4. бходжанавагго

1. а̄васатхапин̣д̣асиккха̄падаван̣н̣ана̄

206. чатуттхаваггасса пат̣хаме имесам̣йева̄ти имесам̣ па̄сан̣д̣а̄нам̣йева. еттака̄нанти имасмим̣ па̄сан̣д̣е еттака̄нам̣.

208. ‘‘гаччханто ва̄ а̄гаччханто ва̄’’ти идам̣ аддхайоджанавасена гахетаббам̣. ан̃н̃е уддисса пан̃н̃аттан̃ча бхиккхӯсу аппасаннехи титтхийехи са̄ман̃н̃атопи пан̃н̃аттампи бхиккхӯнам̣ на ват̣т̣ати ева. а̄васатхапин̣д̣ата̄, агила̄ната̄, ануваситва̄ бходжананти има̄неттха тӣн̣и ан̇га̄ни.

а̄васатхапин̣д̣асиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

2. ган̣абходжанасиккха̄падаван̣н̣ана̄

209. дутийе абхима̄рети абхибхавитва̄ бхагавантам̣ ма̄ран̣аттха̄йа пайоджите дханудхаре. нану ‘‘ра̄джа̄нампи ма̄ра̄песӣ’’ти вачанато идам̣ сиккха̄падам̣ аджа̄тасаттуно ка̄ле пан̃н̃аттанти сиддхам̣, еван̃ча сати па̄л̣ийам̣ ‘‘тена кхо пана самайена ран̃н̃о ма̄гадхасса…пе… н̃а̄тиса̄лохито а̄джӣвакесу паббаджито хоти…пе… бимбиса̄рам̣ етадавоча̄’’тиа̄ди вируджджхатӣти? на вируджджхати. со кира а̄джӣвако бимбиса̄рака̄лато пабхути антарантара̄ бхиккхӯ нимантетва̄ да̄нам̣ денто аджа̄тасаттука̄лепи сиккха̄паде пан̃н̃аттепи бхиккхӯнам̣ сантике дӯтам̣ па̄хеси, бхиккхӯ ча куккучча̄йанта̄ нива̄ресум̣. тасма̄ а̄дито пат̣т̣ха̄йа там̣ ваттху дасситанти ведитаббам̣.

215. ан̃н̃аман̃н̃ам̣ висадисам̣ раджджам̣ вираджджам̣, вираджджато а̄гата̄ вераджджака̄. те ча йасма̄ джа̄тиготта̄дито на̄на̄видха̄, тасма̄ на̄на̄вераджджакетипи аттхо.

217-8. имасса сиккха̄падасса ваттхувасенева вин̃н̃аттито ган̣абходжанаттхата̄ сиддха̄ти там̣ аватва̄ падабха̄джане асиддхамева нимантанато ган̣абходжанам̣ дасситанти ведитаббам̣. тена̄ха ‘‘двӣха̄ка̄рехӣ’’тиа̄ди. ‘‘йена кеначи вевачанена̄’’ти вуттатта̄ ‘‘бходжанам̣ ган̣хатха̄’’тиа̄диса̄ман̃н̃ана̄мена̄пи ган̣абходжанам̣ хоти. йам̣ пана па̄л̣ийам̣ аддха̄нагамана̄диваттхӯсу ‘‘идхева бхун̃джатха̄’’ти вуттавачанасса куккучча̄йанам̣, тампи одана̄дина̄мам̣ гахетва̄ вуттатта̄ ева катанти ведитаббам̣. екато ган̣хантӣти ан̃н̃аман̃н̃асса два̄дасахаттхам̣ амун̃читва̄ екато т̣хатва̄ ган̣ханти.

‘‘амха̄кам̣ чатуннампи бхаттам̣ дехӣ’’ти вуттатта̄ па̄л̣и (ван̣н̣ана̄) йам̣ ‘‘твам̣ екасса бхиккхуно бхаттам̣ дехӣ’’тиа̄дино вуттатта̄ ча бходжанана̄мена вин̃н̃аттамева ган̣абходжанам̣ хоти, тан̃ча ан̃н̃ена вин̃н̃аттампи екато ган̣ханта̄нам̣ саббесампи хотӣти дат̣т̣хаббам̣. висум̣ гахитам̣ пана вин̃н̃аттам̣ бхун̃джато пан̣ӣтабходжана̄дисиккха̄падехи а̄патти ева.

а̄гантукапат̣т̣анти аччхиндитва̄ анва̄дхим̣ а̄ропетва̄ каран̣ачӣварам̣ сандха̄йа вуттам̣. т̣хапетӣти екам̣ антам̣ чӣваре бандханавасена т̣хапети. пачча̄гатам̣ сиббатӣти тассева дутийаантам̣ париваттитва̄ а̄хатам̣ сиббати. а̄гантукапат̣т̣ам̣ бандхатӣти чӣварена лаггам̣ каронто пунаппунам̣ таттха таттха суттена бандхати. гхат̣т̣етӣти пама̄н̣ена гахетва̄ дан̣д̣а̄дӣхи гхат̣т̣ети. суттам̣ каротӣти гун̣а̄дибха̄вена ват̣т̣ети. валетӣти анекагун̣асуттам̣ хаттхена ва̄ чаккадан̣д̣ена ва̄ ват̣т̣ети екаттам̣ кароти. париваттанам̣ каротӣти париваттанадан̣д̣айантакам̣ кароти, йасмим̣ суттагул̣ам̣ павесетва̄ вел̣уна̄л̣ика̄дӣсу т̣хапетва̄ париббхама̄петва̄ суттакот̣ито пат̣т̣ха̄йа а̄кад̣д̣ханти.

220. анимантитачатуттханти анимантито чатуттхо йасса бхиккхучатуккасса, там̣ анимантитачатуттхам̣. евам̣ сесесупи. тена̄ха ‘‘пан̃чаннам̣ чатукка̄на’’нти. сампавесетва̄ти техи йоджетва̄. ган̣о бхиджджатӣти нимантитасан̇гхо на хотӣти аттхо.

адхива̄сетва̄ гатесӯти еттха акаппийанимантана̄дхива̄санаккхан̣е пуббапайоге дуккат̣ампи наттхи, вин̃н̃аттито пасаване пана вин̃н̃аттиккхан̣е итарасиккха̄падехи дуккат̣ам̣ хотӣти гахетаббам̣. нимантанам̣ са̄дийатха̄ти нимантанабхаттам̣ пат̣игган̣хатха. та̄ни ча̄ти кумма̄са̄дӣни ча техи бхиккхӯхи екена паччха̄ гахитатта̄ екато на гахита̄ни.

‘‘бхаттуддесакена пан̣д̣итена бхавитаббам̣…пе… мочетабба̄’’ти етена бхаттуддесакена акаппийанимантане са̄дите саббесампи са̄дитам̣ хоти. екато ган̣ханта̄нам̣ ган̣абходжана̄патти ча хотӣти дассети. дӯтасса два̄ре а̄гантва̄ пуна ‘‘бхаттам̣ ган̣хатха̄’’ти вачанабхайена ‘‘га̄мадва̄ре ат̣т̣хатва̄’’ти вуттам̣. ган̣абходжаната̄, самайа̄бха̄во, аджджхохаран̣анти има̄неттха тӣн̣и ан̇га̄ни.

ган̣абходжанасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

3. парампарабходжанасиккха̄падаван̣н̣ана̄

221. татийе па̄л̣ийам̣ бхаттапат̣ипа̄т̣и ат̣т̣хита̄ти кулапат̣ипа̄т̣ийа̄ да̄табба̄ бхаттапат̣ипа̄т̣и ат̣т̣хита̄ на т̣хита̄, аббоччхинна̄ нирантараппаватта̄ти аттхо. бадарапхала̄ни паккхипитва̄ паккайа̄гуа̄дикам̣ ‘‘бадараса̄л̣ава’’нти вуччати.

па̄л̣ийам̣ парампарабходжанети йена пат̣хамам̣ нимантито, тасса бходжанато парасса бходжанасса бхун̃джане. викаппана̄ва идха анупан̃н̃аттивасена ма̄тика̄йам̣ ана̄ропита̄пи парива̄ре ‘‘чатассо анупан̃н̃аттийо’’ти (пари. 86) анупан̃н̃аттийам̣ ган̣ита̄. таттха кин̃ча̄пи ат̣т̣хакатха̄йам̣ маха̄паччарива̄дасса паччха̄ катханена параммукха̄викаппана̄ патит̣т̣хапита̄, татха̄пи саммукха̄викаппана̄пи гахетабба̄ва. тенева ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йампи ‘‘йо бхиккху пан̃часу сахадхаммикесу ан̃н̃атарасса ‘майхам̣ бхаттапачча̄сам̣ туйхам̣ даммӣ’ти ва̄ ‘викаппемӣ’ти ва̄ евам̣ саммукха̄’’тиа̄ди (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. парампарабходжанасиккха̄падаван̣н̣ана̄) вуттам̣.

229. кхӣрам̣ ва̄ расам̣ ва̄ти пан̃чабходжана̄мисам̣ бхаттато упари т̣хитам̣ сандха̄йа вуттам̣. тан̃хи абходжанатта̄ уппат̣ипа̄т̣ийа̄ пиватопи ана̄патти. тена̄ха ‘‘бхун̃джантена̄’’тиа̄ди.

викаппана̄йа акаран̣ато акирийа̄васена идам̣ ва̄ча̄йапи самут̣т̣хитанти а̄ха ‘‘вачӣкамма’’нти. парампарабходжаната̄, самайа̄бха̄во, аджджхохаран̣анти има̄неттха тӣн̣и ан̇га̄ни.

парампарабходжанасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

4. ка̄н̣ама̄та̄сиккха̄падаван̣н̣ана̄

231. чатуттхе па̄л̣ийам̣ пат̣ийа̄локанти паччхимадисам̣, паччха̄дисанти аттхо. апа̄тхеййа̄диаттха̄йа пат̣ийа̄дитантисан̃н̃а̄йа ган̣хантасса̄пи а̄патти ева ачиттакатта̄ сиккха̄падасса. аттано аттха̄йа ‘‘имасса хаттхе дехӣ’’ти вачанена̄пи а̄паджджанато ‘‘вачӣкамма’’нти вуттам̣. вутталаккхан̣апӯвамантхата̄, асесаката̄, аппат̣иппассаддхагаманата̄, ан̃н̃а̄така̄дита̄, атирекапат̣иггахан̣анти има̄неттха пан̃ча ан̇га̄ни.

ка̄н̣ама̄та̄сиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

5. пат̣хамапава̄ран̣а̄сиккха̄падаван̣н̣ана̄

237. пан̃чаме ‘‘ти-ка̄рам̣ аватва̄’’ти имина̄ ка̄таббасаддаса̄маттхийа̄ ладдхам̣ ити-падам̣ катака̄ле на ваттаббанти дассети. идха пана аджа̄нантехи ити-садде пайуттепи атириттам̣ катамева хотӣти дат̣т̣хаббам̣.

238-9. ‘‘пава̄рито’’ти идан̃ча каттуаттхе ниппханнанти дассетум̣ ‘‘катапава̄ран̣о’’тиа̄ди вуттам̣. бхутта̄вӣ-падасса нираттхакабха̄вамева са̄дхетум̣ ‘‘вуттампи чета’’нтиа̄ди вуттам̣. та̄хӣти путхука̄хи. саттумодакоти саттум̣ теметва̄ като апакко. саттум̣ пана писитва̄ пит̣т̣хам̣ катва̄ теметва̄ пӯвам̣ катва̄ пачанти, там̣ на пава̄рети. ‘‘пат̣иккхипитаббат̣т̣ха̄не т̣хитамева пат̣иккхипати на̄ма̄’’ти вуттатта̄ йам̣ йам̣ аладжджисантакам̣ ва̄ аттано апа̄пун̣акасан̇гхика̄дим̣ ва̄ пат̣иккхепато пава̄ран̣а̄ на хотӣти дат̣т̣хаббам̣.

а̄саннатарам̣ ан̇ганти хаттхапа̄сато бахи т̣хатва̄ онамитва̄ дентасса сӣсам̣ а̄саннатарам̣ хоти, тасса оримантена париччхиндитаббам̣.

апана̄метва̄ти абхимукхам̣ харитва̄. ‘‘имам̣ бхаттам̣ ган̣ха̄’’ти вадатӣти кин̃чи ана̄метва̄ вадати. кевалам̣ ва̄ча̄бхиха̄расса анадхиппетатта̄ ган̣хатха̄ти гахетум̣ а̄раддхам̣ кат̣аччхуна̄ ануккхиттампи пуббепи евам̣ абхихат̣атта̄ пава̄ран̣а̄ хотӣти ‘‘абхихат̣а̄ва хотӣ’’ти вуттам̣. уддхат̣аматтети бха̄джанато вийоджитаматте. двиннам̣ самабха̄репӣти паривесакасса ча ан̃н̃асса ча бхаттапаччхибха̄джанавахане самакепӣти аттхо.

расам̣ ган̣хатха̄ти еттха кевалам̣ мам̣сарасасса апава̄ран̣а̄джанакасса на̄мена вуттатта̄ пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄ на хоти. маччхарасантиа̄дӣсу маччхо ча расан̃ча̄ти аттхасса самбхавато ваттхунопи та̄дисатта̄ пава̄ран̣а̄ хоти, ‘‘идам̣ ган̣хатха̄’’типи аватва̄ тун̣хӣбха̄вена абхихат̣ам̣ пат̣иккхипатопи хоти ева. карамбакоти миссака̄дхивачанаметам̣. йан̃хи бахӯхи миссетва̄ каронти, со ‘‘карамбако’’ти вуччати.

‘‘уддисса ката’’нти ман̃н̃ама̄ноти еттха ваттхуно каппийатта̄ ‘‘пава̄ритова хотӣ’’ти вуттам̣. тан̃че уддисса катамева хоти, пат̣иккхепо наттхи. айаметтха адхиппа̄йоти ‘‘йена̄пуччхито’’тиа̄дина̄ вуттамеваттхам̣ сандха̄йа вадати. ка̄ран̣ам̣ панеттха дуддасанти бхаттасса бахутарабха̄вена пава̄ран̣а̄самбхавака̄ран̣ам̣ дуддасам̣, ан̃н̃атха̄ карамбакепи маччха̄дибахубха̄ве пава̄ран̣а̄ бхавеййа̄ти адхиппа̄йо. йатха̄ четтха ка̄ран̣ам̣ дуддасам̣, евам̣ парато ‘‘миссакам̣ ган̣хатха̄’’ти еттха̄пи ка̄ран̣ам̣ дуддасамева̄ти дат̣т̣хаббам̣. йан̃ча ‘‘идам̣ пана бхаттамиссакамева̄’’тиа̄ди ка̄ран̣ам̣ вуттам̣, тампи ‘‘аппатарам̣ на пава̄ретӣ’’ти вачанена на самети. висум̣ катва̄ детӣти ‘‘расам̣ ган̣хатха̄’’тиа̄дина̄ ва̄ча̄йа висум̣ катва̄ детӣти аттхо гахетаббо. на пана ка̄йена раса̄дим̣ вийоджетва̄ти. татха̄ авийоджитепи пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄йа асамбхавато аппава̄ран̣а̄пахон̣акасса на̄мена вуттатта̄ бхаттамиссакайа̄гум̣ а̄харитва̄ ‘‘йа̄гум̣ ган̣хатха̄’’ти вуттат̣т̣ха̄на̄дӣсу вийа, ан̃н̃атха̄ ва̄ еттха йатха̄ пубба̄парам̣ на вируджджхати, татха̄ адхиппа̄йо гахетаббо.

на̄ва̄ ва̄ сету ва̄тиа̄димхи на̄ва̄диабхирухана̄диккхан̣е кин̃чи т̣хатва̄пи абхирухана̄дика̄таббаттепи гаманатаппарата̄йа т̣ха̄нам̣ на̄ма на хоти, джанасаммаддена пана анока̄са̄дибха̄вена ка̄тум̣ на ват̣т̣ати. ача̄летва̄ти вуттат̣т̣ха̄нато ан̃н̃асмимпи падесе ва̄ уддхам̣ ва̄ апесетва̄ тасмим̣ ева пана т̣ха̄не париваттетум̣ лабхати. тена̄ха ‘‘йена пассена̄’’тиа̄ди.

акаппийабходжанам̣ ва̄ти куладӯсана̄дина̄ уппаннам̣, там̣ ‘‘акаппийа’’нти имина̄ тена миссам̣ одана̄ди атириттам̣ хоти ева̄ти дассети. тасма̄ йам̣ таттха акаппакатам̣ кандапхала̄ди, там̣ апанетва̄ сесам̣ бхун̃джитаббамева.

со пуна ка̄тум̣ на лабхатӣти тасмин̃н̃ева бха̄джане карийама̄нам̣ пат̣хамакатена саддхим̣ катам̣ хотӣти пуна со ева ка̄тум̣ на лабхати, ан̃н̃о лабхати. ан̃н̃ена хи катато ан̃н̃о пуна ка̄тум̣ лабхати. ан̃н̃асмим̣ пана бха̄джане тена ва̄ ан̃н̃ена ва̄ ка̄тум̣ ват̣т̣ати. тена̄ха ‘‘йена акатам̣, тена ка̄таббам̣, йан̃ча акатам̣, там̣ ка̄табба’’нти. евам̣ катанти ан̃н̃асмим̣ бха̄джане катам̣. саче пана а̄мисасам̣сат̣т̣ха̄нӣти еттха мукха̄дӣсу лаггампи а̄мисам̣ содхетва̄ва атириттам̣ бхун̃джитаббанти ведитаббам̣.

241. ва̄ча̄йа а̄н̣а̄петва̄ атириттам̣ ака̄ра̄панато акирийасамут̣т̣ха̄нанти дат̣т̣хаббам̣. пава̄ритабха̄во, а̄мисасса анатириттата̄, ка̄ле аджджхохаран̣анти има̄неттха тӣн̣и ан̇га̄ни.

пат̣хамапава̄ран̣а̄сиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

6. дутийапава̄ран̣а̄сиккха̄падаван̣н̣ана̄

243. чхат̣т̣хе ‘‘бхуттасми’’нти ма̄тика̄йам̣ вуттатта̄ бходжанапарийоса̄не па̄читтийам̣. пава̄ритата̄, татха̄сан̃н̃ита̄, а̄са̄дана̄пеккхата̄, анатириттена абхихат̣апава̄ран̣а̄, бходжанапаайоса̄нанти има̄неттха пан̃ча ан̇га̄ни.

дутийапава̄ран̣а̄сиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

7. вика̄лабходжанасиккха̄падаван̣н̣ана̄

247. саттаме нат̣а̄нам̣ на̄т̣ака̄ти нат̣ана̄т̣ака̄, сӣта̄харан̣а̄дӣни.

248-9. кха̄данӣйе кха̄данӣйаттханти пӯва̄дикха̄данӣйе виджджама̄накха̄данӣйакиччам̣ кха̄данӣйехи ка̄таббам̣ джигхаччха̄харан̣асан̇кха̄там̣ аттхам̣ пайоджанам̣ нева пхаранти на ниппха̄денти. екасмим̣ десе а̄ха̄ракиччам̣ са̄дхентам̣ ва̄ ан̃н̃асмим̣ десе ут̣т̣хитабхӯмираса̄дибхедена а̄ха̄ракиччам̣ аса̄дхентампи ва̄ самбхавеййа̄ти а̄ха ‘‘тесу тесу джанападесӯ’’тиа̄ди. кечи пана ‘‘екасмим̣ джанападе а̄ха̄ракиччам̣ са̄дхентам̣ сесаджанападесупи вика̄ле на каппати ева̄ти дассанаттхам̣ идам̣ вутта’’нтипи (са̄раттха. т̣ӣ. па̄читтийакан̣д̣а 3.248-249) ваданти. пакатиа̄ха̄равасена̄ти ан̃н̃ехи йа̄вака̄ликехи айоджитам̣ аттано пакатийа̄ва а̄ха̄ракиччакаран̣авасена. саммохойева хотӣти анекаттха̄нам̣ на̄ма̄нам̣, аппасиддха̄нан̃ча самбхавато саммохо ева сийа̄. теневеттха майампи мӯлакамӯла̄дӣнам̣ парийа̄йантарадассанена адассанам̣ каримха упадесатова гахетаббато.

йанти ват̣т̣акандам̣. мул̣а̄ланти тхӯлатарун̣амӯламева, руккхаваллиа̄дӣнам̣ маттхакоти хет̣т̣ха̄ вуттамева сампин̣д̣етва̄ вуттам̣. аччхива̄дӣнам̣ апарипакка̄нева пхала̄ни йа̄ваджӣвика̄нӣти дассетум̣ ‘‘апарипакка̄нӣ’’ти вуттам̣. харӣтака̄дӣнам̣ ат̣т̣хӣнӣти еттха мин̃джам̣ йа̄вака̄ликанти кечи ваданти, там̣ на йуттам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ авуттатта̄.

хин̇гуруккхато паггхаританиййа̄со хин̇гу на̄ма. хин̇гуджатуа̄дайо ча хин̇гувикатийова. таттха хин̇гуджату на̄ма хин̇гуруккхасса дан̣д̣апатта̄ни пачитва̄ катаниййа̄со. хин̇гусипа̄т̣ика̄ на̄ма хин̇гупатта̄ни пачитва̄ катаниййа̄со. ан̃н̃ена миссетва̄ катотипи ваданти. таканти аггакот̣ийа̄ никкхантасилесо. такапаттинти паттато никкхантасилесо. такапан̣н̣инти пала̄се бхаджджитва̄ катасилесо. дан̣д̣ато никкхантасилесотипи ваданти. вика̄лата̄, йа̄вака̄ликата̄, аджджхохаран̣анти има̄неттха тӣн̣и ан̇га̄ни.

вика̄лабходжанасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

8. саннидхика̄ракасиккха̄падаван̣н̣ана̄

252-3. ат̣т̣хаме та̄дисанти асӯпабйан̃джанам̣. йа̄вака̄ликам̣ ва̄ йа̄мака̄ликам̣ ва̄…пе… па̄читтийанти еттха кин̃ча̄пи па̄л̣ийам̣ кха̄данӣйабходжанӣйападехи йа̄вака̄ликамева сан̇гахитам̣, на йа̄мака̄ликам̣. татха̄пи ‘‘ана̄патти йа̄мака̄ликам̣ йа̄ме нидахитва̄ бхун̃джатӣ’’ти идха чева –

‘‘йа̄мака̄ликена, бхиккхаве, сатта̄хака̄ликам̣…пе… йа̄ваджӣвикам̣ тадахупат̣иггахитам̣ йа̄ме каппати, йа̄ма̄тикканте на каппатӣ’’ти (маха̄ва. 305) –

ан̃н̃аттха ча вуттатта̄, ‘‘йа̄мака̄лика’’нти вачанаса̄маттхийато ча бхагавато адхиппа̄йан̃н̃ӯхи ат̣т̣хакатха̄чарийехи йа̄мака̄ликам̣ саннидхика̄ракакатам̣ па̄читтийаваттхумева вуттанти дат̣т̣хаббам̣. йанти паттам̣, гхам̣санакирийа̄пеккха̄йа четам̣ упайогавачанам̣. ан̇гулилекха̄ пан̃н̃а̄йатӣти синеха̄бха̄вепи паттасса суччхавита̄йа пан̃н̃а̄йати. йанти йа̄вака̄ликам̣, йа̄мака̄ликан̃ча. апариччаттамева̄ти нирапеккхата̄йа анупасампаннасса адиннам̣, апариччаттан̃ча йа̄вака̄лика̄диваттхумева сандха̄йа вадати, на пана таггатапат̣иггахан̣ам̣. на хи ваттхум̣ апариччаджитва̄ таттхагатапат̣иггахан̣ам̣ париччаджитум̣ сакка̄, на ча та̄дисам̣ вачанаматтхи. йади бхавеййа, ‘‘саче патто дуддхото хоти…пе… бхун̃джантасса па̄читтийа’’нти вачанам̣ вируджджхеййа. на хи дхованена а̄мисам̣ апанетум̣ ва̄йамантасса пат̣иггахан̣е апеккха̄ ваттати. йена пунадивасе бхун̃джато па̄читтийам̣ джанеййа, патте пана ваттама̄на̄ апеккха̄ таггатике а̄мисепи ваттати евана̄ма̄ти а̄мисе анапеккхата̄ еттха на лаббхати, тато а̄мисе авиджахитапат̣иггахан̣ам̣ пунадивасе па̄читтийам̣ джанетӣти идам̣ вуттам̣. атха матам̣ ‘‘йадаггенеттха а̄миса̄напеккхата̄ на лаббхати. тадаггена пат̣иггахан̣а̄напеккха̄пи на лаббхатӣ’’ти. татха̄ сати йаттха а̄миса̄пеккха̄ аттхи, таттха пат̣иггахан̣а̄пеккха̄пи на вигаччхатӣти а̄паннам̣, еван̃ча пат̣иггахан̣е анапеккхависсаджджанам̣ висум̣ на ваттаббам̣ сийа̄. ат̣т̣хакатха̄йан̃четампи пат̣иггахан̣авиджаханака̄ран̣аттена абхиматам̣ сийа̄, идам̣ сут̣т̣хутарам̣ катва̄ висум̣ ваттаббам̣ чӣвара̄пеккха̄йа ваттама̄на̄йапи паччуддха̄рена адхит̣т̣ха̄навиджаханам̣ вийа. етасмин̃ча упа̄йе сати ган̣т̣хика̄хатапаттесу ават̣т̣аната̄ на̄ма на сийа̄ти вуттова̄йаматтхо. тасма̄ йам̣ вуттам̣ са̄раттхадӣпанийам̣ ‘‘йам̣ парасса париччаджитва̄ адиннампи саче пат̣иггахан̣е нирапеккханиссаджджанена виджахитапат̣иггахан̣ам̣ хоти, тампи дутийадивасе ват̣т̣атӣ’’тиа̄ди (са̄раттха. т̣ӣ. па̄читтийакан̣д̣а 3.252-253), там̣ на са̄рато паччетаббам̣.

пакатиа̄мисети одана̄дикаппийайа̄вака̄лике. двети пуребхаттам̣ пат̣иггахитам̣ йа̄мака̄ликам̣ пуребхаттам̣ са̄мисена мукхена бхун̃джато саннидхипаччайа̄ екам̣, йа̄мака̄ликасам̣сат̣т̣хата̄йа йа̄вака̄ликаттабхаджанена анатириттапаччайа̄ еканти две па̄читтийа̄ни. викаппадвайети са̄мисанира̄мисапаккхадвайе. тхуллаччайан̃ча дуккат̣ан̃ча̄ти мануссамам̣се тхуллаччайам̣, сесесу дуккат̣ам̣. йа̄вака̄ликайа̄мака̄ликата̄, саннидхибха̄во, тасса аджджхохаран̣анти има̄неттха тӣн̣и ан̇га̄ни.

саннидхика̄ракасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

9. пан̣ӣтабходжанасиккха̄падаван̣н̣ана̄

259. наваме пан̣ӣтасам̣сат̣т̣ха̄ни бходжана̄ни пан̣ӣтабходжана̄нӣти па̄л̣ийам̣ пана бходжана̄ни пуббе вуттатта̄ па̄кат̣а̄нӣти адассита̄ни, та̄дисехи пан̣ӣтехи миссатта̄ пан̣ӣтабходжана̄ни на̄ма хонти. тесам̣ пабхедадассанаттхам̣ ‘‘сеййатхидам̣ саппи наванӣта’’нтиа̄ди вуттам̣. саппибхаттанти еттха кин̃ча̄пи саппина̄ сам̣сат̣т̣хам̣ бхаттам̣, саппи ча бхаттан̃ча̄типи аттхо вин̃н̃а̄йати, ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана ‘‘са̄либхаттам̣ вийа саппибхаттам̣ на̄ма наттхӣ’’тиа̄дина̄ вуттатта̄ на сакка̄ ан̃н̃ам̣ ваттхум̣. ат̣т̣хакатха̄чарийа̄ ева хи ӣдисесу т̣ха̄несу пама̄н̣ам̣.

мӯланти каппийабхан̣д̣ам̣ вуттам̣. тасма̄ ана̄паттӣти еттха висан̇кетена па̄читтийа̄бха̄вепи сӯподанадуккат̣а̄ на муччатӣти ваданти. ‘‘каппийасаппина̄, акаппийасаппина̄’’ти ча идам̣ каппийа̄каппийамам̣сасатта̄нам̣ васена вуттам̣.

261. маха̄на̄масиккха̄падам̣ на̄ма упари ча̄тума̄сапаччайапава̄ран̣а̄сиккха̄падам̣ (па̄чи. 303 а̄дайо). агила̄но хи аппава̄ритат̣т̣ха̄не вин̃н̃а̄пентопи ка̄лапариччхедам̣, бхесаджджапариччхедам̣ ва̄ катва̄ сан̇гхавасена пава̄ритат̣т̣ха̄нато тадуттари вин̃н̃а̄пентена, париччхедаббхантарепи на бхесаджджакаран̣ӣйена рогена бхесаджджам̣ вин̃н̃а̄пентена ча само хотӣти ‘‘маха̄на̄масиккха̄падена ка̄ретаббо’’ти вуттам̣. пан̣ӣтабходжаната̄, агила̄ната̄, акатавин̃н̃аттийа̄ пат̣ила̄бхо, аджджхохаран̣анти има̄неттха чатта̄ри ан̇га̄ни.

пан̣ӣтабходжанасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

10. дантапонасиккха̄падаван̣н̣ана̄

263. дасаме гханабаддхоти гханамам̣сена самбаддхо, катхинасам̣хатасарӣроти аттхо.

264. мукхадва̄ранти мукхато хет̣т̣ха̄ два̄рам̣ мукхадва̄рам̣, галана̄л̣иканти аттхо. еван̃ча на̄сика̄йа павит̣т̣хампи мукхадва̄рам̣ павит̣т̣хамева хоти, мукхе паккхиттаматтан̃ча аппавит̣т̣хам̣. а̄ха̄ранти аджджхохаритаббам̣ ка̄ликам̣ адхиппетам̣, на удакам̣. тан̃хи бхесаджджасан̇гахитампи ака̄ликамева пат̣иггахитассева ка̄ликатта̄. удаке хи пат̣иггахан̣ам̣ на рухати. тенева бхиккхуна̄ та̄питена удакена чирапат̣иггахитена ча акаппийакут̣ийам̣ вуттхена ча саха а̄мисам̣ бхун̃джантасса̄пи са̄мапа̄ка̄дидосо на хоти. ваккхати хи ‘‘бхиккху йа̄гуаттха̄йа…пе… удакам̣ та̄пети, ват̣т̣атӣ’’тиа̄ди (па̄чи. ат̣т̣ха. 265). бхиккхӯ пана етам̣ адхиппа̄йам̣ тада̄ на джа̄ним̣су. тена̄ха ‘‘самма̄ аттхам̣ асаллаккхетва̄’’тиа̄ди.

265. ратхарен̣умпӣти ратхе гаччханте ут̣т̣хаханарен̣усадисарен̣ум̣. тена тато сукхумам̣ а̄ка̄се париббхаманакам̣ диссама̄нампи аббоха̄риканти дассети. акаллакоти гила̄но.

‘‘гахетум̣ ва̄…пе… тасса оримантена̄’’ти имина̄ а̄ка̄се уджум̣ т̣хатва̄ парена уккхиттам̣ ган̣хантасса̄пи а̄саннан̇габхӯтапа̄даталато пат̣т̣ха̄йа хаттхапа̄со париччхиндитаббо, на пана сӣсантато пат̣т̣ха̄йа̄ти дассети. таттха ‘‘оримантена̄’’ти имасса хет̣т̣химантена̄ти аттхо гахетаббо.

еттха ча пава̄ран̣а̄сиккха̄падат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘саче бхиккху нисинно хоти, а̄санасса паччхимантато пат̣т̣ха̄йа̄’’тиа̄дина̄ (па̄чи. ат̣т̣ха. 238-239) пат̣игга̄хака̄нам̣ а̄саннан̇гасса па̄римантато пат̣т̣ха̄йа париччхедасса дасситатта̄ идха̄пи а̄ка̄се т̣хитасса пат̣игга̄хакасса а̄саннан̇габхӯтапа̄дан̇гуласса па̄римантабхӯтато пан̣хипарийантасса хет̣т̣химаталато пат̣т̣ха̄йа, да̄йакасса пана оримантабхӯтато па̄дан̇гуласса хет̣т̣химаталато пат̣т̣ха̄йа хаттхапа̄со париччхиндитабботи дат̣т̣хаббам̣. имина̄ва найена бхӯмийам̣ нипаджджитва̄ уссӣсе нисиннасса хаттхато пат̣игган̣хантассапи а̄саннасӣсан̇гасса па̄римантабхӯтато гӣвантато пат̣т̣ха̄йева хаттхапа̄со минитаббо, на па̄даталато пат̣т̣ха̄йа. евам̣ нипаджджитва̄ да̄непи йатха̄нурӯпам̣ ведитаббам̣. ‘‘йам̣ а̄саннатарам̣ ан̇га’’нти хи вуттам̣.

пат̣иггахан̣асан̃н̃а̄йа̄ти ‘‘ман̃ча̄дина̄ пат̣иггахесса̄мӣ’’ти уппа̄дитасан̃н̃а̄йа. имина̄ ‘‘пат̣игган̣ха̄мӣ’’ти ва̄ча̄йа ваттаббакиччам̣ наттхӣти дассети. каттхачи ат̣т̣хакатха̄су, падесесу ва̄. асам̣ха̄риме пхалакети тха̄мамаджджхимена пурисена асам̣ха̄рийе. пун̃чхитва̄ пат̣иггахетва̄ти пун̃чхитепи раджаначун̣н̣асан̇ка̄йа сати пат̣иггахан̣аттха̄йа вуттам̣, на̄сати. там̣ пана̄ти патитараджам̣ аппат̣иггахетва̄ упари гахитапин̣д̣апа̄там̣. ана̄паттӣти дурупачин̣н̣а̄дидосо наттхи. ‘‘анупасампаннасса дасса̄мӣ’’тиа̄дипи винайадуккат̣апариха̄ра̄йа вуттам̣. татха̄ акатва̄ гахитепи пат̣иггахетва̄ парибхун̃джато ана̄патти ева. ‘‘анупасампаннасса датва̄’’ти идампи пурима̄бхога̄нугун̣ата̄йа вуттам̣.

чарукена̄ти кхуддакабха̄джанена. абхихат̣атта̄ти диййама̄наккхан̣ам̣ сандха̄йа вуттам̣. датва̄ апанайанака̄ле пана чха̄рика̄ ва̄ биндӯни ва̄ патанти, пуна пат̣иггахетаббам̣ абхиха̄расса вигататта̄ти ваданти. там̣ йатха̄ на патати, татха̄ апанесса̄мӣти парихаранте йуджджати. пакатисан̃н̃а̄йа апаненте абхиха̄ро на чхиджджати, там̣ пат̣иггахитамева хоти. мукхават̣т̣ийа̄пи гахетум̣ ват̣т̣атӣти абхихарийама̄насса паттасса мукхават̣т̣ийа̄ упарибха̄ге хаттхам̣ паса̄ретва̄ пхуситум̣ ват̣т̣ати.

па̄дена пеллетва̄ти ‘‘па̄дена пат̣иггахесса̄мӣ’’тисан̃н̃а̄йа аккамитва̄. кечӣти абхайагирива̄сино. вачанаматтамева̄ти пат̣ибаддхаппат̣ибаддханти саддаматтамева на̄нам̣, ка̄йапат̣ибаддхамева хоти. тасма̄ тесам̣ вачанам̣ на гахетаббанти адхиппа̄йо.

тена а̄хара̄петунти йасса бхиккхуно сантикам̣ гатам̣, там̣ идха а̄нехӣти а̄н̣а̄петва̄ тена а̄хара̄петум̣ итарасса ват̣т̣атӣти аттхо. на тато паранти тадахева са̄мам̣ аппат̣иггахитам̣ сандха̄йа вуттам̣. тадахева пат̣иггахитам̣ пана пунадиваса̄дӣсу аппат̣иггахетва̄пи парибхун̃джитум̣ ват̣т̣атӣти ваданти.

кхиййантӣти кхайам̣ гаччханти, тесам̣ чун̣н̣ехи тхуллаччайааппат̣иггахан̣а̄паттийо на хонтӣти адхиппа̄йо. ‘‘навасамут̣т̣хита’’нти етенева уччхуа̄дӣсу абхинавалаггатта̄ аббоха̄рикам̣ на хотӣти дассети. есева найоти саннидхидоса̄дим̣ сандха̄йа вадати. тена̄ха ‘‘на хӣ’’тиа̄ди. тена ча пат̣иггахан̣ан̇гесу пан̃часупи самиддхесу аджджхохаритука̄мата̄йа гахитамева пат̣иггахитам̣ на̄ма хоти аджджхохаритаббесу ева пат̣иггахан̣асса анун̃н̃а̄татта̄ти дассети. татха̄ ба̄хирапарибхогаттха̄йа гахетва̄ т̣хапитатела̄дим̣ аджджхохаритука̄мата̄йа сати пат̣иггахетва̄ парибхун̃джитум̣ ват̣т̣ати.

кесан̃чӣтиа̄дӣсу анупасампанна̄нам̣ аттха̄йа каттхачи т̣хапийама̄нампи хаттхато муттаматте ева пат̣иггахан̣ам̣ на виджахати, атха кхо бха̄джане патитамева пат̣иггахан̣ам̣ виджахати. бха̄джанан̃ча бхиккхуна̄ пунадивасаттха̄йа апеккхитамева̄ти таггатампи а̄мисам̣ дуддхотапаттагатам̣ вийа пат̣иггахан̣ам̣ на виджахатӣти а̄сан̇ка̄йа ‘‘са̄ман̣ерасса хаттхе паккхипитабба’’нти вуттанти ведитаббам̣. ӣдисесу хи йутти на гавеситабба̄, вуттанайенева пат̣ипаджджитаббам̣. ‘‘паттагата̄ йа̄гӯ’’ти имина̄ паттамукхават̣т̣ийа̄ пхут̣т̣хепи кӯт̣е йа̄гу пат̣иггахита̄, уггахита̄ ва̄ на хоти бхиккхуно аниччха̄йа пхут̣т̣хатта̄ти дассети. а̄ропетӣти хаттхам̣ пхуса̄пети. пат̣иггахан̣ӯпагам̣ бха̄рам̣ на̄ма маджджхимасса пурисасса уккхепа̄рахам̣. на пидахитаббанти хаттхато муттам̣ сандха̄йа вуттам̣, хаттхагатам̣ пана итарена хаттхена пидахато, хаттхато муттампи ва̄ апхуситва̄ упарипидха̄нам̣ па̄тентасса на досо.

пат̣игган̣ха̄тӣти чха̄йаттха̄йа упари дха̄райама̄на̄ маха̄са̄кха̄ йена кеначи чхиджджеййа, таттха лаггараджам̣ мукхе па̄теййа ча̄ти каппийам̣ ка̄ра̄петва̄ пат̣игган̣ха̄ти. кун̣д̣акети маха̄гхат̣е. тасмимпӣти ча̄т̣игхат̣епи. га̄ха̄петва̄ти аппат̣иггахитам̣ ка̄ликам̣ га̄ха̄петва̄.

дутийаттхерасса̄ти ‘‘тхерасса паттам̣ майхам̣ детха̄’’ти тена аттано париччаджа̄петва̄ дутийаттхерасса дети. еттха пана̄ти паттапариваттане. ка̄ран̣анти еттха йатха̄ ‘‘са̄ман̣ера̄ ито амха̄кампи дентӣ’’ти витакко уппаджджати, на татха̄ти ка̄ран̣ам̣ ваданти, тан̃ча йуттам̣. йасса пана та̄дисо витакко наттхи, тена апариваттетва̄пи бхун̃джитум̣ ват̣т̣ати.

ничча̄летунти ча̄летва̄ па̄са̄н̣асаккхара̄диапанайам̣ ка̄тум̣. уддханам̣ а̄ропетаббанти анаггикам̣ уддханам̣ сандха̄йа вуттам̣. уддхане паччама̄насса а̄лул̣ане упари апаккатан̣д̣ула̄ хет̣т̣ха̄ пависитва̄ паччатӣти а̄ха ‘‘са̄мам̣па̄кан̃чева хотӣ’’ти.

а̄дха̄раке патто т̣хапитоти аппат̣иггахита̄мисо патто пуна пат̣иггахан̣аттха̄йа т̣хапито. екаггахан̣енева̄ти са̄ман̣ера̄нам̣ гахитасса пуна аччхад̣д̣анавасена гахан̣ена. бхун̃джитум̣ ват̣т̣атӣти дхӯмават̣т̣ийа̄ тадахупат̣иггахитатта̄ вуттам̣. бхаттугга̄ротиа̄ди аббоха̄рикаппасан̇гена вика̄лабходжанавиниччхайадассанам̣. самуддодакена̄ти аппат̣иггахитена. химакарака̄ на̄ма када̄чи вассодакена саха патанака̄ па̄са̄н̣алекха̄ вийа гханӣбхӯтаудакависеса̄, тесу пат̣иггахан̣акиччам̣ наттхи. тена̄ха ‘‘удакагатика̄ ева̄’’ти. пуребхаттамева ват̣т̣атӣти аппат̣иггахита̄паттӣхи аббоха̄рикампи вика̄лабходжана̄паттӣхи саббоха̄риканти дассети.

лаггатӣти мукхе ча хаттхе ча маттика̄ван̣н̣ам̣ дассети. бахаланти хаттхамукхесу алагганакампи пат̣иггахетаббам̣. ва̄саматтанти рен̣укхӣра̄бха̄вам̣ дассети. а̄кирати пат̣иггахетаббанти пуппхарасасса пан̃н̃а̄йанато вуттам̣.

маха̄бхӯтесӯти па̄н̣асарӣрасаннисситесу патхавӣа̄димаха̄бхӯтесу. саббам̣ ват̣т̣атӣти аттано, паресан̃ча сарӣранисситам̣ саббам̣ ват̣т̣ати. акаппийамам̣са̄нуломата̄йа тхуллаччайа̄дим̣ на джанетӣти адхиппа̄йо. пататӣти аттано сарӣрато виччхиндитва̄ патати. ‘‘руккхато чхиндитва̄’’ти вуттатта̄ маттикаттха̄йа патхавим̣ кхан̣итум̣, ан̃н̃ампи йам̣кин̃чи мӯлапан̣н̣а̄дивисабхесаджджам̣ чхиндитва̄ чха̄рикам̣ акатва̄пи аппат̣иггахитампи парибхун̃джитум̣ ват̣т̣атӣти дат̣т̣хаббам̣. аппат̣иггахитата̄, ананун̃н̃а̄тата̄, дхӯма̄диаббоха̄риката̄бха̄во, аджджхохаран̣анти има̄неттха чатта̄ри ан̇га̄ни.

дантапонасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

нит̣т̣хито бходжанавагго чатуттхо.