯти йебхуййанайена вуттам̣, сатта дхан̃н̃а̄ни пана бхаджджитва̄ катопи саттуйева. тенева̄ха ‘‘кан̇гуварака…пе… саттусан̇гахамева гаччхатӣ’’ти. саттумодакоти саттуйо пин̣д̣етва̄ като апакко саттугул̣о. пан̃чаннам̣ бходжана̄нам̣ ан̃н̃атаравасена виппакатабходжанабха̄васса упаччхиннатта̄ ‘‘мукхе са̄сапаматтампи…пе… на пава̄ретӣ’’ти вуттам̣. ‘‘акаппийамам̣сам̣ пат̣иккхипати, на пава̄ретӣ’’ти вачанато саче сан̇гхикам̣ ла̄бхам̣ аттано апа̄пун̣антам̣ джа̄нитва̄ ва̄ аджа̄нитва̄ ва̄ пат̣иккхипати, на пава̄рети пат̣иккхипитаббассева пат̣иккхиттатта̄. аладжджисантакам̣ пат̣иккхипантопи на пава̄рети. аваттхута̄йа̄ти анатиритта̄паттиса̄дхика̄йа пава̄ран̣а̄йа аваттхубха̄вато. етена пат̣иккхипитаббассева пат̣иккхиттабха̄вам̣ дӣпети. йан̃хи пат̣иккхипитаббам̣ хоти, тасса пат̣иккхепо а̄паттиан̇гам̣ на хотӣти там̣ ‘‘пава̄ран̣а̄йа аваттхӯ’’ти вуччати.

упана̄метӣти имина̄ ка̄йа̄бхиха̄рам̣ дассети. хаттхапа̄сато бахи т̣хитасса сатипи да̄тука̄ма̄бхиха̄ре пат̣иккхипантасса дӯрабха̄венева пава̄ран̣а̄йа абха̄вато тхерассапи дӯрабха̄ваматтам̣ гахетва̄ пава̄ран̣а̄йа абха̄вам̣ дассенто ‘‘тхерасса дӯрабха̄вато’’ти а̄ха, на пана тхерасса абхиха̄расаббха̄вато. сачепи гахетва̄ гато хаттхапа̄се т̣хито хоти, кин̃чи пана аватва̄ а̄дха̄ракат̣т̣ха̄не т̣хитатта̄ абхиха̄ро на̄ма на хотӣти ‘‘дӯтасса ча анабхихаран̣ато’’ти вуттам̣. ‘‘гахетва̄ гатена ‘бхаттам̣ ган̣хатха̄’ти вутте абхиха̄ро на̄ма хотӣти ‘саче пана гахетва̄ а̄гато бхиккху…пе… пава̄ран̣а̄ хотӣ’ти вутта’’нти тӣсупи ган̣т̣хипадесу вуттам̣. кечи пана ‘‘паттам̣ кин̃чи упана̄метва̄ ‘имам̣ бхаттам̣ ган̣хатха̄’ти вуттанти гахетабба’’нти ваданти, там̣ йуттам̣ вийа диссати ва̄ча̄бхиха̄расса идха анадхиппетатта̄.

паривесана̄йа̄ти бхаттагге. абхихат̣а̄ва хотӣти паривесакенева абхихат̣а̄ хоти. тато да̄тука̄мата̄йа ган̣хантам̣ пат̣иккхипантасса пава̄ран̣а̄ хотӣти еттха аган̣хантампи пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄ хотийева. касма̄? да̄тука̄мата̄йа абхихат̣атта̄. ‘‘тасма̄ са̄ абхихат̣а̄ва хотӣ’’ти хи вуттам̣. тенева тӣсупи ган̣т̣хипадесу ‘‘да̄тука̄ма̄бхиха̄ре сати кевалам̣ ‘дасса̄мӣ’ти гахан̣амева абхиха̄ро на̄ма на хоти, ‘дасса̄мӣ’ти ган̣хантепи аган̣хантепи да̄тука̄ма̄бхиха̄рова абхиха̄ро на̄ма хоти, тасма̄ гахан̣асамайе ва̄ аггахан̣асамайе ва̄ там̣ пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄ хотӣ’’ти вуттам̣. ида̄ни асати тасса да̄тука̄ма̄бхиха̄ре гахан̣асамайепи пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄ на хотӣти дассетум̣ ‘‘саче пана̄’’тиа̄ди вуттам̣.

‘‘расам̣ ган̣хатха̄’’ти апава̄ран̣аджанакасса на̄мам̣ гахетва̄ вуттатта̄ ‘‘там̣ сутва̄ пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄ наттхӣ’’ти вуттам̣. маччхарасам̣ мам̣сарасанти еттха пана на кевалам̣ маччхасса расам̣ маччхарасамиччева вин̃н̃а̄йати, атха кхо маччхо ча маччхарасан̃ча маччхарасанти евам̣ пава̄ран̣аджанакаса̄дха̄ран̣ана̄мавасенапи вин̃н̃а̄йама̄натта̄ там̣ пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄ва хоти. парато маччхасӯпанти еттха̄пи есева найо. ‘‘идам̣ ган̣хатха̄’’ти вуттепӣти еттха евам̣ аватва̄пи пава̄ран̣апахонакам̣ йам̣кин̃чи абхихат̣ам̣ пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄ хотийева̄ти дат̣т̣хаббам̣. карамбакоти миссака̄дхивачанаметам̣. йан̃хи ан̃н̃енан̃н̃ена миссетва̄ каронти, со ‘‘карамбако’’ти вуччати. со сачепи мам̣сена миссетва̄ катова хоти, ‘‘карамбакам̣ ган̣хатха̄’’ти апава̄ран̣а̄рахасса на̄мена вуттатта̄ пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄ на хоти. ‘‘мам̣сакарамбакам̣ ган̣хатха̄’’ти вутте пана мам̣самиссакам̣ ган̣хатха̄ти вуттам̣ хоти, тасма̄ пава̄ран̣а̄ва хоти.

‘‘уддиссаката’’нти ман̃н̃ама̄ноти еттха ‘‘ваттхуно каппийатта̄ акаппийасан̃н̃а̄йа пат̣иккхипатопи ачиттакатта̄ имасса сиккха̄падасса пава̄ран̣а̄ хотӣ’’ти ваданти. ‘‘хет̣т̣ха̄ айа̄гуке нимантане удакакан̃джикакхӣра̄дӣхи саддхим̣ маддитам̣ бхаттамева сандха̄йа ‘йа̄гум̣ ган̣хатха̄’ти вуттатта̄ пава̄ран̣а̄ хоти, ‘бхаттамиссакам̣ йа̄гум̣ а̄харитва̄’ти еттха пана висум̣ йа̄гуйа̄ виджджама̄натта̄ пава̄ран̣а̄ на хотӣ’’ти ваданти. айаметтха адхиппа̄йоти ‘‘йена̄пуччхито’’тиа̄дина̄ вуттамеваттхам̣ сандха̄йа вадати. ка̄ран̣ам̣ панеттха дуддасанти еттха еке та̄ва ваданти ‘‘йасма̄ йа̄гумиссакам̣ на̄ма бхаттамева на хоти, кхӣра̄дикампи хотийева, тасма̄ карамбаке вийа пава̄ран̣а̄йа на бхавитаббам̣. еван̃ча сати йа̄гу бахутара̄ ва̄ хоти самасама̄ ва̄, на пава̄рети. ‘йа̄гу манда̄, бхаттам̣ бахутарам̣, пава̄ретӣ’ти еттха ка̄ран̣ам̣ дуддаса’’нти. кечи пана ваданти ‘‘йа̄гумиссакам̣ на̄ма бхаттам̣, тасма̄ там̣ пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄йа ева бхавитаббам̣. еван̃ча сати ‘идха пава̄ран̣а̄ хоти на хотӣ’ти еттха ка̄ран̣ам̣ дуддаса’’нти.

йатха̄ четтха ка̄ран̣ам̣ дуддасам̣, евам̣ парато ‘‘миссакам̣ ган̣хатха̄’’ти еттха̄пи ка̄ран̣ам̣ дуддасамева̄ти ведитаббам̣. на хи пава̄ран̣аппахонакасса аппабахубха̄во пава̄ран̣а̄йа бха̄ва̄бха̄ванимиттам̣, кин̃чарахи пава̄ран̣аджанакасса на̄маггахан̣амеветтха пама̄н̣ам̣, тасма̄ ‘‘идан̃ча карамбакена на сама̄нетабба’’нтиа̄дина̄ йампи ка̄ран̣ам̣ вуттам̣, тампи пуббе вуттена сам̣сандийама̄нам̣ на самети. йади хи ‘‘миссака’’нти бхаттамиссакейева рул̣хам̣ сийа̄, евам̣ сати йатха̄ ‘‘бхаттамиссакам̣ ган̣хатха̄’’ти вутте бхаттам̣ бахутарам̣ ва̄ самам̣ ва̄ аппатарам̣ ва̄ хоти, пава̄ретийева, евам̣ ‘‘миссакам̣ ган̣хатха̄’’ти вуттепи аппатарепи бхатте пава̄ран̣а̄йа бхавитаббам̣ миссаканти бхаттамиссакейева рул̣хатта̄. татха̄ хи ‘‘миссаканти бхаттамиссакейева рул̣хавоха̄ратта̄ идам̣ пана ‘бхаттамиссакамева̄’ти вутта’’нти тӣсупи ган̣т̣хипадесу вуттам̣. атха ‘‘миссака’’нти бхаттамиссаке рул̣хам̣ на хоти, миссакабхаттам̣ пана сандха̄йа ‘‘миссакам̣ ган̣хатха̄’’ти вуттанти. евампи йатха̄ айа̄гуке нимантане кхӣра̄дӣхи саддхим̣ маддитам̣ бхаттамева сандха̄йа ‘‘йа̄гум̣ ган̣хатха̄’’ти вутте пава̄ран̣а̄ хоти, евамидха̄пи миссакабхаттамева сандха̄йа ‘‘миссакам̣ ган̣хатха̄’’ти вутте бхаттам̣ аппам̣ ва̄ хоту баху ва̄, пава̄ран̣а̄ ева сийа̄. тасма̄ ‘‘миссака’’нти бхаттамиссаке рул̣хам̣ ва̄ хоту сандха̄йабха̄ситам̣ ва̄, убхайаттха̄пи пуббена̄парам̣ на саметӣти киметтха ка̄ран̣ачинта̄йа, ӣдисесу пана т̣ха̄несу ат̣т̣хакатха̄пама̄н̣енева гантаббанти айам̣ амха̄кам̣ кханти.

‘‘висум̣ катва̄ детӣти бхаттасса упари т̣хитам̣ раса̄дим̣ висум̣ гахетва̄ детӣ’’ти тӣсупи ган̣т̣хипадесу вуттам̣. кеначи пана ‘‘йатха̄ бхаттаситтхам̣ на патати, татха̄ га̄л̣хам̣ хаттхена пӣл̣етва̄ парисса̄ветва̄ детӣ’’ти вуттам̣. татха̄пи ка̄ран̣ам̣ на диссати. йатха̄ хи бхаттамиссакам̣ йа̄гум̣ а̄харитва̄ ‘‘йа̄гум̣ ган̣хатха̄’’ти ватва̄ йа̄гумиссакам̣ бхаттампи дентам̣ пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄ на хоти, евамидха̄пи бахукхӣрараса̄дӣсу бхаттесу ‘‘кхӣрам̣ ган̣хатха̄’’тиа̄дӣни ватва̄ кхӣра̄дӣни ва̄ дету кхӣра̄димиссакабхаттам̣ ва̄, убхайатха̄пи пава̄ран̣а̄йа на бхавитаббам̣, тасма̄ ‘‘висум̣ катва̄ детӣ’’ти тена̄ка̄рена дентам̣ сандха̄йа вуттам̣, на пана бхаттамиссакам̣ катва̄ диййама̄нам̣ пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄ хотӣти дассанаттханти гахетаббам̣. йади пана бхаттамиссакам̣ катва̄ диййама̄не пава̄ран̣а̄ хотӣти адхиппа̄йена ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘висум̣ катва̄ детӣ’’ти вуттам̣, евам̣ сати ат̣т̣хакатха̄йеветтха пама̄н̣анти гахетаббам̣, на пана ка̄ран̣антарам̣ гавеситаббам̣.

саче уккут̣икам̣ нисинно па̄де амун̃читва̄пи бхӯмийам̣ нисӣдати, ирийа̄патхам̣ викопенто на̄ма хотӣти уккут̣ика̄санам̣ авикопетва̄ва сукхена нисӣдитум̣ ‘‘тасса пана хет̣т̣ха̄…пе… нисӣданакам̣ да̄табба’’нти вуттам̣. ‘‘а̄санам̣ ача̄летва̄ти пӣт̣хе пхут̣т̣хока̄сато а̄нисадамам̣сам̣ амочетва̄, анут̣т̣хахитва̄ти вуттам̣ хоти, адинна̄да̄не вийа т̣ха̄на̄ча̄ванам̣ на гахетабба’’нти тӣсупи ган̣т̣хипадесу вуттам̣.

акаппийакатанти еттха акаппийакатассева анатириттабха̄вато каппийам̣ ака̄ра̄петва̄ тасмим̣ патте паккхиттамӯлапхала̄дийева атириттам̣ на хоти, сесам̣ пана паттапарийа̄паннам̣ атириттамева хоти, парибхун̃джитум̣ ват̣т̣ати. там̣ пана мӯлапхала̄дим̣ парибхун̃джитука̄мена тато нӣхаритва̄ каппийам̣ ка̄ра̄петва̄ ан̃н̃асмим̣ бха̄джане т̣хапетва̄ атириттам̣ ка̄ра̄петва̄ бхун̃джитаббам̣.

со пуна ка̄тум̣ на лабхатӣти тасмим̣йева бха̄джане карийама̄нам̣ пат̣хамам̣ катена саддхим̣ катам̣ хотӣти пуна сойева ка̄тум̣ на лабхати, ан̃н̃о лабхати. ан̃н̃асмим̣ пана бха̄джане тена ва̄ ан̃н̃ена ва̄ ка̄тум̣ ват̣т̣ати. тена̄ха ‘‘йена акатам̣, тена ка̄таббам̣. йан̃ча акатам̣, там̣ ка̄табба’’нти. тенапӣти еттха пи-саддо на кевалам̣ ан̃н̃ена ва̄ти имаматтхам̣ дӣпети. евам̣ катанти ан̃н̃асмим̣ бха̄джане катам̣. песетва̄ти анупасампаннасса хаттхе песетва̄. имасса винайакаммабха̄вато ‘‘анупасампаннасса хаттхе т̣хитам̣ на ка̄ретабба’’нти вуттам̣.

саче пана а̄мисасам̣сат̣т̣ха̄нӣти еттха саче мукхагатенапи анатириттена а̄мисена сам̣сат̣т̣ха̄ни хонти, па̄читтийамева̄ти ведитаббам̣. тасма̄ пава̄ритена бходжанам̣ атириттам̣ ка̄ра̄петва̄ бхун̃джантенапи йатха̄ акатена миссам̣ на хоти, евам̣ мукхан̃ча хаттхан̃ча суддхам̣ катва̄ бхун̃джитаббам̣. кин̃ча̄пи аппава̄ритасса пуребхаттам̣ йа̄мака̄лика̄дӣни а̄ха̄раттха̄йа парибхун̃джатопи ана̄патти, пава̄ритасса пана пава̄ран̣амӯлакам̣ дуккат̣ам̣ хотийева̄ти ‘‘йа̄мака̄ликам̣…пе… аджджхоха̄ре а̄патти дуккат̣асса̄’’ти па̄л̣ийам̣ вуттам̣.

241. ка̄йена бхун̃джанато ва̄ча̄йа а̄н̣а̄петва̄ атириттам̣ ака̄ра̄панато ча а̄паджджатӣти ‘‘ка̄йава̄чато’’ти вуттам̣. сесаметтха утта̄намева. пава̄ритабха̄во, а̄мисасса анатириттата̄, ка̄ле аджджхохаран̣анти има̄ни панеттха тӣн̣и ан̇га̄ни.

пат̣хамапава̄ран̣а̄сиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

6. дутийапава̄ран̣а̄сиккха̄падаван̣н̣ана̄

243. чхат̣т̣хе са̄дха̄ран̣амева̄ти ‘‘ханда бхиккху кха̄да ва̄’’тиа̄дина̄ вуттапава̄ран̣а̄йа са̄дха̄ран̣ам̣. ‘‘бхуттасмим̣ па̄читтийа’’нти ма̄тика̄йам̣ вуттатта̄ бходжанапарийоса̄не а̄патти, на аджджхоха̄ре аджджхоха̄ре. абхихат̣т̣хум̣ пава̄рети, а̄патти па̄читтийасса̄ти идан̃ча бходжанапарийоса̄нам̣йева сандха̄йа вуттанти ведитаббам̣. сесаметтха утта̄намева. пава̄ритата̄, пава̄ритасан̃н̃ита̄, а̄са̄дана̄пеккхата̄, анатириттена абхихат̣т̣хум̣ пава̄ран̣а̄, бходжанапарийоса̄нанти има̄ни панеттха пан̃ча ан̇га̄ни.

дутийапава̄ран̣а̄сиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

7. вика̄лабходжанасиккха̄падаван̣н̣ана̄

247. саттаме аггасамаджджоти уттамам̣ наччам̣. там̣ кира паббатаматтхаке т̣хатва̄ екам̣ деватам̣ уддисса каронти. нат̣а̄нам̣ на̄т̣ака̄ни нат̣ана̄т̣ака̄ни, сӣта̄харан̣а̄дӣни. апан̃н̃атте сиккха̄падети ӯнавӣсативассасиккха̄паде апан̃н̃атте. адам̣сӯти ‘‘виха̄рам̣ нетва̄ кха̄диссатха̄’’ти адам̣су.

248-249. мӯлакамӯла̄дӣни упадесатойева ведитабба̄ни. на хи та̄ни парийа̄йантарена вуччама̄на̄нипи сакка̄ вин̃н̃а̄тум̣. парийа̄йантарепи хи вуччама̄не там̣ там̣ на̄мам̣ аджа̄нанта̄нам̣ саммохойева сийа̄, тасма̄ таттха на кин̃чи ваккха̄ма. кха̄данӣйаттханти кха̄данӣйена каттаббакиччам̣. нева пхарантӣти на ниппха̄денти. тесу тесу джанападесӯти еттха ‘‘екасмим̣ джанападе а̄ха̄ракиччам̣ са̄дхентам̣ сесаджанападесупи на каппатӣ’’ти ваданти. руккхаваллиа̄дӣнанти хет̣т̣ха̄ вуттамева сампин̣д̣етва̄ вуттам̣. антопатхавӣгатоти са̄лакалйа̄н̣ӣкхандхам̣ сандха̄йа вуттам̣. саббакаппийа̄нӣти мӯлакхандхатачапатта̄дивасена саббасо каппийа̄ни. тесампи на̄мавасена на сакка̄ парийантам̣ дассетунти самбандхо. аччхива̄дӣнам̣ апарипакка̄нева пхала̄ни йа̄ваджӣвика̄нӣти дассетум̣ ‘‘апарипакка̄нӣ’’ти вуттам̣.

харӣтака̄дӣнам̣ ат̣т̣хӣнӣти еттха мин̃джам̣ пат̣иччха̄детва̄ т̣хитакапа̄ла̄ни йа̄ваджӣвика̄нӣти а̄чарийа̄. мин̃джампи йа̄ваджӣвиканти еке. хин̇гӯти хин̇гуруккхато паггхаританиййа̄со. хин̇гуджатуа̄дайопи хин̇гувикатийо ева. таттха хин̇гуджату на̄ма хин̇гуруккхасса дан̣д̣апатта̄ни пачитва̄ катаниййа̄со, хин̇гусипа̄т̣икам̣ на̄ма хин̇гупатта̄ни пачитва̄ катаниййа̄со. ‘‘ан̃н̃ена миссетва̄ като’’типи ваданти. таканти аггакот̣ийа̄ никкхантасилесо. такапаттинти паттато никкхантасилесо. такапан̣н̣инти пала̄се бхаджджитва̄ катасилесо. ‘‘дан̣д̣ато никкхантасилесо типи ваданти. сесаметтха утта̄намева. вика̄лата̄, йа̄вака̄ликата̄, аджджхохаран̣анти има̄ни панеттха тӣн̣и ан̇га̄ни.

вика̄лабходжанасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

8. саннидхика̄ракасиккха̄падаван̣н̣ана̄

252-3. ат̣т̣хаме та̄дисанти асӯпабйан̃джанам̣. йам̣кин̃чи йа̄вака̄ликам̣ ва̄ йа̄мака̄ликам̣ ва̄ти еттха ‘‘йа̄мака̄лика’’нти имина̄ на кевалам̣ йа̄вака̄лике ева саннидхипаччайа̄ па̄читтийам̣, атха кхо йа̄мака̄ликепӣти дассети. нану ча йа̄мака̄ликам̣ нева кха̄данӣйесу антогадхам̣, на бходжанӣйесу. тенева падабха̄джанӣйе ‘‘кха̄данӣйам̣ на̄ма пан̃ча бходжана̄ни йа̄мака̄ликам̣ сатта̄хака̄ликам̣ йа̄ваджӣвикам̣ т̣хапетва̄ авасесам̣ кха̄данӣйам̣ на̄ма. бходжанӣйам̣ на̄ма пан̃ча бходжана̄нӣ’’ти вуттам̣, ‘‘йо пана бхиккху саннидхика̄ракам̣ кха̄данӣйам̣ ва̄ бходжанӣйам̣ ва̄ кха̄деййа ва̄ бхун̃джеййа ва̄, па̄читтийа’’нти ча вуттам̣, тасма̄ йа̄мака̄лике па̄читтийена бхавитаббанти катхам̣ вин̃н̃а̄йатӣти? вуччате – падабха̄джане кха̄данӣйа-саддасса аттхадассанаттхам̣ ‘‘йа̄мака̄ликам̣ т̣хапетва̄’’ти вуттам̣, на пана саннидхипаччайа̄ ана̄паттидассанаттхам̣. кха̄дитаббан̃хи йам̣кин̃чи кха̄данӣйанти адхиппетам̣, на ча йа̄мака̄ликесу кин̃чи кха̄дитаббам̣ аттхи па̄табйабха̄вато. тасма̄ кин̃ча̄пи йа̄мака̄ликам̣ кха̄данӣйабходжанӣйехи на сан̇гахитам̣, татха̄пи ана̄паттим̣ дассентена ‘‘ана̄патти йа̄мака̄ликам̣ йа̄ме нидахитва̄ бхун̃джатӣ’’ти вачанато йа̄ма̄тиккаме саннидхипаччайа̄ па̄читтийена бхавитаббанти вин̃н̃а̄йати. ‘‘йа̄мака̄ликена, бхиккхаве, сатта̄хака̄ликам̣ йа̄ваджӣвикам̣ тадахупат̣иггахитам̣ йа̄ме каппати, йа̄ма̄тикканте на каппатӣ’’ти (маха̄ва. 305) имина̄пи ча̄йаматтхо сиддхо. тенева бхагавато адхиппа̄йан̃н̃ӯхи ат̣т̣хакатха̄чарийехи йа̄мака̄лике па̄читтийамева вуттам̣.

пат̣иггахан̣ети гахан̣амева сандха̄йа вуттам̣. пат̣иггахитамева хи там̣, пуна пат̣иггахан̣акиччам̣ наттхи. тенева ‘‘аджджхохаритука̄мата̄йа ган̣хантасса пат̣иггахан̣е’’ти вуттам̣. ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йам̣ (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. саннидхика̄ракасиккха̄падаван̣н̣ана̄) пана ‘‘аджджхохарисса̄мӣти ган̣хантасса пат̣иггахан̣е’’иччева вуттам̣. йанти йам̣ паттам̣. сандиссатӣти йа̄гуйа̄ упари сандиссати. телаван̣н̣е патте сатипи ниснехабха̄ве ан̇гулийа̄ гхам̣сантасса ван̣н̣авасенева лекха̄ пан̃н̃а̄йати, тасма̄ таттха ана̄паттӣти дассанаттхам̣ ‘‘са̄ аббоха̄рика̄’’ти вуттам̣. сайам̣ пат̣иггахетва̄ апариччаттамева хи дутийадивасе на ват̣т̣атӣти еттха пат̣иггахан̣е анапеккхависсаджджанена анупасампаннасса нирапеккхада̄нена ва̄ виджахитапат̣иггахан̣ам̣ париччаттамева хотӣти ‘‘апариччатта’’нти имина̄ убхайатха̄пи авиджахитапат̣иггахан̣амева вуттам̣. тасма̄ йам̣ парасса париччаджитва̄ адиннампи саче пат̣иггахан̣е нирапеккхависсаджджанена виджахитапат̣иггахан̣ам̣ хоти, тампи дутийадивасе ват̣т̣атӣти ведитаббам̣.

йади евам̣ ‘‘патто дуддхото хотӣ’’тиа̄дӣсу касма̄ а̄патти вутта̄ти? ‘‘пат̣иггахан̣ам̣ ависсаджджетва̄ва сайам̣ ва̄ ан̃н̃ена ва̄ туччхам̣ катва̄ на самма̄ дховитва̄ нит̣т̣ха̄пите патте лаггампи авиджахитапат̣иггахан̣амева хотӣти таттха а̄паттӣ’’ти тӣсупи ган̣т̣хипадесу вуттам̣. кечи пана ‘‘са̄ман̣ера̄нам̣ париччаджантӣти имасмим̣ адхика̄ре т̣хатва̄ ‘апариччаттамева̄’ти вуттатта̄ анупасампаннасса париччаттамева ват̣т̣ати, апариччаттам̣ на ват̣т̣атӣти а̄паннам̣, тасма̄ нира̄лайабха̄вена пат̣иггахан̣е виджахитепи анупасампаннасса апариччаттам̣ на ват̣т̣атӣ’’ти ваданти, там̣ йуттам̣ вийа на диссати. йадаггена хи пат̣иггахан̣ам̣ виджахати, тадаггена саннидхимпи на кароти виджахитапат̣иггахан̣асса аппат̣иггахитасадисатта̄. пат̣иггахетва̄ нидахитейева ча саннидхипаччайа̄ а̄патти вутта̄. ‘‘пат̣иггахетва̄ екараттам̣ вӣтина̄митассетам̣ адхивачана’’нти хи вуттам̣.

па̄л̣ийам̣ ‘‘сатта̄хака̄ликам̣ йа̄ваджӣвикам̣ а̄ха̄раттха̄йа пат̣игган̣ха̄ти, а̄патти дуккат̣асса̄’’тиа̄дина̄ саннихитесу сатта̄хака̄ликайа̄ваджӣвикесу пуребхаттампи а̄ха̄раттха̄йа аджджхохаран̣епи дуккат̣асса вуттатта̄ йа̄мака̄ликепи а̄ха̄раттха̄йа аджджхохаран̣е висум̣ дуккат̣енапи бхавитаббанти а̄ха ‘‘а̄ха̄раттха̄йа аджджхохарато дуккат̣ена саддхим̣ па̄читтийа’’нти. пакатиа̄мисети одана̄дикаппийа̄мисе. йа̄мака̄ликам̣ сати паччайе са̄мисена мукхена аджджхохарато двети хиййо пат̣иггахитайа̄мака̄ликам̣ аджджа пуребхаттам̣ са̄мисена мукхена бхун̃джато саннихитайа̄мака̄ликапаччайа̄ екам̣ па̄читтийам̣, саннихитена сам̣сат̣т̣хаа̄мисапаччайа̄ еканти две па̄читтийа̄ни. викаппадвайепӣти са̄мисена нира̄мисена̄ти вуттавидха̄надвайе. дуккат̣ам̣ вад̣д̣хатӣти а̄ха̄раттха̄йа аджджхохаран̣апаччайа̄ дуккат̣ам̣ вад̣д̣хати. тхуллаччайан̃ча дуккат̣ан̃ча вад̣д̣хатӣти мануссамам̣се тхуллаччайам̣, сесаакаппийамам̣сесу дуккат̣ам̣ вад̣д̣хати.

255. пат̣иггахан̣апаччайа̄ та̄ва дуккат̣анти еттха саннихитатта̄ пуребхаттампи дуккат̣амева. сати паччайе пана саннихитампи сатта̄хака̄ликам̣ йа̄ваджӣвикам̣ бхесаджджаттха̄йа ган̣хантасса парибхун̃джантасса ча ана̄паттийева. сесаметтха утта̄намева. йа̄вака̄ликайа̄мака̄ликата̄, саннидхибха̄во, тасса аджджхохаран̣анти има̄ни панеттха тӣн̣и ан̇га̄ни.

саннидхика̄ракасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

9. пан̣ӣтабходжанасиккха̄падаван̣н̣ана̄

257-259. наваме пан̣ӣтасам̣сат̣т̣ха̄ни бходжана̄ни пан̣ӣтабходжана̄ни. йатха̄ хи а̄джан̃н̃айутто ратхо ‘‘а̄джан̃н̃аратхо’’ти вуччати, евамидха̄пи пан̣ӣтасам̣сат̣т̣ха̄ни саттадхан̃н̃аниббатта̄ни бходжана̄ни ‘‘пан̣ӣтабходжана̄нӣ’’ти вутта̄ни. йехи пана пан̣ӣтехи сам̣сат̣т̣ха̄ни, та̄ни ‘‘пан̣ӣтабходжана̄нӣ’’ти вуччанти, тесам̣ пабхедадассанаттхам̣ ‘‘сеййатхидам̣, саппи наванӣта’’нтиа̄ди па̄л̣ийам̣ вуттам̣. ‘‘йесам̣ мам̣сам̣ каппатӣ’’ти идан̃ча па̄читтийаваттхупариччхедадассанаттхам̣ вуттам̣, на пана каппийаваттхупариччхедадассанаттхам̣. на хи акаппийамам̣сасатта̄нам̣ саппиа̄дӣни на каппанти. екан̃хи мануссаваса̄телам̣ т̣хапетва̄ саббесам̣ кхӣрасаппинаванӣтаваса̄телесу акаппийам̣ на̄ма наттхи. саппибхаттанти еттха кин̃ча̄пи сапписам̣сат̣т̣хам̣ бхаттам̣ саппибхаттам̣, саппи ча бхаттан̃ча саппибхаттантипи вин̃н̃а̄йати, ат̣т̣хакатха̄су пана ‘‘са̄либхаттам̣ вийа саппибхаттам̣ на̄ма наттхӣ’’ти ка̄ран̣ам̣ ватва̄ дуккат̣ассева дал̣хатарам̣ катва̄ вуттатта̄ на сакка̄ ан̃н̃ам̣ ваттум̣. ат̣т̣хакатха̄чарийа̄ ева хи ӣдисесу т̣ха̄несу пама̄н̣ам̣.

мӯланти каппийабхан̣д̣ам̣ сандха̄йа вуттам̣. ана̄паттӣти висан̇кетатта̄ сабба̄хийева а̄паттӣхи ана̄патти. кечи пана ‘‘па̄читтийенева ана̄патти вутта̄, сӯподанавин̃н̃аттидуккат̣ам̣ пана хотийева̄’’ти ваданти, там̣ на гахетаббам̣. каппийасаппина̄ акаппийасаппина̄ти ча идам̣ каппийа̄каппийамам̣са̄нам̣ васена вуттам̣, тасма̄ каппийамам̣сасаппина̄ акаппийамам̣сасаппина̄ти еваметтха аттхо гахетаббо. на̄на̄ваттхука̄нӣти саппинаванӣта̄дӣнам̣ васена вуттам̣.

261. маха̄на̄масиккха̄падена ка̄ретабботи еттха –

‘‘агила̄нена бхиккхуна̄ чатума̄сапаччайапава̄ран̣а̄ са̄дитабба̄ ан̃н̃атра пунапава̄ран̣а̄йа ан̃н̃атра ниччапава̄ран̣а̄йа, тато че уттари са̄дийеййа, па̄читтийа’’нти (па̄чи. 306) –

идам̣ маха̄на̄масиккха̄падам̣ на̄ма. имина̄ ча сиккха̄падена сан̇гхавасена гила̄напаччайапава̄ран̣а̄йа пава̄ритат̣т̣ха̄не саче таттха раттӣхи ва̄ бхесаджджехи ва̄ париччхедо като хоти, еттака̄йева раттийо еттака̄ни ва̄ бхесаджджа̄ни вин̃н̃а̄петабба̄нӣти. атха тато раттипарийантато ва̄ бхесаджджапарийантато ва̄ уттари на бхесаджджакаран̣ӣйена ва̄ бхесаджджам̣ ан̃н̃абхесаджджакаран̣ӣйена ва̄ ан̃н̃ам̣ бхесаджджам̣ вин̃н̃а̄пентасса па̄читтийам̣ вуттам̣. тасма̄ агила̄но гила̄насан̃н̃ӣ хутва̄ пан̃ча бхесаджджа̄ни вин̃н̃а̄пенто на бхесаджджакаран̣ӣйена бхесаджджам̣ вин̃н̃а̄пенто на̄ма хотӣти ‘‘маха̄на̄масиккха̄падена ка̄ретаббо’’ти вуттам̣. ета̄ни па̄т̣идесанӣйаваттхӯнӣти па̄л̣ийам̣ а̄гатасаппиа̄дӣни сандха̄йа вуттам̣. па̄л̣ийам̣ ана̄гата̄ни пана акаппийасаппиа̄дӣни бхиккхунӣнампи дуккат̣аваттхӯнӣти ведитаббам̣. сӯподанавин̃н̃аттийанти бхиккхӯнам̣ па̄читтийаваттхӯни бхиккхунӣнам̣ па̄т̣идесанӣйаваттхӯни ча т̣хапетва̄ авасесавин̃н̃аттим̣ сандха̄йа вуттам̣. сесаметтха утта̄намева. пан̣ӣтабходжаната̄, агила̄ната̄, акатавин̃н̃аттийа̄ пат̣ила̄бхо, аджджхохаран̣анти има̄ни панеттха чатта̄ри ан̇га̄ни.

пан̣ӣтабходжанасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

10. дантапонасиккха̄падаван̣н̣ана̄

263. дасаме аййавоса̄т̣итака̄нӣти питупин̣д̣ассетам̣ адхивачанам̣. умма̄рети суса̄не катагехасса аттано гехасса ва̄ умма̄ре. гханабаддхоти гханамам̣сена самбаддхо, катхинасам̣хатасарӣроти вуттам̣ хоти.

264. мукхадва̄ранти галана̄л̣икам̣. а̄ха̄ранти аджджхохаритаббам̣ йам̣кин̃чи йа̄вака̄лика̄дим̣. а̄хареййа̄ти мукхадва̄рам̣ павесеййа. мукхена ва̄ павит̣т̣хам̣ хоту на̄сика̄йа ва̄, галена аджджхохаран̣ӣйатта̄ саббампи там̣ мукхадва̄рам̣ павеситамева хоти. йасма̄ пана те бхиккхӯ ана̄ха̄репи удаке а̄ха̄расан̃н̃а̄йа дантапоне ча мукхадва̄рам̣ а̄хат̣ам̣ иданти сан̃н̃а̄йа куккучча̄йим̣су, тасма̄ вуттам̣ ‘‘те бхиккхӯ адиннам̣…пе… самма̄ аттхам̣ асаллаккхетва̄ куккучча̄йим̣сӯ’’ти. удакан̃хи йатха̄сукхам̣ па̄тум̣ дантакат̣т̣хан̃ча дантапонапарибхогена парибхун̃джитум̣ ват̣т̣ати, тасса пана расам̣ гилитум̣ на ват̣т̣ати. сачепи дантакат̣т̣харасо аджа̄нантасса анто пависати, па̄читтийамева. анаджджхохарантена пана дантакат̣т̣хам̣ ва̄ хоту ан̃н̃ам̣ ва̄, кин̃чи мукхе паккхипитум̣ ват̣т̣ати.

265. акаллакоти гила̄но сахаттха̄ парибхун̃джитум̣ асакконто мукхена пат̣игган̣ха̄ти. учча̄ран̣аматтанти уккхипанаматтам̣. екадесенапӣти ан̇гулийа̄пи пхут̣т̣хаматтена. там̣ че пат̣игган̣ха̄ти, саббам̣ пат̣иггахитамева̄ти вен̣укот̣ийа̄ бандхитва̄ т̣хапитатта̄. сачепи бхӯмийам̣ т̣хитамева гхат̣ам̣ да̄йакена хаттхапа̄се т̣хатва̄ гхат̣ам̣ дасса̄мӣти диннавен̣укот̣иггахан̣авасена пат̣игган̣ха̄ти, убхайакот̣ибаддхам̣ саббампи пат̣иггахитамева хоти. бхиккхусса аттха̄йа апӣл̣етва̄ пакатийа̄ пӣл̣ийама̄науччхурасам̣ сандха̄йа ‘‘ган̣хатха̄’’ти вуттатта̄ ‘‘абхиха̄ро на пан̃н̃а̄йатӣ’’ти вуттам̣. хаттхапа̄се т̣хитасса пана бхиккхусса аттха̄йа пӣл̣ийама̄на̄ уччхуто паггхарантам̣ расам̣ ган̣хитум̣ ват̣т̣ати, дон̣ика̄йа сайам̣ паггхарантам̣ уччхурасам̣ маджджхе а̄варитва̄ а̄варитва̄ виссаджджитампи ган̣хитум̣ ват̣т̣ати. каттхачи ат̣т̣хакатха̄су.

асам̣ха̄римети тха̄мамаджджхимена пурисена асам̣ха̄рийе. ‘‘тинтин̣ика̄дипан̣н̣есӯ’’ти вачанато са̄кха̄су пат̣иггахан̣ам̣ рухатӣти дат̣т̣хаббам̣. пун̃чхитва̄ пат̣иггахетва̄ти еттха ‘‘пун̃чхите пат̣иггахан̣акиччам̣ наттхи, тасма̄ пун̃чхитва̄ гахетва̄ти еваматтхо гахетаббо’’ти ваданти. пун̃чхитва̄ пат̣иггахетва̄ ва̄ти еваметтха аттхо дат̣т̣хаббо. патте патитараджаначун̣н̣ан̃хи аббхантарапарибхогаттха̄йа апарихат̣абха̄вато пат̣иггахетва̄ парибхун̃джитум̣ ват̣т̣ати. пубба̄бхогасса анурӯпена ‘‘анупасампаннасса датва̄…пе… ват̣т̣атӣ’’ти вуттам̣. йасма̄ пана там̣ ‘‘ан̃н̃асса дасса̄мӣ’’ти читтуппа̄даматтена парасантакам̣ на̄ма на хоти, тасма̄ тасса адатва̄пи пат̣иггахетва̄ парибхун̃джитум̣ ват̣т̣ати.

бхиккхусса детӣти ан̃н̃асса бхиккхусса дети. кан̃джиканти кхӣрараса̄дим̣ йам̣кин̃чи дравам̣ сандха̄йа вуттам̣. хаттхато мочетва̄ пуна ган̣ха̄ти, уггахитакам̣ хотӣти а̄ха ‘‘хаттхато амочентенева̄’’ти. а̄лулента̄нанти а̄лолента̄нам̣, айамева ва̄ па̄т̣хо. а̄харитва̄ бхӯмийам̣ т̣хапитатта̄ абхиха̄ро наттхӣти а̄ха ‘‘патто пат̣иггахетаббо’’ти. пат̣хаматарам̣ ул̣ун̇като тхева̄ патте патантӣти еттха ‘‘йатха̄ пат̣хаматарам̣ патитатхеве досо наттхи, татха̄ а̄киритва̄ апанента̄нам̣ паччха̄ патитатхевепи абхихат̣атта̄ неваттхи досо’’ти ваданти. чарукена̄ти кхуддакабха̄джанена. мукхават̣т̣ийа̄пи гахетум̣ ват̣т̣атӣти мукхават̣т̣им̣ уккхипитва̄ хаттхе пхуса̄пите ган̣хитум̣ ват̣т̣ати. кечӣти абхайагирива̄сино. еса найоти ка̄йапат̣ибаддхапат̣ибаддхампи ка̄йапат̣ибаддхамева̄ти айам̣ найо. татха̄ ча таттха ка̄йапат̣ибаддхе там̣пат̣ибаддхе ча тхуллаччайамева вуттам̣.

тена̄ти йасса бхиккхуно сантикам̣ гатам̣, тена. тасма̄ти йасма̄ мӯлат̣т̣хассева парибхого анун̃н̃а̄то, тасма̄. там̣ дивасам̣ хаттхена гахетва̄ дутийадивасе пат̣иггахетва̄ парибхун̃джантасса уггахитакапат̣иггахитам̣ хотӣти а̄ха ‘‘ана̄маситва̄’’ти. аппат̣иггахитатта̄ ‘‘саннидхипаччайа̄ ана̄паттӣ’’ти вуттам̣. аппат̣иггахетва̄ парибхун̃джантасса адиннамукхадва̄ра̄патти хотӣти а̄ха ‘‘пат̣иггахетва̄ пана парибхун̃джитабба’’нти. ‘‘там̣ дивасам̣…пе… на тато пара’’нти вачанато там̣ дивасам̣ хаттхена гахетва̄ ва̄ аггахетва̄ ва̄ т̣хапитам̣ дутийадивасе аппат̣иггахетва̄ парибхун̃джантасса адиннамукхадва̄ра̄патти хоти, хаттхена гахетва̄ т̣хапитам̣ дутийадивасе пат̣иггахетва̄ парибхун̃джантасса пана уггахитакапат̣иггахитам̣ хоти. аппат̣иггахитамева хи хаттхена гахетва̄ т̣хапитам̣. ‘‘са̄мам̣ гахетва̄ парибхун̃джиту’’нти хи вачанато аппат̣иггахитассева тасмим̣ дивасе парибхого анун̃н̃а̄то. тасма̄ йам̣ вуттам̣ ган̣т̣хипаде ‘‘там̣ диййама̄нам̣ пататӣти еттха йатха̄ ган̣абходжана̄дӣсу гила̄на̄дӣнам̣ куккучча̄йанта̄нам̣ ган̣абходжанам̣ анун̃н̃а̄там̣, евамидха̄пи бхагавата̄ пат̣иггахитамева куккуччавиноданаттхам̣ анун̃н̃а̄та’’нти, там̣ на гахетаббам̣. ‘‘там̣ диййама̄нам̣ пататӣ’’ти ависесена вуттатта̄ чатӯсупи ка̄ликесу айам̣ найо ведитаббо.

саттхакена̄ти пат̣иггахитасаттхакена. касма̄ панеттха уггахитапаччайа̄ саннидхипаччайа̄ ва̄ досо на сийа̄ти а̄ха ‘‘на хи там̣ парибхогаттха̄йа парихарантӣ’’ти. имина̄ва ба̄хирапарибхогаттхам̣ са̄мам̣ гахетва̄ анупасампаннена диннам̣ ва̄ гахетва̄ парихаритум̣ ват̣т̣атӣти дӣпети. тасма̄ паттасаммаккхана̄диаттхам̣ са̄мам̣ гахетва̄ парихат̣атела̄дим̣ саче парибхун̃джитука̄мо хоти, пат̣иггахетва̄ парибхун̃джантасса ана̄патти. аббхантарапарибхогаттхам̣ пана са̄мам̣ гахитам̣ пат̣иггахетва̄ парибхун̃джантасса уггахитакапат̣иггахитам̣ хоти, аппат̣иггахетва̄ парибхун̃джантасса адиннамукхадва̄ра̄патти хоти, аббхантарапарибхогаттхамева анупасампаннена диннам̣ гахетва̄ парихарантасса син̇гӣлон̣акаппо вийа саннидхипаччайа̄ а̄патти хоти. кечи пана ‘‘тха̄мамаджджхимасса пурисасса учча̄ран̣аматтам̣ хотӣтиа̄дина̄ вуттапан̃чан̇гасампаттийа̄ пат̣иггахан̣асса руханато ба̄хирапарибхогаттхампи саче анупасампаннена диннам̣ ган̣ха̄ти, пат̣иггахитамева̄’’ти ваданти. евам̣ сати идха ба̄хирапарибхогаттхам̣ анупасампаннена диннам̣ гахетва̄ парихарантасса саннидхипаччайа̄ а̄патти ваттабба̄ сийа̄, ‘‘на хи там̣ парибхогаттха̄йа парихарантӣ’’ти ча на ваттаббам̣, тасма̄ ба̄хирапарибхогаттхам̣ гахитам̣ пат̣иггахитам̣ на̄ма на хотӣти ведитаббам̣. йади евам̣ пан̃часу пат̣иггахан̣ан̇гесу ‘‘парибхогаттха̄йа̄’’ти висесанам̣ ваттаббанти? на ваттаббам̣. пат̣иггахан̣ан̃хи парибхогаттхамева хотӣти ‘‘парибхогаттха̄йа̄’’ти висум̣ аватва̄ ‘‘тан̃че бхиккху ка̄йена ва̄ ка̄йапат̣ибаддхена ва̄ пат̣игган̣ха̄тӣ’’ти еттакамева вуттам̣. апаре пана ‘‘сатипи пат̣иггахан̣е ‘на хи там̣ парибхогаттха̄йа парихарантӣ’ти идха апарибхогаттха̄йа парихаран̣е ана̄патти вутта̄’’ти ваданти. удуккхаламусала̄ни кхиййантӣти еттха удуккхаламусала̄нам̣ кхайена писитакот̣т̣итабхесаджджесу саче а̄гантукаван̣н̣о пан̃н̃а̄йати, на ват̣т̣ати.

суддхам̣ удакам̣ хотӣти руккхаса̄кха̄дӣхи гал̣итва̄ патанаудакам̣ сандха̄йа вуттам̣. патто ва̄сса пат̣иггахетабботи еттха̄пи паттагатам̣ чхупитва̄ дентасса хаттхалаггена а̄мисена доса̄бха̄ваттхам̣ паттапат̣иггахан̣анти аббхантарапарибхогаттхамева пат̣иггахан̣ам̣ ведитаббам̣. йам̣ са̄ман̣ерасса патте патати…пе… пат̣иггахан̣ам̣ на виджахатӣти еттха пунаппунам̣ ган̣хантасса аттано патте паккхиттамева ‘‘аттано сантака’’нти саннит̣т̣ха̄накаран̣ато хаттхагатам̣ пат̣иггахан̣ам̣ на виджахати, париччхиндитва̄ диннам̣ пана ган̣хантасса гахан̣асамайейева ‘‘аттано сантака’’нти саннит̣т̣ха̄насса кататта̄ хаттхагатам̣ пат̣иггахан̣ам̣ виджахати. кесан̃чи аттха̄йа оданам̣ паккхипатӣти еттха анупасампаннасса аттха̄йа паккхипантепи ‘‘а̄гантва̄ ган̣хиссатӣ’’ти сайамева паккхипитва̄ т̣хапанато пат̣иггахан̣ам̣ на виджахати, анупасампаннасса хаттхе паккхиттам̣ пана анупасампанненева т̣хапитам̣ на̄ма хотӣти пат̣иггахан̣ам̣ виджахати париччаттабха̄вато. тена вуттам̣ ‘‘са̄ман̣ера…пе… париччаттатта̄’’ти.

пат̣иггахан̣ӯпагам̣ бха̄рам̣ на̄ма тха̄мамаджджхимасса пурисасса уккхепа̄рахам̣. кин̃ча̄пи ависсаджджетва̄ва ан̃н̃ена хаттхена пидахантасса досо наттхи, татха̄пи на пидахитаббанти ат̣т̣хакатха̄пама̄н̣енева гахетаббам̣. маччхикава̄ран̣аттханти еттха ‘‘сачепи са̄кха̄йа лаггараджам̣ патте патати, сукхена парибхун̃джитум̣ сакка̄ти са̄кха̄йа пат̣иггахитатта̄ аббхантарапарибхогаттхамевидха пат̣иггахан̣анти мӯлапат̣иггахан̣амева ват̣т̣атӣ’’ти вуттам̣. апаре пана ‘‘маччхикава̄ран̣аттханти еттха вачанаматтам̣ гахетва̄ ба̄хирапарибхогаттхам̣ гахита’’нти ваданти. тасмимпи асатӣти ча̄т̣ийа̄ ва̄ кун̣д̣аке ва̄ асати. анупасампаннам̣ га̄ха̄петва̄ти там̣йева аджджхохаран̣ӣйабхан̣д̣ам̣ анупасампаннена га̄ха̄петва̄. тхерасса паттам̣ анутхерасса̄ти тхерасса паттам̣ аттана̄ гахетва̄ анутхерасса дети. туйхам̣ йа̄гум̣ майхам̣ дехӣти еттха евам̣ ватва̄ са̄ман̣ерасса паттам̣ гахетва̄ аттанопи паттам̣ тасса дети. еттха пана̄ти пан̣д̣ито са̄ман̣еротиа̄дипаттапариваттанакатха̄йа. ка̄ран̣ам̣ упапариккхитаббанти йатха̄ ма̄туа̄дӣнам̣ тела̄дӣни харанто татха̄рӯпе кичче анупасампаннена апариваттетва̄ва парибхун̃джитум̣ лабхати, евамидха паттапариваттанам̣ акатва̄ парибхун̃джитум̣ на лабхатӣти еттха ка̄ран̣ам̣ вӣмам̣ситаббанти аттхо.

еттха пана ‘‘са̄ман̣ерехи гахитатан̣д̣улесу париккхӣн̣есу авассам̣ амха̄кам̣ са̄ман̣ера̄ сан̇гахам̣ каронтӣти витаккуппатти самбхавати, тасма̄ там̣ париваттетва̄ва парибхун̃джитаббам̣. ма̄та̄питӯнам̣ аттха̄йа пана чха̄йаттха̄йа ва̄ гахан̣е парибхога̄са̄ наттхи, тасма̄ там̣ ват̣т̣атӣ’’ти ка̄ран̣ам̣ ваданти. тенева а̄чарийабуддхадаттаттхеренапи вуттам̣ –

‘‘ма̄та̄питӯнаматтха̄йа, тела̄дихаратопи ча;

са̄кхам̣ чха̄йа̄диаттха̄йа, имесам̣ на висесати.

‘‘тасма̄ хисса висесасса, чинтетаббам̣ ту ка̄ран̣ам̣;

тасса са̄лайабха̄вам̣ ту, висесам̣ таккайа̄ма та’’нти.

идамеветтха йуттатарам̣ авассам̣ татха̄видхавитаккуппаттийа̄ самбхавато. на сакка̄ хи еттха витаккам̣ содхетунти. ма̄та̄дӣнам̣ аттха̄йа харан̣е пана на̄вассам̣ татха̄видхавитаккуппаттӣти сакка̄ витаккам̣ содхетум̣. йаттха хи витаккам̣ содхетум̣ сакка̄, таттха неваттхи досо. тенева ваккхати ‘‘саче пана саккоти витаккам̣ содхетум̣, тато ладдхам̣ кха̄дитумпи ват̣т̣атӣ’’ти.

ничча̄летум̣ на саккотӣти ничча̄летва̄ саккхара̄ апанетум̣ на саккоти. а̄дха̄раке патто т̣хапито хотӣти пат̣иггахетаббапаттам̣ сандха̄йа вуттам̣. ча̄летӣти вина̄ ка̄ран̣ам̣ ча̄лети. сатипи ка̄ран̣е бхиккхӯнам̣ парибхога̄рахам̣ ча̄летум̣ на ват̣т̣ати. кин̃ча̄пи ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, амануссика̄ба̄дхе а̄макамам̣сам̣ а̄макалохита’’нти (маха̄ва. 264) та̄дисе а̄ба̄дхе аттано аттха̄йа а̄макамам̣сапат̣иггахан̣ам̣ анун̃н̃а̄там̣, ‘‘а̄макамам̣сапат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хотӣ’’ти ча са̄ман̃н̃ато пат̣иккхиттам̣, татха̄пи аттано ан̃н̃асса ва̄ бхиккхуно аттха̄йа аггахитатта̄ ‘‘сӣхавигха̄са̄дим̣…пе… ват̣т̣атӣ’’ти вуттам̣. саккоти витаккам̣ содхетунти майхампи детӣти витаккасса ануппаннабха̄вам̣ саллаккхетум̣ саккоти, са̄ман̣ерасса дасса̄мӣти суддхачиттена майа̄ гахитанти ва̄ саллаккхетум̣ саккоти.

саче пана мӯлепи пат̣иггахитам̣ хотӣти еттха ‘‘гахетва̄ гате майхампи дадеййунти сан̃н̃а̄йа саче пат̣иггахитам̣ хотӣ’’ти ваданти. кот̣т̣ха̄се каротӣти бхиккхуса̄ман̣ера̄ ча аттано аттано абхиручитам̣ кот̣т̣ха̄сам̣ ган̣хантӯти саббесам̣ самаке кот̣т̣ха̄се кароти. гахита̄васесанти са̄ман̣ерехи гахитакот̣т̣ха̄сато авасесам̣. ган̣хитва̄ти ‘‘майхам̣ идам̣ ган̣хисса̄мӣ’’ти гахетва̄. идха гахита̄васесам̣ на̄ма тена ган̣хитва̄ пуна т̣хапитам̣. пат̣иггахетва̄ти тадаху пат̣иггахетва̄. тенева ‘‘йа̄вака̄ликена йа̄ваджӣвикасам̣сагге досо наттхӣ’’ти вуттам̣. саче пана пуримадивасе пат̣иггахетва̄ т̣хапита̄ хоти, са̄мисена мукхена тасса̄ ват̣т̣ийа̄ дхӯмам̣ пивитум̣ на ват̣т̣ати. самуддодакена̄ти аппат̣иггахитасамуддодакена. йасма̄ катакат̣т̣хи удакам̣ паса̄детва̄ висум̣ тит̣т̣хати, тасма̄ ‘‘аббоха̄рика’’нти вуттам̣. лаггатӣти мукхе хаттхе ча удаке суккхе сетаван̣н̣ам̣ дассентам̣ лаггати. па̄нӣйам̣ гахетва̄ти аттанойева аттха̄йа гахетва̄. саче пана пӣта̄васесам̣ таттхева а̄кирисса̄мӣти ган̣ха̄ти, пуна пат̣иггахан̣акиччам̣ наттхи. виккхамбхетва̄ти вийӯхитва̄, апанетва̄ти аттхо.

маха̄бхӯтесӯти сарӣранисситесу маха̄бхӯтесу. пататӣти виччхиндитва̄ патати. виччхиндитва̄ патитамева хи пат̣иггахетаббам̣, на итарам̣. аллада̄рум̣ руккхато чхиндитва̄пи ка̄тум̣ ват̣т̣атӣти еттха маттикаттха̄йа патхавим̣ кхан̣итумпи ват̣т̣атӣти ведитаббам̣. саппадат̣т̣хаккхан̣ейева ват̣т̣атӣти асати каппийака̄раке са̄мам̣ гахетва̄ парибхун̃джитум̣ ват̣т̣ати, ан̃н̃ада̄ пат̣иггаха̄петва̄ парибхун̃джитаббам̣. сесаметтха утта̄намева. аппат̣иггахитата̄, ананун̃н̃а̄тата̄, дхӯма̄диаббоха̄рика̄бха̄во, аджджхохаран̣анти има̄ни панеттха чатта̄ри ан̇га̄ни.

дантапонасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

нит̣т̣хито бходжанавагго чатуттхо.