16. сахасеййавиниччхайакатха̄

79. евам̣ бхӯтага̄мавиниччхайам̣ катхетва̄ ида̄ни сахасеййавиниччхайам̣ катхетум̣ ‘‘дувидхам̣ сахасеййака’’нтиа̄дима̄ха. таттха две видха̄ пака̄ра̄ йасса сахасеййакасса там̣ дувидхам̣, саха сайанам̣, саха ва̄ сайати еттха̄ти сахасеййа̄, сахасеййа̄ ева сахасеййакам̣ сакаттхе ка-паччайавасена. там̣ пана анупасампанненасахасеййа̄ма̄туга̄менасахасеййа̄васена дувидхам̣. тена̄ха ‘‘дувидхам̣ сахасеййака’’нти. дираттатираттанти еттха вачанасилит̣т̣хата̄маттена дираттаггахан̣ам̣ катанти ведитаббам̣. тираттан̃хи сахава̄се лаббхама̄не диратте ваттаббамева наттхӣти дираттаггахан̣ам̣ висум̣ на пайоджети. тенева̄ха ‘‘уттаридираттатираттанти бхагава̄ са̄ман̣ера̄нам̣ сан̇гахакаран̣аттха̄йа тираттапариха̄рам̣ ада̄сӣ’’ти. нирантарам̣ тираттаггахан̣аттхам̣ ва̄ дираттаггахан̣ам̣ катам̣. кевалан̃хи ‘‘тиратта’’нти вутте ан̃н̃аттха ва̄сена антарикампи тираттам̣ ган̣хеййа. дираттависит̣т̣хам̣ пана тираттам̣ вуччама̄нам̣ тена анантарикамева тираттам̣ дӣпети. вимативиноданийампи (ви. ви. т̣ӣ. па̄читтийа 2.50-51) ‘‘дираттаггахан̣ам̣ вачана̄лан̇ка̄раттхам̣. нирантарам̣ тиссова раттийо сайитва̄ чатуттхадиваса̄дӣсу сайантассева а̄патти, на екантарика̄дивасена сайантасса̄ти дассанаттхампӣти дат̣т̣хабба’’нти вуттам̣. сахасеййам̣ екато сеййам̣. сеййанти четтха ка̄йаппаса̄ран̣асан̇кха̄там̣ сайанампи вуччати, йасмим̣ сена̄сане сайанти, тампи, тасма̄ сеййам̣ каппеййа̄ти еттха сена̄санасан̇кха̄там̣ сеййам̣ пависитва̄ ка̄йаппаса̄ран̣асан̇кха̄там̣ сеййам̣ каппеййа сампа̄деййа̄ти аттхо. дийад̣д̣хахаттхуббедхена̄ти еттха дийад̣д̣хахаттхо вад̣д̣хакихаттхена гахетаббо. пан̃чахи чхаданехӣти ит̣т̣хака̄сила̄судха̄тин̣апан̣н̣асан̇кха̄техи пан̃чахи чхаданехи. ва̄чуггатавасена̄ти пагун̣авасена.

екӯпача̄роти вал̣ан̃джанадва̄расса екаттам̣ сандха̄йа вуттам̣. вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. па̄читтийа 2.50-51) пана ‘‘екӯпача̄ро екена маггена пависитва̄ аббхока̄сам̣ аноккамитва̄ саббаттха анупаригаманайогго, етам̣ бахудва̄рампи екӯпача̄рова. йаттха пана кут̣т̣а̄дӣхи рундхитва̄ висум̣ два̄рам̣ йодженти, на̄нӯпача̄ро хоти. саче пана рундхати ева, висум̣ два̄рам̣ на йодженти, етампи екӯпача̄рамева маттика̄дӣхи пихитадва̄ро вийа габбхоти гахетаббам̣. ан̃н̃атха̄ габбхе пависитва̄ памукха̄дӣсу нипанна̄нупасампаннехи сахасеййа̄паримуттийа̄ габбхадва̄рам̣ маттика̄дӣхи пидаха̄петва̄ ут̣т̣хите арун̣е вивара̄пентассапи ана̄патти бхавеййа̄’’ти вуттам̣. чатуса̄лам̣ екӯпача̄рам̣ хотӣти самбандхо. тесам̣ пайоге пайоге бхиккхусса а̄паттӣти еттха кечи ‘‘анут̣т̣хаханена акирийасамут̣т̣ха̄на̄ а̄патти вутта̄, тасмим̣ кхан̣е нидда̄йантасса кирийа̄бха̄ва̄. идан̃хи сиккха̄падам̣ сийа̄ кирийа̄йа, сийа̄ акирийа̄йа самут̣т̣ха̄ти. кирийа̄йа самут̣т̣ха̄ната̄ часса таббахулавасена вутта̄’’ти ваданти. ‘‘йатха̄ четам̣, евам̣ дива̄сайанампи. анут̣т̣хаханена, хи два̄ра̄сам̣варан̣ена четам̣ акирийасамут̣т̣ха̄нампи хотӣ’’ти ваданти, идан̃ча йуттам̣ вийа диссати, вӣмам̣ситва̄ гахетаббам̣.

80. упариматалена саддхим̣ асамбаддхабхиттикасса̄ти идам̣ самбаддхабхиттике ваттаббамева наттхӣти дассанаттхам̣ вуттам̣. упариматале сайитасса сан̇ка̄ ева наттхӣти ‘‘хет̣т̣ха̄па̄са̄де’’тиа̄ди вуттам̣. на̄нӯпача̄рети йаттха бахи ниссен̣им̣ катва̄ упариматалам̣ а̄роханти, та̄дисам̣ сандха̄йа вуттам̣ ‘‘упариматалепӣ’’ти. а̄ка̄сан̇ган̣е нипаджджантасса а̄паттиабха̄вато ‘‘чхаданаббхантаре’’ти вуттам̣. сабха̄сан̇кхепена̄ти сабха̄ка̄рена. ад̣д̣хакут̣т̣аке сена̄санети еттха ‘‘ад̣д̣хакут̣т̣акам̣ на̄ма йаттха упад̣д̣хам̣ мун̃читва̄ тӣсу пассесу бхиттийо баддха̄ хонти, йаттха ва̄ екасмим̣ пассе бхиттим̣ ут̣т̣ха̄петва̄ убхосу пассесу упад̣д̣хам̣ упад̣д̣хам̣ катва̄ бхиттийо ут̣т̣ха̄пенти, та̄дисам̣ сена̄сана’’нти тӣсупи ган̣т̣хипадесу вуттам̣, ган̣т̣хипаде пана ‘‘ад̣д̣хакут̣т̣акети чхаданам̣ ад̣д̣хена асампаттакут̣т̣аке’’ти вуттам̣, тампи но на йуттам̣. вимативиноданийам̣ пана ‘‘сабха̄сан̇кхепена̄ти вуттассева ад̣д̣хакут̣т̣акети имина̄ сан̣т̣ха̄нам̣ дассети. йаттха тӣсу, двӣсу ва̄ пассесу бхиттийо баддха̄, чхаданам̣ ва̄ асампатта̄ ад̣д̣хабхитти, идам̣ ад̣д̣хакут̣т̣акам̣ на̄ма̄’’ти вуттам̣. ва̄л̣асан̇гха̄т̣о на̄ма париккхепасса анто тхамбха̄дӣнам̣ упари ва̄л̣арӯпехи катасан̇гха̄т̣о.

париккхепасса бахи гатети еттха йаттха йасмим̣ пассе париккхепо наттхи, таттха̄пи париккхепа̄рахападесато бахи гате ана̄паттийева̄ти дат̣т̣хаббам̣. вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. па̄читтийа 2.50-51) пана ‘‘париккхепасса бахи гатети еттха йасмим̣ пассе париккхепо наттхи, таттха саче бхӯмито ваттху уччам̣ хоти, убхато уччаваттхуто хет̣т̣ха̄ бхӯмийам̣ ниббакосаббхантарепи ана̄патти ева таттха сена̄санавоха̄ра̄бха̄вато. атха ваттху нӣчам̣ бхӯмисамамева сена̄санасса хет̣т̣химатале тит̣т̣хати, таттха париккхепарахитадиса̄йа ниббакосаббхантаре саббаттха а̄патти хоти, париччхеда̄бха̄вато париккхепасса бахи ева ана̄паттӣти дат̣т̣хабба’’нти вуттам̣. апариччхиннагаббхӯпача̄рети еттха маджджхе виват̣ан̇ган̣аванта̄су маха̄чатуса̄ла̄су йатха̄ а̄ка̄сан̇ган̣ам̣ анотаритва̄ памукхенева гантва̄ саббагаббхе пависитум̣ на сакка̄ хоти, евам̣ екекагаббхасса двӣсу пассесу кут̣т̣ам̣ нӣхаритва̄ катам̣ париччхиннагаббхӯпача̄рам̣ на̄ма, идам̣ пана та̄дисам̣ на хотӣти ‘‘апариччхиннагаббхӯпача̄ре’’ти вуттам̣. саббагаббхепи пависантӣти габбхӯпача̄расса апариччхиннатта̄ а̄ка̄сан̇ган̣ам̣ анотаритва̄пи памукхенева гантва̄ там̣ там̣ габбхам̣ пависанти. атха куто тасса париккхепойева саббапариччхиннатта̄ти вуттанти а̄ха ‘‘габбхапариккхепойева хисса париккхепо’’ти, идан̃ча саманта̄ габбхабхиттийо сандха̄йа вуттам̣. чатуса̄лавасена хи саннивит̣т̣хе сена̄сане габбхапамукхам̣ висум̣ апариккхиттампи саманта̄ т̣хитам̣ габбхабхиттӣнам̣ васена париккхиттам̣ на̄ма хоти.

81. екадиса̄йа уджукамева дӣгхам̣ катва̄ саннивесито па̄са̄до екаса̄ласаннивесо. двӣсу тӣсу чатӯсу ва̄ диса̄су син̇гха̄т̣акасан̣т̣ха̄на̄дивасена ката̄ двиса̄ла̄дисаннивеса̄ ведитабба̄. са̄лаппабхедадӣпанамева четтха пуримато висесоти. ат̣т̣ха па̄читтийа̄нӣти упад̣д̣хаччханнам̣ упад̣д̣хапариччханнам̣ сена̄санам̣ дуккат̣аваттхусса а̄дим̣ катва̄ па̄л̣ийам̣ дасситатта̄ тато адхикам̣ саббаччханнаупад̣д̣хапариччханна̄дикампи саббам̣ па̄л̣ийам̣ авуттампи па̄читтийассева ваттхубха̄вена дасситам̣ сиккха̄падасса пан̣н̣аттиваджджатта̄, гаруке т̣ха̄таббато ча̄ти ведитаббам̣. ‘‘сатта па̄читтийа̄нӣ’’ти па̄л̣ийам̣ вуттапа̄читтийадвайам̣ са̄ман̃н̃ато екаттена гахетва̄ вуттам̣. па̄л̣ийам̣ (па̄чи. 54) ‘‘татийа̄йа раттийа̄ пура̄рун̣а̄ никкхамитва̄ пуна сайатӣ’’ти идам̣ уккат̣т̣хавасена вуттам̣, аниккхамитва̄ пура̄рун̣а̄ ут̣т̣хахитва̄ анточхадане нисиннасса̄пи пуна дивасе сахасеййена ана̄патти ева. еттха чатубха̄го чӯл̣акам̣, двебха̄га̄ упад̣д̣хам̣, тӣсу бха̄гесу две бха̄га̄ йебхуййанти имина̄ лаккхан̣ена чӯл̣акаччханнапариччханна̄дӣни ведитабба̄ни. ида̄ни дутийасиккха̄падепи йатха̄вуттанайам̣ атидисанто ‘‘ма̄туга̄мена…пе… айамева виниччхайо’’ти а̄ха. ‘‘матиттхийа̄ па̄ра̄джикаваттхубхӯта̄йапи анупа̄диннапаккхе т̣хитатта̄ сахасеййа̄паттим̣ на джанетӣ’’ти ваданти. ‘‘аттхан̇гате сӯрийе ма̄туга̄ме нипанне нипаджджати, а̄патти па̄читтийасса̄’’ти (па̄чи. 57) вачанато дива̄ тасса сайантасса сахасеййа̄патти на хотийева̄ти дат̣т̣хаббам̣.

ити винайасан̇гахасам̣ван̣н̣ана̄бхӯте винайа̄лан̇ка̄ре

сахасеййавиниччхайакатха̄лан̇ка̄ро на̄ма

сол̣асамо париччхедо.