1. каммаккхандхако
таджджанӣйакаммакатха̄ван̣н̣ана̄
1. чӯл̣аваггасса пат̣хаме каммаккхандхаке та̄ва ‘‘балава̄балава’’нти идам̣ екападам̣. ‘‘балавабалава’’нти ваттаббе а̄ка̄рам̣ катва̄ ‘‘балава̄балава’’нти вуттам̣. тан̃ча ‘‘дуккхадуккха’’нтиа̄дӣсу вийа атисайаттхе ваттатӣти а̄ха ‘‘сут̣т̣ху балавам̣ пат̣ивадатха̄’’ти, ати вийа балавам̣ катва̄ пат̣ивачанам̣ детха̄ти аттхо.
2. па̄л̣ийам̣ а̄патти а̄ропетабба̄ти еттха кин̃ча̄пи ‘‘ма̄ кхо тумхе а̄йасманто есо аджесӣ’’тиа̄дике бхан̣д̣ана̄диджанаке вачане пан̃н̃атта̄ ка̄чи а̄патти на̄ма наттхи муса̄песун̃н̃а̄дӣсу етасса аппавит̣т̣хатта̄, татха̄пи бхиккхӯхи висум̣, сан̇гхамаджджхе ча ‘‘ма̄, а̄вусо, бхиккхӯ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пайоджетва̄ бхан̣д̣ана̄дим̣ ака̄си, недам̣ аппиччхата̄дӣнам̣ аттха̄йа ваттатӣ’’ти евам̣ апан̃н̃аттена вуччама̄насса бхиккхуно ана̄дарийена анораманапаччайа̄ ва̄ ан̃н̃ава̄давихеса̄дикаран̣апаччайа̄ ва̄ йа̄ а̄патти хоти, са̄ а̄патти а̄ропетабба̄ дит̣т̣хивипаннасса вийа̄ти еваматтхо дат̣т̣хаббо.
йасса пана идам̣ вачанам̣ вина̄ва ка̄йава̄ча̄хи а̄панна̄ лахука̄патти аттхи, тассапи а̄ропетабба̄ва. йам̣ пана каммава̄ча̄йа ‘‘аттана̄ бхан̣д̣анака̄рака̄’’ти аттана̄-саддаггахан̣ам̣, ‘‘йепи чан̃н̃е бхиккхӯ бхан̣д̣анака̄рака̄…пе… те упасан̇камитва̄’’тиа̄дивачанан̃ча, там̣ ваттхувасена гахитам̣. йо пана сайамева бхан̣д̣анака̄рако хоти, ан̃н̃е пана бхан̣д̣анака̄раке упасан̇камитва̄ ‘‘ма̄ кхо тумхе’’тиа̄дивачанам̣ на вадати, тасса̄петам̣ каммам̣ ка̄таббамева. каронтехи ча ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо, айам̣ иттханна̄мо бхиккху бхан̣д̣анака̄рако…пе… сан̇гхе адхикаран̣ака̄рако. йади сан̇гхасса паттакалла’’нтиа̄дина̄ва каммава̄ча̄ ка̄табба̄. йо ча ан̃н̃епи бхиккхӯ калаха̄йа сама̄дапети, тасса̄пи евамева каммава̄чам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати ан̃н̃есам̣ сама̄да̄панассапи бхан̣д̣анака̄ракатте ева пависанато. ан̃н̃есам̣ сама̄да̄пана̄ка̄рампи ватва̄ва, каммава̄чам̣ ка̄тука̄менапи ча техи вуттавачанаттхамева гахетва̄ таданугун̣ам̣ йоджетва̄ва ка̄таббам̣, на идха̄гатавасенева саббесампи идха̄гатавасенева вачана̄самбхава̄. бхӯтена ваттхуна̄ катамева хи авипаннам̣ хоти, на̄н̃н̃анти гахетаббам̣. еса найо нийассакамма̄дӣсупи.
таджджанӣйакаммакатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
адхаммакаммадва̄дасакакатха̄диван̣н̣ана̄
4. аппат̣ин̃н̃а̄йа катанти ваттхум̣ ва̄ а̄паттим̣ ва̄ асампат̣иччха̄петва̄ катам̣. йо пана саббесам̣ пассанта̄нам̣ ева ваттхувӣтиккамам̣ катва̄ паччха̄ каммакаран̣абхайена ‘‘на каромӣ’’ти муса̄ вадати, тасса бхиккхӯнам̣ саммукхе вӣтиккамакаран̣амева пат̣ин̃н̃а̄. татхато джа̄нанаттхамева пат̣ин̃н̃а̄йа каран̣ам̣ анун̃н̃а̄там̣. йаттха пана сандехо хоти, таттха сампат̣иччха̄петва̄ва каттаббанти гахетаббам̣.
‘‘па̄ра̄джика̄паттийа̄ ва̄’’ти идам̣ лин̇гана̄сананимиттата̄йа па̄ра̄джикасса каммена атикиччханӣйато вуттам̣. ‘‘сан̇гха̄дисеса̄паттийа̄ ва̄’’ти идам̣ пана парива̄са̄динисса̄ран̣акаммасса а̄вен̣икасса виджджама̄натта̄ вуттам̣. йам̣ пана парато ‘‘адхисӣле сӣлавипанно хоти…пе… таджджанӣйакаммам̣ кареййа̄’’ти (чӯл̣ава. 6) вуттам̣, там̣ ‘‘а̄йатим̣ сам̣варе т̣хатва̄ вут̣т̣ха̄нам̣ карохӣ’’ти овадийама̄насса ана̄дарийа̄дипаччайалахука̄паттим̣ сандха̄йа вуттам̣. сӣлавипаттимӯлакан̃хи лахука̄паттим̣ а̄панно идха абхедӯпача̄рена ‘‘адхисӣле сӣлавипанно’’ти вутто ‘‘атидит̣т̣хийа̄ дит̣т̣хивипанно’’ти еттха вийа.
йатха̄ ча дит̣т̣хим̣ гахетва̄ вохарантасса ‘‘ито дит̣т̣хито орама̄хӣ’’ти аватва̄ катакаммам̣ кевала̄йа дит̣т̣хивипаттийа̄ кататта̄ ана̄паттийа̄ катам̣ на̄ма адхаммакаммам̣ хоти, евам̣ сӣлавипаттим̣ а̄паджджитва̄ ладжджидхамме окканте йатха̄дхаммам̣ вут̣т̣ха̄йа сам̣варе т̣ха̄тука̄масса катам̣ таджджанӣйа̄дикаммам̣ кевала̄йа сӣлавипаттийа̄ кататта̄ адесана̄га̄минийа̄ катам̣ на̄ма адхаммакаммам̣ хоти. тенева нийассакаммепи ‘‘аписсу бхиккхӯ паката̄ парива̄сам̣ дента̄’’тиа̄дина̄ сам̣варе ат̣т̣ха̄намева камманимиттабха̄вена вуттам̣. адантам̣ даманаттхамева хи таджджанӣйа̄дикамма̄ни анун̃н̃а̄та̄нӣти. кечи пана ‘‘адесана̄га̄минийа̄ти идам̣ па̄ра̄джика̄паттим̣йева сандха̄йа вуттам̣, на сан̇гха̄дисеса’’нти (са̄раттха. т̣ӣ. чӯл̣авагга 3.4) ваданти, там̣ суккапаккхе ‘‘десана̄га̄минийа̄ а̄паттийа̄ катам̣ хотӣ’’ти имина̄ вачанена вируджджхати. сан̇гха̄дисесасса̄пи ча парийа̄йато десана̄га̄минивоха̄ре гайхама̄не ‘‘а̄паттийа̄ катам̣ хотӣ’’ти вуттава̄рато имасса ва̄расса висесо на сийа̄, ат̣т̣хакатха̄йампеттха висесабха̄во на дассито. тасма̄ вуттанайеневеттха адхиппа̄йо гахетаббо.
6. сабба̄нипӣти таджджанӣйанийассапабба̄джанӣйакамма̄ни тӣн̣ипи. ан̃н̃акаммасса ваттхуна̄ти таджджанӣйато ан̃н̃асса каммасса ваттхуна̄ ан̃н̃акаммакаран̣ам̣ на̄ма кочи досопи на хотӣти адхиппа̄йо. ка̄ран̣ама̄ха ‘‘касма̄’’тиа̄дина̄.
8. панналома̄ти патитама̄налома̄.
адхаммакаммадва̄дасакакатха̄диван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
нийассакаммакатха̄диван̣н̣ана̄
11. нийассакамме па̄л̣ийам̣ аписсӯти апича̄ти имасмим̣ аттхе нипа̄тасамуда̄йо. нисса̄йа те ваттхаббанти еттха кечи калйа̄н̣амитта̄йаттавуттитам̣ сандха̄йа вуттанти ваданти, ан̃н̃е пана ниссайаггахан̣амева̄ти, убхайенаписса серивиха̄ро на ват̣т̣атӣти дӣпитанти дат̣т̣хаббам̣.
21. пабба̄джанӣйакамме ‘‘пабба̄джанӣйакаммам̣ пат̣иппассамбхетӯ’’ти идам̣ паккамана̄дим̣ акатва̄ самма̄ваттанта̄нам̣ васена вуттам̣.
33. пат̣иса̄ран̣ӣйакамме нева бхиккхувачанам̣, на гихивачананти еттха парийа̄йатопи бхиккхӯ паракхум̣санам̣ на ваданти, гахат̣т̣ха̄ пана сарӯпенева аккоситум̣ саматтха̄пи упака̄рӣсу ака̄ран̣ам̣ еварӯпам̣ на ваданти, твам̣ гихигун̣атопи парихӣноти адхиппа̄йо.
39. ‘‘ан̇гасаманна̄гамо пуримехи асадисо’’ти имина̄ таджджанӣйа̄дӣнам̣ вуттака̄ран̣аматтена идам̣ ка̄тум̣ на ват̣т̣атӣти дӣпети. идха вуттена пана гихӣнам̣ ала̄бха̄йа парисаккана̄дина̄ ан̇гена та̄нипи ка̄тум̣ ват̣т̣атӣти гахетаббам̣. еттха ча ‘‘саддхам̣ пасаннам̣ да̄йакам̣ ка̄ракам̣ сан̇гхупат̣т̣ха̄кам̣ хӣнена кхум̣сетӣ’’ти вуттатта̄ та̄дисесу гихӣсу кхум̣сана̄дӣхи гихипат̣исам̣йуттехи ева ан̇гехи камма̄рахата̄, на а̄ра̄микачет̣ака̄дӣсу кхум̣сана̄дӣхи. таттха̄пи да̄йака̄дӣсу кхама̄питесу камма̄рахата̄ наттхи, а̄патти ча йаттха каттхачи десетум̣ ват̣т̣ати. йо че тиккхаттум̣ кхама̄пийама̄нопи на кхамати, акатакамменапи дассанӯпача̄ре а̄патти десетабба̄. со че ка̄лакато хоти, десантарам̣ ва̄ гато, гатадиса̄ на н̃а̄йати, антара̄магге ва̄ джӣвитантара̄йо хоти, катакамменапи акатакамменапи сан̇гхамаджджхе йатха̄бхӯтам̣ вин̃н̃а̄петва̄ кхама̄петва̄ а̄патти десетабба̄ти ваданти. дхаммикапат̣иссавасса асачча̄пане пана тесам̣ сантикам̣ гантва̄ ‘‘майа̄ асамавеккхитва̄ пат̣иссавам̣ катва̄ со на сачча̄пито, там̣ ме кхаматха̄’’тиа̄дина̄ кхама̄пане вачанаккамо н̃а̄петаббо.
41. па̄л̣ийам̣ ман̇кубхӯто на̄саккхи читтам̣ гахапатим̣ кхама̄петунти тим̣сайоджанамаггам̣ пуна гантва̄пи ма̄натхаддхата̄йа йатха̄бхӯтам̣ досам̣ а̄викатва̄ акхама̄панена ‘‘на̄хам̣ кхама̄мӣ’’ти тена пат̣иккхитто ман̇кубхӯто кхама̄петум̣ на саккхи, со пунадева са̄ваттхим̣ пачча̄гантва̄пи ма̄наниггахаттха̄йева пунапи саттха̄ра̄ песито пуриманайенева кхама̄петум̣ асакконто пуна̄гаччхи. атхасса бхагава̄ ‘‘асантам̣ бха̄ванамиччхеййа̄’’тиа̄дина̄ва (дха. па. 73) дхаммам̣ десетва̄ ма̄нанимматханам̣ катва̄ анудӯтада̄нам̣ анун̃н̃а̄сӣти дат̣т̣хаббам̣.
42. ‘‘но че кхамати…пе… а̄паттим̣ деса̄петаббо’’ти вуттатта̄ пагева гахат̣т̣хо кхамати че, дассанӯпача̄ре а̄паттидесана̄киччам̣ наттхӣти гахетаббам̣.
46. уккхепанӣйакаммесу тӣсу арит̣т̣хаваттхусмим̣ а̄паттим̣ а̄ропетва̄ти висум̣ сан̇гхамаджджхева па̄пика̄йа дит̣т̣хийа̄ аппат̣иниссаджджанапаччайа̄ дуккат̣ам̣, саманубха̄санапарийоса̄не па̄читтийам̣ ва̄ а̄паттим̣ а̄ропетва̄. еттха̄пи каммава̄ча̄йа ‘‘татха̄хам̣ бхагавата̄’’тиа̄ди ваттхувасена вуттам̣. йена йена пака̄рена дит̣т̣хигатика̄ вохарим̣су, тена тена пака̄рена йоджетва̄ каммава̄ча̄ ка̄табба̄. гахан̣а̄ка̄рам̣ пана вина̄пи ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо, иттханна̄масса бхиккхуно па̄пикам̣ дит̣т̣хигатам̣ уппаннам̣, со там̣ дит̣т̣хим̣ аппат̣иниссаджджати, йади сан̇гхасса паттакалла’’нти евам̣ са̄ман̃н̃атопи каммава̄чам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати.
65. ‘‘йам̣ дит̣т̣хим̣ нисса̄йа бхан̣д̣ана̄дӣни каротӣ’’ти имина̄ дит̣т̣хим̣ нисса̄йа уппанна̄ни ева бхан̣д̣ана̄дӣни идха адхиппета̄ни, на кевала̄нӣти дассети. йо пана ‘‘бхан̣д̣ана̄дӣнам̣ каран̣е досо наттхӣ’’ти дит̣т̣хико хутва̄ бхан̣д̣ана̄дим̣ кароти, са̄писса дит̣т̣хи ева хоти, тассапи аппат̣иниссагге каммам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати.
нийассакаммакатха̄диван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
каммаккхандхакаван̣н̣ана̄найо нит̣т̣хито.