1. ова̄дасиккха̄падаван̣н̣ана̄
144. бхиккхуниваггасса пат̣хамасиккха̄паде катха̄нуса̄рена̄ти ‘‘со тхеро ким̣сӣло ким̣сама̄ча̄ро катаракула̄ паббаджито’’тиа̄дина̄ пуччханта̄нам̣ пуччха̄катха̄нуса̄рена. катхетум̣ ват̣т̣антӣти нира̄мисенева читтена катхетум̣ ват̣т̣анти. аниййа̄никатта̄ саггамоккхамагга̄нам̣ тираччха̄набхӯта̄ катха̄ тираччха̄накатха̄ти а̄ха ‘‘саггамаггагаманепӣ’’тиа̄ди. апи-саддена пагева моккхамаггагаманети дӣпети. тираччха̄набхӯтанти тирокаран̣абхӯтам̣, ба̄дхиканти вуттам̣ хоти. ладдха̄севана̄ хи тираччха̄накатха̄ саггамоккха̄нам̣ ба̄дхика̄ва хоти. самиддхоти парипун̣н̣о. сахитаттхоти йуттаттхо. аттхагамбхӣрата̄дийогато гамбхӣро. бахурасоти аттхараса̄дибахурасо. лаккхан̣апат̣иведхасам̣йуттоти аничча̄дилаккхан̣апат̣иведхарасаа̄ваханато лаккхан̣апат̣иведхасам̣йутто.
145-147. паратоти параттха, уттаринти аттхо. каронтова̄ти париба̄хире каронтойева. па̄тимоккхоти ча̄риттава̄риттаппабхедам̣ сиккха̄падасӣлам̣. тан̃хи йо нам̣ па̄ти раккхати, там̣ моккхети мочети а̄па̄йика̄дӣхи дуккхехи, тасма̄ ‘‘па̄тимоккха’’нти вуччати. сам̣варан̣ам̣ сам̣варо, ка̄йавачӣдва̄ра̄нам̣ пидаханам̣. йена хи те сам̣вута̄ пихита̄ хонти, со сам̣варо, ка̄йикава̄часикасса авӣтиккамассетам̣ на̄мам̣. па̄тимоккхасам̣варена сам̣вутоти па̄тимоккхасам̣варена пихитака̄йавачӣдва̄ро. татха̄бхӯто ча йасма̄ тена саман̇гӣ на̄ма хоти, тасма̄ вуттам̣ ‘‘саманна̄гато’’ти. ваттатӣти аттабха̄вам̣ паваттети. вихаратӣти имина̄ па̄тимоккхасам̣варасӣле т̣хитасса бхиккхуно ирийа̄патхавиха̄ро дассито.
сан̇кхепато вуттаматтхам̣ виттха̄рато па̄л̣ийа̄ вибха̄ветум̣ ‘‘вуттан̃хета’’нтиа̄ди а̄раддхам̣. таттха вибхан̇гети джха̄навибхан̇ге. сӣлам̣ патит̣т̣ха̄тиа̄дӣни па̄тимоккхассева вевачана̄ни. таттха (вибха. ат̣т̣ха. 511) сӣланти ка̄ман̃четам̣ саха каммава̄ча̄парийоса̄нена иджджханакасса па̄тимоккхассева вевачанам̣, евам̣ сантепи дхаммато етам̣ сӣлам̣ на̄ма па̄н̣а̄типа̄та̄дӣхи ва̄ вирамантасса ваттапат̣ипаттим̣ ва̄ пӯрентасса четана̄дайо дхамма̄ ведитабба̄. йасма̄ пана па̄тимоккхасӣлена бхиккху са̄сане патит̣т̣ха̄ти на̄ма, тасма̄ там̣ ‘‘патит̣т̣ха̄’’ти вуттам̣. патит̣т̣хахати ва̄ еттха бхиккху, кусаладхамма̄ ева ва̄ еттха патит̣т̣хахантӣти патит̣т̣ха̄. айаматтхо ‘‘сӣле патит̣т̣ха̄йа наро сапан̃н̃о’’ти (сам̣. ни. 1.23, 192) ча ‘‘патит̣т̣ха̄, маха̄ра̄джа, сӣлам̣ саббесам̣ кусала̄нам̣ дхамма̄на’’нти (ми. па. 2.1.9) ча ‘‘сӣле патит̣т̣хитасса кхо, маха̄ра̄джа, саббе кусала̄ дхамма̄ на париха̄йантӣ’’ти ча а̄дисуттавасена ведитаббо.
тадетам̣ пуббуппаттиаттхена а̄ди. вуттампи четам̣ –
‘‘тасма̄тиха твам̣, уттийа, а̄димева висодхехи кусалесу дхаммесу. ко ча̄ди кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣? сӣлан̃ча сувисуддхам̣ дит̣т̣хи ча уджука̄’’ти (сам̣. ни. 5.382).
йатха̄ хи нагаравад̣д̣хакӣ нагарам̣ ма̄петука̄мо пат̣хамам̣ нагарат̣т̣ха̄нам̣ содхети, тато апарабха̄ге вӣтхичатуккасин̇гха̄т̣ака̄дипариччхедена вибхаджитва̄ нагарам̣ ма̄пети, евамева йога̄вачаро а̄димхи сӣлам̣ содхети, тато апарабха̄ге сама̄дхивипассана̄маггапхаланибба̄на̄ни саччхикароти. йатха̄ ва̄ пана раджако пат̣хамам̣ тӣхи кха̄рехи ваттхам̣ дховитва̄ парисуддхе ваттхе йадиччхакам̣ ран̇гаджа̄там̣ упанети, йатха̄ ва̄ пана чхеко читтака̄ро рӯпам̣ ликхитука̄мо а̄дито бхиттипарикаммам̣ кароти, тато апарабха̄ге рӯпам̣ самут̣т̣ха̄пети, евамева йога̄вачаро а̄дитова сӣлам̣ висодхетва̄ апарабха̄ге саматхавипассана̄дайо дхамме саччхикароти. тасма̄ сӣлам̣ ‘‘а̄дӣ’’ти вуттам̣.
тадетам̣ чаран̣асариккхата̄йа чаран̣ам̣. ‘‘чаран̣а̄’’ти па̄да̄ вуччанти. йатха̄ хи чхинначаран̣асса пурисасса дисам̣гамана̄бхисан̇кха̄ро на джа̄йати, парипун̣н̣апа̄дассева джа̄йати, евамева йасса сӣлам̣ бхиннам̣ хоти кхан̣д̣ам̣ апарипун̣н̣ам̣, тасса нибба̄нагамана̄йа н̃а̄н̣агаманам̣ на сампаджджати. йасса пана там̣ абхиннам̣ хоти акхан̣д̣ам̣ парипун̣н̣ам̣, тасса нибба̄нагамана̄йа н̃а̄н̣агаманам̣ сампаджджати. тасма̄ сӣлам̣ ‘‘чаран̣а’’нти вуттам̣.
тадетам̣ сам̣йаманавасена сам̣йамо, сам̣варан̣авасена сам̣вароти убхайенапи сӣласам̣йамо чева сӣласам̣варо ча катхито. вачанаттхо панеттха сам̣йамети вӣтиккамавиппханданам̣, пуггалам̣ ва̄ сам̣йамети вӣтиккамавасена тасса виппхандитум̣ на детӣти сам̣йамо, вӣтиккамасса павесанадва̄рам̣ сам̣варати пидахатӣти сам̣варо. моккханти уттамам̣ мукхабхӯтам̣ ва̄. йатха̄ хи сатта̄нам̣ чатуббидхо а̄ха̄ро мукхена пависитва̄ ан̇гаман̇га̄ни пхарати, евам̣ йогинопи чатубхӯмакакусалам̣ сӣламукхена пависитва̄ аттхасиддхим̣ сампа̄дети. тена вуттам̣ ‘‘моккха’’нти. памукхе са̄дхӯти памоккхам̣, пуббан̇гамам̣ сет̣т̣хам̣ падха̄нанти аттхо. кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ сама̄паттийа̄ти чатубхӯмакакусала̄нам̣ пат̣ила̄бхаттха̄йа памоккхам̣ пуббан̇гамам̣ сет̣т̣хам̣ падха̄нанти ведитаббам̣.
ка̄йико авӣтиккамоти тивидхам̣ ка̄йасучаритам̣. ва̄часикоти чатуббидхам̣ вачӣсучаритам̣. ка̄йикава̄часикоти тадубхайам̣. имина̄ а̄джӣват̣т̣хамакасӣлам̣ парийа̄да̄йа дассети. сам̣вутоти пихито, сам̣вутиндрийо пихитиндрийоти аттхо. йатха̄ хи сам̣вутадва̄рам̣ гехам̣ ‘‘сам̣вутагехам̣ пихитагеха’’нти вуччати, евамидха сам̣вутиндрийо ‘‘сам̣вуто’’ти вутто. па̄тимоккхасам̣варена̄ти па̄тимоккхасан̇кха̄тена сам̣варена. упетотиа̄дӣни сабба̄ни ан̃н̃аман̃н̃авевачана̄ни.
ирийатӣтиа̄дӣхи саттахипи падехи па̄тимоккхасам̣варасӣле т̣хитасса бхиккхуно ирийа̄патхавиха̄ро катхито. таттха ирийатӣти чатуннам̣ ирийа̄патха̄нам̣ ан̃н̃атарасаман̇гибха̄вато ирийати. техи ирийа̄патхачатуккехи ка̄йасакат̣аваттанена ваттати. екам̣ ирийа̄патхадуккхам̣ апарена ирийа̄патхена виччхиндитва̄ чират̣т̣хитибха̄вена сарӣрараккхан̣ато па̄лети. екасмим̣ ирийа̄патхе асан̣т̣хахитва̄ саббаирийа̄патхе ваттанато йапети. тена тена ирийа̄патхена татха̄ татха̄ ка̄йасса йа̄панато йа̄пети. чирака̄лаватта̄панато чарати. ирийа̄патхена ирийа̄патхам̣ виччхиндитва̄ джӣвитахаран̣ато вихарати.
миччха̄джӣвапат̣иседхакена̄ти –
‘‘идхекаччо вел̣уда̄нена ва̄ паттада̄нена ва̄ пуппха пхала сина̄надантакат̣т̣хада̄нена ва̄ ча̄т̣укамйата̄йа ва̄ муггасӯпйата̄йа ва̄ па̄рибхат̣айата̄йа ва̄ джан̇гхапесаникена ва̄ ан̃н̃атаран̃н̃атарена ва̄ буддхапат̣икут̣т̣хена миччха̄а̄джӣвена джӣвикам̣ каппети, айам̣ вуччати ана̄ча̄ро’’ти (вибха. 513) –
евам̣ вуттаана̄ча̄расан̇кха̄тамиччха̄джӣвапат̣ипаккхена.
на вел̣уда̄на̄дина̄ а̄ча̄рена̄ти –
‘‘идхекаччо на вел̣уда̄нена на патта на пуппха на пхала на сина̄на на дантакат̣т̣ха на ча̄т̣укамйата̄йа на муггасӯпйата̄йа на па̄рибхат̣айата̄йа на джан̇гхапесаникена на ан̃н̃атаран̃н̃атарена буддхапат̣икут̣т̣хена миччха̄а̄джӣвена джӣвикам̣ каппети, айам̣ вуччати а̄ча̄ро’’ти (вибха. 513) –
евам̣ вуттена на вел̣уда̄на̄дина̄ а̄ча̄рена.
весийа̄диагочарам̣ паха̄йа̄ти –
‘‘идхекаччо весийагочаро ва̄ хоти видхава тхуллакума̄ри пан̣д̣ака бхиккхуни па̄на̄га̄рагочаро ва̄, сам̣сат̣т̣хо вихарати ра̄джӯхи ра̄джамаха̄маттехи титтхийехи титтхийаса̄вакехи анануломикена сам̣саггена, йа̄ни пана та̄ни кула̄ни ассаддха̄ни аппасанна̄ни анопа̄набхӯта̄ни аккосакапарибха̄сака̄ни анаттхака̄ма̄ни ахитака̄ма̄ни апха̄сукака̄ма̄ни айогаккхемака̄ма̄ни бхиккхӯнам̣ бхиккхунӣнам̣ упа̄сака̄нам̣ упа̄сика̄нам̣, татха̄рӯпа̄ни кула̄ни севати бхаджати пайирупа̄сати, айам̣ вуччати агочаро’’ти (вибха. 514) –
евама̄гатам̣ весийа̄диагочарам̣ паха̄йа.
саддха̄сампаннакула̄дина̄ти еттха а̄ди-саддена упаниссайагочара̄дим̣ сан̇ган̣ха̄ти. тивидхо хи гочаро упаниссайагочаро а̄раккхагочаро упанибандхагочароти. катамо упаниссайагочаро? дасакатха̄ваттхугун̣асаманна̄гато калйа̄н̣амитто, йам̣ нисса̄йа асутам̣ сун̣а̄ти, сутам̣ парийодапети, кан̇кхам̣ витарати, дит̣т̣хим̣ уджум̣ кароти, читтам̣ паса̄дети. йасса ва̄ пана анусиккхама̄но саддха̄йа вад̣д̣хати, сӣлена сутена ча̄гена пан̃н̃а̄йа вад̣д̣хати, айам̣ упаниссайагочаро. катамо а̄раккхагочаро? идха бхиккху антарагхарам̣ павит̣т̣хо вӣтхим̣ пат̣ипанно оккхиттачаккху йугаматтадасса̄вӣ сам̣вуто гаччхати, на хаттхим̣ олокенто, на ассам̣, на ратхам̣, на паттим̣, на иттхим̣, на пурисам̣ олокенто, на уддхам̣ олокенто, на адхо олокенто, на диса̄видисам̣ випеккхама̄но гаччхати, айам̣ а̄раккхагочаро. катамо упанибандхагочаро? чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄на̄, йаттха читтам̣ упанибандхати. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄ ‘‘ко ча, бхиккхаве, бхиккхуно гочаро сако петтико висайо? йадидам̣ чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄на̄’’ти (сам̣. ни. 5.372), айам̣ упанибандхагочаро. ити айам̣ тивидхо гочаро идха а̄ди-саддена сан̇гахитоти дат̣т̣хаббо.
аппаматтакесу ваджджесӯти асан̃чичча а̄паннасекхийаакусалачиттуппа̄да̄дибхедесу ваджджесу. бхайато дассанасӣлоти парама̄н̣уматтам̣ ваджджам̣ ат̣т̣хасат̣т̣хийоджанасатасахассуббедхасинерупаббатасадисам̣ катва̄ дассанасабха̄во, саббалахукам̣ ва̄ дуббха̄ситаматтам̣ па̄ра̄джикасадисам̣ катва̄ дассанасабха̄во. самма̄ а̄да̄йа̄ти саммадева саккаччам̣ саббасо ва̄ а̄дийитва̄.
ват̣т̣адуккханиссаран̣аттхикехи сотаббато сутам̣, парийаттидхаммо. там̣ дха̄ретӣти сутадхаро, сутасса а̄дха̄рабхӯто. йасса хи ито гахитам̣ етто пала̄йати, чхиддагхат̣е удакам̣ вийа на тит̣т̣хати, парисамаджджхе екам̣ суттам̣ ва̄ джа̄такам̣ ва̄ катхетум̣ ва̄ ва̄четум̣ ва̄ на саккоти, айам̣ на сутадхаро на̄ма. йасса пана уггахитам̣ буддхавачанам̣ уггахитака̄ласадисамева хоти, дасапи вӣсатипи васса̄ни саджджха̄йам̣ акаронтасса на нассати, айам̣ сутадхаро на̄ма. тенева̄ха ‘‘йадасса та’’нтиа̄ди. екападампи екаккхарампи авинат̣т̣хам̣ хутва̄ санничийатӣти санничайо, сутам̣ санничайо етасминти сутасанничайоти а̄ха ‘‘сутам̣ санничитам̣ асминти сутасанничайо’’ти. йасса хи сутам̣ хадайаман̃джуса̄йам̣ санничитам̣ сила̄йа лекха̄ вийа суван̣н̣агхат̣е паккхитта̄ сӣхаваса̄ вийа ча са̄дху тит̣т̣хати, айам̣ сутасанничайо на̄ма. тена̄ха ‘‘етена…пе… авина̄сам̣ дассетӣ’’ти.
дха̄та̄ти пагун̣а̄ ва̄чуггата̄. екасса хи уггахитабуддхавачанам̣ ниччака̄ликам̣ на хоти, ‘‘асукасуттам̣ ва̄ джа̄такам̣ ва̄ катхехӣ’’ти вутте ‘‘саджджха̄йитва̄ ан̃н̃ехи сам̣сандитва̄ парипуччха̄васена аттхам̣ ога̄хитва̄ джа̄нисса̄мӣ’’ти вадати. екасса пагун̣ам̣ пабандхавиччхеда̄бха̄вато ган̇га̄сотасадисам̣ бхаван̇гасотасадисан̃ча акиттимам̣ сукхаппаватти хоти, ‘‘асукасуттам̣ ва̄ джа̄такам̣ ва̄ катхехӣ’’ти вутте уддхаритва̄ тамева катхети. там̣ сандха̄йа вуттам̣ ‘‘дха̄та̄’’ти. ва̄ча̄йа пагун̣а̄ ката̄ти суттадасакаваггадасакапан̣н̣а̄садасакавасена ва̄ча̄йа саджджха̄йита̄, даса сутта̄ни гата̄ни, даса вагга̄ни гата̄нӣтиа̄дина̄ саллаккхетва̄ ва̄ча̄йа саджджха̄йита̄ти аттхо. суттекадесасса хи суттаматтасса ча вачаса̄ паричайо идха на̄дхиппето, атха кхо вагга̄дивасенева. манаса̄ анупеккхита̄ти манаса̄ ану ану пеккхита̄, бха̄гасо ниджджха̄йита̄ чинтита̄ти аттхо. а̄ваджджантасса̄ти ва̄ча̄йа саджджха̄йитум̣ буддхавачанам̣ манаса̄ чинтентасса. сут̣т̣ху пат̣ивиддха̄ти ниджджат̣ам̣ ниггумбам̣ катва̄ сут̣т̣ху йа̄тха̄вато пат̣ивиддха̄.
две ма̄тика̄ти бхиккхума̄тика̄ бхиккхунӣма̄тика̄ ча. ва̄чуггата̄ти пуримассева вевачанам̣. тиссо анумодана̄ти сан̇гхабхатте да̄на̄нисам̣сапат̣исам̣йуттаанумодана̄, виха̄ра̄диман̇гале ман̇галасутта̄дианумодана̄, матакабхатта̄диаваман̇гале тирокут̣т̣а̄дианумодана̄ти има̄ тиссо анумодана̄. камма̄каммавиниччхайоти парива̄ра̄васа̄не каммавагге вуттавиниччхайо. ‘‘випассана̄васена угган̣хантена чатудха̄туваваттха̄намукхена уггахетабба’’нти тӣсупи ган̣т̣хипадесу вуттам̣. чатӯсу диса̄су аппат̣ихататта̄ чатассо диса̄ етасса̄ти чатуддисо, чатуддисойева ча̄туддисо, чатассо ва̄ диса̄ арахати, чатӯсу ва̄ диса̄су са̄дхӯти ча̄туддисо.
абхивинайети сакале винайапит̣аке. винетунти сиккха̄петум̣. ‘‘две вибхан̇га̄ пагун̣а̄ ва̄чуггата̄ ка̄табба̄ти идам̣ парипуччха̄васена уггахан̣ампи сандха̄йа вутта’’нти ваданти. екасса памут̣т̣хам̣, итарасса пагун̣ам̣ хотӣти а̄ха ‘‘тӣхи джанехи саддхим̣ париваттанаккхама̄ ка̄табба̄’’ти. абхидхаммети на̄марӯпапариччхеде. хет̣т̣хима̄ ва̄ тайо вагга̄ти маха̄ваггато хет̣т̣ха̄ сага̄тхакавагго нида̄навагго кхандхакавагготи име тайо вагга̄. ‘‘дхаммападампи саха ваттхуна̄ уггахетум̣ ват̣т̣атӣ’’ти маха̄паччарийам̣ вуттатта̄ джа̄такабха̄н̣акена са̄т̣т̣хакатхам̣ джа̄такам̣ уггахетва̄пи дхаммападампи саха ваттхуна̄ уггахетаббамева.
калйа̄н̣а̄ сундара̄ париман̣д̣алападабйан̃джана̄ ва̄ча̄ асса̄ти калйа̄н̣ава̄чо. тена̄ха ‘‘ситхиладханита̄дӣнам̣…пе… ва̄ча̄йа саманна̄гато’’ти. таттха париман̣д̣алападабйан̃джана̄йа̄ти т̣ха̄накаран̣асампаттийа̄ сиккха̄сампаттийа̄ ча каттхачипи анӯната̄йа париман̣д̣алапада̄ни бйан̃джана̄ни аккхара̄ни етисса̄ти париман̣д̣алападабйан̃джана̄, падамева ва̄ аттхасса бйан̃джанато падабйан̃джанам̣, там̣ аккхарапа̄рипӯрим̣ катва̄ ситхиладханита̄дидасавидхам̣ бйан̃джанабуддхим̣ апариха̄петва̄ вуттам̣ париман̣д̣алам̣ на̄ма хоти. аккхарапа̄рипӯрийа̄ хи падабйан̃джанасса париман̣д̣алата̄. тена вуттам̣ ‘‘ситхиладханита̄дӣнам̣ йатха̄видха̄навачанена̄’’ти, париман̣д̣алам̣ падабйан̃джанам̣ етисса̄ти париман̣д̣алападабйан̃джана̄. атха ва̄ паджджати н̃а̄йати аттхо етена̄ти падам̣, на̄ма̄ди. йатха̄дхиппетаматтхам̣ бйан̃джетӣти бйан̃джанам̣, ва̄кйам̣. тесам̣ парипун̣н̣ата̄йа париман̣д̣алападабйан̃джана̄.
апича йо бхиккху парисати дхаммам̣ десенто суттам̣ ва̄ джа̄такам̣ ва̄ никкхипитва̄ ан̃н̃ам̣ упа̄рамбхакарам̣ суттам̣ а̄харати, тасса упамам̣ катхети, тадаттхам̣ ота̄рети, евам̣ идам̣ гахетва̄ еттха кхипанто екапассенева парихаранто ка̄лам̣ н̃атва̄ вут̣т̣хахати, никкхиттасуттам̣ пана никкхиттаматтамева хоти, тасса катха̄ апариман̣д̣ала̄ на̄ма хоти аттхасса апарипун̣н̣абха̄вато. йо пана суттам̣ ва̄ джа̄такам̣ ва̄ никкхипитва̄ бахи екападампи агантва̄ йатха̄никкхиттасса суттасса аттхасам̣ван̣н̣ана̄васенева суттантарампи а̄ненто па̄л̣ийа̄ анусандхин̃ча пубба̄паран̃ча апеккханто а̄чарийехи диннанайе т̣хатва̄ тулика̄йа париччхинданто вийа там̣ там̣ аттхам̣ суваваттхитам̣ катва̄ дассенто гамбхӣрама̄тика̄йа удакам̣ песенто вийа гамбхӣраматтхам̣ гаменто ваггиха̄ригатийа̄ паде падам̣ кот̣т̣енто синдхава̄джа̄нӣйо вийа екам̣йева падам̣ анекехи парийа̄йехи пунаппунам̣ сам̣ван̣н̣анто гаччхати, тасса катха̄ париман̣д̣ала̄ на̄ма хоти дхаммато аттхато анусандхито пубба̄парато а̄чарийуггахатоти саббасо парипун̣н̣абха̄вато. еварӯпампи катхам̣ сандха̄йа ‘‘париман̣д̣алападабйан̃джана̄йа̄’’ти вуттам̣.
гун̣апарипун̣н̣абха̄вена пуре бхава̄ти порӣ, тасса бхиккхуно тенетам̣ бха̄ситаббам̣ аттхасса гун̣апарипун̣н̣абха̄вена пуре пун̣н̣абха̄ве бхава̄ти аттхо. пуре ва̄ бхаватта̄ порийа̄ на̄гарикиттхийа̄ сукхума̄латтанена садиса̄ти порӣ, пуре сам̣вад̣д̣хана̄рӣ вийа сукума̄ра̄ти аттхо. пурасса еса̄типи порӣ, пурасса еса̄ти нагарава̄сӣнам̣ катха̄ти аттхо. нагарава̄сино хи йуттакатха̄ хонти питиматтам̣ ‘‘пита̄’’ти, бха̄тиматтам̣ ‘‘бха̄та̄’’ти ваданти. еварӯпӣ хи катха̄ бахуно джанасса канта̄ хоти мана̄па̄, та̄йа порийа̄.
виссат̣т̣ха̄йа̄ти питтасемха̄дӣхи апалибуддха̄йа сандит̣т̣хавиламбита̄дидосарахита̄йа. атха ва̄ на̄тисӣгхам̣ на̄тисан̣икам̣ нирантарам̣ екарасан̃ча катва̄ париса̄йа аджджха̄сайа̄нурӯпам̣ дхаммам̣ катхентасса ва̄ча̄ виссат̣т̣ха̄ на̄ма. йо хи бхиккху дхаммам̣ катхенто суттам̣ ва̄ джа̄такам̣ ва̄ а̄рабхитва̄ а̄раддхака̄лато пат̣т̣ха̄йа туритатурито аран̣им̣ мантхенто вийа ун̣хакха̄данӣйам̣ кха̄данто вийа па̄л̣ийа̄ анусандхипубба̄паресу гахитам̣ гахитамева, аггахитам̣ аггахитамева катва̄ пура̄н̣апан̣н̣антаресу чарама̄нам̣ годхам̣ ут̣т̣ха̄пенто вийа таттха таттха пахаранто оса̄петва̄ ут̣т̣ха̄йа гаччхати. пура̄н̣апан̣н̣антаресу хи парипа̄тийама̄на̄ годха̄ када̄чи диссати када̄чи на диссати, евамекаччасса аттхаван̣н̣ана̄ каттхачи диссати каттхачи на диссати. йопи дхаммам̣ катхенто ка̄лена сӣгхам̣, ка̄лена сан̣икам̣, ка̄лена мандам̣, ка̄лена маха̄саддам̣, ка̄лена кхуддакасаддам̣ кароти, йатха̄ ниджджха̄матан̣хикапетасса мукхато ниччхаран̣акаагги ка̄лена джалати ка̄лена нибба̄йати, евам̣ петадхаммакатхико на̄ма хоти, париса̄йа ут̣т̣ха̄тука̄ма̄йа пуна а̄рабхати. йопи катхенто таттха таттха виттха̄йати, аппат̣ибха̄ната̄йа а̄паджджати, кеначи рогена ниттхунанто вийа канданто вийа катхети, имесам̣ саббесампи катха̄ виссат̣т̣ха̄ на̄ма на хоти сукхена аппаваттабха̄вато. йо пана суттам̣ а̄харитва̄ а̄чарийехи диннанайе т̣хито а̄чарийуггахам̣ амун̃чанто йатха̄ ча а̄чарийа̄ там̣ там̣ суттам̣ сам̣ван̣н̣есум̣, тенева найена сам̣ван̣н̣енто на̄тисӣгхам̣ на̄тисан̣икантиа̄дина̄ вуттанайена катха̄пабандхам̣ авиччхиннам̣ катва̄ надӣсото вийа паваттети, а̄ка̄саган̇га̄то бхассама̄наудакам̣ вийа нирантаракатхам̣ паваттети, тасса катха̄ виссат̣т̣ха̄ на̄ма хоти. там̣ сандха̄йа вуттам̣ ‘‘виссат̣т̣ха̄йа̄’’ти.
анелагал̣а̄йа̄ти елагал̣авирахита̄йа. кассачи хи катхентасса елам̣ гал̣ати, ла̄ла̄ паггхарати, кхел̣апхусита̄ни ва̄ никкхаманти, тасса ва̄ча̄ елагал̣а̄ на̄ма хоти, таббипарӣта̄йа̄ти аттхо. аттхасса вин̃н̃а̄панийа̄ти а̄димаджджхапарийоса̄нам̣ па̄кат̣ам̣ катва̄ бха̄ситаттхасса вин̃н̃а̄панасаматтхата̄йа аттхан̃а̄пане са̄дхана̄йа.
ва̄ча̄ва каран̣анти ва̄ккаран̣ам̣, уда̄ха̄рагхосо. калйа̄н̣ам̣ мадхурам̣ ва̄ккаран̣ам̣ асса̄ти калйа̄н̣ава̄ккаран̣о. тенева̄ха ‘‘мадхурассаро’’ти. хӣл̣етӣти аваджа̄на̄ти. ма̄туга̄моти самбандхо. манам̣ апа̄йати вад̣д̣хетӣти мана̄по. тена̄ха ‘‘манавад̣д̣ханако’’ти. ват̣т̣абхайена таджджетва̄ти йоббанамада̄диматта̄ бхиккхунийо сам̣са̄рабхайена та̄сетва̄. гихика̄лети аттано гихика̄ле. бхиккхунийа̄ метхунена бхиккхунӣдӯсако хотӣти бхиккхунийа̄ ка̄йасам̣саггамева вадати. сиккхама̄на̄са̄ман̣ерӣсу пана метхуненапи бхиккхунӣдӯсако на хотӣти а̄ха ‘‘сиккхама̄на̄са̄ман̣ерӣсу метхунадхамма’’нти. ‘‘ка̄са̄йаваттхавасана̄йа̄’’ти вачанато дуссӣла̄су бхиккхунӣсиккхама̄на̄са̄ман̣ерӣсу гарудхаммам̣ аджджха̄паннапуббо пат̣иккхиттойева̄ти дат̣т̣хаббам̣. тасса̄ бхиккхунийа̄ абха̄вепи йа̄ йа̄ тасса̄ вачанам̣ ассосум̣, та̄ та̄ татхева ман̃н̃антӣти а̄ха ‘‘ма̄туга̄мо хӣ’’тиа̄ди.
ида̄ни ат̣т̣ха ан̇га̄ни самодха̄нетва̄ дассетум̣ ‘‘еттха ча̄’’тиа̄ди а̄раддхам̣. имехи пана ат̣т̣хахан̇гехи асаманна̄гатам̣ н̃аттичатуттхена каммена самманненто дуккат̣ам̣ а̄паджджати, бхиккху пана самматойева хоти.
148. гарукехӣти гарука̄таббехи. екатоупасампанна̄йа̄ти упайогаттхе бхуммавачанам̣. ‘‘овадатӣ’’ти ва̄ имасса ‘‘вадатӣ’’ти аттхе сати сампада̄навачанампи йуджджати. бхиккхӯнам̣ сантике упасампанна̄ на̄ма париватталин̇га̄ ва̄ пан̃часатаса̄кийа̄нийо ва̄.
149. а̄санам̣ пан̃н̃апетва̄ти еттха ‘‘саче бхӯми мана̄па̄ хоти, а̄санам̣ апан̃н̃а̄петумпи ват̣т̣атӣ’’ти тӣсупи ган̣т̣хипадесу вуттам̣. ма̄туга̄маггахан̣ена бхиккхунӣпи сан̇гахита̄ти а̄ха ‘‘дхаммадесана̄паттимочанаттха’’нти. самматасса бхиккхуно сантикам̣ па̄т̣ипаде ова̄даттха̄йа сабба̄хи бхиккхунӣхи а̄гантаббато ‘‘самагга̄ттха бхагинийо’’ти имина̄ сабба̄сам̣ а̄гаманам̣ пуччхатӣти а̄ха ‘‘сабба̄ а̄гата̄ттха̄’’ти. гила̄на̄су ана̄гата̄супи гила̄на̄нам̣ ана̄гаманасса анун̃н̃а̄татта̄ а̄гантум̣ саматтха̄хи ча сабба̄хи а̄гататта̄ ‘‘самагга̄мхаййа̄’’ти ваттум̣ ват̣т̣ати. антога̄ме ва̄тиа̄дӣсу йаттха пан̃ча ан̇га̄ни бхӯмийам̣ патит̣т̣ха̄петва̄ вандитум̣ на сакка̄ хоти, таттха т̣хита̄йа ева ка̄йам̣ пурато на̄метва̄ ‘‘ванда̄ми аййа̄’’ти ан̃джалим̣ паггайха гантумпи ват̣т̣ати. антарагхаранти каттхачи нагарадва̄расса бахииндакхӣлато пат̣т̣ха̄йа антога̄мо вуччати, каттхачи гхарумма̄рато пат̣т̣ха̄йа антогехам̣. идха пана ‘‘антога̄ме ва̄’’ти висум̣ вуттатта̄ ‘‘антарагхаре ва̄’’ти антогехам̣ сандха̄йа вуттанти дат̣т̣хаббам̣. йаттха каттхачӣти антога̄ма̄дӣсу йаттха каттхачи.
ват̣т̣атӣти ‘‘васатха аййе, майам̣ бхиккхӯ а̄несса̄ма̄’’ти вуттавачанам̣ саддахантӣхи васитум̣ ват̣т̣ати. на нимантита̄ хутва̄ гантука̄ма̄ти мануссехи нимантита̄ хутва̄ гантука̄ма̄ на хонтӣти аттхо, таттхева вассам̣ упагантука̄ма̄ хонтӣти адхиппа̄йо. йатоти бхиккхунупассайато. йа̄читва̄ти ‘‘тумхехи а̄нӣтаова̄денева майампи васисса̄ма̄’’ти йа̄читва̄. таттха̄ти тасмим̣ бхиккхунупассайе. а̄гата̄нам̣ сантике ова̄дена васитаббанти паччхимика̄йа вассам̣ васитаббам̣. абхиккхука̄ва̄се васантийа̄ а̄паттӣти чодана̄мукхена са̄ман̃н̃ато а̄паттиппасан̇гам̣ вадати, на пана тасса̄ а̄патти. вассаччхедам̣ катва̄ гаччхантийа̄пи а̄паттӣти васса̄нупагамамӯлам̣ а̄паттим̣ вадати. итара̄йа а̄паттийа̄ ана̄паттика̄ран̣асаббха̄вато ‘‘са̄ раккхитабба̄’’ти вуттам̣, са̄ васса̄нупагамамӯла̄ а̄патти раккхитабба̄ти аттхо, абхиккхукепи а̄ва̄се ӣдиса̄су а̄пада̄су вассам̣ упагантаббанти адхиппа̄йо. тена̄ха ‘‘а̄пада̄су хи…пе… ана̄патти вутта̄’’ти. итара̄йа пана а̄паттийа̄ ана̄патти, ка̄ран̣е асати паччхимика̄йапи вассам̣ на упагантаббам̣. сантесу хи бхиккхӯсу вассам̣ анупагаччхантийа̄ а̄патти. таттха гантва̄ пава̄ретаббанти еттха апава̄рентӣнам̣ а̄паттисамбхавато. саче дӯрепи бхиккхӯнам̣ васанат̣т̣ха̄нам̣ хоти, сакка̄ ча хоти навамийам̣ гантва̄ пава̄ретум̣, таттха гантва̄ пава̄ретаббам̣. саче пана навамийам̣ никкхамитва̄ сампа̄пун̣итум̣ на сакка̄ хоти, агаччхантӣнам̣ ана̄патти.
упосатхасса пуччханам̣ упосатхапуччха̄, са̄йева ка-ппаччайам̣ рассаттан̃ча катва̄ упосатхапуччхаканти вутта̄ти а̄ха ‘‘упосатхапуччхана’’нти. упосатхо пуччхитабботи ‘‘када̄, аййа, упосатхо’’ти пуччхитаббо. бхиккхуна̄пи ‘‘све, бхагини, упосатхо’’ти ваттаббам̣. бхиккхӯ када̄чи кеначи ка̄ран̣ена паннарасикам̣ ва̄ ча̄туддасӣупосатхам̣, ча̄туддасикам̣ ва̄ паннарасӣупосатхам̣ каронти, йасмин̃ча дивасе бхиккхӯхи упосатхо като, тасмим̣йева бхиккхунӣхипи упосатхо ка̄табботи адхиппа̄йена ‘‘паккхасса терасийам̣йева гантва̄’’тиа̄ди вуттам̣. евам̣ пуччхитена бхиккхуна̄ саче ча̄туддасийам̣ упосатхам̣ каронти, ‘‘ча̄туддасико бхагинӣ’’ти ваттаббам̣. саче пана паннарасийам̣ каронти, ‘‘паннарасико бхагинӣ’’ти а̄чиккхитаббам̣. ова̄даттха̄йа̄ти ова̄дайа̄чанаттха̄йа. па̄т̣ипададивасато пана пат̣т̣ха̄йа дхаммасаванаттха̄йа гантаббанти па̄т̣ипададивасе ова̄даггахан̣аттха̄йа дутийадивасато пат̣т̣ха̄йа антарантара̄ дхаммасаванаттха̄йа гантаббам̣. ова̄даггахан̣ампи хи ‘‘дхаммасаванамева̄’’ти абхедена вуттам̣. нирантарам̣ виха̄рам̣ упасан̇камим̣сӯти йебхуййена упасан̇каманам̣ сандха̄йа вуттам̣. вуттан̃хетантиа̄дина̄ йатха̄нусит̣т̣хам̣ пат̣ипаджджисса̄ма̄ти сабба̄сам̣йева бхиккхунӣнам̣ упасан̇каманадӣпанаттхам̣ па̄л̣и нидассита̄. ова̄дам̣ гаччхатӣти ова̄дам̣ йа̄читум̣ гаччхати. две тиссоти двӣхи тӣхи. каран̣аттхе четам̣ паччаттавачанам̣.
па̄са̄дикена̄ти паса̄даджанакена ниддосена ка̄йакамма̄дина̄. сампа̄детӯти тивидхам̣ сиккхам̣ сампа̄дету. саче па̄тимоккхуддесакам̣йева дисва̄ та̄хи бхиккхунӣхи ова̄до йа̄чито бхавеййа, тена ким̣ ка̄таббанти? упосатхагге саннипатите бхиккхусан̇гхе пуббакиччавасена ‘‘аттхи ка̄чи бхиккхунийо ова̄дам̣ йа̄чама̄на̄’’ти пуччхийама̄не ‘‘евам̣ вадехӣ’’ти ова̄дапат̣игга̄хакена ваттаббавачанам̣ ан̃н̃ена бхиккхуна̄ катха̄петва̄ па̄тимоккхуддесакена ваттаббавачанам̣ аттана̄ ватва̄ пуна сайамева гантва̄ бхиккхунӣнам̣ а̄рочетаббам̣, ан̃н̃ена ва̄ бхиккхуна̄ тасмим̣ дивасе па̄тимоккхам̣ уддиса̄петаббам̣. етам̣ вуттанти ‘‘та̄хӣ’’ти етам̣ бахувачанам̣ вуттам̣.
ека̄ бхиккхунӣ ва̄ти идам̣ бахӯхи бхиккхунупассайехи ека̄йа ева бхиккхунийа̄ са̄санапат̣иггахан̣ам̣ сандха̄йа вуттам̣, на пана дутийика̄йа абха̄вам̣ сандха̄йа. бахӯхи бхиккхунупассайехӣти антара̄магге ва̄ тасмим̣йева ва̄ га̄ме бахӯхи бхиккхунупассайехи. ‘‘бхиккхунисан̇гхо ча аййа бхиккхунийо ча бхиккхунӣ ча̄’’ти имина̄ на̄на̄упассайехи са̄санам̣ гахетва̄ а̄гатабхиккхунийа̄ ваттаббавачанам̣ дассети. идан̃ча екена пака̄рена мукхаматтанидассанаттхам̣ вуттам̣, тасмим̣ тасмим̣ пана бхиккхунупассайе бхиккхунӣнам̣ пама̄н̣ам̣ саллаккхетва̄ таданурӯпена найена ваттаббам̣. бхиккхусан̇гхасса аййа̄нам̣ аййасса̄ти идам̣ сан̇кхипитва̄ вуттам̣.
па̄тимоккхуддесакенапӣти идам̣ сан̇гхупосатхавасенева дасситам̣. йаттха пана тин̣н̣ам̣ двиннам̣ ва̄ васанат̣т̣ха̄не па̄тимоккхуддесо наттхи, таттха̄пи н̃аттит̣хапанакена итарена ва̄ бхиккхуна̄ имина̄ва найена ваттаббам̣. екапуггаленапи упосатхадивасе ова̄дайа̄чанам̣ сампат̣иччхитва̄ па̄т̣ипаде а̄гата̄нам̣ бхиккхунӣнам̣ ‘‘наттхи кочӣ’’тиа̄ди ваттаббамева. саче сайамева, ‘‘саммато аха’’нти ваттаббам̣. имам̣ видхим̣ аджа̄нанто идха ба̄лоти адхиппето.
150. адхаммакамме адхаммакаммасан̃н̃ӣ ваггам̣ бхиккхунисан̇гхам̣ ваггасан̃н̃ӣ овадати, а̄патти па̄читтийасса̄тиа̄дӣсу виджджама̄несупи вагга̄дибха̄ванимиттесу дуккат̣есу адхаммакаммамӯлакам̣ па̄читтийамева па̄л̣ийам̣ саббаттха вуттанти а̄ха ‘‘адхаммакамме двиннам̣ навака̄нам̣ васена ат̣т̣ха̄раса па̄читтийа̄нӣ’’ти. сесаметтха утта̄намева. асамматата̄, бхиккхунийа̄ парипун̣н̣ӯпасампанната̄, ова̄давасена ат̣т̣хагарудхаммабхан̣ананти има̄ни панеттха тӣн̣и ан̇га̄ни.
ова̄дасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.