чӣвараккхандхакакатха̄ван̣н̣ана̄
2726-7. чӣварам̣ уппаджджати ета̄сӯти ‘‘уппа̄да̄’’ти джаника̄ва вуччанти, чӣвараваттхапарила̄бхаккхеттанти аттхо. йатха̄ха – ‘‘йатха̄вутта̄нам̣ чӣвара̄нам̣ пат̣ила̄бха̄йа кхеттам̣ дассетум̣ ат̣т̣хима̄ бхиккхаве ма̄тика̄тиа̄дима̄ха̄’’ти (маха̄ва. ат̣т̣ха. 379). чӣварама̄тика̄ти чӣваруппа̄дахетубхӯтама̄таро. тена̄ха катхинаккхандхакаван̣н̣ана̄йам̣ ‘‘ма̄тика̄ти ма̄таро, джанеттийоти аттхо’’ти (маха̄ва. ат̣т̣ха. 310). ма̄тика̄ти четтха чӣварада̄намадхиппетам̣. йатха̄ха ‘‘сӣма̄йа да̄нам̣ ека̄ ма̄тика̄, катика̄йа да̄нам̣ дутийа̄’’тиа̄ди. сӣма̄йа дети, катика̄йа дети, бхиккха̄пан̃н̃аттийа̄ дети, сан̇гхасса дети, убхатосан̇гхе дети, вассам̣вуттхасан̇гхасса дети, а̄дисса дети, пуггаласса дети. ‘‘има̄ пана ат̣т̣ха ма̄тика̄’’ти вуттамева нигаманавасена вуттам̣.
2728. таттха̄ти та̄су ат̣т̣хама̄тика̄су. сӣма̄йа детӣти ‘‘сӣма̄йа даммӣ’’ти евам̣ сӣмам̣ пара̄маситва̄ денто сӣма̄йа дети, евам̣ диннам̣ антосӣмагатехи бхиккхӯхи бха̄джетаббанти ван̣н̣итанти йоджана̄. таттха антосӣмагатехӣти да̄йако йам̣ сӣмам̣ апеккхитва̄ евама̄ха, тасса̄ сӣма̄йа антогатехи саббехи. бха̄джетаббанти там̣ чӣварам̣ бха̄джетаббам̣. вараван̣н̣ина̄ти ‘‘итипи со бхагава̄ араха’’нтиа̄дина̄ сакалалокабйа̄пигун̣а̄тисайайуттена бйа̄маппабха̄йа, чхаббан̣н̣а̄нам̣ рам̣сӣнан̃ча васена уттамаппабха̄тисайайуттена вараван̣н̣ина̄ ван̣н̣итам̣ катхитам̣. айаметтха падаван̣н̣ана̄, айам̣ пана виниччхайо – сӣма̄йа детӣти еттха та̄ва кхан̣д̣асӣма̄ упача̄расӣма̄ сама̄насам̣ва̄сасӣма̄ авиппава̄сасӣма̄ ла̄бхасӣма̄ га̄масӣма̄ нигамасӣма̄ нагарасӣма̄ аббхантарасӣма̄ удакуккхепасӣма̄ джанападасӣма̄ рат̣т̣хасӣма̄ раджджасӣма̄ дӣпасӣма̄ чаккава̄л̣асӣма̄ ити паннараса сӣма̄ ведитабба̄.
таттха кхан̣д̣асӣма̄ сӣма̄катха̄йам̣ вутта̄. упача̄расӣма̄ париккхиттасса виха̄расса париккхепена, апариккхиттасса виха̄расса париккхепа̄рахат̣т̣ха̄нена париччхинна̄ хоти. апича бхиккхӯнам̣ дхувасаннипа̄тат̣т̣ха̄нато ва̄ парийанте т̣хитабходжанаса̄лато ва̄ нибаддхавасанакаа̄ва̄сато ва̄ тха̄мамаджджхимасса пурисасса двиннам̣ лед̣д̣упа̄та̄нам̣ анто упача̄расӣма̄ ведитабба̄. са̄ пана а̄ва̄сесу вад̣д̣хантесу вад̣д̣хати, париха̄йантесу париха̄йати. маха̄паччарийам̣ пана ‘‘бхиккхӯсупи вад̣д̣хантесу вад̣д̣хатӣ’’ти (маха̄ва. ат̣т̣ха. 379) вуттам̣. тасма̄ саче виха̄ре саннипатитабхиккхӯхи саддхим̣ ека̄баддха̄ хутва̄ йоджанасатампи пӯретва̄ нисӣданти, йоджанасатампи упача̄расӣма̄ва хоти, саббесам̣ ла̄бхо па̄пун̣а̄ти. сама̄насам̣ва̄саавиппава̄сасӣма̄двайампи вуттамева.
ла̄бхасӣма̄ на̄ма нева самма̄самбуддхена анун̃н̃а̄та̄, на дхаммасан̇га̄хакаттхерехи т̣хапита̄, апича кхо ра̄джара̄джамаха̄матта̄ виха̄рам̣ ка̄ретва̄ га̄вутам̣ ва̄ ад̣д̣хайоджанам̣ ва̄ йоджанам̣ ва̄ самантато париччхиндитва̄ ‘‘айам̣ амха̄кам̣ виха̄расса ла̄бхасӣма̄’’ти на̄маликхитаке тхамбхе никхан̣итва̄ ‘‘йам̣ еттхантаре уппаджджати, саббам̣ там̣ амха̄кам̣ виха̄расса дема̄’’ти сӣмам̣ т̣хапенти, айам̣ ла̄бхасӣма̄ на̄ма. га̄манигаманагарааббхантараудакуккхепасӣма̄пи вутта̄ ева.
джанападасӣма̄ на̄ма ка̄сикосаларат̣т̣ха̄дӣнам̣ анто бахӯ джанапада̄ хонти, еттха екеко джанападапариччхедо джанападасӣма̄. рат̣т̣хасӣма̄ на̄ма ка̄сикосала̄дират̣т̣хапариччхедо. раджджасӣма̄ на̄ма маха̄чол̣абхого керал̣абхоготи евам̣ екекасса ран̃н̃о а̄н̣а̄паваттит̣т̣ха̄нам̣. дӣпасӣма̄ на̄ма самуддантена самуччхиннамаха̄дӣпа̄ ча антарадӣпа̄ ча. чаккава̄л̣асӣма̄ на̄ма чаккава̄л̣апаббатенева париччхинна̄.
евамета̄су сӣма̄су кхан̣д̣асӣма̄йа кеначи каммена саннипатитам̣ сан̇гхам̣ дисва̄ ‘‘еттхева сӣма̄йа сан̇гхасса демӣ’’ти вутте йа̄ватика̄ бхиккхӯ антокхан̣д̣асӣмагата̄, техи бха̄джетаббам̣. тесам̣йева хи там̣ па̄пун̣а̄ти, ан̃н̃есам̣ сӣмантарика̄йа ва̄ упача̄расӣма̄йа ва̄ т̣хита̄нампи на па̄пун̣а̄ти. кхан̣д̣асӣма̄йа т̣хите пана руккхе ва̄ паббате ва̄ т̣хитасса хет̣т̣ха̄ ва̄ патхавийа̄ вемаджджхам̣ гатасса па̄пун̣а̄тийева.
‘‘имисса̄ упача̄расӣма̄йа сан̇гхасса даммӣ’’ти диннам̣ пана кхан̣д̣асӣма̄сӣмантарика̄су т̣хита̄нампи па̄пун̣а̄ти. ‘‘сама̄насам̣ва̄сасӣма̄йа даммӣ’’ти диннам̣ пана кхан̣д̣асӣма̄сӣмантарика̄су т̣хита̄нам̣ на па̄пун̣а̄ти. авиппава̄сасӣма̄ла̄бхасӣма̄су диннам̣ та̄су сӣма̄су антогата̄нам̣йева па̄пун̣а̄ти. га̄масӣма̄дӣсу диннам̣ та̄сам̣ сӣма̄нам̣ аббхантаре баддхасӣма̄йа т̣хита̄нампи па̄пун̣а̄ти. аббхантарасӣма̄удакуккхепасӣма̄су диннам̣ таттха антогата̄нам̣йева па̄пун̣а̄ти. джанападарат̣т̣хараджджадӣпачаккава̄л̣асӣма̄супи га̄масӣма̄дӣсу вуттасадисойева виниччхайо.
саче пана джамбудӣпе т̣хито ‘‘тамбапан̣н̣идӣпе сан̇гхасса даммӣ’’ти вадати, тамбапан̣н̣идӣпато екопи гантва̄ саббесам̣ ган̣хитум̣ лабхати. сачепи татрева еко сабха̄габхиккху сабха̄га̄нам̣ бха̄гам̣ ган̣ха̄ти, на ва̄ретаббо. евам̣ та̄ва йо сӣмам̣ пара̄маситва̄ дети, тасса да̄не виниччхайо ведитаббо.
йо пана ‘‘асукасӣма̄йа̄’’ти ваттум̣ на джа̄на̄ти, кевалам̣ ‘‘сӣма̄’’ти вачанаматтамева джа̄нанто виха̄рам̣ а̄гантва̄ ‘‘сӣма̄йа даммӣ’’ти ва̄ ‘‘сӣмат̣т̣хакасан̇гхасса даммӣ’’ти ва̄ бхан̣ати, со пуччхитаббо ‘‘сӣма̄ на̄ма бахувидха̄, катарам̣ сӣмам̣ сандха̄йа бхан̣асӣ’’ти, саче вадати ‘‘ахам̣ ‘асукасӣма̄’ти на джа̄на̄ми, сӣмат̣т̣хакасан̇гхо бха̄джетва̄ ган̣хатӯ’’ти, катарасӣма̄йа бха̄джетаббам̣? маха̄сӣваттхеро кира̄ха ‘‘авиппава̄сасӣма̄йа̄’’ти. тато нам̣ а̄хам̣су ‘‘авиппава̄сасӣма̄ на̄ма тийоджана̄пи хоти, евам̣ санте тийоджане т̣хита̄ ла̄бхам̣ ган̣хиссанти, тийоджане т̣хатва̄ а̄гантукаваттам̣ пӯретва̄ а̄ра̄мам̣ пависитаббам̣ бхависсати, гамико тийоджанам̣ гантва̄ сена̄санам̣ а̄пуччхиссати, ниссайапат̣ипаннасса тийоджана̄тиккаме ниссайо пат̣иппассамбхиссати, па̄рива̄сикена тийоджанам̣ атиккамитва̄ арун̣ам̣ ут̣т̣ха̄петаббам̣ бхависсати, бхиккхунийа̄ тийоджане т̣хатва̄ а̄ра̄маппавесанам̣ а̄пуччхитаббам̣ бхависсати, саббампетам̣ упача̄расӣма̄париччхедавасенева каттум̣ ват̣т̣ати. тасма̄ упача̄расӣма̄йамева бха̄джетабба’’нти.
2729. йе виха̄ра̄ сан̇гхена катика̄йа екала̄бхака̄ сама̄нала̄бхака̄ еттха етесу виха̄ресу диннам̣ ‘‘катика̄йа даммӣ’’ти диннам̣ саббехи бхиккхӯхи саха бха̄джетаббам̣ чӣварам̣ катика̄йа вуччатӣти йоджана̄.
айаметтха виниччхайо – катика̄ на̄ма сама̄нала̄бхакатика̄, татревам̣ катика̄ ка̄табба̄ – екасмим̣ виха̄ре саннипатитехи бхиккхӯхи йам̣ виха̄рам̣ сан̇ган̣хитука̄ма̄ сама̄нала̄бхам̣ ка̄тум̣ иччханти, асса на̄мам̣ гахетва̄ ‘‘асуко на̄ма виха̄ро пора̄н̣ако’’ти ва̄ ‘‘буддха̄дхивуттхо’’ти ва̄ ‘‘аппала̄бхо’’ти ва̄ йам̣ кин̃чи ка̄ран̣ам̣ ватва̄ ‘‘там̣ виха̄рам̣ имина̄ виха̄рена саддхим̣ екала̄бхам̣ ка̄тум̣ сан̇гхасса руччатӣ’’ти тиккхаттум̣ са̄ветаббам̣. етта̄вата̄ тасмим̣ виха̄ре нисиннопи идха нисиннова хоти. тасмим̣ виха̄репи сан̇гхена евамева ка̄таббам̣. етта̄вата̄ идха нисиннопи тасмим̣ виха̄ре нисиннова хоти. екасмим̣ ла̄бхе бха̄джийама̄не итарасмим̣ т̣хитасса бха̄гам̣ гахетум̣ ват̣т̣ати. евам̣ екена виха̄рена саддхим̣ бахӯпи а̄ва̄са̄ екала̄бха̄ ка̄табба̄ти.
2730. чӣварада̄йакена дхувака̄ра̄ па̄каватта̄диниччасакка̄ра̄ йаттха сан̇гхасса крӣйанти карӣйанти таттха тасмим̣ виха̄ре тенева да̄йакена сан̇гхасса диннам̣ виха̄рам̣ ‘‘бхиккха̄пан̃н̃аттийа̄ динна’’нти махесина̄ вуттанти йоджана̄.
татра̄йам̣ виниччхайо – йасмим̣ виха̄ре имасса чӣварада̄йакасса сантакам̣ сан̇гхасса па̄каваттам̣ ва̄ ваттати, йасмим̣ ва̄ виха̄ре бхиккхӯ аттано бха̄рам̣ катва̄ сада̄ гехе бходжети, йаттха ва̄ тена а̄ва̄со ка̄рито, сала̄кабхатта̄дӣни ва̄ нибаддха̄ни, йена пана сакалопи виха̄ро патит̣т̣ха̄пито, таттха ваттаббамева наттхи, име дхувака̄ра̄ на̄ма. тасма̄ саче со ‘‘йаттха майхам̣ дхувака̄ра̄ карӣйанти, еттха даммӣ’’ти ва̄ ‘‘таттха детха̄’’ти ва̄ бхан̣ати, бахӯсу чепи т̣ха̄несу дхувака̄ра̄ хонти, саббаттха диннамева хоти.
саче пана екасмим̣ виха̄ре бхиккхӯ бахутара̄ хонти, техи ваттаббам̣ ‘‘тумха̄кам̣ дхувака̄ре екаттха бхиккхӯ бахӯ, екаттха аппака̄’’ти, саче ‘‘бхиккхуган̣ана̄йа ган̣хатха̄’’ти бхан̣ати, татха̄ бха̄джетва̄ ган̣хитум̣ ват̣т̣ати. еттха ча ваттхабхесаджджа̄ди аппакампи сукхена бха̄джӣйати, йади пана ман̃чо ва̄ пӣт̣хакам̣ ва̄ екамева хоти, там̣ пуччхитва̄ йасса ва̄ виха̄расса екавиха̄репи ва̄ йасса сена̄санасса со вича̄рети, таттха да̄таббам̣. саче ‘‘асукабхиккху ган̣хатӯ’’ти вадати, ват̣т̣ати.
атха ‘‘майхам̣ дхувака̄ре детха̄’’ти ватва̄ авича̄ретва̄ва гаччхати, сан̇гхассапи вича̄ретум̣ ват̣т̣ати. евам̣ пана вича̄ретаббам̣ – ‘‘сан̇гхаттхерасса васанат̣т̣ха̄не детха̄’’ти ваттаббам̣. саче таттха сена̄санам̣ парипун̣н̣ам̣ хоти. йаттха наппахоти, таттха да̄таббам̣. саче еко бхиккху ‘‘майхам̣ васанат̣т̣ха̄не сена̄санапарибхогабхан̣д̣ам̣ наттхӣ’’ти вадати, таттха да̄таббанти.
2731. сан̇гхасса пана йам̣ диннанти виха̄рам̣ пависитва̄ ‘‘има̄ни чӣвара̄ни сан̇гхасса даммӣ’’ти йам̣ чӣварам̣ диннам̣. ‘‘саммукхӣбхӯтена̄’’ти ваттаббе га̄тха̄бандхена рассаттам̣. саммукхибхӯтена̄ти ча упача̄расӣма̄йа т̣хитена. бха̄джетаббанти гхан̣т̣им̣ пахаритва̄ ка̄лам̣ гхосетва̄ бха̄джетаббам̣. идаметтха мукхаматтадассанам̣. виниччхайо ат̣т̣хакатха̄йа (маха̄ва. ат̣т̣ха. 379) ведитаббо. сеййатхидам̣ – чӣварада̄йакена виха̄рам̣ пависитва̄ ‘‘има̄ни чӣвара̄ни сан̇гхасса даммӣ’’ти диннесу бха̄джийама̄несу сӣмат̣т̣хасса асампаттассапи бха̄гам̣ ган̣ханто на ва̄ретаббо. виха̄ро маха̄ хоти, тхера̄санато пат̣т̣ха̄йа ваттхесу диййама̄несу аласаджа̄тика̄ маха̄тхера̄ паччха̄ а̄гаччханти, ‘‘бханте, вӣсативасса̄нам̣ диййати, тумха̄кам̣ т̣хитика̄ атикканта̄’’ти на ваттабба̄, т̣хитикам̣ т̣хапетва̄ тесам̣ датва̄ паччха̄ т̣хитика̄йа да̄таббам̣.
‘‘асукавиха̄ре кира бахум̣ чӣварам̣ уппанна’’нти сутва̄ йоджанантарикавиха̄ратопи бхиккхӯ а̄гаччханти, сампаттасампатта̄нам̣ т̣хитат̣т̣ха̄нато пат̣т̣ха̄йа да̄таббам̣. асампатта̄нампи упача̄расӣмам̣ павит̣т̣ха̄нам̣ антева̄сика̄дӣсу ган̣хантесу да̄таббамева. ‘‘бахи упача̄расӣма̄йа т̣хита̄нам̣ детха̄’’ти ваданти, на да̄таббам̣. саче пана упача̄расӣмам̣ оккантехи ека̄баддха̄ хутва̄ аттано виха̄радва̄ре ва̄ антовиха̄рейева ва̄ хонти, парисавасена вад̣д̣хита̄ на̄ма сӣма̄ хоти, тасма̄ да̄таббам̣. сан̇гханавакасса диннепи паччха̄ а̄гата̄нам̣ да̄таббамева. дутийабха̄ге пана тхера̄санам̣ а̄рул̣хе а̄гата̄нам̣ пат̣хамабха̄го на па̄пун̣а̄ти, дутийабха̄гато вассаггена да̄таббам̣.
екасмим̣ виха̄ре даса бхиккхӯ хонти, даса ваттха̄ни ‘‘сан̇гхасса дема̄’’ти денти, па̄т̣еккам̣ бха̄джетабба̄ни. саче ‘‘сабба̄нева амха̄кам̣ па̄пун̣антӣ’’ти гахетва̄ гаччханти, дуппа̄пита̄ни чева дуггахита̄ни ча, гатагатат̣т̣ха̄не сан̇гхика̄нева хонти. екам̣ пана уддхаритва̄ ‘‘идам̣ тумха̄кам̣ па̄пун̣а̄тӣ’’ти сан̇гхаттхерасса датва̄ сеса̄ни ‘‘има̄ни амха̄кам̣ па̄пун̣антӣ’’ти гахетум̣ ват̣т̣ати.
екамева ваттхам̣ ‘‘сан̇гхасса дема̄’’ти а̄харанти, абха̄джетва̄ва ‘‘амха̄кам̣ па̄пун̣а̄тӣ’’ти ган̣ханти, дуппа̄питан̃чева дуггахитан̃ча, саттхакена, пана халиддиа̄дина̄ ва̄ лекхам̣ катва̄ екам̣ кот̣т̣ха̄сам̣ ‘‘имам̣ т̣ха̄нам̣ тумха̄кам̣ па̄пун̣а̄тӣ’’ти сан̇гхаттхерасса па̄петва̄ сесам̣ ‘‘амха̄кам̣ па̄пун̣а̄тӣ’’ти гахетум̣ ват̣т̣ати. йам̣ пана ваттхассева пуппхам̣ ва̄ вали ва̄, тена париччхедам̣ ка̄тум̣ на ват̣т̣ати. саче екам̣ тантам̣ уддхаритва̄ ‘‘идам̣ т̣ха̄нам̣ тумха̄кам̣ па̄пун̣а̄тӣ’’ти сан̇гхаттхерасса датва̄ сесам̣ ‘‘амха̄кам̣ па̄пун̣а̄тӣ’’ти ган̣ханти, ват̣т̣ати. кхан̣д̣ам̣ кхан̣д̣ам̣ чхиндитва̄ бха̄джийама̄нам̣ ват̣т̣атийева.
екабхиккхуке виха̄ре сан̇гхасса чӣваресу уппаннесу саче пуббе вуттанайенева со бхиккху ‘‘сабба̄ни майхам̣ па̄пун̣антӣ’’ти ган̣ха̄ти, суггахита̄ни, т̣хитика̄ пана на тит̣т̣хати. саче екекам̣ уддхаритва̄ ‘‘идам̣ майхам̣ па̄пун̣а̄тӣ’’ти ган̣ха̄ти, т̣хитика̄ тит̣т̣хати. таттха т̣хитика̄йа ат̣т̣хита̄йа пуна ан̃н̃асмим̣ чӣваре уппанне саче еко бхиккху а̄гаччхати, маджджхе чхиндитва̄ двӣхипи гахетаббам̣. т̣хита̄йа т̣хитика̄йа пуна ан̃н̃асмим̣ чӣваре уппанне саче навакатаро а̄гаччхати, т̣хитика̄ хет̣т̣ха̄ орохати. саче вуд̣д̣хатаро а̄гаччхати, т̣хитика̄ уддхам̣ а̄рохати. атха ан̃н̃о наттхи, пуна аттано па̄петва̄ гахетаббам̣.
‘‘сан̇гхасса дема̄’’ти ва̄ ‘‘бхиккхусан̇гхасса дема̄’’ти ва̄ йена кеначи а̄ка̄рена сан̇гхам̣ а̄маситва̄ диннам̣ пана пам̣сукӯлика̄нам̣ на ват̣т̣ати ‘‘гахапатичӣварам̣ пат̣иккхипа̄ми, пам̣сукӯликан̇гам̣ сама̄дийа̄мӣ’’ти вуттатта̄, на пана акаппийатта̄. бхиккхусан̇гхена апалокетва̄ диннампи на гахетаббам̣. йам̣ пана бхиккху аттано сантакам̣ дети, там̣ бхиккхудаттийам̣ на̄ма ват̣т̣ати. пам̣сукӯлам̣ пана на хоти. евам̣ сантепи дхутан̇гам̣ на бхиджджати. ‘‘бхиккхӯнам̣ дема, тхера̄нам̣ дема̄’’ти вутте пана пам̣сукӯлика̄нампи ват̣т̣ати. ‘‘идам̣ ваттхам̣ сан̇гхасса дема, имина̄ упа̄ханаттхавикапаттаттхавикаа̄йогаам̣сабаддхака̄дӣни каротха̄’’ти диннампи ват̣т̣ати.
паттаттхавика̄дӣнам̣ аттха̄йа динна̄ни бахӯнипи хонти, чӣвараттха̄йапи пахонти, тато чӣварам̣ катва̄ па̄рупитум̣ ват̣т̣ати. саче пана сан̇гхо бха̄джита̄тиритта̄ни ваттха̄ни чхиндитва̄ упа̄ханаттхавика̄дӣнам̣ аттха̄йа бха̄джети, тато гахетум̣ на ват̣т̣ати. са̄микехи вича̄ритамева хи ват̣т̣ати, на итарам̣.
‘‘пам̣сукӯликасан̇гхасса дхаммакаран̣аам̣сабаддха̄дӣнам̣ аттха̄йа дема̄’’ти вуттепи гахетум̣ ват̣т̣ати. париккха̄ро на̄ма пам̣сукӯлика̄нампи иччхитаббо. йам̣ таттха атирекам̣ хоти, там̣ чӣварепи упанетум̣ ват̣т̣ати. суттам̣ сан̇гхасса денти, пам̣сукӯликехипи гахетаббам̣. айам̣ та̄ва виха̄рам̣ пависитва̄ ‘‘има̄ни чӣвара̄ни сан̇гхасса даммӣ’’ти диннесу виниччхайо.
саче пана бахи упача̄расӣма̄йа аддха̄напат̣ипанне бхиккхӯ дисва̄ ‘‘сан̇гхасса даммӣ’’ти сан̇гхаттхерасса ва̄ сан̇гханавакасса ва̄ а̄рочети, сачепи йоджанам̣ пхаритва̄ париса̄ т̣хита̄ хоти, ека̄баддха̄ че, саббесам̣ па̄пун̣а̄ти. йе пана два̄дасахи хаттхехи парисам̣ асампатта̄, тесам̣ на па̄пун̣а̄тӣти.
2732. ида̄ни ‘‘убхатосан̇гхе детӣ’’ти ма̄тикам̣ виваранто а̄ха ‘‘убхатосан̇гхамуддисса̄’’тиа̄ди. убхатосан̇гхамуддисса̄ти бхиккхусан̇гхам̣, бхиккхунисан̇гхан̃ча уддиситва̄. детӣти ‘‘убхатосан̇гхасса демӣ’’ти дети. ‘‘баху ва̄’’ти еттха ‘‘бахӯ ва̄’’ти ваттаббе га̄тха̄бандхавасена рассаттам̣. бхиккхунӣнам̣ бхиккхӯ тхока̄ ва̄ хонту бахӯ ва̄, пуггалаггена акатва̄ убхатосан̇гхавасена самабха̄гова ка̄тум̣ ват̣т̣атӣти йоджана̄.
татра̄йам̣ виниччхайо – ‘‘убхатосан̇гхасса даммӣ’’ти вуттепи ‘‘дведха̄сан̇гхасса дамми, двиннам̣ сан̇гха̄нам̣ дамми, бхиккхусан̇гхасса ча бхиккхунисан̇гхасса ча даммӣ’’ти вуттепи убхатосан̇гхасса диннамева хоти, две бха̄ге саме катва̄ еко да̄таббо.
‘‘убхатосан̇гхасса ча туйхан̃ча даммӣ’’ти вутте саче даса даса бхиккхӯ, бхиккхунийо ча хонти, екавӣсати пат̣ивӣсе катва̄ еко пуггаласса да̄таббо, даса бхиккхусан̇гхасса, даса бхиккхунисан̇гхасса. йена пуггалико ладдхо, со сан̇гхатопи аттано вассаггена гахетум̣ лабхати. касма̄? убхатосан̇гхаггахан̣ена гахитатта̄.
‘‘убхатосан̇гхасса ча четийасса ча даммӣ’’ти вуттепи есева найо. идха пана четийасса сан̇гхато па̄пун̣анакот̣т̣ха̄со на̄ма наттхи, екапуггаласса паттакот̣т̣ха̄сасамова кот̣т̣ха̄со хоти.
‘‘убхатосан̇гхасса ча туйхан̃ча четийасса ча̄’’ти вутте пана два̄вӣсати кот̣т̣ха̄се катва̄ даса бхиккхӯнам̣, даса бхиккхунӣнам̣, еко пуггаласса, еко четийасса да̄таббо. таттха пуггало сан̇гхатопи аттано вассаггена пуна гахетум̣ лабхати. четийасса екойева.
‘‘бхиккхусан̇гхасса ча бхиккхунӣнан̃ча даммӣ’’ти вутте пана маджджхе бхиндитва̄ на да̄таббам̣, бхиккхӯ ча бхиккхунийо ча ган̣етва̄ да̄таббам̣.
‘‘бхиккхусан̇гхасса ча бхиккхунӣнан̃ча туйхан̃ча̄’’ти вутте пана пуггало висум̣ на лабхати, па̄пун̣анат̣т̣ха̄нато екамева лабхати. касма̄? бхиккхусан̇гхаггахан̣ена гахитатта̄.
‘‘бхиккхусан̇гхасса ча бхиккхунӣнан̃ча туйхан̃ча четийасса ча̄’’ти вуттепи четийасса екапуггалапат̣ивӣсо лаббхати, пуггаласса висум̣ на лаббхати. тасма̄ екам̣ четийасса датва̄ авасесам̣ бхиккхӯ ча бхиккхунийо ча ган̣етва̄ бха̄джетаббам̣.
‘‘бхиккхӯнан̃ча бхиккхунӣнан̃ча даммӣ’’ти вуттепи на маджджхе бхиндитва̄ да̄таббам̣, пуггалаган̣ана̄йа ева вибхаджитаббам̣.
‘‘бхиккхӯнан̃ча бхиккхунӣнан̃ча туйхан̃ча четийасса ча̄’’ти евам̣ вуттепи четийасса екапуггалапат̣ивӣсо лаббхати, пуггаласса висум̣ наттхи, бхиккхӯ ча бхиккхунийо ча ган̣етва̄ ева бха̄джетаббам̣. йатха̄ ча бхиккхусан̇гхам̣ а̄дим̣ катва̄ найо нӣто, евам̣ бхиккхунисан̇гхам̣ а̄дим̣ катва̄пи нетаббо.
‘‘бхиккхусан̇гхасса ча туйхан̃ча̄’’ти вутте пуггаласса висум̣ на лаббхати, вассаггенева гахетаббам̣.
‘‘бхиккхусан̇гхасса ча четийасса ча̄’’ти вутте пана четийасса висум̣ пат̣ивӣсо лаббхати.
‘‘бхиккхусан̇гхасса ча туйхан̃ча четийасса ча̄’’ти вуттепи четийассева лаббхати, на пуггаласса.
‘‘бхиккхӯнан̃ча туйхан̃ча̄’’ти вуттепи висум̣ на лаббхати.
‘‘бхиккхӯнан̃ча четийасса ча̄’’ти вутте пана четийасса лаббхати.
‘‘бхиккхӯнан̃ча туйхан̃ча четийасса ча̄’’ти вуттепи четийассева висум̣ лаббхати, на пуггаласса. бхиккхунисан̇гхам̣ а̄дим̣ катва̄пи евамева йоджетаббам̣.
пуббе буддхаппамукхасса убхатосан̇гхасса да̄нам̣ денти, бхагава̄ маджджхе нисӣдати, даккхин̣ато бхиккхӯ, ва̄мато бхиккхунийо нисӣданти, бхагава̄ убхиннам̣ сан̇гхаттхеро, тада̄ бхагава̄ аттано ладдхапаччайе аттана̄пи парибхун̃джати, бхиккхӯнампи да̄пети. етарахи пана пан̣д̣итаманусса̄ садха̄тукам̣ пат̣имам̣ ва̄ четийам̣ ва̄ т̣хапетва̄ буддхаппамукхасса убхатосан̇гхасса да̄нам̣ денти, пат̣има̄йа ва̄ четийасса ва̄ пурато а̄дха̄раке паттам̣ т̣хапетва̄ даккхин̣одакам̣ датва̄ ‘‘буддха̄нам̣ дема̄’’ти таттха йам̣ пат̣хамам̣ кха̄данӣйам̣ бходжанӣйам̣ денти, виха̄рам̣ ва̄ а̄харитва̄ ‘‘идам̣ четийасса дема̄’’ти пин̣д̣апа̄тан̃ча ма̄ла̄гандха̄дӣни ча денти, таттха катхам̣ пат̣ипаджджитаббанти? ма̄ла̄гандха̄дӣни та̄ва четийе а̄ропетабба̄ни, ваттхехи пат̣а̄ка̄, телена падӣпа̄ ка̄табба̄. пин̣д̣апа̄тамадхупха̄н̣ита̄дӣни пана йо нибаддхам̣ четийасса джаггако хоти паббаджито ва̄ гахат̣т̣хо ва̄, тасса да̄табба̄ни. нибаддхаджаггаке асати а̄хат̣апаттам̣ т̣хапетва̄ ваттам̣ катва̄ парибхун̃джитум̣ ват̣т̣ати. упакат̣т̣хе ка̄ле бхун̃джитва̄ паччха̄пи ваттам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атийева.
ма̄ла̄гандха̄дӣсу ча йам̣ кин̃чи ‘‘идам̣ харитва̄ четийасса пӯджам̣ каротха̄’’ти вутте дӯрампи харитва̄ пӯджетаббам̣. ‘‘бхиккхам̣ сан̇гхасса хара̄’’ти вуттепи харитаббам̣. саче пана ‘‘ахам̣ пин̣д̣а̄йа чара̄ми, а̄санаса̄ла̄йа бхиккхӯ аттхи, те хариссантӣ’’ти вутте ‘‘бханте, туйхам̣йева даммӣ’’ти вадати, бхун̃джитум̣ ват̣т̣ати. атха пана ‘‘бхиккхусан̇гхасса дасса̄мӣ’’ти харантасса гаччхато антара̄ва ка̄ло упакат̣т̣хо хоти, аттано па̄петва̄ бхун̃джитум̣ ват̣т̣ати.
2733. йам̣ пана чӣварам̣ ‘‘йасмим̣ а̄ва̄се вассам̣вуттхасса сан̇гхасса даммӣ’’ти дети, тасмим̣йева а̄ва̄се вуттхавассена сан̇гхена ва̄ ган̣ена ва̄ пуггалена ва̄ там̣ чӣварам̣ бха̄джетаббанти ван̣н̣итам̣ деситанти йоджана̄.
татра̄йам̣ виниччхайо – виха̄рам̣ пависитва̄ ‘‘има̄ни чӣвара̄ни вассам̣вуттхасан̇гхасса даммӣ’’ти дети, йа̄ватика̄ бхиккхӯ тасмим̣ а̄ва̄се вассам̣вуттха̄, йаттака̄ вассаччхедам̣ акатва̄ пуримавассам̣вуттха̄, техи бха̄джетаббам̣, ан̃н̃есам̣ на па̄пун̣а̄ти. диса̄паккантасса̄пи сати га̄хаке йа̄ва катхинасса уббха̄ра̄ да̄таббам̣. анаттхате пана катхине антохеманте еван̃ча ватва̄ диннам̣ паччхимавассам̣вуттха̄нампи па̄пун̣а̄тӣти лаккхан̣ан̃н̃ӯ ваданти. ат̣т̣хакатха̄су панетам̣ авича̄ритам̣.
саче пана бахи упача̄расӣма̄йам̣ т̣хито ‘‘вассам̣вуттхасан̇гхасса даммӣ’’ти вадати, сампатта̄нам̣ саббесам̣ па̄пун̣а̄ти. атха ‘‘асукавиха̄ре вассам̣вуттхасан̇гхасса̄’’ти вадати, татра вассам̣вуттха̄намева йа̄ва катхинассуббха̄ра̄ па̄пун̣а̄ти. саче пана гимха̄нам̣ пат̣хамадивасато пат̣т̣ха̄йа евам̣ вадати, татра саммукхӣбхӯта̄нам̣йева саббесам̣ па̄пун̣а̄ти. касма̄? пит̣т̣хисамайе уппаннатта̄. антовассейева ‘‘вассам̣ васанта̄нам̣ даммӣ’’ти вутте чхиннавасса̄ на лабханти, вассам̣ васанта̄ва лабханти. чӣварама̄се пана ‘‘вассам̣ васанта̄нам̣ даммӣ’’ти вутте паччхимика̄йа вассӯпагата̄нам̣йева па̄пун̣а̄ти, пуримика̄йа вассӯпагата̄нан̃ча чхиннавасса̄нан̃ча на па̄пун̣а̄ти.
чӣварама̄сато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва хемантасса паччхимо дивасо, та̄ва ‘‘васса̄ва̄сикам̣ дема̄’’ти вутте катхинам̣ аттхатам̣ ва̄ хоту анаттхатам̣ ва̄, атӣтавассам̣вуттха̄намева па̄пун̣а̄ти. гимха̄нам̣ пат̣хамадивасато пат̣т̣ха̄йа вутте пана ма̄тика̄ а̄ропетабба̄ ‘‘атӣтавасса̄ва̄сасса пан̃ча ма̄са̄ абхикканта̄, ана̄гате ча̄тума̄саччайена бхависсати, катаравасса̄ва̄сасса десӣ’’ти. саче ‘‘атӣтавассам̣вуттха̄нам̣ даммӣ’’ти вадати, там̣ антовассам̣ вуттха̄намева па̄пун̣а̄ти. диса̄пакканта̄нампи сабха̄га̄ ган̣хитум̣ лабханти.
саче ‘‘ана̄гате васса̄ва̄сикам̣ даммӣ’’ти вадати, там̣ т̣хапетва̄ вассӯпана̄йикадивасе гахетаббам̣. атха ‘‘агутто виха̄ро, чорабхайам̣ аттхи, на сакка̄ т̣хапетум̣, ган̣хитва̄ ва̄ а̄хин̣д̣иту’’нти вутте ‘‘сампатта̄нам̣ даммӣ’’ти вадати, бха̄джетва̄ гахетаббам̣. саче вадати ‘‘ито ме, бханте, татийе вассе васса̄ва̄сикам̣ на диннам̣, там̣ даммӣ’’ти, тасмим̣ антовассе вуттхабхиккхӯнам̣ па̄пун̣а̄ти. саче те диса̄пакканта̄, ан̃н̃о висса̄сико ган̣ха̄ти, да̄таббам̣. атха екойева авасит̣т̣хо, сеса̄ ка̄лаката̄, саббам̣ екассева па̄пун̣а̄ти. саче екопи наттхи, сан̇гхикам̣ хоти, саммукхӣбхӯтехи бха̄джетаббанти.
2734. йа̄гуйа̄ пана пӣта̄йа ва̄ бхатте ва̄ бхутте саче пана а̄дисса ‘‘йена ме йа̄гу пӣта̄, тасса дамми, йена ме бхаттам̣ бхуттам̣, тасса даммӣ’’ти париччхиндитва̄ чӣварам̣ дети, винайадхарена таттха таттхева да̄нам̣ да̄таббанти йоджана̄. еса найо кха̄данӣйачӣварасена̄санабхесаджджа̄дӣсу.
татра̄йам̣ виниччхайо – бхиккхӯ аджджатана̄йа ва̄ сва̄тана̄йа ва̄ йа̄гуйа̄ нимантетва̄ тесам̣ гхарам̣ павит̣т̣ха̄нам̣ йа̄гум̣ дети, йа̄гум̣ датва̄ пӣта̄йа йа̄гуйа̄ ‘‘има̄ни чӣвара̄ни йехи майхам̣ йа̄гу пӣта̄, тесам̣ даммӣ’’ти дети, йехи нимантитехи йа̄гу пӣта̄, тесам̣йева па̄пун̣анти, йехи пана бхиккха̄ча̄раваттена гхарадва̄рена гаччхантехи ва̄ гхарам̣ павит̣т̣хехи ва̄ йа̄гу ладдха̄, йесам̣ ва̄ а̄санаса̄лато паттам̣ а̄харитва̄ мануссехи нӣта̄, йе ва̄ тхерехи песита̄, тесам̣ на па̄пун̣анти.
саче пана нимантитабхиккхӯхи саддхим̣ ан̃н̃епи бахӯ а̄гантва̄ антогехан̃ча бахигехан̃ча пӯретва̄ нисинна̄, да̄йако ча евам̣ вадати ‘‘нимантита̄ ва̄ хонту анимантита̄ ва̄, йесам̣ майа̄ йа̄гу динна̄, саббесам̣ има̄ни ваттха̄ни хонтӯ’’ти, саббесам̣ па̄пун̣анти. йехи пана тхера̄нам̣ хаттхато йа̄гу ладдха̄, тесам̣ на па̄пун̣анти. атха со ‘‘йехи майхам̣ йа̄гу пӣта̄, саббесам̣ хонтӯ’’ти вадати, саббесам̣ па̄пун̣анти. бхаттакха̄данӣйесупи есева найо.
чӣваре ва̄ти пуббепи йена вассам̣ ва̄сетва̄ бхиккхӯнам̣ чӣварам̣ диннапуббам̣ хоти, со че бхиккхӯ бходжетва̄ вадати ‘‘йесам̣ майа̄ пуббе чӣварам̣ диннам̣, тесам̣йева имам̣ чӣварам̣ ва̄ суттам̣ ва̄ саппимадхупха̄н̣ита̄дӣни ва̄ хонтӯ’’ти, саббам̣ тесам̣йева па̄пун̣а̄ти.
сена̄сане ва̄ти ‘‘йо майа̄ ка̄рите виха̄ре ва̄ паривен̣е ва̄ васати, тассидам̣ хотӯ’’ти вутте тассева хоти.
бхесадждже ва̄ти ‘‘майам̣ ка̄лена ка̄лам̣ тхера̄нам̣ саппиа̄дӣни бхесаджджа̄ни дема, йехи та̄ни ладдха̄ни, тесам̣йевидам̣ хотӯ’’ти вутте тесам̣йева хотӣти.
2735. дӣйатети да̄нанти каммаса̄дханена чӣварам̣ вуччати. йам̣-саддена чӣварасса пара̄мат̣т̣хатта̄ там̣-саддена̄пи тадева пара̄маситаббанти.
татра̄йам̣ виниччхайо – ‘‘имам̣ чӣварам̣ иттханна̄масса даммӣ’’ти евам̣ параммукха̄ ва̄ ‘‘идам̣ ме, бханте, тумха̄кам̣ даммӣ’’ти евам̣ саммукха̄ ва̄ па̄дамӯле т̣хапетва̄ ва̄ дети, там̣ тассева хоти. саче пана ‘‘идам̣ тумха̄кан̃ча тумха̄кам̣ антева̄сика̄нан̃ча даммӣ’’ти евам̣ вадати, тхерасса ча антева̄сика̄нан̃ча па̄пун̣а̄ти. уддесам̣ гахетум̣ а̄гато гахетва̄ гаччханто ча аттхи, тасса̄пи па̄пун̣а̄ти. ‘‘тумхехи саддхим̣ нибаддхача̄рикабхиккхӯнам̣ даммӣ’’ти вутте уддесантева̄сика̄нам̣ ваттам̣ катва̄ уддесапарипуччха̄дӣни гахетва̄ вичаранта̄нам̣ саббесам̣ па̄пун̣а̄тӣти.
2737. вадатиччевамева чети иччевам̣ йатха̄вуттанайена вадати че. танти там̣ париккха̄рам̣. тесанти ма̄туа̄дӣнам̣. сан̇гхассева сантакам̣ хотӣти йоджана̄.
2738. ‘‘пан̃чаннам̣…пе… хотӣ’’ти имина̄ пуримага̄тха̄двайена виттха̄ритамеваттхам̣ сам̣кхипитва̄ дассети. пан̃чаннам̣ сахадхаммика̄нам̣. аччайети ка̄лакирийа̄йа. да̄нанти ‘‘майи ка̄лакате имам̣ париккха̄рам̣ туйхам̣ хоту, тава сантакам̣ карохӣ’’тиа̄дина̄ париччаджанам̣. кин̃чипӣти антамасо дантакат̣т̣хампи. гихӣнам̣ пана да̄нам̣ татха̄ да̄йака̄нам̣ гихӣнамева аччайе рӯхатӣти йоджана̄.
2739. бхиккху ва̄ са̄ман̣еро ва̄ бхиккхуниупассайе ка̄лам̣ кароти, асса бхиккхусса ва̄ са̄ман̣ерасса ва̄ париккха̄ра̄ бхиккхӯнам̣йева сантака̄ бхиккхусан̇гхассева сантака̄ти йоджана̄. бхиккхусан̇гхассева сантака̄ ка̄лакатасса бхиккхусан̇гхапарийа̄паннатта̄.
2740. са̄ман̣ерӣ ва̄ти еттха ва̄-саддена ‘‘сиккхама̄на̄ ва̄’’ти идам̣ сан̇ган̣ха̄ти. виха̄расмим̣ бхиккхӯнам̣ нива̄санат̣т̣ха̄не. тасса̄ти бхиккхунийа̄ ва̄ са̄ман̣ерийа̄ ва̄ сиккхама̄на̄йа ва̄ париккха̄ра̄ бхиккхунӣнам̣ сантака̄ хонтӣти йоджана̄. сантака̄ти еттха̄пи бхиккхӯсу вуттанайеневаттхо гахетаббо.
2741. дехи нетва̄ти еттха ‘‘имам̣ чӣвара’’нти пакаран̣ато лаббхати. ‘‘имам̣ чӣварам̣ нетва̄ асукасса дехӣ’’ти йам̣ чӣварам̣ диннам̣, там̣ тасса пуримассева сантакам̣ хоти. ‘‘идам̣ чӣварам̣ асукасса даммӣ’’ти йам̣ чӣварам̣ диннам̣, там̣ йасса пахиййати, тасса паччхимассева сантакам̣ хотӣти йоджана̄.
2742. йатха̄вуттавачанаппака̄ра̄нурӯпена са̄мике н̃атва̄ са̄микесу висса̄сена ва̄ тесу матесу матакачӣварампи ган̣хитум̣ ват̣т̣атӣти дассетум̣ а̄ха ‘‘ева’’нтиа̄ди. ‘‘матасса ва̄ аматасса ва̄’’ти падаччхедо. висса̄сам̣ ва̄пи ган̣хеййа̄ти джӣвантасса сантакам̣ висса̄сагга̄хам̣ ган̣хеййа. ган̣хе матакачӣваранти матасса чӣварам̣ матакапариккха̄ранӣха̄рена па̄петва̄ ган̣хеййа.
2743. раджате анена̄ти раджананти мӯла̄дисаббама̄ха. вантадосена̄ти сава̄санасамуччхиннара̄га̄дидосена. та̄дина̄ти рӯпа̄дӣсу чхал̣а̄рамман̣есу ра̄га̄дӣнам̣ ануппаттийа̄ ат̣т̣хасу локадхаммесу ниббика̄рата̄йа екасадисена.
2744-5. ‘‘мӯле’’тиа̄дӣсу ниддха̄ран̣е бхуммам̣. мӯлараджане халиддим̣ т̣хапетва̄ саббам̣ мӯлараджанам̣ ват̣т̣ати. кхандхесу раджанесу ман̃джет̣т̣хан̃ча тун̇гаха̄ракан̃ча т̣хапетва̄ саббам̣ кхандхараджанам̣ ват̣т̣ати. паттесу раджанесу аллийа̄ паттам̣ татха̄ нӣлийа̄ паттан̃ча т̣хапетва̄ саббам̣ паттараджанам̣ ват̣т̣ати. пуппхараджанесу кусумбхан̃ча ким̣сукан̃ча т̣хапетва̄ саббам̣ пуппхараджанам̣ ват̣т̣ати. тачараджане лоддан̃ча кан̣д̣улан̃ча т̣хапетва̄ саббам̣ тачараджанам̣ ват̣т̣ати. пхалараджанам̣ саббампи ват̣т̣атӣти йоджана̄.
ман̃джет̣т̣ханти еко сакан̣т̣акаруккхо, валливисесо ча, йасса раджанам̣ ман̃джет̣т̣хабӣджаван̣н̣ам̣ хоти. ман̃джет̣т̣харуккхасса кхандхо сетаван̣н̣оти со идха на гахетаббо раджана̄дхика̄ратта̄. тун̇гаха̄рако на̄ма еко сакан̣т̣акаруккхо, йасса раджанам̣ харита̄лаван̣н̣ам̣ хоти. аллӣти чуллата̄пин̃чхаруккхо, йасса пан̣н̣араджанам̣ халиддиван̣н̣ам̣ хоти. нӣлӣти гаччхависесо, йасса пана раджанам̣ нӣлаван̣н̣ам̣ хоти. ким̣сукам̣ на̄ма валликим̣сукапуппхам̣, йасса раджанам̣ лохитаван̣н̣ам̣ хоти.
2746. килит̣т̣хаса̄т̣аканти малӣнаса̄т̣акам̣. дховитунти екава̄рам̣ дховитум̣. аллийа̄ дхотам̣ кира саммадева раджанам̣ пат̣игган̣ха̄ти.
2747. чӣвара̄нам̣ катха̄ сеса̄ти бхедака̄ран̣аппака̄ракатха̄дика̄ идха авуттакатха̄. пат̣хаме катхине вутта̄ти сесо. вибха̄вина̄ти кхандхакабха̄н̣акена.
чӣвараккхандхакакатха̄ван̣н̣ана̄.
ити винайаттхаса̄расандӣпанийа̄ винайавиниччхайаван̣н̣ана̄йа
маха̄ваггавиниччхайаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.