2. упосатхаккхандхако

саннипа̄та̄нуджа̄нана̄дикатха̄ван̣н̣ана̄

132. упосатхаккхандхаке таранти отаранти еттха̄ти титтхам̣, ладдхи. итоти са̄саналаддхито.

135. а̄паджджитва̄ ва̄ вут̣т̣хитоти еттха десана̄рочана̄нампи сан̇гахо. тенева ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘вут̣т̣хита̄ ва̄ десита̄ ва̄ а̄рочита̄ ва̄ а̄патти…пе… асантӣ на̄ма хотӣ’’ти (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. нида̄наван̣н̣ана̄) вуттам̣.

мануджена̄ти а̄саннена саха. парети дӯрат̣т̣хепи парапуггале сандха̄йа гирам̣ но ча бхан̣еййа̄ти йоджана̄.

‘‘а̄виката̄ хисса пха̄су хотӣ’’ти (маха̄ва. 134) вуттатта̄ гарука̄паттипи а̄викаран̣аматтена вут̣т̣ха̄тӣти кечи ваданти, там̣ тесам̣ матиматтам̣ парива̄са̄дивидха̄насуттехи вируджджханато. айам̣ панеттха адхиппа̄йо – йатха̄бхӯтан̃хи атта̄нама̄викаронтам̣ песала̄ бхиккхӯ ‘‘ака̄ма̄ париваттхабба’’нтиа̄дивачанам̣ нисса̄йа аниччхама̄нампи нам̣ упа̄йена парива̄са̄дӣни датва̄ авассам̣ суддханте патит̣т̣ха̄пессанти, тато тасса авиппат̣иса̄ра̄дӣнам̣ васена пха̄су хоти. пат̣хамам̣ па̄тимоккхуддесанти нида̄нуддесам̣ дассети. пуббе авиджджама̄нам̣ пан̃н̃а̄песӣти. на кевалан̃ча етам̣, пуббе пан̃н̃аттампи пана па̄ра̄джика̄дисиккха̄падам̣ саббам̣ бхагава̄ ‘‘татриме чатта̄ро па̄ра̄джика̄ дхамма̄ уддесам̣ а̄гаччхантӣ’’тиа̄дина̄ па̄ра̄джикуддеса̄дивасена винайама̄тикам̣ катва̄ нида̄нуддесена саха сайамева сан̇гахетва̄ ‘‘па̄тимоккха’’нти пан̃н̃а̄песӣти дат̣т̣хаббам̣. тадетам̣ саббампи сандха̄йа ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, па̄тимоккхам̣ уддиситу’’нти (маха̄ва. 133) вуттам̣.

136. етам̣ 34 ведитаббанти йасмим̣ тасмим̣ ча̄туддасе ва̄ паннарасе ва̄ти евам̣ аттхаджа̄там̣.

саннипа̄та̄нуджа̄нана̄дикатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

сӣма̄нуджа̄нанакатха̄ван̣н̣ана̄

138. ‘‘пураттхима̄йа диса̄йа̄’’ти идам̣ нидассанаматтам̣. тассам̣ пана диса̄йам̣ нимитте асати йаттха аттхи, тато пат̣т̣ха̄йа пат̣хамам̣ ‘‘пураттхима̄йа анудиса̄йа, даккхин̣а̄йа диса̄йа̄’’тиа̄дина̄ саманта̄ виджджама̄нат̣т̣ха̄несу нимитта̄ни киттетва̄ пуна ‘‘пураттхима̄йа анудиса̄йа̄’’ти пат̣хамакиттитам̣ киттетум̣ ват̣т̣ати, тӣхи нимиттехи син̇гха̄т̣акасан̣т̣ха̄на̄йапи сӣма̄йа самманнитаббато. тиккхаттум̣ сӣма̄ман̣д̣алам̣ самбандхантена̄ти винайадхарена сайам̣ екасмим̣йева т̣ха̄не т̣хатва̄ кевалам̣ нимиттакиттанавачаненева сӣма̄ман̣д̣алам̣ саманта̄ нимиттена нимиттам̣ бандхантена̄ти аттхо. там̣ там̣ нимиттат̣т̣ха̄нам̣ агантва̄пи хи киттетум̣ ват̣т̣ати. тийоджанапарама̄йа сӣма̄йа самантато тиккхаттум̣ анупаригаманасса екадивасена дуккаратта̄ винайадхарена сайам̣ адит̣т̣хампи пуббе бхиккхӯхи йатха̄ваваттхитам̣ нимиттам̣ ‘‘па̄са̄н̣о бханте’’тиа̄дина̄ кеначи вутта̄нуса̄рена саллаккхетва̄ ‘‘есо па̄са̄н̣о нимитта’’нтиа̄дина̄ киттетумпи ват̣т̣ати ева.

суддхапам̣супаббатоти на кеначи като сайам̣джа̄това вутто. татха̄ сеса̄пи. итаропӣти суддхапам̣супаббата̄дикопи паббато. хаттхиппама̄н̣атоти еттха бхӯмито уггатаппадесена хаттхиппама̄н̣ам̣ гахетаббам̣. чатӯхи ва̄ тӣхи ва̄ти сӣма̄бхӯмийам̣ чатӯсу, тӣсу ва̄ диса̄су т̣хитехи. екисса̄ ева пана диса̄йа т̣хитехи тато бахӯхипи самманнитум̣ на ват̣т̣ати. двӣхи пана двӣсу диса̄су т̣хитехипи на ват̣т̣ати. тасма̄ти йасма̄ екена на ват̣т̣ати, тасма̄. там̣ бахиддха̄ катва̄ти киттитанимиттасса асӣматта̄ антосӣма̄йа каран̣ам̣ айуттанти вуттам̣. тена̄ха ‘‘саче’’тиа̄ди.

дваттим̣сапалагул̣апин̣д̣аппама̄н̣ата̄ сан̣т̣ха̄нато гахетабба̄, на тулаган̣ана̄васена, бха̄рато палапарима̄н̣ан̃ча магадхатула̄йа гахетаббам̣. са̄ ча локийатула̄йа двигун̣а̄ти ваданти. атимахантопӣти бхӯмито хаттхиппама̄н̣ам̣ ануггантва̄ хет̣т̣ха̄бхӯмийам̣ отин̣н̣агханато анекайоджанаппама̄н̣опи. саче хи тато хаттхиппама̄н̣ам̣ кӯт̣ам̣ уггаччхати, паббатасан̇кхйамева гаччхати.

антоса̄ра̄нанти тасмим̣ кхан̣е тарун̣ата̄йа са̄ре авиджджама̄непи парин̣а̄мена бхависсама̄наса̄репи сандха̄йа вуттам̣. та̄диса̄нан̃хи сӯчидан̣д̣акаппама̄н̣апарин̣а̄ха̄нам̣ чатупан̃чаматтампи ванам̣ ват̣т̣ати. антоса̄рамиссака̄нанти антоса̄рехи руккхехи саммисса̄нам̣. етена ча са̄раруккхамиссампи ванам̣ ват̣т̣атӣти дассети. чатупан̃чаруккхаматтампӣти са̄раруккхе сандха̄йа вуттам̣. ванамаджджхе виха̄рам̣ каронтӣти руккхагхат̣а̄йа антаре руккхе аччхиндитва̄ ватиа̄дӣхи виха̄рапариччхедам̣ катва̄ва анторуккхантаресу ева паривен̣апан̣н̣аса̄ла̄дӣнам̣ каран̣авасена йатха̄ антовиха̄рампи ванамева хоти, евам̣ виха̄рам̣ каронтӣти аттхо. йади хи саббам̣ руккхам̣ чхиндитва̄ виха̄рам̣ кареййум̣, виха̄расса аванатта̄ там̣ париккхипитва̄ т̣хитам̣ ванам̣ екаттха киттетаббам̣ сийа̄. идха пана антопи ванатта̄ ‘‘ванам̣ на киттетабба’’нти вуттам̣. саче хи там̣ киттенти, ‘‘нимиттасса упари виха̄ро хотӣ’’тиа̄дина̄ анантаре вуттадосам̣ а̄паджджати. екадесанти ванекадесам̣, руккхавирахитат̣т̣ха̄не катавиха̄расса екапассе т̣хитаванасса екадесанти аттхо.

сӯчидан̣д̣акаппама̄н̣оти вам̣садан̣д̣аппама̄н̣о. лекханидан̣д̣аппама̄н̣оти кечи. ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йам̣ пана авебхан̇гийавиниччхайе ‘‘йо кочи ат̣т̣хан̇гуласӯчидан̣д̣акаматтопи вел̣у…пе… гарубхан̣д̣а’’нти (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. дуббаттасиккха̄падаван̣н̣ана̄) вуттатта̄ танутаро вел̣удан̣д̣оти ча сӯчидан̣д̣оти ча гахетаббам̣. вам̣санал̣акасара̄ва̄дӣсӯти вел̣упаббе ва̄ нал̣апаббе ва̄ капаллака̄диматтикабха̄джанесу ва̄ти аттхо. тан̇кхан̣ампӣти тарун̣апотаке амила̄йитва̄ вируханаджа̄тике сандха̄йа вуттам̣. йе пана парин̣ата̄ самӯлам̣ уддхаритва̄ ропита̄пи чхиннаса̄кха̄ вийа мила̄йитва̄ чирена навамӯлан̇куруппаттийа̄ джӣванти, мӣйантийева ва̄, та̄дисе киттетум̣ на ват̣т̣ати. етанти навамӯласа̄кха̄ниггаманам̣.

маджджхети сӣма̄йа маха̄диса̄нам̣ анто. кон̣анти сӣма̄йа чатӯсу кон̣есу двиннам̣ двиннам̣ магга̄нам̣ самбандхат̣т̣ха̄нам̣. парабха̄ге киттетум̣ ват̣т̣атӣти тесам̣ чатуннам̣ кон̣а̄нам̣ бахи никкхамитва̄ т̣хитесу маггесу екисса̄ диса̄йа екам̣, ан̃н̃исса̄ диса̄йа ча̄паранти евам̣ чатта̄ропи магга̄ чатӯсу диса̄су киттетум̣ ват̣т̣атӣти адхиппа̄йо. евам̣ пана киттитаматтена катхам̣ ека̄баддхата̄ вигаччхатӣти вин̃н̃а̄йатӣти. парато гатат̣т̣ха̄непи ете ева те чатта̄ро магга̄. ‘‘чатӯсу диса̄су гаччхантӣ’’ти хи вуттам̣. тасма̄ еттха ка̄ран̣ам̣ вичинитаббам̣.

‘‘уттарантийа̄ бхиккхунийа̄’’ти идан̃ча па̄л̣ийам̣ (па̄чи. 692) бхиккхунӣнам̣ надӣпа̄рагамане надилаккхан̣асса а̄гататта̄ вуттам̣. бхиккхӯнам̣ антарава̄сакатеманаматтампи ват̣т̣ати ева. ‘‘надичатуккепи есева найо’’ти имина̄ екаттха киттетва̄ ан̃н̃аттха парато гатат̣т̣ха̄непи киттетум̣ на ват̣т̣атӣти дассети. тенева ча ‘‘ассаммиссанадийо чатассопи киттетум̣ ват̣т̣атӣ’’ти асаммисса-ггахан̣ам̣ катам̣. мӯлети а̄дика̄ле. надим̣ бхиндитва̄ти йатха̄ удакам̣ аниччхантехи кассакехи махогхе ниваттетум̣ на сакка̄, евам̣ надикӯлам̣ бхиндитва̄.

уккхепиманти дӣгхараджджуна̄ кут̣ена уссин̃чанӣйам̣.

асаммиссехӣти саббадиса̄су т̣хитапаббатехи ева, па̄са̄н̣а̄дӣсу ан̃н̃атарехи ва̄ нимиттантара̄бйавахитехи. саммиссехӣти екаттха паббато, ан̃н̃аттха па̄са̄н̣оти евам̣ т̣хитехи ат̣т̣хахипи. ‘‘нимитта̄нам̣ сатена̄пӣ’’ти имина̄ екисса̄йа ева диса̄йа бахунимитта̄ни ‘‘пураттхима̄йа диса̄йа ким̣ нимиттам̣? паббато бханте. пуна пураттхима̄йа диса̄йа ким̣ нимиттам̣? па̄са̄н̣о бханте’’тиа̄дина̄ киттетум̣ ват̣т̣атӣти дассети. син̇гха̄т̣акасан̣т̣ха̄на̄ти тикон̣а̄. чатурасса̄ти самачатурасса̄, мудин̇гасан̣т̣ха̄на̄ пана а̄йатачатурасса̄. екакот̣ийам̣ сан̇кочита̄, тадан̃н̃а̄йа виттхин̣н̣а̄ ва̄ хотӣти. сӣма̄йа упача̄рам̣ т̣хапетва̄ти а̄йатим̣ бандхитабба̄йа сӣма̄йа несам̣ виха̄ра̄нам̣ париччхедато бахи сӣмантарикаппахонакам̣ упача̄рам̣ т̣хапетва̄. баддха̄ сӣма̄ йесу виха̄ресу, те баддхасӣма̄. па̄т̣екканти паччекам̣. баддхасӣма̄садиса̄нӣти йатха̄ баддхасӣма̄су т̣хита̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ чханда̄дим̣ анапеккхитва̄ паччекам̣ каммам̣ ка̄тум̣ лабханти, евам̣ га̄масӣма̄су т̣хита̄пӣти дассети. а̄гантаббанти са̄мӣчиматтавасена вуттам̣. тена̄ха ‘‘а̄гаманампӣ’’тиа̄ди.

паббаджджӯпасампада̄дӣнанти еттха бхан̣д̣укамма̄пуччханам̣ сандха̄йа паббаджджа̄гахан̣ам̣. екавӣсати бхиккхӯти нисинне сандха̄йа вуттам̣. идан̃ча камма̄рахена саха аббха̄нака̄рака̄нампи пахонакаттхам̣ вуттам̣. ‘‘нимиттупага̄ па̄са̄н̣а̄ т̣хапетабба̄’’ти идам̣ йатха̄ручитат̣т̣ха̄не руккханимитта̄дӣнам̣ дуллабхата̄йа вад̣д̣хитва̄ убхиннам̣ баддхасӣма̄нам̣ сан̇каракаран̣ато ча па̄са̄н̣анимиттасса ча тадабха̄вато йаттха каттхачи а̄нетва̄ т̣хапетум̣ сукарата̄йа ча вуттам̣. татха̄ сӣмантарикапа̄са̄н̣а̄ т̣хапетабба̄ти еттха̄пи. чатуран̇гулаппама̄н̣а̄пӣти йатха̄ кхандхасӣма̄париччхедато бахи нимиттапа̄са̄н̣а̄нам̣ чатуран̇гуламаттат̣т̣ха̄нам̣ саманта̄ нигаччхати, авасесам̣ т̣ха̄нам̣ антокхандхасӣма̄йа хотийева, евам̣ тесупи т̣хапитесу чатуран̇гуламатта̄ сӣмантарика̄ хотӣти дат̣т̣хаббам̣.

сӣмантарикапа̄са̄н̣а̄ти сӣмантарика̄йа т̣хапитанимиттапа̄са̄н̣а̄. те пана киттентена падаккхин̣ато анупарийа̄йантенева киттетабба̄. катхам̣? кхан̣д̣асӣмато хи паччхима̄йа диса̄йа пураттха̄бхимукхена т̣хатва̄ ‘‘пураттхима̄йа диса̄йа ким̣ нимитта’’нти таттха сабба̄ни нимитта̄ни ануккамена киттетва̄ татха̄ уттара̄йа диса̄йа даккхин̣а̄бхимукхена т̣хатва̄ ‘‘даккхин̣а̄йа диса̄йа ким̣ нимитта’’нти ануккамена киттетва̄ татха̄ пураттхима̄йа диса̄йа паччхима̄бхимукхена т̣хатва̄ ‘‘паччхима̄йа диса̄йа ким̣ нимитта’’нти ануккамена киттетва̄ татха̄ даккхин̣а̄йа диса̄йа уттара̄бхимукхена т̣хатва̄ ‘‘уттара̄йа диса̄йа ким̣ нимитта’’нти таттха сабба̄ни нимитта̄ни ануккамена киттетва̄ пуна паччхима̄йа диса̄йа пураттха̄бхимукхена т̣хатва̄ пуримакиттитам̣ вуттанайена пуна киттетаббам̣. евам̣ бахӯнампи кхан̣д̣асӣма̄нам̣ сӣмантарикапа̄са̄н̣а̄ паччекам̣ киттетабба̄. татоти паччха̄. авасесанимитта̄нӣти маха̄сӣма̄йа ба̄хирантаресу авасесанимитта̄ни. убхиннампи на копентӣти убхиннампи каммам̣ на копенти.

кут̣игехети бхӯмийам̣ кататин̣акут̣ийам̣. удуккхаланти удуккхала̄ва̄т̣асадисакхуддака̄ва̄т̣ам̣. нимиттам̣ на ка̄таббанти там̣ ра̄джим̣ ва̄ удуккхалам̣ ва̄ нимиттам̣ на ка̄таббам̣. идан̃ча йатха̄вуттесу нимиттесу ана̄гататтена на ват̣т̣атӣти сиддхампи авинассакасан̃н̃а̄йа кочи мохена нимиттам̣ кареййа̄ти дӯратопи випаттипариха̄раттхам̣ вуттам̣. евам̣ упари ‘‘бхиттим̣ акиттетва̄’’тиа̄дӣсупи сиддхамеваттхам̣ пунаппунам̣ катхане ка̄ран̣ам̣ ведитаббам̣. сӣма̄випатти хи упасампада̄дисаббакаммавипаттимӯланти тасса̄ саббам̣ два̄рам̣ саббатха̄ пидаханавасена ваттаббам̣. саббам̣ ватва̄ва идха а̄чарийа̄ виниччхайам̣ т̣хапесунти дат̣т̣хаббам̣.

бхиттинти ит̣т̣хакада̄руматтика̄майам̣. сила̄майа̄йа пана бхиттийа̄ нимиттупагам̣ екам̣ па̄са̄н̣ам̣ там̣там̣диса̄йа киттетум̣ ват̣т̣ати. анекасила̄хи чинитам̣ сакалабхиттим̣ киттетум̣ на ват̣т̣ати ‘‘есо па̄са̄н̣о нимитта’’нти екавачанена ваттаббато. антокут̣т̣амева̄ти еттха антокут̣т̣епи нимитта̄нам̣ т̣хитока̄сато анто ева сӣма̄ти гахетаббам̣. памукхе нимиттапа̄са̄н̣е т̣хапетва̄ти габбха̄бхимукхепи бахипамукхе габбхавиттха̄раппама̄н̣е т̣ха̄не па̄са̄н̣е т̣хапетва̄ самманнитабба̄. еван̃хи габбхапамукха̄нам̣ антаре т̣хитакут̣т̣ампи упа̄да̄йа анто ча бахи ча чатурассасан̣т̣ха̄на̄ва сӣма̄ хоти. бахӣти сакаласса кут̣игехасса самантато бахи.

анто ча бахи ча сӣма̄ хотӣти маджджхе т̣хитабхиттийа̄ саха чатурассасӣма̄ хоти.

‘‘упарипа̄са̄дейева хотӣ’’ти имина̄ габбхасса ча памукхасса ча антара̄ т̣хитабхиттийа̄ екатта̄ таттха ча екавӣсатийа̄ бхиккхӯнам̣ ока̄са̄бха̄вена хет̣т̣ха̄ на отарати, упарибхитти пана сӣмат̣т̣ха̄ва хотӣти дассети. хет̣т̣химатале кут̣т̣оти хет̣т̣химатале чатӯсу диса̄су т̣хитакут̣т̣о. саче хи двӣсу, тӣсу ва̄ диса̄су ева кут̣т̣о тит̣т̣хеййа, хет̣т̣ха̄ на отарати. хет̣т̣ха̄пи отаратӣти чатуннампи бхиттӣнам̣ анто бхиттӣхи саха екавӣсатийа̄ бхиккхӯнам̣ пахонакатта̄ вуттам̣. отарама̄на̄ ча упарисӣмаппама̄н̣ена отарати, чатуннам̣ пана бхиттӣнам̣ ба̄хирантарапариччхеде хет̣т̣ха̄бхӯмибха̄ге удакапарийантам̣ катва̄ отарати. на пана бхиттӣнам̣ бахи кесаггаматтампи т̣ха̄нам̣. па̄са̄дабхиттитоти упаритале бхиттито. отаран̣а̄нотаран̣ам̣ вуттанайенева ведитаббанти упарисӣмаппама̄н̣асса антогадха̄нам̣ хет̣т̣химатале чатӯсу диса̄су кут̣т̣а̄нам̣ тула̄руккхехи екасамбандхатам̣ таданто паччхимасӣмаппама̄н̣ата̄дин̃ча сандха̄йа вуттам̣. кин̃ча̄петтха ниййӯхака̄дайо нимитта̄нам̣ т̣хитока̄сата̄йа баджджхама̄наккхан̣е сӣма̄ на хонти, баддха̄йа пана сӣма̄йа сӣмат̣т̣ха̄ва хонтӣти дат̣т̣хабба̄. парийантатхамбха̄нанти нимиттагатапа̄са̄н̣аттхамбхе сандха̄йа вуттам̣. ‘‘упариматалена самбаддхо хотӣ’’ти идам̣ кут̣т̣а̄нам̣ антара̄ сӣмат̣т̣ха̄нам̣ тхамбха̄нам̣ абха̄вато вуттам̣. йади хи бхавеййум̣, кут̣т̣е упариматалена асамбандхепи сӣмат̣т̣хаттхамбха̄нам̣ упари т̣хито па̄са̄до сӣмат̣т̣хова хоти.

саче пана бахӯнам̣ тхамбхапантӣнам̣ упари катапа̄са̄дасса хет̣т̣ха̄ патхавийам̣ саббаба̄хира̄йа тхамбхапантийа̄ анто нимиттапа̄са̄н̣е т̣хапетва̄ сӣма̄ баддха̄ хоти, еттха катханти? еттха̄пи йам̣ та̄ва сӣмат̣т̣хаттхамбхехева дха̄рийама̄на̄нам̣ тула̄нам̣ упариматалам̣, саббам̣ там̣ сӣмат̣т̣хамева, еттха вива̄до наттхи. йам̣ пана сӣмат̣т̣хаттхамбхапантийа̄, асӣмат̣т̣ха̄йа ба̄хираттхамбхапантийа̄ ча самадхурам̣ дха̄рийама̄на̄нам̣ тула̄нам̣ упариматалам̣, таттха упад̣д̣хам̣ сӣма̄ти кечи ваданти. сакалампи га̄масӣма̄ти апаре. баддхасӣма̄ ева̄ти ан̃н̃е. тасма̄ каммам̣ каронтехи гаруке нира̄сан̇кат̣т̣ха̄не т̣хатва̄ саббам̣ там̣ а̄сан̇кат̣т̣ха̄нам̣ содхетва̄ва каммам̣ ка̄таббам̣, саннит̣т̣ха̄нака̄ран̣ам̣ ва̄ гавеситва̄ таданугун̣ам̣ ка̄таббам̣.

та̄ламӯлакапаббатети та̄лаккхандхамӯласадисе хет̣т̣ха̄ тхӯло хутва̄ камена кисо хутва̄ уггато хи та̄ласадисо на̄ма хоти. вита̄насан̣т̣ха̄ноти ахиччхаттакасан̣т̣ха̄но. пан̣авасан̣т̣ха̄ноти маджджхе тануко хет̣т̣ха̄ ча упари ча виттхин̣н̣о. хет̣т̣ха̄ ва̄ маджджхе ва̄ти мудин̇гасан̣т̣ха̄насса хет̣т̣ха̄, пан̣авасан̣т̣ха̄насса маджджхе.

саппапхан̣асадисо паббатоти саппапхан̣о вийа кхуджджо, мӯлат̣т̣ха̄нато ан̃н̃аттха аванатасӣсоти аттхо. а̄ка̄сапаббха̄ранти бхиттийа̄ апариккхиттапаббха̄рам̣. сӣмаппама̄н̣оти антоа̄ка̄сена саддхим̣ паччхимасӣмаппама̄н̣о. ‘‘со ча па̄са̄н̣о сӣмат̣т̣хо’’ти имина̄ ӣдисехи сусирапа̄са̄н̣ален̣акут̣т̣а̄дӣхи париччхинне бхӯмибха̄ге ева сӣма̄ патит̣т̣ха̄ти, на апариччхинне. те пана сӣмат̣т̣хатта̄ сӣма̄ хонти, на сарӯпена сӣмат̣т̣хаман̃ча̄ди вийа̄ти дассети. саче пана со сусирапа̄са̄н̣о бхӯмим̣ ана̄хачча а̄ка̄сагатова оламбати, сӣма̄ на отарати. сусирапа̄са̄н̣а̄ пана сайам̣ сӣма̄пат̣ибаддхатта̄ сӣма̄ хонти. катхам̣ пана паччхимаппама̄н̣арахитехи етехи сусирапа̄са̄н̣а̄дӣхи сӣма̄ на отаратӣти идам̣ саддха̄таббанти? ат̣т̣хакатха̄пама̄н̣ато.

апичеттха сусирапа̄са̄н̣абхиттиануса̄рена мӯсика̄дӣнам̣ вийа сӣма̄йа хет̣т̣химатале отаран̣акиччам̣ наттхи. хет̣т̣ха̄ пана паччхимасӣмаппама̄н̣е а̄ка̄се дван̇гуламаттабахалехи па̄са̄н̣абхиттиа̄дӣхипи упариматалам̣ а̄хачча т̣хитехи саббасо, йебхуййена ва̄ париччхинне сати упари баджджхама̄на̄ сӣма̄ техи па̄са̄н̣а̄дӣхи антарита̄йа таппариччхинна̄йа хет̣т̣ха̄бхӯмийа̄пи упариматалена саддхим̣ екаккхан̣е патит̣т̣ха̄ти надипа̄расӣма̄ вийа надиантаритесу убхосу тӣресу, лен̣а̄дӣсу апанӣтесупи хет̣т̣ха̄ отин̣н̣а̄ сӣма̄ йа̄ва са̄санантарадха̄на̄ на вигаччхати. пат̣хамам̣ пана упари сӣма̄йа баддха̄йа паччха̄ лен̣а̄дӣсу катесупи хет̣т̣ха̄бхӯмийам̣ сӣма̄ отарати ева. кечи там̣ на иччханти. евам̣ убхайаттха патит̣т̣хита̄ ча са̄ сӣма̄ ека̄ва хоти готта̄диджа̄ти вийа бйаттибхедесӯти гахетаббам̣. сабба̄ ева хи баддхасӣма̄, абаддхасӣма̄ ча аттано аттано пакатиниссайабхӯте га̄ма̄ран̃н̃анадиа̄дике кхетте йатха̄париччхедам̣ саббаттха са̄калйена екасмим̣ кхан̣е бйа̄пинӣ параматтхато авиджджама̄на̄пи те те ниссайабхӯте параматтхадхамме, там̣ там̣ кирийа̄висесампи ва̄ упа̄да̄йа локийехи, са̄саникехи ча йатха̄рахам̣ екаттена пан̃н̃аттата̄йа ниссайекарӯпа̄ ева. татха̄ хи еко га̄мо аран̃н̃ам̣ надӣ джа̄тассаро самуддоти евам̣ локе,

‘‘саммата̄ са̄ сӣма̄ сан̇гхена (маха̄ва. 143). ага̄маке че, бхиккхаве, аран̃н̃е саманта̄ саттаббхантара̄, айам̣ таттха сама̄насам̣ва̄са̄ екӯпосатха̄. саманта̄ удакуккхепа̄, айам̣ таттха сама̄насам̣ва̄са̄ екӯпосатха̄’’ти (маха̄ва. 147) –

а̄дина̄ са̄сане ча екавоха̄ро диссати. на хи параматтхато екасса анекадхаммесу бйа̄панаматтхи. касин̣екадеса̄дивикаппа̄сама̄ната̄йа екаттаха̄нитоти айам̣ но мати.

асса хет̣т̣ха̄ти саппапхан̣апаббатасса хет̣т̣ха̄ а̄ка̄сапаббха̄ре. лен̣асса̄ти лен̣ан̃че катам̣, тасса лен̣асса̄ти аттхо. тамева пуна лен̣ам̣ пан̃чахи пака̄рехи викаппетва̄ отаран̣а̄нотаран̣авиниччхайам̣ дассетум̣ а̄ха ‘‘саче пана хет̣т̣ха̄’’тиа̄ди. таттха ‘‘хет̣т̣ха̄’’ти имасса ‘‘лен̣ам̣ хотӣ’’ти имина̄ самбандхо. хет̣т̣ха̄ лен̣ан̃ча екасмим̣ падесети а̄ха ‘‘анто’’ти, паббатасса анто, паббатамӯлети аттхо. тамева анто-саддам̣ сӣма̄париччхедена висесетум̣ ‘‘упаримасса сӣма̄париччхедасса па̄рато’’ти вуттам̣. паббатапа̄дам̣ пана апеккхитва̄ ‘‘орато’’ти ваттаббепи сӣма̄ниссайам̣ паббатаггам̣ сандха̄йа ‘‘па̄рато’’ти вуттанти дат̣т̣хаббам̣. тенева ‘‘бахилен̣а’’нти еттха бахи-саддам̣ висесенто ‘‘упаримасса сӣма̄париччхедасса орато’’ти а̄ха. бахи сӣма̄ на отаратӣти еттха бахӣти паббатапа̄де лен̣ам̣ сандха̄йа вуттам̣, лен̣асса бахибхӯте упарисӣма̄париччхедасса хет̣т̣ха̄бха̄ге сӣма̄ на отаратӣти аттхо. анто сӣма̄ти лен̣асса ча паббатапа̄дасса ча анто аттано отаран̣а̄рахат̣т̣ха̄не на отаратӣти аттхо. ‘‘бахи сӣма̄ на отарати, анто сӣма̄ на отаратӣ’’ти четтха аттано отаран̣а̄рахат̣т̣ха̄не лен̣а̄бха̄вена сӣма̄йа саббатха̄ анотаран̣амева дасситанти гахетаббам̣. таттха̄пи анотарантӣ упари ева хотӣти. ‘‘бахи патитам̣ асӣма̄’’тиа̄дина̄ упарипа̄са̄да̄дӣсу атхираниссайесу т̣хита̄ сӣма̄пи тесам̣ вина̄сена винассатӣти дасситанти дат̣т̣хаббам̣.

поккхаран̣им̣ кхан̣анти, сӣма̄йева̄ти еттха саче хет̣т̣ха̄ уман̇ганадисӣмаппама̄н̣ато анӯна̄ пат̣хамамева ча паватта̄ хоти. сӣма̄ ча паччха̄ баддха̄ надито упари ева хоти, надим̣ а̄хачча поккхаран̣ийа̄ ча кхата̄йа сӣма̄ винассатӣти дат̣т̣хаббам̣. хет̣т̣ха̄патхавиталети антара̄ бхӯмививаре.

сӣма̄ма̄л̣акети кхан̣д̣асӣман̇ган̣е. ‘‘ват̣аруккхо’’ти идам̣ па̄рохопаттхамбхена атидӯрампи гантум̣ саматтхаса̄кха̄саман̇гита̄йа вуттам̣. саббаруккхалата̄дӣнампи самбандхо на ват̣т̣ати ева. тенева на̄ва̄раджджусетусамбандхопи пат̣иккхитто. татоти са̄кхато. маха̄сӣма̄йа патхавиталанти еттха а̄саннатарампи га̄масӣмам̣ аггахетва̄ баддхасӣма̄йа ева гахитатта̄ га̄масӣма̄баддхасӣма̄нам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ руккха̄дисамбандхепи самбхедадосо наттхи, ан̃н̃аман̃н̃ам̣ ниссайанисситабха̄вена паваттитоти гахетаббам̣. йади хи та̄сампи самбандхадосо бхавеййа, катхам̣ га̄масӣма̄йа баддхасӣма̄ самманнитабба̄ сийа̄? йасса̄ хи сӣма̄йа саддхим̣ самбандхе досо бхавеййа, са̄ таттха бандхитумева на ват̣т̣ати, баддхасӣма̄удакуккхепасӣма̄су баддхасӣма̄ вийа, аттано ниссайабхӯтага̄масӣма̄дӣсу удакуккхепасӣма̄ вийа ча. тенева ‘‘саче пана руккхасса са̄кха̄ ва̄ тато никкхантапа̄рохо ва̄ бахинадитӣре виха̄расӣма̄йа ва̄ га̄масӣма̄йа ва̄ патит̣т̣хито’’тиа̄дина̄ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 147) удакуккхепасӣма̄йа аттано аниссайабхӯтага̄масӣма̄дӣхи ева самбандхадосо дассито, на надисӣма̄йам̣. евамидха̄пӣти дат̣т̣хаббам̣. айан̃чаттхо упари па̄кат̣о бхависсати. а̄хачча̄ти пхуситва̄.

маха̄сӣмам̣ ва̄ содхетва̄ти маха̄сӣма̄гата̄нам̣ саббесам̣ бхиккхӯнам̣ хаттхапа̄са̄найанабахикаран̣а̄дивасена сакалам̣ маха̄сӣмам̣ содхетва̄. етена саббавипаттийо мочетва̄ пуббе сут̣т̣ху баддха̄нампи двиннам̣ баддхасӣма̄нам̣ паччха̄ руккха̄дисамбандхена уппаджджанако ӣдисо па̄л̣имуттако самбхедадосо аттхӣти дассети. со ча ‘‘на, бхиккхаве, сӣма̄йа сӣма̄ самбхиндитабба̄’’тиа̄дина̄ баддхасӣма̄нам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ самбхедаджджхоттхаран̣ам̣ пат̣иккхипитва̄ ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, сӣмам̣ самманнантена сӣмантарикам̣ т̣хапетва̄ сӣмам̣ самманниту’’нти убхиннам̣ (маха̄ва. 148) баддхасӣма̄намантара̄ сӣмантарикам̣ т̣хапетва̄ва бандхитум̣ ануджа̄нантена самбхедаджджхоттхаран̣ам̣ вийа та̄сам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пхуситва̄ тит̣т̣ханавасена бандханампи на ват̣т̣атӣти сиддхатта̄ баддха̄нампи та̄сам̣ паччха̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ екаруккха̄дӣхи пхуситва̄ т̣ха̄нампи на ват̣т̣атӣти бхагавато адхиппа̄йан̃н̃ӯхи сан̇гӣтика̄ракехи ниддха̄рито. бандханака̄ле пат̣иккхиттасса самбандхадосасса ануломена акаппийа̄нуломатта̄.

айам̣ пана самбандхадосо – пуббе сут̣т̣ху баддха̄нам̣ паччха̄ сан̃джа̄татта̄ баджджхама̄наккхан̣е вийа асӣматтам̣ ка̄тум̣ на саккоти. тасма̄ руккха̄дисамбандхе апанӣтаматте та̄ сӣма̄ па̄катика̄ хонти. йатха̄ ча̄йам̣ паччха̄ на ват̣т̣ати, евам̣ баджджхама̄наккхан̣епи та̄сам̣ руккха̄дисамбандхе сати та̄ бандхитум̣ на ват̣т̣атӣти дат̣т̣хаббам̣.

кечи пана ‘‘маха̄сӣмам̣ ва̄ содхетва̄ти еттха маха̄сӣма̄гата̄ бхиккхӯ йатха̄ там̣ са̄кхам̣ ва̄ па̄рохам̣ ва̄ ка̄йапат̣ибаддхехи на пхусанти, евам̣ содханамева идха̄дхиппетам̣, на сакаласӣма̄содхана’’нти ваданти, там̣ на йуттам̣ ат̣т̣хакатха̄йа вируджджханато. татха̄ хи ‘‘маха̄сӣма̄йа патхавиталам̣ ва̄ таттхаджа̄таруккха̄дӣни ва̄ а̄хачча тит̣т̣хатӣ’’ти евам̣ са̄кха̄па̄роха̄нам̣ маха̄сӣмам̣ пхуситва̄ т̣ха̄намева самбандхадосе ка̄ран̣аттена вуттам̣, на пана таттха т̣хитабхиккхӯхи са̄кха̄дӣнам̣ пхусанам̣. йади хи бхиккхӯнам̣ са̄кха̄ди пхуситва̄ т̣ха̄намева ка̄ран̣ам̣ сийа̄, тасса са̄кхам̣ ва̄ тато ниггатапа̄рохам̣ ва̄ маха̄сӣма̄йа павит̣т̣хам̣ татрат̣т̣хо кочи бхиккху пхуситва̄ тит̣т̣хатӣти бхиккхупхусанамева ваттаббам̣ сийа̄. йан̃хи таттха маха̄сӣма̄содхане ка̄ран̣ам̣, тадева тасмим̣ ва̄кйе падха̄нато дассетаббам̣. на хи а̄хачча т̣хитамева са̄кха̄дим̣ пхуситва̄ т̣хито бхиккху содхетаббо а̄ка̄сат̣т̣хаса̄кха̄дим̣ пхуситва̄ т̣хитасса̄пи содхетаббато, ким̣ нираттхакена а̄хаччат̣т̣ха̄навачанена. а̄ка̄сат̣т̣хаса̄кха̄су ча бхиккхуно пхусанамева ка̄ран̣аттена вуттам̣, содханан̃ча тассева бхиккхусса хаттхапа̄са̄найана̄дивасена содханам̣ вуттам̣. идха пана ‘‘маха̄сӣмам̣ содхетва̄’’ти сакаласӣма̄са̄дха̄ран̣авачанена содханам̣ вуттам̣.

апича са̄кха̄дим̣ пхуситва̄ т̣хитабхиккхуматтасодхане абхимате ‘‘маха̄сӣма̄йа патхавитала’’нти висесасӣмопа̄да̄нам̣ нираттхакам̣ сийа̄ йаттха каттхачи антамасо а̄ка̄сепи т̣хатва̄ са̄кха̄дим̣ пхуситва̄ т̣хитасса висодхетаббато. чхиндитва̄ бахит̣т̣хака̄ ка̄табба̄ти таттха патит̣т̣хитабха̄вавийоджанавачанато ча висабха̄гасӣма̄нам̣ пхусаненева сакаласӣма̄содханахетуко ат̣т̣хакатха̄сиддхойам̣ еко самбандхадосо аттхева̄ти гахетаббо. тенева удакуккхепасӣма̄катха̄йампи (маха̄ва. ат̣т̣ха. 147) ‘‘виха̄расӣма̄йа ва̄ га̄масӣма̄йа ва̄ патит̣т̣хито’’ти ча ‘‘надитӣре пана кха̄н̣укам̣ кот̣т̣етва̄ таттха баддхана̄ва̄йа на ват̣т̣атӣ’’ти ча ‘‘саче пана сету ва̄ сетупа̄да̄ ва̄ бахитӣре патит̣т̣хита̄, каммам̣ ка̄тум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти ча евам̣ висабха̄га̄су га̄масӣма̄су са̄кха̄дӣнам̣ пхусанамева сан̇карадосака̄ран̣аттена вуттам̣, на бхиккхупхусанам̣. татха̄ хи ‘‘антонадийам̣ джа̄таруккхе бандхитва̄ каммам̣ ка̄табба’’нти надийам̣ на̄ва̄бандханам̣ анун̃н̃а̄там̣ удакуккхепаниссайаттена надисӣма̄йа сабха̄гатта̄. йади хи бхиккхӯнам̣ пхусанамева пат̣ичча саббаттха самбандхадосо вутто сийа̄, надийампи бандханам̣ пат̣иккхипитаббам̣ бхавеййа. таттха̄пи хи бхиккхупхусанам̣ каммакопака̄ран̣ам̣ хоти, тасма̄ сабха̄гасӣма̄су пависитва̄ бхӯмиа̄дим̣ пхуситва̄ ва̄ апхуситва̄ ва̄ са̄кха̄димхи т̣хите там̣ са̄кха̄дим̣ пхусантова бхиккху содхетаббо. висабха̄гасӣма̄су пана са̄кха̄димхи пхуситва̄ т̣хите там̣ са̄кха̄дим̣ апхусанта̄пи саббе бхиккхӯ содхетабба̄. апхуситва̄ т̣хите пана там̣ са̄кха̄дим̣ пхусантова бхиккху содхетабботи нит̣т̣хаметтха гантаббам̣.

йам̣ панеттха кечи ‘‘баддхасӣма̄нам̣ двиннам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ вийа баддхасӣма̄га̄масӣма̄нампи тадан̃н̃а̄сампи сабба̄сам̣ сама̄насам̣ва̄сакасӣма̄нам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ руккха̄дисамбандхе сати тадубхайампи екасӣмам̣ вийа содхетва̄ екаттхева каммам̣ ка̄таббам̣, ан̃н̃аттха катам̣ каммам̣ випаджджати, наттхеттха сабха̄гависабха̄габхедо’’ти ваданти, там̣ тесам̣ матиматтам̣, сабха̄гасӣма̄нам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ самбхедадоса̄бха̄васса висабха̄гасӣма̄намева таббха̄васса суттасутта̄нулома̄дивинайанайехи сиддхатта̄. татха̄ хи ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, сӣмам̣ самманниту’’нти га̄масӣма̄йамева баддхасӣмам̣ самманнитум̣ анун̃н̃а̄там̣. та̄сам̣ ниссайанисситабха̄вена сабха̄гата̄, самбхедаджджхоттхаран̣а̄дидоса̄бха̄во ча суттатова сиддхо. бандханака̄ле пана анун̃н̃а̄тасса самбандхасса ануломато паччха̄ сан̃джа̄таруккха̄дисамбандхопи та̄сам̣ ват̣т̣ати ева. ‘‘йам̣, бхиккхаве…пе… каппийам̣ ануломети акаппийам̣ пат̣иба̄хати. там̣ во каппатӣ’’ти (маха̄ва. 305) вуттатта̄. евам̣ та̄ва баддхасӣма̄га̄масӣма̄нам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сабха̄гата̄, самбхеда̄дидоса̄бха̄во ча суттасутта̄нуломато сиддхо. имина̄ ева найена аран̃н̃асӣма̄саттаббхантарасӣма̄нам̣, надиа̄диудакуккхепасӣма̄нан̃ча суттасутта̄нуломато ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сабха̄гата̄, самбхеда̄дидоса̄бха̄во ча сиддхоти ведитаббо.

баддхасӣма̄йа пана ан̃н̃а̄йа баддхасӣма̄йа, надиа̄дисӣма̄су ча бандхитум̣ пат̣иккхепасиддхито чева удакуккхепасаттаббхантарасӣма̄нам̣ надиа̄дӣсу ева ка̄тум̣ нийаманасуттаса̄маттхийена баддхасӣма̄га̄масӣма̄дӣсу каран̣апат̣иккхепасиддхито ча та̄сам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ висабха̄гата̄, уппаттиккхан̣е, паччха̄ ча руккха̄дӣхи самбхеда̄дидосасамбхаво ча вуттанайена суттасутта̄нуломато ча сиджджханти. тенева ат̣т̣хакатха̄йам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 148) висабха̄гасӣма̄намева ват̣аруккха̄дивачанехи самбандхадосам̣ дассетва̄ сабха̄га̄нам̣ баддхасӣма̄га̄масӣма̄дӣнам̣ самбандхадосо на дассито, на кевалан̃ча на дассито, атха кхо та̄сам̣ сабха̄гасӣма̄нам̣ руккха̄дисамбандхепи доса̄бха̄во па̄л̣иат̣т̣хакатха̄су н̃а̄пито ева. татха̄ хи па̄л̣ийам̣ ‘‘паббатанимиттам̣ па̄са̄н̣анимиттам̣ вананимиттам̣ руккханимитта’’нтиа̄дина̄ вад̣д̣ханаканимитта̄ни анун̃н̃а̄та̄ни. тена несам̣ руккха̄дӣнам̣ нимитта̄нам̣ вад̣д̣ханепи баддхасӣма̄га̄масӣма̄нам̣ сан̇карадоса̄бха̄во н̃а̄питова хоти. двиннам̣ пана баддхасӣма̄нам̣ ӣдисо самбандхо на ват̣т̣ати. вуттан̃хи ‘‘екаруккхопи ча двиннам̣ сӣма̄нам̣ нимиттам̣ хоти, со пана вад̣д̣ханто сӣма̄сан̇карам̣ кароти, тасма̄ на ка̄таббо’’ти ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, тийоджанапарамам̣ сӣмам̣ самманниту’’нти вачанатопи ча̄йам̣ н̃а̄пито. тийоджанапарама̄йа хи сӣма̄йа саманта̄ парийантесу руккхалата̄гумба̄дӣхи баддхасӣма̄га̄масӣма̄нам̣ нийамена ан̃н̃аман̃н̃ам̣ самбандхасса самбхавато ‘‘ӣдисам̣ самбандханам̣ вина̄сетва̄ва сӣма̄ самманнитабба̄’’ти ат̣т̣хакатха̄йампи на вуттам̣.

йади четтха руккха̄дисамбандхена каммавипатти бхавеййа, авассамева ваттаббам̣ сийа̄. випаттипариха̄раттхан̃хи а̄чарийа̄ нира̄сан̇кат̣т̣ха̄несупи ‘‘бхиттим̣ акиттетва̄’’тиа̄дина̄ сиддхамеваттхам̣ пунаппунам̣ авочум̣. идха пана ‘‘ванамаджджхе виха̄рам̣ каронти, ванам̣ на киттетабба’’нтиа̄дируккхалата̄дӣхи нирантаре ванамаджджхепи сӣма̄бандханамева авочум̣. татха̄ тхамбха̄нам̣ упари катапа̄са̄да̄дӣсу хет̣т̣ха̄ тхамбха̄дӣхи ека̄баддхесу упариматала̄дӣсу сӣма̄бандханам̣ бахудха̄ вуттам̣. тасма̄ баддхасӣма̄га̄масӣма̄нам̣ руккха̄дисамбандхо техи мукхатова вихито. апича га̄масӣма̄нампи па̄т̣еккам̣ баддхасӣма̄садисата̄йа екисса̄ га̄масӣма̄йа каммам̣ каронтехи даббатин̣аматтена̄пи самбандха̄ га̄мантарапарампара̄ аран̃н̃анадисамудда̄ ча содхетабба̄ти сакаладӣпам̣ содхетва̄ва ка̄таббам̣ сийа̄. евам̣ пана асодхетва̄ пат̣хамамаха̄сан̇гӣтика̄лато пабхути ката̄нам̣ упасампада̄дикамма̄нам̣, сӣма̄саммутӣнан̃ча випаджджанато саббесампи бхиккхӯнам̣ анупасампаннасан̇ка̄пасан̇го ча дуннива̄ро хоти. на четам̣ йуттам̣. тасма̄ вуттанайенева висабха̄гасӣма̄намева руккха̄дӣхи самбандхадосо, на баддхасӣма̄га̄масӣма̄дӣнам̣ сабха̄гасӣма̄нанти гахетаббам̣.

маха̄сӣма̄содханасса дуккарата̄йа кхан̣д̣асӣма̄йамева йебхуййена сан̇гхакаммакаран̣анти а̄ха ‘‘сӣма̄ма̄л̣аке’’тиа̄ди. маха̄сан̇гхасаннипа̄те пана кхан̣д̣асӣма̄йа аппахонаката̄йа маха̄сӣма̄йа камме карийама̄непи айам̣ найо гахетаббова.

‘‘уккхипа̄петва̄’’ти имина̄ ка̄йапат̣ибаддхенапи сӣмам̣ пхусанто сӣмат̣т̣хова хотӣти дассети. пуриманайепӣти кхан̣д̣асӣмато маха̄сӣмам̣ павит̣т̣хаса̄кха̄найепи. сӣмат̣т̣харуккхаса̄кха̄йа нисинно сӣмат̣т̣хова хотӣти а̄ха ‘‘хаттхапа̄самева а̄нетаббо’’ти. еттха ча руккхаса̄кха̄дӣхи ан̃н̃аман̃н̃ам̣ самбандха̄су ета̄су кхандхасӣма̄йам̣ тайо бхиккхӯ, маха̄сӣма̄йам̣ двети евам̣ двӣсу сӣма̄су сӣмантарикам̣ апхуситва̄, хаттхапа̄сан̃ча авиджахитва̄ т̣хитехи пан̃чахи бхиккхӯхи упасампада̄дикаммам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣти кечи ваданти. там̣ на йуттам̣ ‘‘на̄на̄сӣма̄йа т̣хитачатуттхо каммам̣ кареййа, акаммам̣, на ча каран̣ӣйа’’нтиа̄ди (маха̄ва. 389) вачанато. теневеттха̄пи маха̄сӣмам̣ содхетва̄ ма̄л̣акасӣма̄йамева каммакаран̣ам̣ вихитам̣. ан̃н̃атха̄ бхиннасӣмат̣т̣хата̄йа татрат̣т̣хасса ган̣апӯракатта̄бха̄ва̄ каммакопова хотӣти.

йади евам̣ катхам̣ чхандапа̄рисуддхиа̄харан̣авасена маха̄сӣма̄содхананти? тампи винайан̃н̃ӯ на иччханти, хаттхапа̄са̄найанабахисӣма̄каран̣авасенева панеттха содханам̣ иччханти, диннасса̄пи чхандасса ана̄гаманена маха̄сӣмат̣т̣хо каммам̣ копетӣти. йади часса чханда̄ди на̄гаччхати, катхам̣ со каммам̣ копессатӣти? двиннам̣ висабха̄гасӣма̄нам̣ самбандхадосато. со ча самбандхадосо ат̣т̣хакатха̄вачанаппама̄н̣ато. на хи винайе саббаттха йутти сакка̄ н̃а̄тум̣ буддхагочаратта̄ти ведитаббам̣. кечи пана ‘‘саче двепи сӣма̄йо пӯретва̄ нирантарам̣ т̣хитесу бхиккхӯсу каммам̣ каронтесу екисса̄ ева сӣма̄йа ган̣о ча упасампада̄пеккхо ча анусса̄вако ча екато тит̣т̣хати, каммам̣ сукатамева хоти. саче пана камма̄рахо ва̄ анусса̄вако ва̄ сӣмантарат̣т̣хо хоти, каммам̣ випаджджатӣ’’ти ваданти, тан̃ча баддхасӣма̄га̄масӣма̄дисабха̄гасӣма̄су ева йуджджати, йа̄су ан̃н̃аман̃н̃ам̣ руккха̄дисамбандхесупи досо наттхи. йа̄су пана аттхи, на та̄су висабха̄гасӣма̄су руккха̄дисамбандхе сати екаттха т̣хито итарат̣т̣ха̄нам̣ каммам̣ копети ева ат̣т̣хакатха̄йам̣ са̄ман̃н̃ато содханасса вуттатта̄ти амха̄кам̣ кханти. вӣмам̣ситва̄ гахетаббам̣.

на отаратӣти пан̣авасан̣т̣ха̄напаббата̄дӣсу хет̣т̣ха̄ пама̄н̣арахитат̣т̣ха̄нам̣ на отарати. кин̃ча̄пи панеттха баджджхама̄наккхан̣е уддхампи пама̄н̣арахитам̣ паббата̄дӣни на̄рохати, татха̄пи там̣ паччха̄ сӣмат̣т̣хата̄йа сӣма̄ хоти. хет̣т̣ха̄ пан̣авасан̣т̣ха̄на̄ди пана упари баддха̄йапи сӣма̄йа сӣма̄сан̇кхйам̣ на гаччхати, тасса васена на отаратӣти вуттам̣, итаратха̄ орохан̣а̄рохан̣а̄нам̣ са̄дха̄ран̣авасена ‘‘на отаратӣ’’тиа̄дина̄ ваттаббато. йам̣ кин̃чӣти нит̣т̣хитасӣма̄йа упари джа̄там̣ виджджама̄нам̣ пуббе т̣хитам̣, паччха̄ сан̃джа̄там̣, павит̣т̣хан̃ча йам̣кин̃чи савин̃н̃а̄н̣ака̄вин̃н̃а̄н̣акам̣ саббампӣти аттхо. антосӣма̄йа хи хаттхиккхандха̄дисавин̃н̃а̄н̣акесу нисиннопи бхиккху сӣмат̣т̣хова хоти. ‘‘баддхасӣма̄йа̄’’ти идан̃ча пакаран̣авасена упалаккхан̣ато вуттам̣. абаддхасӣма̄супи сабба̄су т̣хитам̣ там̣ сӣма̄сан̇кхйамева гаччхати.

екасамбаддхена гатанти руккхалата̄дитатраджа̄тамева сандха̄йа вуттам̣. та̄дисампи ‘‘ито гата’’нти ваттаббатам̣ арахати. йам̣ пана ‘‘ито гата’’нти ва̄ ‘‘тато а̄гата’’нти ва̄ ваттум̣ асаккун̣еййам̣ убхосу баддхасӣма̄га̄масӣма̄су, удакуккхепанадиа̄дӣсу ча тирийам̣ патитараджджудан̣д̣а̄ди, таттха ким̣ ка̄таббанти? еттха пана баддхасӣма̄йа патит̣т̣хитабха̄го баддхасӣма̄, абаддхага̄масӣма̄йа патит̣т̣хитабха̄го га̄масӣма̄ тадубхайасӣмат̣т̣хапаббата̄ди вийа. баддхасӣмато ут̣т̣хитават̣аруккхасса па̄рохе, га̄масӣма̄йа га̄масӣмато ут̣т̣хитават̣аруккхасса па̄рохе ча баддхасӣма̄йа патит̣т̣хитепи есева найо. мӯлапатит̣т̣хитака̄лато хи пат̣т̣ха̄йа ‘‘ито гатам̣, тато а̄гата’’нти ваттум̣ асаккун̣еййато со бха̄го йатха̄павит̣т̣хасӣма̄сан̇кхйамева гаччхати, тесам̣ руккхапа̄роха̄нам̣ антара̄ пана а̄ка̄сат̣т̣хаса̄кха̄ бхӯмийам̣ сӣма̄париччхедаппама̄н̣ена тадубхайасӣма̄ хотӣти кечи ваданти. йасма̄ панасса са̄кха̄йа па̄рохо павит̣т̣хасӣма̄йа патхавийам̣ мӯлехи патит̣т̣хахитва̄пи йа̄ва са̄кхам̣ вина̄ т̣ха̄тум̣ на саккоти, та̄ва мӯласӣмат̣т̣хатам̣ на виджахати. йада̄ пана вина̄ т̣ха̄тум̣ саккоти, тада̄пи па̄рохаматтамева павит̣т̣хасӣмат̣т̣хатам̣ самупети. тасма̄ саббопи а̄ка̄сат̣т̣хаса̄кха̄бха̄го пуримасӣмат̣т̣хатам̣ на виджахати, тато а̄гатабха̄гасса авиджахитатта̄ти амха̄кам̣ кханти. удакуккхепанадиа̄дӣсупи есева найо. таттха ча висабха̄гасӣма̄йа евам̣ павит̣т̣хе сакаласӣма̄содханам̣, сабха̄га̄йа павит̣т̣хе пхуситва̄ т̣хитаматтабхиккхусодханан̃ча саббам̣ пуббе вуттанайамева.

140. па̄райатӣти аджджхоттхарати, надийа̄ убхосу тӣресу патит̣т̣хама̄на̄ сӣма̄ надиаджджхоттхара̄ на̄ма хотӣти а̄ха ‘‘надим̣аджджхоттхарама̄на’’нти. антонадийан̃хи сӣма̄ на отарати. надилаккхан̣е пана асати отарати, са̄ ча тада̄ надипа̄расӣма̄ на хотӣти а̄ха ‘‘надийа̄ лаккхан̣ам̣ надинимитте вуттанайамева̄’’ти. асса̄ти бхавеййа. авассам̣ лаббханеййа̄ пана дхувана̄ва̄ва хотӣти самбандхо. ‘‘на на̄ва̄йа̄’’ти имина̄ на̄вам̣ вина̄пи сӣма̄ баддха̄ субаддха̄ ева хоти, а̄паттипариха̄раттха̄ на̄ва̄ти дассети.

руккхасан̇гха̄т̣амайоти анекаруккхе екато гхат̣етва̄ катасету. руккхам̣ чхиндитва̄ катоти па̄т̣хасесо. ‘‘саббанимитта̄нам̣ анто т̣хите бхиккхӯ хаттхапа̄сагате катва̄’’ти идам̣ убхиннам̣ тӣра̄нам̣ екага̄макхеттабха̄вам̣ сандха̄йа вуттам̣. паббатасан̣т̣ха̄на̄ти екато уггатадӣпасикхаратта̄ вуттам̣.

сӣма̄нуджа̄нанакатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

упосатха̄га̄ра̄дикатха̄ван̣н̣ана̄

141. самӯханитва̄ти вина̄сетва̄, уддхаритва̄ти аттхо. идан̃ча а̄паттипариха̄раттхам̣ вуттам̣.

142. йа̄ни ка̄ничӣти идха нимитта̄нам̣ сӣма̄йа па̄л̣ийам̣ сарӯпато авуттатта̄ вуттам̣.

упосатха̄га̄ра̄дикатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

авиппава̄сасӣма̄нуджа̄нанакатха̄ван̣н̣ана̄

143. ат̣т̣ха̄раса̄ти андхакавиндавиха̄рампи упа̄да̄йа вуччати. несам̣ сӣма̄ти тесу маха̄виха̄ресу. ‘‘мана’’нти имасса виваран̣ам̣ ӣсаканти, ӣсакам̣ вул̣хоти аттхо. имамеваттхам̣ дассетум̣ ‘‘аппаттавул̣хабха̄во ахосӣ’’ти вуттам̣. аманасикаронтоти иддхийа̄ анатиккамасса ка̄ран̣ам̣ вуттам̣.

144. соти бхиккхунисан̇гхо. двепӣти две сама̄насам̣ва̄саавиппава̄са̄йо. авиппава̄сасӣма̄ти маха̄сӣмам̣ сандха̄йа вадати. таттхева йебхуййена авиппава̄са̄ти.

‘‘авиппава̄сам̣ аджа̄нанта̄пӣ’’ти идам̣ маха̄сӣма̄йа виджджама̄на̄виджджама̄наттам̣, тасса̄ ба̄хирапариччхедан̃ча аджа̄нанта̄нам̣ васена вуттам̣. евам̣ аджа̄нантехипи антосӣма̄йа т̣хатва̄ каммава̄ча̄йа ката̄йа са̄ сӣма̄ самӯхата̄ва хотӣти а̄ха ‘‘самӯханитун̃чева бандхитун̃ча саккхиссантӣ’’ти. нира̄сан̇кат̣т̣ха̄нети кхан̣д̣асӣма̄рахитат̣т̣ха̄не. идан̃ча маха̄сӣма̄йа виджджама̄на̄йапи каммакаран̣асукхаттхам̣ кхан̣д̣асӣма̄ иччхита̄ти там̣ четийан̇ган̣а̄дибахусаннипа̄тат̣т̣ха̄не на бандхатӣти вуттам̣. таттха̄пи са̄ баддха̄ субаддха̄ ева маха̄сӣма̄ вийа. ‘‘пат̣ибандхитум̣ пана на саккхиссантева̄’’ти идам̣ кхан̣д̣асӣма̄йа асамӯхататта̄, тасса̄ авиджджама̄наттасса аджа̄нанато ча маха̄сӣма̄бандханам̣ сандха̄йа вуттам̣. кхан̣д̣асӣмам̣ пана нира̄сан̇кат̣т̣ха̄не бандхитум̣ саккхиссантева. сӣма̄самбхедам̣ катва̄ти кхан̣д̣асӣма̄йа виджджама̄напаккхе сӣма̄йа сӣмам̣ аджджхоттхаран̣асамбхедам̣ катва̄ авиджджама̄напаккхепи самбхедасан̇ка̄йа аниваттанена самбхедасан̇кам̣ катва̄. авиха̄рам̣ кареййунти сан̇гхакамма̄на̄рахам̣ кареййум̣. пуббе хи четийан̇ган̣а̄динира̄сан̇кат̣т̣ха̄не каммам̣ ка̄тум̣ сакка̄, ида̄ни тампи вина̄ситанти адхиппа̄йо. на самӯханитабба̄ти кхан̣д̣асӣмам̣ аджа̄нантехи на самӯханитабба̄. убхопи на джа̄нантӣти убхиннам̣ падесанийамам̣ ва̄ та̄сам̣ двиннампи ва̄ ан̃н̃атара̄йа ва̄ виджджама̄натам̣ ва̄ авиджджама̄натам̣ ва̄ на джа̄нанти, саббаттха сан̇ка̄ ева хоти. ‘‘нева самӯханитум̣, на бандхитум̣ саккхиссантӣ’’ти идам̣ нира̄сан̇кат̣т̣ха̄не т̣хатва̄ самӯханитум̣ сакконтопи маха̄сӣмам̣ пат̣ибандхитум̣ на сакконтӣти имаматтхам̣ сандха̄йа вуттам̣. ‘‘на ча сакка̄…пе… каммава̄чам̣ ка̄ту’’нти идам̣ сӣма̄бандханакаммава̄чам̣ сандха̄йа вуттам̣. тасма̄ти йасма̄ бандхитум̣ на сакка̄, тасма̄ на самӯханитабба̄ти аттхо.

кечи пана ‘‘ӣдисесу виха̄ресу чхапан̃чаматте бхиккхӯ гахетва̄ виха̄ракот̣ито пат̣т̣ха̄йа виха̄рапариккхепасса анто ча бахи ча саманта̄ лед̣д̣упа̄те саббаттха ман̃чаппама̄н̣е ока̄се нирантарам̣ т̣хатва̄ пат̣хамам̣ авиппава̄сасӣмам̣, тато сама̄насам̣ва̄сакасӣман̃ча самӯхананавасена сӣма̄йа самуггха̄те кате тасмим̣ виха̄ре кхан̣д̣асӣма̄йа, маха̄сӣма̄йапи ва̄ виджджама̄натте сати авассам̣ екасмим̣ ман̃чат̣т̣ха̄не та̄сам̣ маджджхагата̄ те бхиккхӯ та̄ самӯханеййум̣, тато га̄масӣма̄ ева авасиссеййа. на хеттха сӣма̄йа, таппариччхедасса ва̄ джа̄нанам̣ ан̇гам̣. сӣма̄йа пана антот̣ха̄нам̣, ‘‘самӯханисса̄ма̄’’ти каммава̄ча̄йа каран̣ан̃четтха ан̇гам̣. ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘кхан̣д̣асӣмам̣ пана джа̄нанта̄ авиппава̄сам̣ аджа̄нанта̄пи самӯханитун̃чева бандхитун̃ча саккхиссантӣ’ти евам̣ маха̄сӣма̄йа париччхедасса аджа̄нанепи самӯханасса вуттатта̄. га̄масӣма̄йа ева ча авасит̣т̣ха̄йа таттха йатха̄ручи дувидхампи сӣмам̣ бандхитун̃чева упасампада̄дикаммам̣ ка̄тун̃ча ват̣т̣атӣ’’ти ваданти, там̣ йуттам̣ вийа диссати. вӣмам̣ситва̄ гахетаббам̣.

авиппава̄сасӣма̄нуджа̄нанакатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

га̄масӣма̄дикатха̄ван̣н̣ана̄

147. па̄л̣ийам̣ ‘‘асаммата̄йа, бхиккхаве, сӣма̄йа̄’’тиа̄дина̄ га̄масӣма̄ ева баддхасӣма̄йа кхеттам̣, аран̃н̃анадиа̄дайо вийа саттаббхантараудакуккхепа̄дӣнам̣. са̄ ча га̄масӣма̄ баддхасӣма̄вирахитат̣т̣ха̄не сайамева сама̄насам̣ва̄са̄ хотӣти дассети. йа̄ тасса ва̄ га̄масса га̄масӣма̄ти еттха га̄масӣма̄париччхедасса анто ча бахи ча кхеттаваттхуаран̃н̃апаббата̄дикам̣ саббам̣ га̄макхеттам̣ сандха̄йа ‘‘га̄масса̄’’ти вуттам̣, на антарагхарамева. тасма̄ тасса сакаласса га̄макхеттасса самбандханӣйа̄ га̄масӣма̄ти еваматтхо ведитаббо. йо хи со антарагхаракхетта̄дӣсу анекесу бхӯмибха̄гесу ‘‘га̄мо’’ти екаттена локаджанехи пан̃н̃атто га̄мавоха̄ро, сова идха ‘‘га̄масӣма̄’’типи вуччатӣти адхиппа̄йо, га̄мо ева хи га̄масӣма̄. имина̄ва найена упари аран̃н̃ам̣ надӣ самуддо джа̄тассароти евам̣ тесу бхӯмиппадесесу екаттена локаджанапан̃н̃атта̄намева аран̃н̃а̄дӣнам̣ аран̃н̃асӣма̄дибха̄во ведитаббо. локе пана га̄масӣма̄дивоха̄ро га̄ма̄дӣнам̣ марийа̄да̄йамева ваттум̣ ват̣т̣ати, на га̄макхетта̄дӣсу саббаттха. са̄сане пана те га̄ма̄дайо итараниваттиаттхена сайамева аттано марийа̄да̄ти катва̄ га̄мо ева га̄масӣма̄, аран̃н̃амева аран̃н̃асӣма̄…пе… самуддо ева самуддасӣма̄ти сӣма̄воха̄рена вутта̄ти ведитабба̄.

‘‘нигамасса ва̄’’ти идам̣ га̄масӣмаппабхедам̣ саббам̣ упалаккхан̣авасена дассетум̣ вуттам̣. тена̄ха ‘‘нагарампи гахитамева̄’’ти. ‘‘балим̣ лабхантӣ’’ти идам̣ йебхуййавасена вуттам̣, ‘‘айам̣ га̄мо еттако карӣсабха̄го’’тиа̄дина̄ пана ра̄джапан̣н̣есу а̄ропитесу бхӯмибха̄гесу йасмим̣ йасмим̣ тал̣а̄кама̄тика̄суса̄напаббата̄дике падесе балим̣ на ган̣ханти, сопи га̄масӣма̄ ева. ра̄джа̄дӣхи париччхиннабхӯмибха̄го хи саббова т̣хапетва̄ надилон̣иджа̄тассаре га̄масӣма̄ти ведитаббо. тена̄ха ‘‘париччхиндитва̄ ра̄джа̄ кассачи детӣ’’ти. саче пана таттха ра̄джа̄ кан̃чи падесам̣ га̄мантарена йоджети, со павит̣т̣хага̄масӣматам̣ ева бхаджати, надиджа̄тассаресу вина̄сетва̄ тал̣а̄ка̄дибха̄вам̣ ва̄ пӯретва̄ кхетта̄дибха̄вам̣ ва̄ па̄питесупи есева найо.

йе пана га̄ма̄ ра̄джачора̄дибхайапӣл̣итехи мануссехи чхад̣д̣ита̄ чирампи нимманусса̄ тит̣т̣ханти, саманта̄ пана га̄ма̄ санти, тепи па̄т̣еккам̣ га̄масӣма̄ва. тесу хи ра̄джа̄но самантага̄мава̄сӣхи каса̄петва̄ ва̄ йехи кехичи каситат̣т̣ха̄нам̣ ликхитва̄ ва̄ балим̣ ган̣ханти, ан̃н̃ена ва̄ га̄мена екӣбха̄вам̣ ва̄ упаненти. йе пана га̄ма̄ ра̄джӯхипи париччатта̄ га̄макхетта̄нантарика̄ маха̄ран̃н̃ена екӣбхӯта̄, те ага̄мака̄ран̃н̃асӣматам̣ па̄пун̣анти, пурима̄ га̄масӣма̄ винассати. ра̄джа̄но пана екасмим̣ аран̃н̃а̄диппадесе махантам̣ га̄мам̣ катва̄ анекасахасса̄ни кула̄ни ва̄са̄петва̄ таттха ва̄сӣнам̣ бхогага̄ма̄ти саманта̄ бхӯтага̄ме париччхиндитва̄ денти. пура̄н̣ана̄мам̣, пана париччхедан̃ча на вина̄сенти, тепи паччекам̣ га̄масӣма̄ ева. етта̄вата̄ пуримага̄масӣматтам̣ на виджаханти. са̄ ча итара̄ ча̄тиа̄ди ‘‘сама̄насам̣ва̄са̄ екӯпосатха̄’’ти па̄л̣ипадасса адхиппа̄йавиваран̣ам̣. таттха хи са̄ ча ра̄джиччха̄васена париваттитва̄ самуппанна̄ абхинава̄, итара̄ ча апариватта̄ пакатига̄масӣма̄, йатха̄ баддхасӣма̄йа саббам̣ сан̇гхакаммам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати, евамета̄пи саббакамма̄рахата̄садисена баддхасӣма̄садиса̄, са̄ сама̄насам̣ва̄са̄ екӯпосатха̄ти адхиппа̄йо. са̄ман̃н̃ато ‘‘баддхасӣма̄садиса̄’’ти вутте тичӣвара̄виппава̄сасӣмам̣ баддхасӣмам̣ ева ман̃н̃антӣти там̣садисата̄ниваттанамукхена упари саттаббхантарасӣма̄йа там̣садисата̄пи аттхӣти дассананайасса идхева пасан̇гам̣ дассетум̣ ‘‘кевала’’нтиа̄ди вуттам̣.

вин̃джха̄т̣ависадисе аран̃н̃ети йаттха ‘‘асукага̄масса идам̣ кхетта’’нти га̄мавоха̄ро наттхи, йаттха ча на касанти на вапанти, та̄дисе аран̃н̃е. маччхабандха̄нам̣ агаманапатха̄ нимманусса̄ва̄са̄ самуддантарадӣпака̄пи еттхева сан̇гайханти. йам̣ йан̃хи ага̄макхеттабхӯтам̣ надисамуддаджа̄тассаравирахитам̣ падесам̣, там̣ саббам̣ аран̃н̃асӣма̄ти ведитаббам̣. са̄ ча саттаббхантарасӣмам̣ вина̄ва сайамева сама̄насам̣ва̄са̄ баддхасӣма̄садиса̄. надиа̄дисӣма̄су вийа саббаметтха сан̇гхакаммам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати. надисамуддаджа̄тассара̄нам̣ та̄ва ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘аттано сабха̄венева баддхасӣма̄садиса̄’’тиа̄дина̄ вуттатта̄ сӣмата̄ сиддха̄. аран̃н̃асса пана сӣмата̄ катханти? саттаббхантарасӣма̄нуджа̄нанасутта̄диса̄маттхийато. йатха̄ хи га̄масӣма̄йа ваггакаммапариха̄раттхам̣ бахӯ баддхасӣма̄йо анун̃н̃а̄та̄, та̄сан̃ча двиннамантара̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ асамбхедаттхам̣ сӣмантарика̄ анун̃н̃а̄та̄, евамидха̄ран̃н̃епи саттаббхантарасӣма̄. та̄сан̃ча двиннам̣ антара̄ сӣмантарика̄йа па̄л̣иат̣т̣хакатха̄супи видха̄наса̄маттхийато аран̃н̃ассапи сабха̄венева надиа̄дӣнам̣ вийа сӣма̄бха̄во таттха ваггакаммапариха̄раттхамева саттаббхантарасӣма̄йа анун̃н̃а̄татта̄ва сиддхоти ведитаббо. таттха сӣма̄йамева хи т̣хита̄ сӣмат̣т̣ха̄нам̣ ваггакаммам̣ каронти, на асӣма̄йам̣ а̄ка̄се т̣хита̄ вийа а̄ка̄сат̣т̣ха̄нам̣. евамева хи са̄маттхийам̣ гахетва̄ ‘‘сабба̄, бхиккхаве, надӣ асӣма̄’’тиа̄дина̄ пат̣иккхиттабаддхасӣма̄нампи надисамуддаджа̄тассара̄нам̣ аттано сабха̄венева сӣма̄бха̄во ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттоти гахетаббо.

атхасса т̣хитока̄сатоти асса бхиккхусса т̣хитока̄сато. сачепи хи бхиккхусахассам̣ тит̣т̣хати, тасса т̣хитока̄сасса ба̄хирантато пат̣т̣ха̄йа бхиккхӯнам̣ ваггакаммапариха̄раттхам̣ сӣма̄пеккха̄йа уппанна̄йа та̄йа саха сайамева сан̃джа̄та̄ саттаббхантарасӣма̄ сама̄насам̣ва̄са̄ти адхиппа̄йо. йаттха пана кхуддаке аран̃н̃е махантехи бхиккхӯхи парипун̣н̣ата̄йа ваггакаммасан̇ка̄бха̄вена саттаббхантарасӣма̄пеккха̄ наттхи, таттха саттаббхантарасӣма̄ на уппаджджати, кевала̄ран̃н̃асӣма̄йамева, таттха сан̇гхена каммам̣ ка̄таббам̣. надиа̄дӣсупи есева найо. ваккхати хи ‘‘саче надӣ на̄тидӣгха̄ хоти, пабхавато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва мукхадва̄ра̄ саббаттха сан̇гхо нисӣдати, удакуккхепасӣма̄каммам̣ наттхӣ’’тиа̄ди (маха̄ва. ат̣т̣ха. 147). имина̄ ева ча вачанена ваггакаммапариха̄раттхам̣ сӣма̄пеккха̄йа сати ева удакуккхепасаттаббхантарасӣма̄ уппаджджанти, на̄сатӣти дат̣т̣хаббам̣.

кечи пана ‘‘саманта̄ аббхантарам̣ минитва̄ париччхедакаран̣енева сӣма̄ сан̃джа̄йати, на сайамева̄’’ти ваданти, там̣ на гахетаббам̣. йади хи аббхантарапариччхедакаран̣аппака̄рена сӣма̄ уппаджджеййа, абаддхасӣма̄ ча на сийа̄ бхиккхӯнам̣ кирийа̄пака̄расиддхито. апича вад̣д̣хакӣхаттха̄нам̣, пакатихаттха̄нан̃ча локе анекавидхатта̄, винайе ӣдисам̣ хаттхаппама̄н̣анти авуттатта̄ ча йена кеначи мините ча бхагавата̄ анун̃н̃а̄тена ну кхо хаттхена минитам̣, на ну кхоти сӣма̄йа випаттисан̇ка̄ бхавеййа. минантехи ча ан̣уматтампи ӯнамадхикам̣ акатва̄ минитум̣ асаккун̣еййата̄йа випатти ева сийа̄. парисавасена ча̄йам̣ вад̣д̣хама̄на̄ тесам̣ минанена вад̣д̣хати ва̄ ха̄йати ва̄. сан̇гхе ча каммам̣ катва̄ гате айам̣ бхиккхӯнам̣ пайогена самуппаннасӣма̄ тесам̣ пайогена вигаччхати на вигаччхати ча. катхам̣ баддхасӣма̄ вийа йа̄ва са̄санантарадха̄на̄ на тит̣т̣хеййа, т̣хитийа̄ ча пура̄н̣авиха̄ресу вийа сакалепи аран̃н̃е катхам̣ сӣма̄самбхедасан̇ка̄ на бхавеййа. тасма̄ сӣма̄пеккха̄йа ева самуппаджджати, таббигамена вигаччхатӣти гахетаббам̣. йатха̄ четтха, евам̣ удакуккхепасӣма̄йампи надиа̄дӣсупи.

таттха̄пи хи маджджхимапурисо на н̃а̄йати. татха̄ саббатха̄мена кхипанам̣ убхайаттха̄пи ча йассам̣ диса̄йам̣ саттаббхантарасса, удакуккхепасса ва̄ ока̄со на пахоти, таттха катхам̣ минанам̣, кхипанам̣ ва̄ бхавеййа? га̄макхетта̄дӣсу пависанато акхетте сӣма̄ павит̣т̣ха̄ на̄ма̄ти сӣма̄ випаджджеййа. апеккха̄йа сӣмуппаттийам̣ пана йато пахоти, таттха саттаббхантараудакуккхепасӣма̄ сайамева парипун̣н̣а̄ джа̄йанти. йато пана на пахоти, таттха аттано кхеттаппама̄н̣енева джа̄йанти, на бахи. йам̣ панеттха аббхантараминанапама̄н̣асса, ва̄лука̄дикхипанакаммасса ча дассанам̣, там̣ сан̃джа̄тасӣма̄нам̣ т̣хитат̣т̣ха̄насса париччхеданаттхам̣ катам̣ га̄мӯпача̄рагхарӯпача̄раджа̄нанаттхам̣ лед̣д̣усуппа̄дикхипанавидха̄надассанам̣ вийа. тенева ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘сӣмам̣ ва̄ самманнати удакуккхепам̣ ва̄ париччхиндатӣ’’ти вуттам̣ (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. ӯнавӣсативассасиккха̄падаван̣н̣ана̄). евам̣ катепи тасса париччхедасса йа̄тха̄вато н̃а̄тум̣ асаккун̣еййаттена путхулато н̃атва̄ анто тит̣т̣хантехи нира̄сан̇кат̣т̣ха̄не т̣ха̄таббам̣, ан̃н̃ам̣ бахи каронтехи атидӯре нира̄сан̇кат̣т̣ха̄не песетаббам̣.

апаре пана ‘‘сӣма̄пеккха̄йа киччам̣ наттхи, маггагамананаха̄на̄диаттхехи екабхиккхусмимпи аран̃н̃е ва̄ надиа̄дӣсу ва̄ павит̣т̣хе там̣ париккхипитва̄ саттаббхантараудакуккхепасӣма̄ сайамева пабха̄ вийа падӣпасса самуппаджджати, га̄макхетта̄дӣсу тасмим̣ отин̣н̣аматте вигаччхати. тенева четтха двиннам̣ сан̇гха̄нам̣ висум̣ каммам̣ каронта̄нам̣ сӣма̄двайасса антара̄ сӣмантарика̄ ан̃н̃ам̣ саттаббхантарам̣, удакуккхепан̃ча т̣хапетум̣ анун̃н̃а̄там̣, сӣма̄парийанте хи кеначи каммена песитасса бхиккхуно саманта̄ сан̃джа̄тасӣма̄ итаресам̣ сӣма̄йа пхуситва̄ сӣма̄самбхедам̣ кареййа, со ма̄ хотӯти, итаратха̄ хаттхачатуран̇гуламатта̄йапеттха сӣмантарика̄йа ануджа̄нитаббато. апича сӣмантарика̄йа т̣хитасса̄пи убхайаттха каммакопавачанатопи четам̣ сиджджхати. тампи париккхипитва̄ сайамева сан̃джа̄та̄йа сӣма̄йа убхиннампи сӣма̄нам̣, ека̄йа ева ва̄ сан̇карато. итаратха̄ тасса каммакопавачанам̣ на йуджджеййа. вуттан̃хи ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йам̣ ‘париччхедаббхантаре хаттхапа̄сам̣ виджахитва̄ т̣хитопи париччхедато бахи ан̃н̃ам̣ таттакам̣йева париччхедам̣ анатиккамитва̄ т̣хитопи каммам̣ копетӣ’ти (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. нида̄наван̣н̣ана̄). кин̃ча ага̄мака̄ран̃н̃е т̣хитасса каммакаран̣иччха̄вирахитасса̄пи бхиккхуно саттаббхантарапариччхинне аджджхока̄се чӣваравиппава̄со бхагавата̄ анун̃н̃а̄то, со ча париччхедо сӣма̄. евам̣ апеккхам̣ вина̄ самуппанна̄. теневеттха ‘айам̣ сӣма̄ тичӣваравиппава̄сапариха̄рампи лабхатӣ’ти (маха̄ва. ат̣т̣ха. 147) вуттам̣. тасма̄ каммакаран̣иччхам̣ вина̄пи вуттанайена самуппатти гахетабба̄’’ти ваданти, там̣ на йуттам̣ падӣпасса пабха̄ вийа саббапуггала̄нампи паччекам̣ сӣма̄самбхавена сан̇гхе, ган̣е ва̄ каммам̣ каронте татрат̣т̣ха̄нам̣ бхиккхӯнам̣ саманта̄ паччекам̣ самуппанна̄нам̣ анекасӣма̄нам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сан̇карадосаппасан̇гато. парисавасена часса̄ вад̣д̣хи, ха̄ни ча самбхавати. паччха̄ а̄гата̄нам̣ абхинавасӣмантаруппатти ева, гата̄нам̣ саманта̄ т̣хитасӣма̄пи вина̄со ча бхавеййа.

па̄л̣ийам̣ пана ‘‘саманта̄ саттаббхантара̄, айам̣ таттха сама̄насам̣ва̄са̄’’тиа̄дина̄ (маха̄ва. 147) ека̄ ева саттаббхантара̄, удакуккхепа̄ ча анун̃н̃а̄та̄, на чеса̄ сӣма̄ сабха̄вена, ка̄ран̣аса̄маттхийена ва̄ пабха̄ вийа падӣпасса уппаджджати. кинту бхагавато ануджа̄наненева, бхагава̄ ча има̄йо ануджа̄нанто бхиккхӯнам̣ ваггакаммапариха̄рена каммакаран̣асукхаттхамева анун̃н̃а̄сӣти катхам̣ наха̄на̄дикиччена павит̣т̣ха̄нампи саманта̄ та̄сам̣ сӣма̄нам̣ самуппатти пайоджана̄бха̄ва̄? пайоджане ча екам̣ ева пайоджананти катхам̣ паччекам̣ бхиккхуган̣ана̄йа анекасӣма̄самуппатти? ‘‘екасӣма̄йам̣ хаттхапа̄сам̣ авиджахитва̄ т̣хита̄’’ти (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. нида̄наван̣н̣ана̄) вуттам̣. йам̣ пана двиннам̣ сӣма̄нам̣ антара̄ таттакапариччхеденева сӣмантарикат̣т̣хапанавачанам̣, таттха т̣хита̄нам̣ каммакопавачанан̃ча, тампи има̄сам̣ сӣма̄нам̣ париччхедасса дуббодхата̄йа сӣма̄йа самбхедасан̇кам̣, каммакопасан̇кан̃ча дӯрато парихаритум̣ вуттам̣.

йо ча чӣвара̄виппава̄саттхам̣ бхагавата̄ аббхока̄се дассито саттаббхантарапариччхедо, со сӣма̄ ева на хоти, кхеттатал̣а̄ка̄дипариччхедо вийа айаметтха еко париччхедова. таттха ча бахӯсу бхиккхӯсу екато т̣хитесу тесам̣ висум̣ висум̣ аттано т̣хитат̣т̣ха̄нато пат̣т̣ха̄йа саманта̄ саттаббхантарапариччхедаббхантаре ева чӣварам̣ т̣хапетаббам̣. на парисапарийантато пат̣т̣ха̄йа. парисапарийантато пат̣т̣ха̄йа хи аббхантаре гайхама̄не аббхантарапарийоса̄не т̣хапитачӣварам̣ маджджхе т̣хитасса аббхантарато бахи хотӣти там̣ арун̣уггамане ниссаггийам̣ сийа̄. сӣма̄ пана парисапарийантатова гахетабба̄. чӣваравиппава̄сапариха̄ропеттха аббхока̄сапариччхедасса виджджама̄натта̄ вутто, на пана йа̄ва сӣма̄париччхедам̣ лаббхама̄натта̄ маха̄сӣма̄йа авиппава̄сасӣма̄воха̄ро вийа. маха̄сӣма̄йампи хи га̄мага̄мӯпача̄ресу чӣварам̣ ниссаггийам̣ хоти. идха̄пи маджджхе т̣хитасса сӣма̄парийанте ниссаггийам̣ хоти. тасма̄ йатха̄вуттасӣма̄пеккхавасеневета̄сам̣ саттаббхантараудакуккхепасӣма̄нам̣ уппатти, таббигамена вина̄со ча гахетабба̄ти амха̄кам̣ кханти. вӣмам̣ситва̄ гахетаббам̣. ан̃н̃о ва̄ пака̄ро ито йуттатаро гавеситаббо.

идха пана ‘‘аран̃н̃е саманта̄ саттаббхантара̄’’ти евам̣ па̄л̣ийам̣ вин̃джха̄т̣ависадисе аран̃н̃е саманта̄ саттаббхантара̄ти ат̣т̣хакатха̄йан̃ча руккха̄динирантарепи аран̃н̃е саттаббхантарасӣма̄йа вихитатта̄ аттано ниссайабхӯта̄йа аран̃н̃асӣма̄йа саха етасса̄ руккха̄дисамбандхе доса̄бха̄во пагева ага̄маке руккхети нисситепи падесе чӣваравиппава̄сасса руккхапариха̄рам̣ вина̄ва аббхока̄сапариха̄рова ануматоти сиддхоти ведитаббо.

упача̄раттха̄йа̄ти сӣмантарикаттха̄йа саттаббхантарато адхикам̣ ват̣т̣ати. ӯнакам̣ пана на ват̣т̣ати ева саттаббхантарапариччхедасса дуббиджа̄натта̄. тасма̄ сан̇гхам̣ вина̄ екена̄пи бхиккхуна̄ бахи тит̣т̣хантена ан̃н̃ам̣ саттаббхантарам̣ атиккамитва̄ атидӯре ева т̣ха̄таббам̣, итаратха̄ каммакопасан̇като. удакуккхепепи есева найо. тенева ваккхати ‘‘ӯнакам̣ пана на ват̣т̣атӣ’’ти (маха̄ва. ат̣т̣ха. 147). идан̃четтха сӣмантарикавидха̄нам̣ двиннам̣ баддхасӣма̄нам̣ сӣмантарика̄нуджа̄нанасутта̄нуломато сиддханти дат̣т̣хаббам̣. кин̃ча̄пи хи бхагавата̄ нида̄навасена екага̄масӣма̄ниссита̄нам̣, екасабха̄га̄нан̃ча двиннам̣ баддхасӣма̄намева ан̃н̃аман̃н̃ам̣ самбхедаджджхоттхаран̣адосапариха̄ра̄йа сӣмантарика̄ анун̃н̃а̄та̄, татха̄пи тадануломато екааран̃н̃асӣма̄надиа̄дисӣман̃ча ниссита̄нам̣ екасабха̄га̄нам̣ двиннам̣ саттаббхантарасӣма̄нампи удакуккхепасӣма̄нампи ан̃н̃аман̃н̃ам̣ самбхедаджджхоттхаран̣ам̣, сӣмантарикам̣ вина̄ абйавадха̄нена т̣ха̄нан̃ча бхагавата̄ анабхиматамева̄ти н̃атва̄ ат̣т̣хакатха̄чарийа̄ идха̄пи сӣмантарикавидха̄намакам̣су. висабха̄гасӣма̄нампи хи екасӣма̄нисситаттам̣, екасабха̄гаттан̃ча̄ти двӣхан̇гехи саманна̄гате сати екам̣ сӣмантарикам̣ вина̄ т̣ха̄нам̣ самбхеда̄йа хоти, на̄сатӣти дат̣т̣хаббам̣. сӣмантарикавидха̄наса̄маттхийенева чета̄сам̣ руккха̄дисамбандхопи баддхасӣма̄нам̣ вийа ан̃н̃аман̃н̃ам̣ на ват̣т̣атӣти айампи найато дассито ева̄ти гахетаббам̣.

‘‘сабха̄венева̄’’ти имина̄ га̄масӣма̄ вийа абаддхасӣма̄ти дассети. саббаметтха сан̇гхакаммам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣти сама̄насам̣ва̄са̄ екӯпосатха̄ти дассети. йена кеначӣти антамасо сӯкара̄дина̄ саттена. махогхена пана уннатат̣т̣ха̄нато ниннат̣т̣ха̄не патантена кхато кхуддако ва̄ маханто ва̄ лаккхан̣айутто джа̄тассарова. еттха̄пи кхуддаке удакуккхепакиччам̣ наттхи, самудде пана саббатха̄ удакуккхепасӣма̄йамева каммам̣ ка̄таббам̣ содхетум̣ дуккаратта̄.

пуна таттха̄ти локавоха̄расиддха̄су ета̄су надиа̄дӣсу тӣсу абаддхасӣма̄су пуна ваггакаммапариха̄раттхам̣ са̄санавоха̄расиддха̄йа абаддхасӣма̄йа париччхедам̣ дассентоти адхиппа̄йо. па̄л̣ийам̣ йам̣ маджджхимасса пурисасса̄тиа̄дӣсу удакам̣ уккхипитва̄ кхипӣйати еттха̄ти удакуккхепо, удакасса патанока̄со, тасма̄ удакуккхепа̄. айан̃хеттха падасамбандхавасена аттхо – парисапарийантато пат̣т̣ха̄йа саманта̄ йа̄ва маджджхимасса пурисасса удакуккхепо удакапатанат̣т̣ха̄нам̣, та̄ва йам̣ там̣ париччхиннат̣т̣ха̄нам̣, айам̣ таттха надиа̄дӣсу апара̄ сама̄насам̣ва̄са̄ удакуккхепасӣма̄ти.

тасса антоти тасса удакуккхепапариччхиннасса т̣ха̄насса анто. на кевалан̃ча тассева анто, тато бахипи, екасса удакуккхепасса анто т̣ха̄тум̣ на ват̣т̣атӣти вачанам̣ удакуккхепапариччхедасса дуббиджа̄нато каммакопасан̇ка̄ хотӣти. тенева ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘париччхедаббхантаре хаттхапа̄сам̣ виджахитва̄ т̣хитопи париччхедато бахи ан̃н̃ам̣ таттакам̣йева париччхедам̣ анатиккамитва̄ т̣хитопи каммам̣ копети идам̣ саббаат̣т̣хакатха̄су саннит̣т̣ха̄на’’нти (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. нида̄наван̣н̣ана̄) вуттам̣. йам̣ панеттха са̄раттхадӣпанийам̣ ‘‘тасса анто хаттхапа̄сам̣ виджахитва̄ т̣хито каммам̣ копетӣти имина̄ бахипариччхедато йаттха каттхачи т̣хито каммам̣ на копетӣ’’ти (са̄раттха. т̣ӣ. маха̄вагга 3.147) ватва̄ ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄вачанампи пат̣иккхипитва̄ ‘‘нева па̄л̣ийам̣ на ат̣т̣хакатха̄йам̣ упалаббхатӣ’’тиа̄ди баху папан̃читам̣, там̣ на сундарам̣ идха ат̣т̣хакатха̄вачанена ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄вачанасса найато сам̣санданато сан̇гхат̣анато. татха̄ хи двиннам̣ удакуккхепапариччхеда̄намантара̄ видаттхичатуран̇гуламаттампи сӣмантарикам̣ ат̣т̣хапетва̄ ‘‘ан̃н̃о удакуккхепо сӣмантарика̄йа т̣хапетаббо, тато адхикам̣ ват̣т̣ати ева, ӯнакам̣ пана на ват̣т̣атӣ’’ти евам̣ идхева вуттена имина̄ ат̣т̣хакатха̄вачанена сӣмантарикопача̄рена удакуккхепато ӯнаке т̣хапите сӣма̄йа сӣма̄самбхедато каммакопопи вутто ева. йадаггена ча евам̣ вутто, тадаггена таттха екабхиккхуно павесепи сати тасса сӣмат̣т̣хабха̄вато каммакопо вутто ева хоти. ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘ӯнакам̣ пана на ват̣т̣атӣ’’ти катханан̃четам̣ удакуккхепапариччхедасса дуббиджа̄нантенапи сӣма̄самбхедасан̇каа̄париха̄раттхам̣ вуттам̣. саттаббхантарасӣма̄намантара̄ таттакапариччхеденева сӣмантарикавидха̄навачанатопи ета̄сам̣ дуббиджа̄напариччхедата̄, таттха ча т̣хита̄нам̣ каммакопасан̇ка̄ сиджджхати. каммакопасан̇кат̣т̣ха̄нампи а̄чарийа̄ дӯрато париха̄раттхам̣ каммакопат̣т̣ха̄нанти ватва̄ва т̣хапесунти гахетаббам̣.

танти сӣмам̣. ‘‘сӣгхамева атикка̄метӣ’’ти имина̄ там̣ анатиккамитва̄ анто ева париваттама̄на̄йа ка̄тум̣ ват̣т̣атӣти дассети. етадаттхамева хи ва̄лука̄дӣхи сӣма̄париччхинданам̣, итаратха̄ бахи париватта̄ ну кхо, но ва̄ти каммакопасан̇ка̄ бхавеййа̄ти. ан̃н̃исса̄ анусса̄вана̄ти кевала̄йа надисӣма̄йа анусса̄вана̄. антонадийам̣ джа̄таруккхе ва̄ти удакуккхепапариччхедасса бахи т̣хите руккхепи ва̄. бахинадитӣрамева хи висабха̄гасӣматта̄ абандхитаббат̣т̣ха̄нам̣, на антонадӣ ниссайаттена сабха̄гатта̄. тенева ‘‘бахинадитӣре виха̄расӣма̄йа ва̄’’тиа̄дина̄ тӣрамева абандхитаббат̣т̣ха̄наттена дасситам̣, на пана надӣ. ‘‘руккхепи т̣хитехӣ’’ти идам̣ антоудакуккхепат̣т̣хам̣ сандха̄йа вуттам̣. на хи бахиудакуккхепе бхиккхӯнам̣ т̣ха̄тум̣ ват̣т̣ати.

руккхасса̄ти тассева антоудакуккхепат̣т̣хасса руккхасса. сӣмам̣ ва̄ содхетва̄ти йатха̄вуттам̣ виха̄ре баддхасӣмам̣, га̄масӣман̃ча таттха т̣хитабхиккхӯнам̣ хаттхапа̄са̄найанабахисӣма̄каран̣авасенева содхетва̄. йатха̄ ча удакуккхепасӣма̄йам̣ каммам̣ каронтехи, евам̣ баддхасӣма̄йам̣, га̄масӣма̄йам̣ ва̄ каммам̣ каронтехипи удакуккхепасӣмат̣т̣хе содхетва̄ва ка̄таббам̣. етенева саттаббхантарааран̃н̃асӣма̄хипи удакуккхепасӣма̄йа, има̄йа ча саддхим̣ та̄сам̣ руккха̄дисамбандхадосопи найато дасситова хоти. имина̄ва найена саттаббхантарасӣма̄йа баддхасӣма̄га̄масӣма̄хипи саддхим̣, ета̄сан̃ча саттаббхантарасӣма̄йа саддхим̣ самбандхадосо н̃а̄таббо. ат̣т̣хакатха̄йам̣ панетам̣ саббам̣ вуттанайато сакка̄ н̃а̄тунти ан̃н̃аман̃н̃асама̄санна̄намеветтха дасситам̣.

татридам̣ сутта̄нуломато найаггахан̣амукхам̣ – йатха̄ хи баддхасӣма̄йам̣ саммата̄ випаттисӣма̄ хотӣти та̄сам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ руккха̄дисамбандхо на ват̣т̣ати, евам̣ надиа̄дӣсу саммата̄пи баддхасӣма̄ випаттисӣма̄ва хотӣти та̄хипи саддхим̣ тасса̄ руккха̄дисамбандхо на ват̣т̣атӣти сиджджхати. имина̄ найена саттаббхантарасӣма̄йа га̄манадиа̄дӣхи саддхим̣, удакуккхепасӣма̄йа ча аран̃н̃а̄дӣхи саддхим̣ руккха̄дисамбандхасса на ват̣т̣анакабха̄во н̃а̄таббо, евамета̄ бхагавата̄ анун̃н̃а̄та̄ баддхасӣма̄ саттаббхантараудакуккхепасӣма̄ ан̃н̃аман̃н̃ан̃чева аттано ниссайавирахита̄хи итарӣтара̄сам̣ ниссайасӣма̄хи ча руккха̄дисамбандхе сати самбхедадосама̄паджджатӣти сутта̄нуломанайо н̃а̄таббова.

аттано аттано пана ниссайабхӯтага̄ма̄дӣхи саддхим̣ баддхасӣма̄дӣнам̣ тиссаннам̣ уппаттика̄ле бхагавата̄ анун̃н̃а̄тасса самбхедаджджхоттхаран̣асса ануломато руккха̄дисамбандхопи анун̃н̃а̄това хотӣти дат̣т̣хаббам̣. йади евам̣ удакуккхепабаддхасӣма̄дӣнам̣ антара̄ касма̄ сӣмантарика̄ на вихита̄ти? ниссайабхедасабха̄вабхедехи сайамева бхиннатта̄. еканиссайаекасабха̄ва̄намева хи сӣмантарика̄йа вина̄сам̣ каротӣти вуттова̄йаматтхо. етенева надинимиттам̣ катва̄ баддха̄йа сӣма̄йа сан̇гхе каммам̣ каронте надийампи йа̄ва га̄макхеттам̣ а̄хачча т̣хита̄йа удакуккхепасӣма̄йа ан̃н̃есам̣ каммам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣти сиддхам̣ хоти. йа̄ панета̄ локавоха̄расиддха̄ га̄ма̄ран̃н̃анадисамуддаджа̄тассарасӣма̄ пан̃ча, та̄ ан̃н̃аман̃н̃аруккха̄дисамбандхепи самбхедадосам̣ на̄паджджати, татха̄ локавоха̄ра̄бха̄вато. на хи га̄ма̄дайо га̄мантара̄дӣхи, надиа̄дӣхи ча руккха̄дисамбандхаматтена самбхинна̄ти локе вохаранти. локавоха̄расиддха̄нан̃ча локавоха̄ратова самбхедо ва̄ асамбхедо ва̄ гахетаббо, на̄н̃н̃ато. тенева ат̣т̣хакатха̄йам̣ та̄сам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ каттхачипи самбхеданайо на дассито, са̄санавоха̄расиддхойева дасситоти.

еттха пана баддхасӣма̄йа та̄ва ‘‘хет̣т̣ха̄ патхавӣсандха̄ракам̣ удакапарийантам̣ катва̄ сӣма̄гата̄ хотӣ’’тиа̄дина̄ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 138) адхобха̄гапариччхедо ат̣т̣хакатха̄йам̣ саббатха̄ дассито. га̄масӣма̄дӣнам̣ пана на дассито. катхамайам̣ джа̄нитабботи? кечи та̄веттха ‘‘га̄масӣма̄дайопи баддхасӣма̄ вийа патхавӣсандха̄ракам̣ удакам̣ а̄хачча тит̣т̣хатӣ’’ти ваданти.

кечи пана там̣ пат̣иккхипитва̄ ‘‘надисамуддаджа̄тассарасӣма̄, та̄ва таннисситаудакуккхепасӣма̄ ча патхавийа̄ упаритале, хет̣т̣ха̄ ча удакаджджхоттхаран̣аппадесе ева тит̣т̣ханти, на тато хет̣т̣ха̄ удакасса аджджхоттхаран̣а̄бха̄ва̄. саче пана удакогха̄дина̄ йоджанаппама̄н̣ампи ниннат̣т̣ха̄нам̣ хоти, надисӣма̄дайова хонти, на тато хет̣т̣ха̄. тасма̄ надиа̄дӣнам̣ хет̣т̣ха̄ бахитӣрамукхена уман̇гена, иддхийа̄ ва̄ павит̣т̣хо бхиккху надийам̣ т̣хита̄нам̣ каммам̣ на копети. со пана а̄саннага̄ме бхиккхӯнам̣ каммам̣ копети. саче пана со убхиннам̣ тӣрага̄ма̄нам̣ маджджхе нисинно хоти, убхайага̄мат̣т̣ха̄нам̣ каммам̣ копети. саче пана тӣрам̣ га̄макхеттам̣ на хоти, ага̄мака̄ран̃н̃амева. таттха пана тӣрадвайепи саттаббхантарасӣмам̣ вина̄ кевала̄йа кхуддака̄ран̃н̃асӣма̄йа каммам̣ каронта̄нам̣ каммам̣ копети. саче саттаббхантарасӣма̄йам̣ каронти, тада̄ йади тесам̣ саттаббхантарасӣма̄йа париччхедо етасса нисиннока̄сасса парато екам̣ саттаббхантарам̣ атиккамитва̄ т̣хито на каммакопо. но че, каммакопо. га̄масӣма̄йам̣ пана антоуман̇ге ва̄ биле ва̄ йаттха пависитум̣ сакка̄, йаттха ва̄ суван̣н̣аман̣иа̄дим̣ кхан̣итва̄ ган̣ханти, гахетум̣ сакка̄ти ва̄ самбха̄вана̄ хоти, таттакам̣ хет̣т̣ха̄пи га̄масӣма̄, таттха иддхийа̄ анто нисиннопи каммам̣ копети. йаттха пана пакатиманусса̄нам̣ павесасамбха̄вана̄пи наттхи, там̣ саббам̣ йа̄ва патхависандха̄ракаудака̄ аран̃н̃асӣма̄ва, на га̄масӣма̄. аран̃н̃асӣма̄йампи есева найо. таттхапи хи йаттаке падесе павесасамбха̄вана̄, таттакамева упаритале аран̃н̃асӣма̄ паваттати. тато пана хет̣т̣ха̄ на аран̃н̃асӣма̄, таттха упариталена саха ека̄ран̃н̃авоха̄ра̄бха̄вато. на хи таттха павит̣т̣хам̣ аран̃н̃ам̣ павит̣т̣хо ти вохаранти. тасма̄ татрат̣т̣хо упари аран̃н̃ат̣т̣ха̄нам̣ каммам̣ на копети уман̇ганадийам̣ т̣хито вийа упаринадийам̣ т̣хита̄нам̣. екасмин̃хи чаккава̄л̣е га̄манадисамуддаджа̄тассаре мун̃читва̄ тадавасесам̣ аманусса̄ва̄сам̣ девабрахмалокам̣ упа̄да̄йа саббам̣ аран̃н̃амева. ‘га̄ма̄ ва̄ аран̃н̃а̄ ва̄’ти вуттатта̄ хи надисамуддаджа̄тассара̄дипи аран̃н̃амева. идха пана надиа̄дӣнам̣ висум̣ сӣма̄бха̄вена гахитатта̄ тадавасесамева аран̃н̃ам̣ гахетаббам̣. таттха ча йаттаке падесе екам̣ ‘аран̃н̃а’нти вохаранти, айамека̄ран̃н̃асӣма̄. индапуран̃хи саббам̣ ека̄ран̃н̃асӣма̄. татха̄ асурайаккхапура̄ди. а̄ка̄сат̣т̣хадевабрахмавима̄на̄ни пана саманта̄ а̄ка̄сапариччхинна̄ни паччекам̣ аран̃н̃асӣма̄ самуддамаджджхе паббатадӣпака̄ вийа. таттха саббаттха саттаббхантарасӣма̄йам̣, аран̃н̃асӣма̄йамева ва̄ти каммам̣ ка̄таббам̣. тасма̄ идха̄пи упариаран̃н̃аталена саддхим̣ хет̣т̣ха̄патхавийа̄ аран̃н̃авоха̄ра̄бха̄ва̄ висум̣ аран̃н̃асӣма̄ти гахетаббам̣. теневеттха га̄манадиа̄дисӣма̄катха̄йа ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘иддхима̄ бхиккху хет̣т̣ха̄патхавитале т̣хито каммам̣ копетӣ’ти (маха̄ва. ат̣т̣ха. 138) баддхасӣма̄йам̣ дасситанайо на дассито’’ти ваданти.

идан̃чета̄сам̣ га̄масӣма̄дӣнам̣ хет̣т̣ха̄пама̄н̣адассанам̣ сутта̄дивиродха̄бха̄ва̄ йуттам̣ вийа диссати. вӣмам̣ситва̄ гахетаббам̣. евам̣ гахан̣е ча га̄масӣма̄йам̣ саммата̄ баддхасӣма̄ упари га̄масӣмам̣, хет̣т̣ха̄ удакапарийантам̣ аран̃н̃асӣман̃ча аваттхаратӣти тасса̄ аран̃н̃асӣма̄пи кхеттанти сиджджхати. бхагавата̄ ча ‘‘сабба̄, бхиккхаве, надӣ асӣма̄’’тиа̄дина̄ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 147) надисамуддаджа̄тассара̄ баддхасӣма̄йа акхеттабха̄вена вутта̄, на пана аран̃н̃ам̣. тасма̄ аран̃н̃ампи баддхасӣма̄йа кхеттамева̄ти гахетаббам̣. йади евам̣ касма̄ таттха са̄ на баджджхатӣти? пайоджана̄бха̄ва̄. сӣма̄пеккха̄нантарамева саттаббхантарасӣма̄йа самбхавато. тасса̄ ча упари саммата̄йа баддхасӣма̄йа самбхедаджджхоттхаран̣а̄нуломато випаттисӣма̄ ева сийа̄. га̄макхетте пана т̣хатва̄ ага̄мака̄ран̃н̃екадесампи антокаритва̄ саммата̄ кин̃ча̄пи сусаммата̄, ага̄мака̄ран̃н̃е бхагавата̄ вихита̄йа саттаббхантарасӣма̄йапи аниваттито. таттха пана каммам̣ ка̄тум̣ павит̣т̣ха̄нампи тато бахи кевала̄ран̃н̃е каронта̄нампи антара̄ тӣн̣и саттаббхантара̄ни т̣хапетабба̄ни, ан̃н̃атха̄ випатти ева сийа̄ти саббатха̄ нираттхакамева ага̄мака̄ран̃н̃е баддхасӣма̄каран̣анти ведитаббам̣.

антонадийам̣ павит̣т̣хаса̄кха̄йа̄ти надийа̄ патхавиталам̣ а̄хачча т̣хита̄йа са̄кха̄йапи, пагева ана̄хачча т̣хита̄йа. па̄рохепи есева найо. етена сабха̄гам̣ надисӣмам̣ пхуситва̄ т̣хитенапи висабха̄гасӣма̄самбандхаса̄кха̄дина̄ удакуккхепасӣма̄йа самбандхо на ват̣т̣атӣти дассети. етенева маха̄сӣмам̣, га̄масӣман̃ча пхуситва̄ т̣хитена са̄кха̄дина̄ ма̄л̣акасӣма̄йа самбандхо на ват̣т̣атӣти н̃а̄питоти дат̣т̣хаббо.

антонадийам̣йева̄ти сетупа̄да̄нам̣ тӣрат̣т̣хатам̣ ниваттети. тена удакуккхепапариччхедато бахи надийам̣ патит̣т̣хитаттепи самбхеда̄бха̄вам̣ дассети. тена̄ха ‘‘бахитӣре патит̣т̣хита̄’’тиа̄ди. йади хи удакуккхепато бахи антонадийампи патит̣т̣хитатте самбхедо бхавеййа, тампи пат̣иккхипитаббам̣ бхавеййа каммакопасса сама̄натта̄, на ча пат̣иккхиттам̣. тасма̄ саббаттха аттано ниссайасӣма̄йа самбхедадосо наттхева̄ти гахетаббам̣.

а̄варан̣ена ва̄ти да̄руа̄дим̣ никхан̣итва̄ удаканива̄ран̣ена. кот̣т̣акабандханена ва̄ти маттика̄дӣхи пӯретва̄ катасетубандхена. убхайена̄пи а̄варан̣амева дассети. ‘‘надим̣ вина̄сетва̄’’ти вуттамеваттхам̣ вибха̄вети ‘‘хет̣т̣ха̄ па̄л̣и баддха̄’’ти, хет̣т̣ха̄ надим̣ а̄варитва̄ па̄л̣и баддха̄ти аттхо. чхад̣д̣итамодаканти атириттодакам̣. ‘‘надим̣ оттхаритва̄ санданат̣т̣ха̄нато’’ти имина̄ тал̣а̄канадӣнам̣ антара̄ паваттанат̣т̣ха̄не на ват̣т̣атӣти дассети. уппатитва̄ти тӣра̄дибхинданавасена випула̄ хутва̄. виха̄расӣманти баддхасӣмам̣.

агаманапатхети тадахева гантва̄ ниваттитум̣ асаккун̣еййе. аран̃н̃асӣма̄сан̇кхйамева гаччхатӣти локавоха̄расиддхам̣ ага̄мака̄ран̃н̃асӣмам̣ сандха̄йа вадати. таттха̄ти пакатийа̄ маччхабандха̄нам̣ гаманапатхесу дӣпакесу.

там̣ т̣ха̄нанти а̄ва̄т̣а̄дӣнам̣ катат̣т̣ха̄намева, на акатанти аттхо. лон̣ӣти самуддодакасса уппаттивеганинно ма̄тика̄ка̄рена паваттанако.

148. самбхиндантӣти йаттха чатӯхи бхиккхӯхи нисӣдитум̣ на сакка̄, таттакато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва кесаггаматтампи антосӣма̄йа каронто самбхиндати. чатуннам̣ бхиккхӯнам̣ пахонакато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва сакалампи анто каронто аджджхоттхарантӣти ведитаббам̣. сам̣сат̣т̣хавит̣апа̄ти ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сиббитва̄ т̣хитамаха̄са̄кхамӯла̄, етена ан̃н̃аман̃н̃асса ачча̄саннатам̣ дӣпети. са̄кха̄йа са̄кхам̣ пхусанта̄ хи дӯрат̣т̣ха̄пи сиййум̣, тато екам̣сато самбхедалаккхан̣ам̣ дасситам̣ на сийа̄ти там̣ дассетум̣ вит̣апаггахан̣ам̣ катам̣. еван̃хи бхиккхӯнам̣ нисӣдитум̣ аппахонакат̣т̣ха̄нам̣ аттано сӣма̄йа антосӣмат̣т̣хам̣ каритва̄ пура̄н̣авиха̄рам̣ каронто сӣма̄йа сӣмам̣ самбхиндати на̄ма, на тато паранти дасситамева хоти. баддха̄ хотӣти пора̄н̣акавиха̄расӣмам̣ сандха̄йа вуттам̣. амбанти апарена самайена пура̄н̣авиха̄рапариккхепа̄дӣнам̣ винат̣т̣хатта̄ аджа̄нанта̄нам̣ там̣ пура̄н̣асӣма̄йа нимиттабхӯтам̣ амбам̣. аттано сӣма̄йа антосӣмат̣т̣хам̣ каритва̄ пура̄н̣авиха̄расӣмат̣т̣хам̣ джамбум̣ киттетва̄ амбаджамбӯнам̣ антаре йам̣ т̣ха̄нам̣, там̣ аттано сӣма̄йа павесетва̄ бандхантӣти аттхо. еттха ча пура̄н̣асӣма̄йа нимиттабхӯтасса га̄мат̣т̣хасса амбаруккхасса антосӣмат̣т̣ха̄йа джамбуйа̄ саха сам̣сат̣т̣хавит̣апаттепи сӣма̄йа бандханака̄ле випатти ва̄ паччха̄ га̄масӣма̄йа саха самбхедо ва̄ каммавипатти ва̄ на хотӣти мукхатова вуттанти ведитаббам̣.

падесанти сан̇гхасса нисӣданаппахонакаппадесам̣. ‘‘сӣмантарикам̣ т̣хапетва̄’’тиа̄дина̄ самбхедаджджхоттхаран̣ам̣ акатва̄ баддхасӣма̄хи ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пхуса̄петва̄ абйавадха̄нена баддха̄пи сӣма̄ асӣма̄ ева̄ти дассети. тасма̄ екадван̇гуламатта̄пи сӣмантарика̄ ват̣т̣ати ева. са̄ пана дуббодха̄ти ат̣т̣хакатха̄су чатуран̇гула̄дика̄ вутта̄ти дат̣т̣хаббам̣. двиннам̣ сӣма̄нанти двиннам̣ баддхасӣма̄нам̣. нимиттам̣ хотӣти нимиттасса сӣмато ба̄хиратта̄ бандханака̄ле та̄ва самбхедадосо наттхӣти адхиппа̄йо. на кевалан̃ча нимиттакатта̄ ева сан̇карам̣ кароти, атха кхо сӣмантарика̄йа т̣хито ан̃н̃опи руккхо кароти ева. тасма̄ аппаматтика̄йа сӣмантарика̄йа вад̣д̣ханака̄ руккха̄дайо на ват̣т̣анти ева. еттха ча упари диссама̄накхандхаса̄кха̄дипавесе ева сан̇карадосасса саббаттха дасситатта̄ адиссама̄на̄нам̣ мӯла̄нам̣ павесепи бхӯмигатикатта̄ досо наттхӣти сиджджхати. саче пана мӯла̄нипи диссама̄на̄нева пависанти, сан̇карова. паббатапа̄са̄н̣а̄ пана диссама̄на̄пи бхӯмигатика̄ ева. йади пана бандханака̄ле ева еко тхӯларуккхо убхайампи сӣмам̣ а̄хачча тит̣т̣хати, паччха̄ баддха̄ асӣма̄ хотӣти дат̣т̣хаббам̣.

сӣма̄сан̇каранти сӣма̄самбхедам̣. йам̣ пана са̄раттхадӣпанийам̣ вуттам̣ ‘‘сӣма̄сан̇карам̣ каротӣти вад̣д̣хитва̄ сӣмаппадесам̣ павит̣т̣хе двиннам̣ сӣма̄нам̣ гатат̣т̣ха̄насса дувин̃н̃еййатта̄ вутта’’нти (са̄раттха. т̣ӣ. маха̄вагга 3.148), там̣ на йуттам̣ га̄масӣма̄йапи саха сан̇карам̣ каротӣти ваттаббато. таттха̄пи хи нимитте вад̣д̣хите га̄масӣма̄баддхасӣма̄нам̣ гатат̣т̣ха̄нам̣ дуббин̃н̃еййамева хоти, таттха пана аватва̄ двиннам̣ баддхасӣма̄намева сан̇карасса вуттатта̄ йатха̄вуттасамбаддхадосова сан̇кара-саддена вуттоти гахетаббам̣. па̄л̣ийам̣ пана нида̄навасена ‘‘йесам̣, бхиккхаве, сӣма̄ паччха̄ саммата̄, тесам̣ там̣ каммам̣ адхаммика’’нтиа̄дина̄ (маха̄ва. 148) паччха̄ саммата̄йа асӣматте вуттепи двӣсу га̄масӣма̄су т̣хатва̄ двӣхи сан̇гхехи самбхедам̣ ва̄ аджджхоттхаран̣ам̣ ва̄ катва̄ сӣмантарикам̣ ат̣т̣хапетва̄ ва̄ руккхапа̄роха̄дисамбандхам̣ авийоджетва̄ ва̄ екасмим̣ кхан̣е каммава̄ча̄нит̣т̣ха̄панавасена екато саммата̄нам̣ двиннам̣ сӣма̄нампи асӣмата̄ пака̄сита̄ти ведитаббам̣.

га̄масӣма̄дикатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

упосатхабхеда̄дикатха̄ван̣н̣ана̄

149. адхаммена вагганти еттха екасӣма̄йа чатӯсу бхиккхӯсу виджджама̄несу па̄тимоккхуддесова анун̃н̃а̄то, тӣсу, двӣсу ча па̄рисуддхиупосатхова. идха пана татха̄ акататта̄ ‘‘адхаммена̄’’ти вуттам̣. йасма̄ пана чхандапа̄рисуддхи сан̇гхе ева а̄гаччхати, на ган̣е, на пуггале, тасма̄ ‘‘вагга’’нти вуттанти.

саче пана две сан̇гха̄ екасӣма̄йа ан̃н̃аман̃н̃ам̣ чхандам̣ а̄харитва̄ екасмим̣ кхан̣е висум̣ сан̇гхакаммам̣ каронти, еттха катханти? кечи панетам̣ ват̣т̣атӣти ваданти, там̣ на гахетаббам̣ ваггакамматта̄. каммам̣ каронта̄нан̃хи чхандапа̄рисуддхи ан̃н̃аттха на гаччхати татха̄ вачана̄бха̄ва̄, висум̣ висум̣ каммакаран̣аттхамева сӣма̄йа анун̃н̃а̄татта̄ ча̄ти гахетаббам̣. виха̄расӣма̄йам̣ пана сан̇гхе виджджама̄непи кеначи паччайена кхандхасӣма̄йам̣ тӣсу, двӣсу ва̄ па̄рисуддхиупосатхам̣ каронтесу каммам̣ дхаммена самаггамева бхиннасӣмат̣т̣хатта̄ти дат̣т̣хаббам̣.

упосатхабхеда̄дикатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

па̄тимоккхуддесакатха̄ван̣н̣ана̄

150. еваметам̣ дха̄райа̄мӣти. сута̄ кхо пана̄йасмантехӣти еттха ‘‘еваметам̣ дха̄райа̄мӣ’’ти ватва̄ ‘‘уддит̣т̣хам̣ кхо а̄йасманто нида̄нам̣, сута̄ кхо пана̄йасмантехи чатта̄ро па̄ра̄джика̄ дхамма̄’’тиа̄дина̄ ваттаббам̣. ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йампи (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. нида̄наван̣н̣ана̄) евамева вуттам̣. сутена̄ти сутападена.

саварабхайанти ваначаракабхайам̣. тена̄ха ‘‘ат̣авимануссабхайа’’нти. нида̄нуддесе анит̣т̣хите па̄тимоккхам̣ ниддит̣т̣хам̣ на̄ма на хотӣти а̄ха ‘‘дутийа̄дӣсу уддесесӯ’’тиа̄ди. тӣхипи видхӣхӣти оса̄ран̣акатханасарабхан̃н̃ехи. еттха ча аттхам̣ бхан̣итука̄мата̄йа ва̄ бхан̣а̄петука̄мата̄йа ва̄ суттасса оса̄ран̣ам̣ оса̄ран̣ам̣ на̄ма. тассева аттхаппака̄сана̄ катханам̣ на̄ма. кевалам̣ па̄т̣хассева сарена бхан̣анам̣ сарабхан̃н̃ам̣ на̄ма. саджджха̄йам̣ адхит̣т̣хахитва̄ти ‘‘саджджха̄йам̣ каромӣ’’ти читтам̣ уппа̄детва̄. оса̄ретва̄ пана катхентена̄ти сайамева па̄т̣хам̣ ватва̄ паччха̄ аттхам̣ катхентена.

па̄тимоккхуддесакатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

адхаммакаммапат̣иккосана̄дикатха̄ван̣н̣ана̄

155. нававидханти сан̇гхаган̣апуггалесу тайо, суттуддесапа̄рисуддхиадхит̣т̣ха̄навасена тайо, ча̄туддасӣпаннарасӣса̄маггӣвасена тайоти нававидхам̣. чатуббидханти адхамменавагга̄ди чатуббидхам̣. дувидханти бхиккхубхиккхунипа̄тимоккхавасена дувидхам̣ па̄тимоккхам̣. нававидханти бхиккхӯнам̣ пан̃ча, бхиккхунӣнам̣ чатта̄роти нававидхам̣ па̄тимоккхуддесам̣.

адхаммакаммапат̣иккосана̄дикатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

паккхаган̣ана̄диуггахан̣а̄нуджа̄нанакатха̄диван̣н̣ана̄

156. катимӣти титхи-садда̄пеккхам̣ иттхилин̇гам̣ дат̣т̣хаббам̣.

163. утувассейева̄ти хемантагимхесуйева.

164. вин̃н̃а̄петӣти еттха манаса̄ чинтетва̄ ка̄йавика̄ракаран̣амева вин̃н̃а̄пананти дат̣т̣хаббам̣. па̄л̣ийам̣ ан̃н̃асса да̄табба̄ па̄рисуддхӣти па̄рисуддхида̄йакена пуна ан̃н̃асса бхиккхуно сантике да̄табба̄. ‘‘бхӯтам̣йева ва̄ са̄ман̣ерабха̄вам̣ а̄рочетӣ’’ти вуттатта̄ ӯнавӣсативассака̄ле упасампаннасса, антимаваттхуаджджха̄паннасиккха̄паччаккха̄та̄дӣнам̣ ва̄ йа̄ва бхиккхупат̣ин̃н̃а̄ ваттати, та̄ва техи а̄хат̣а̄пи чхандапа̄рисуддхи а̄гаччхати. йада̄ пана те аттано са̄ман̣ера̄дибха̄вам̣ пат̣иджа̄нанти, тато пат̣т̣ха̄йева на̄гаччхатӣти дасситанти дат̣т̣хаббам̣. па̄л̣ийампи хи ‘‘динна̄йа па̄рисуддхийа̄ сан̇гхаппатто виббхамати…пе… пан̣д̣ако пат̣иджа̄на̄ти. тираччха̄нагато пат̣иджа̄на̄ти. убхатобйан̃джанако пат̣иджа̄на̄ти, а̄хат̣а̄ хоти па̄рисуддхӣ’’ти вуттатта̄ пан̣д̣ака̄дӣнампи бхиккхупат̣ин̃н̃а̄йа ваттама̄нака̄лесу чхандапа̄рисуддхийа̄ а̄гаманам̣ сиддхамева. тена̄ха ‘‘еса найо саббаттха̄’’ти. умматтакакхиттачиттаведана̄т̣т̣а̄нам̣ пана пакататта̄ антара̄магге умматтака̄дибха̄ве пат̣ин̃н̃а̄тепи тесам̣ сан̇гхаппаттаматтенева чханда̄ди а̄гаччхатӣти дат̣т̣хаббам̣.

‘‘бхиккхӯнам̣ хаттхапа̄са’’нти имина̄ ган̣апуггалесу чхандапа̄рисуддхийа̄ ана̄гаманам̣ дассети. ‘‘сан̇гхаппатто’’ти хи па̄л̣ийам̣ вуттам̣. бил̣а̄ласан̇кхаликапа̄рисуддхӣти бил̣а̄лагӣва̄йа бандханасан̇кхаликасадиса̄ па̄рисуддхи на̄ма, йатха̄ сан̇кхалика̄ бил̣а̄ле а̄гаччханте ева а̄гаччхати, на ана̄гаччханте таппат̣ибаддхатта̄, евамайам̣ па̄рисуддхипӣти аттхо. атха ва̄ йатха̄ сан̇кхалика̄йа пат̣хамавалайам̣ дутийавалайам̣ па̄пун̣а̄ти, на татийавалайам̣, евамайампӣти адхиппа̄йо. упалаккхан̣аматтан̃четтха бил̣а̄ла-ггахан̣ам̣ дат̣т̣хаббам̣.

паккхаган̣ана̄диуггахан̣а̄нуджа̄нанакатха̄диван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

чхандада̄накатха̄диван̣н̣ана̄

165. па̄л̣ийам̣ ‘‘санти сан̇гхасса каран̣ӣйа̄нӣ’’ти ваттаббе вачанавипалла̄сена ‘‘каран̣ӣйа’’нти вуттам̣.

167. ‘‘тасса саммутида̄накиччам̣ наттхӣ’’ти идам̣ па̄л̣ийам̣ екада̄ сарантассева саммутида̄насса вуттатта̄ екада̄ асарантасса саммутиабха̄вепи тасса ана̄гаманам̣ ваггакамма̄йа на хотӣти вуттам̣. кечи пана ‘‘сопи хаттхапа̄сева а̄нетаббо’’ти ваданти, там̣ на гахетаббам̣.

168. сан̇гхасаннипа̄тато пат̣хамам̣ ка̄таббам̣ пуббакаран̣ам̣. сан̇гхасаннипа̄те ка̄таббам̣ пуббакиччанти дат̣т̣хаббам̣. па̄л̣ийам̣ но че адхит̣т̣хахеййа, а̄патти дуккат̣асса̄ти еттха асан̃чичча асатийа̄ ана̄патти. йатха̄ четтха, евам̣ упарипи. йаттха пана ачиттака̄патти аттхи, таттха ваккха̄ма.

169. ‘‘пан̃н̃аттам̣ хотӣ’’ти имина̄ ‘‘на са̄паттикена упосатхо ка̄таббо’’ти висум̣ пат̣иккхепа̄бха̄вепи йатха̄вуттасуттаса̄маттхийато пан̃н̃аттамева̄ти дассети. имина̄ ева найена –

‘‘ат̣т̣ха̄наметам̣, бхиккхаве, анавака̄со йам̣ татха̄гато апарисуддха̄йа париса̄йа упосатхам̣ кареййа, па̄тимоккхам̣ уддисеййа̄’’ти (чӯл̣ава. 386; а. ни. 8.20; уда̄. 45) –

а̄дисуттанайато ча аладжджӣхипи саддхим̣ упосатхакаран̣ампи пат̣иккхиттамева аладжджиниггахаттхатта̄ саббасиккха̄пада̄нанти дат̣т̣хаббам̣. ‘‘па̄рисуддхида̄напан̃н̃а̄панена̄’’ти имина̄ са̄паттикена па̄рисуддхипи на да̄табба̄ти дӣпитам̣ хоти. убхопи дуккат̣анти еттха сабха̄га̄паттибха̄вам̣ аджа̄нитва̄ кевалам̣ а̄паттина̄менева десентасса пат̣игган̣хантасса ачиттакамева дуккат̣ам̣ хотӣти ваданти. йатха̄ сан̇гхо сабха̄га̄паттим̣ а̄панно н̃аттим̣ т̣хапетва̄ упосатхам̣ ка̄тум̣ лабхати, евам̣ тайопи ‘‘сун̣анту ме, а̄йасманта̄, име бхиккхӯ сабха̄гам̣ а̄паттим̣ а̄панна̄’’тиа̄дина̄ вуттанайа̄нуса̄ренева ган̣ан̃аттим̣ т̣хапетва̄ двӣхи ан̃н̃аман̃н̃ам̣ а̄рочетва̄ упосатхам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати. екена пана са̄паттикена дӯрам̣ гантва̄пи пат̣ика̄тумева ват̣т̣ати, асампа̄пун̣антена ‘‘бхиккхум̣ лабхитва̄ пат̣икарисса̄мӣ’’ти упосатхо ка̄таббо, пат̣икаритва̄ ча пуна упосатхо каттаббо.

чхандада̄накатха̄диван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

ана̄паттипаннарасака̄дикатха̄ван̣н̣ана̄

172. кеначи 63 каран̣ӣйена гантва̄ти сӣма̄париччхедато бахибхӯтам̣ га̄мам̣ ва̄ аран̃н̃ам̣ ва̄ гантва̄ти аттхо. етенева упосатхан̃аттийа̄ т̣хапанака̄ле самагга̄ ева те н̃аттим̣ т̣хапесунти сиддхам̣. тенева па̄л̣ийам̣ ‘‘уддит̣т̣хам̣ сууддит̣т̣ха’’нти саббапаннарасакесупи вуттам̣. вагга̄ самаггасан̃н̃инотиа̄ди пана н̃аттийа̄ нит̣т̣хита̄йа ‘‘ким̣ сан̇гхасса пуббакичча’’нтиа̄дӣнам̣ (маха̄ва. 134) вачанаккхан̣е бахигата̄нам̣ бхиккхӯнам̣ сӣма̄йа павит̣т̣хатта̄ бхиккхӯ тасмим̣ кхан̣е вагга̄ хонтӣти вуттам̣. тена̄ха ‘‘тесам̣ сӣмам̣ оккантатта̄ вагга̄’’тиа̄ди, етена па̄ра̄джикуддеса̄диккхан̣епи ваггасан̃н̃ӣнам̣ уддисанта̄нам̣ а̄патти ева, н̃аттийа̄ пана пуббе нит̣т̣хитатта̄ каммакопо наттхӣти дасситамева хоти. евам̣ упарипи саббава̄ресу адхиппа̄йо ведитаббо.

еттха ча па̄л̣ийам̣ ‘‘сабба̄йа вут̣т̣хита̄йа…пе… тесам̣ сантике па̄рисуддхи а̄рочетабба̄’’ти (маха̄ва. 174) вуттатта̄ бахисӣма̄гата̄йа париса̄йа тесу йасса кассачи сантике анадхит̣т̣хитехи па̄рисуддхим̣ а̄рочетум̣ ват̣т̣атӣти ваданти.

ана̄паттипаннарасака̄дикатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

лин̇га̄дидассанакатха̄диван̣н̣ана̄

179. ан̃н̃а̄такам̣ на̄ма адит̣т̣хапуббанти а̄ха ‘‘ан̃н̃есам̣ сантака’’нти. ан̃н̃есанти аттана̄ адит̣т̣хапубба̄нам̣. на̄на̄сам̣ва̄сакабха̄ванти ладдхина̄на̄сам̣ва̄сакабха̄вам̣.

180. па̄л̣ийам̣ абхивитаранти сама̄насам̣ва̄сака̄бха̄вам̣ ниччхинанти.

181. упосатхака̄рака̄ти сан̇гхупосатхака̄рака̄. тенева ‘‘ан̃н̃атра сан̇гхена̄’’ти вуттам̣. сан̇гхупосатхат̣т̣ха̄нато хи гаччхантена аттачатуттхенева гантаббам̣, тин̣н̣ам̣ бхиккхӯнам̣ нисиннат̣т̣ха̄нато пана гаччхантена екена бхиккхуна̄пи саха гантумпи ват̣т̣ати. па̄л̣ийам̣ ‘‘абхиккхуко а̄ва̄со’’ти идам̣ нидассанаматтам̣, сан̇гхупосатхат̣т̣ха̄нато ган̣апуггалехи сабхиккхукопи а̄ва̄со на гантаббо ‘‘ан̃н̃атра сан̇гхена̄’’ти вуттатта̄ти ваданти. упосатхам̣ каронтӣти сан̇гхупосатхам̣ ва̄ ган̣упосатхам̣ ва̄. ‘‘тасса сантика’’нти идам̣ ган̣упосатхат̣т̣ха̄нато гаччхантам̣ сандха̄йа вуттам̣, ан̃н̃атха̄ ‘‘саббантимена париччхедена аттачатуттхена ва̄’’ти вачанена вируджджханато. а̄ран̃н̃акена̄ти екача̄рина̄. упосатхантара̄йоти аттано упосатхантара̄йо.

183. па̄л̣ийам̣ бхиккхунийа̄ нисиннапариса̄йа̄тиа̄дӣсу бхиккхунийа̄тиа̄ди каран̣аттхе са̄мивачанам̣.

лин̇га̄дидассанакатха̄диван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

упосатхаккхандхакаван̣н̣ана̄найо нит̣т̣хито.