5. сан̃чариттасиккха̄падаван̣н̣ана̄

296. пан̃чаме пан̣д̣иччена̄ти сабха̄ван̃а̄н̣ена. гатиманта̄ти сабха̄ван̃а̄н̣агатийутта̄. веййаттийена̄ти иттхикаттаббесу сиккхитан̃а̄н̣ена. медха̄йа̄ти асиккхитесупи там̣иттхикаттаббесу т̣ха̄нуппаттийа̄ пан̃н̃а̄йа. чхека̄ти ка̄йена пачана̄дикусала̄.

а̄ваханам̣ а̄ва̄хо, да̄рика̄йа гахан̣ам̣. видхина̄ паракуле ваханам̣ песанам̣ вива̄хо, да̄рика̄йа да̄нам̣.

297. рандха̄панам̣ бхаттапача̄панам̣. бйан̃джана̄дисампа̄данам̣ пача̄панам̣. на упа̄хат̣анти на диннам̣. кайо на̄ма гахан̣ам̣. виккайо на̄ма да̄нам̣. тадубхайам̣ сан̇гахетва̄ ‘‘воха̄ро’’ти вуттам̣.

300. ‘‘аббхутам̣ ка̄тум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти имина̄ дуккат̣ам̣ хотӣти дӣпети. ‘‘пара̄джитена да̄табба’’нти вуттатта̄ аденто дхураниккхепена ка̄ретаббо. ачирака̄ле адхика̄ро етасса аттхӣти ачирака̄ла̄дхика̄рикам̣, сан̃чариттам̣. ‘‘ачирака̄ла̄ча̄рика’’нти ва̄ па̄т̣хо. ачирака̄ле а̄ча̄ро аджджха̄ча̄ро етасса̄ти йоджана̄.

301. кин̃ча̄пи ехибхиккхуа̄дика̄пи сан̃чаритта̄дипан̣н̣аттиваджджам̣ а̄паттим̣ а̄паджджанти, тесам̣ пана асаббака̄ликатта̄, аппакатта̄ ча идха̄пи н̃аттичатуттхенева каммена упасампаннам̣ сандха̄йа ‘‘йва̄йа’’нтиа̄дипадабха̄джанама̄ха. сан̃чаран̣ам̣ сан̃чаро, со етасса аттхӣти сан̃чарӣ, тасса бха̄во сан̃чариттам̣. тена̄ха ‘‘сан̃чаран̣абха̄ва’’нти. сан̃чаратӣти сан̃чаран̣о, пуггало, тасса бха̄во сан̃чаран̣абха̄во, там̣ иттхипуриса̄нам̣ антаре сан̃чаран̣абха̄ванти аттхо.

джа̄йа̄бха̄вети бхарийабха̄ва̄йа. джа̄рабха̄вети са̄мибха̄ва̄йа, там̣нимиттанти аттхо. нимиттаттхе хи етам̣ бхуммавачанам̣. кин̃ча̄пи ‘‘джа̄раттане’’ти падасса падабха̄джане ‘‘джа̄рӣ бхависсасӣ’’ти (па̄ра̄. 302) иттхилин̇гавасена падабха̄джанам̣ вуттам̣, ‘‘сан̃чариттам̣ сама̄паджджеййа̄’’ти падасса пана ниддесе ‘‘иттхийа̄ ва̄ пахито пурисасса сантике гаччхати, пурисена ва̄ пахито иттхийа̄ сантике гаччхатӣ’’ти вуттатта̄ пурисасса̄пи сантике ваттабба̄ка̄рам̣ дассетум̣ ‘‘джа̄раттане’’ти ниддесасса иттхипурисаса̄дха̄ран̣атта̄ ‘‘иттхийа̄ матим̣ пурисасса а̄роченто джа̄раттане а̄рочетӣ’’ти вуттам̣. па̄л̣ийам̣ пана пурисасса матим̣ иттхийа̄ а̄рочанавасенева пададвайепи йоджана̄ ката̄, тадануса̄рена иттхийа̄ матим̣ пурисасса а̄рочана̄ка̄ропи сакка̄ вин̃н̃а̄тунти.

ида̄ни па̄л̣ийам̣ вуттанайена̄пи аттхам̣ дассенто ‘‘апича̄’’тиа̄дима̄ха. ‘‘пати бхависсасӣ’’ти идам̣ джа̄йа̄саддасса иттхилин̇ганийамато пурисапарийа̄йена вуттам̣, нибаддхаса̄мико бхависсасӣти аттхо. джа̄ро бхависсасӣти миччха̄ча̄рабха̄вена упагаччханако бхависсасӣти адхиппа̄йо.

303. серивиха̄ранти саччхандача̄рам̣. аттано васанти аттано а̄н̣ам̣. готтавантесу готта-саддо, дхаммача̄рӣсу ча дхамма-саддо ваттатӣти а̄ха ‘‘саготтехӣ’’тиа̄ди. таттха саготтехӣти сама̄наготтехи. сахадхаммикехӣти екасса саттху са̄сане сахачаритаббадхаммехи, сама̄накуладхаммехи ва̄. тенева̄ха ‘‘екам̣ саттха̄ра’’нтиа̄ди. екаган̣апарийа̄паннехӣти ма̄ла̄ка̄ра̄диекаган̣апарийа̄паннехи.

сасса̄мика̄ са̄раккха̄. йасса̄ гамане ран̃н̃а̄ дан̣д̣о т̣хапито, са̄ сапаридан̣д̣а̄. паччхима̄нам̣ двиннанти са̄раккхасапаридан̣д̣а̄нам̣. миччха̄ча̄ро хотӣти та̄су гатапуриса̄нам̣ вийа та̄сампи миччха̄ча̄ро хоти сасса̄микабха̄вато. на итара̄санти ма̄тураккхита̄дӣнам̣ ат̣т̣ханнам̣ миччха̄ча̄ро наттхи асса̄микатта̄, та̄су гата̄нам̣ пуриса̄намева миччха̄ча̄ро хоти ма̄та̄дӣхи раккхитатта̄. пуриса̄ хи парехи йехи кехичи гопитам̣ иттхим̣ гантум̣ на лабханти, иттхийо пана кеначи пурисена бхарийа̄бха̄вена гахита̄ва пурисантарам̣ гантум̣ на лабханти, на итара̄ аттано пхассасса сайам̣ са̄микатта̄. на хи ма̄та̄дайо сайам̣ та̄сам̣ пхасса̄нубхаванаттхам̣ та̄ раккханти, кевалам̣ пурисагаманамева та̄сам̣ ва̄ренти. тасма̄ кеначи апариггахитапхассатта̄, аттано пхассатта̄ ча иттхӣнам̣ на миччха̄ча̄ро, пуриса̄нам̣ пана парехи ва̄рите аттано асантакат̣т̣ха̄не павит̣т̣хатта̄ миччха̄ча̄роти ведитаббо.

бхогена̄ти бхогахету. удапаттам̣ а̄маситва̄ гахита̄ одапаттакинӣ. дхаджа-саддена сена̄ ева упалаккхита̄ти а̄ха ‘‘усситаддхаджа̄йа̄’’тиа̄ди.

305. бахиддха̄ вимат̣т̣ханти ан̃н̃аттха а̄рочитам̣. там̣ кирийам̣ сампа̄дессатӣти тасса̄ а̄рочетва̄ там̣ киччам̣ сампа̄дету ва̄ ма̄ ва̄, там̣ кирийам̣ сампа̄дане са̄маттхийам̣ сандха̄йа вуттам̣. да̄ракам̣, да̄рикан̃ча аджа̄на̄петва̄ ма̄та̄питуа̄дӣхи ма̄та̄питуа̄дӣнан̃н̃ева сантикам̣ са̄сане песитепи пат̣игган̣ханавӣмам̣санапачча̄харан̣асан̇кха̄та̄йа тиван̇гасампаттийа̄ сан̇гха̄дисесо хоти ева̄ти дат̣т̣хаббам̣.

йам̣ уддисса са̄санам̣ песитам̣, там̣ ева сандха̄йа тасса̄ ма̄туа̄дӣнам̣ а̄рочитепи кхеттамева отин̣н̣абха̄вам̣ дассетум̣ ‘‘буддхам̣ паччаккха̄мӣ’’тиа̄ди уда̄хат̣ам̣, идан̃ча вачанабйаттайахетубйаттайа̄нам̣ бхедепи бйаттайаса̄ман̃н̃ато уда̄хат̣анти дат̣т̣хаббам̣. тампи уда̄харан̣адосам̣ парихаритва̄ сутта̄нуломатам̣ дассетум̣ ‘‘там̣ пана̄’’тиа̄ди вуттам̣. имина̄ саметӣти еттха̄йамадхиппа̄йо – йатха̄ сайам̣ ана̄рочетва̄ ан̃н̃есам̣ антева̄сика̄дӣнам̣ ватва̄ вӣмам̣са̄петва̄ пачча̄харантасса наттхи висан̇кето, евам̣ тасса̄ сайам̣ ана̄рочетва̄ а̄рочанаттхам̣ ма̄туа̄дӣнам̣ вадантасса̄пи ма̄туа̄дайо там̣ кирийам̣ сампа̄денту ва̄ ма̄ ва̄. йади хи тесам̣ ма̄туа̄дӣнам̣ тун̣хӣбхӯтабха̄вампи пачча̄харати, висан̇кето наттхӣти.

гхаракиччам̣ нетӣти гхаран̣ӣ. ан̃н̃атарам̣ вадантасса висан̇кетам̣ адинна̄да̄на̄дӣсу а̄н̣аттийам̣ ваттхусан̇кето вийа̄ти адхиппа̄йо. мӯлат̣т̣ха̄нан̃ча васена̄ти еттха пурисасса ма̄туа̄дайо са̄санапесане мӯлабхӯтатта̄ ‘‘мӯлат̣т̣ха̄’’ти вутта̄.

322. па̄л̣ийам̣ ма̄тураккхита̄йа ма̄та̄ бхиккхум̣ пахин̣атӣти еттха аттано ва̄ дхӣту сантикам̣ ‘‘иттханна̄масса бхарийа̄ хотӯ’’ти бхиккхум̣ пахин̣ати, пурисасса ва̄ тасса н̃а̄така̄нам̣ ва̄ сантикам̣ ‘‘мама дхӣта̄ иттханна̄масса бхарийа̄ хотӯ’’ти пахин̣атӣти гахетаббам̣. есева найо сесесупи. пуббе вуттанайатта̄ти пат̣хамасан̇гха̄дисесе вуттанайатта̄.

338. анте екена̄ти екена падена. еттова паккаматӣти апачча̄харитва̄ татова паккамати. ‘‘анабхинандитва̄’’ти идам̣ татха̄ пат̣ипаджджама̄нам̣ сандха̄йа вуттам̣. сатипи абхинандане са̄санам̣ ана̄роченто пана на вӣмам̣сати на̄ма. татийападе вуттанайена̄ти ‘‘со тасса̄ вачанам̣ анабхинандитва̄’’тиа̄дина̄ вуттанайена. па̄л̣ийам̣ антева̄сим̣ вӣмам̣са̄петва̄ти ‘‘айам̣ тесам̣ ваттум̣ саматтхо’’ти антева̄сина̄ вӣмам̣са̄петва̄. саче пана со антева̄сико там̣ вачанам̣ а̄дийитва̄ тун̣хӣ хоти, тасса̄пи там̣ паваттим̣ пачча̄харантасса а̄чарийасса сан̇гха̄дисесова ма̄туа̄дӣсу тун̣хӣбхӯтесу тесам̣ тун̣хибха̄вам̣ пачча̄харантасса вийа̄ти дат̣т̣хаббам̣.

па̄л̣ийам̣ чатуттхава̄ре асатипи гаччханто сампа̄дети, а̄гаччханто висам̣ва̄дети ана̄паттӣти аттхато а̄паннамева̄тикатва̄ вуттам̣ ‘‘чатуттхе ана̄паттӣ’’ти.

340. ка̄рука̄нанти вад̣д̣хакӣа̄дӣнам̣ таччхакаайока̄ратантава̄йараджаканха̄питака̄ пан̃ча ка̄раво ‘‘ка̄рука̄’’ти вуччанти. еварӯпена…пе… ана̄паттӣти та̄дисам̣ гихивеййа̄ваччампи на хотӣти катва̄ вуттам̣.

ка̄йато самут̣т̣ха̄тӣти пан̣н̣аттим̣ ва̄ алам̣вачанӣйабха̄вам̣ ва̄ тадубхайам̣ ва̄ аджа̄нантасса ка̄йато самут̣т̣ха̄ти. еса найо итарадвайепи. алам̣вачанӣйа̄ хонтӣти иттхӣ ва̄ пурисо ва̄ убхопи ва̄ джа̄йа̄бха̄ве, са̄микабха̄ве ча никкхиттачхандата̄йа аччантавийуттатта̄ пуна ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сама̄гаматтхам̣ ‘‘ма̄ евам̣ акариттха̄’’тиа̄дина̄ вачанӣйата̄йа ваттаббата̄йа алам̣ араха̄ти алам̣вачанӣйа̄, алам̣ ва̄ каттум̣ арахам̣ сандха̄навачанаметесу иттхипурисесӯти алам̣вачанӣйа̄, сандха̄нака̄расса вачанам̣ вина̄ асан̇гаччханака̄ париччатта̄йева̄ти адхиппа̄йо.

пан̣н̣аттим̣ пана джа̄нитва̄ти еттха алам̣вачанӣйабха̄вам̣ ва̄ти ваттаббам̣. тенева ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йан̃ча ‘‘тадубхайам̣ пана джа̄нитва̄’’тиа̄ди вуттам̣. бхиккхум̣ аджа̄на̄петва̄ аттано адхиппа̄йам̣ пан̣н̣е ликхитва̄ ‘‘имам̣ пан̣н̣ам̣ асукасса дехӣ’’ти диннам̣ харантасса сан̃чариттам̣ на хоти. пан̣н̣аттиалам̣вачанӣйабха̄вааджа̄нанавасенева хи имам̣ сиккха̄падам̣ ачиттакам̣, на саббена саббам̣ сан̃чаран̣абха̄вампи аджа̄нанавасена, па̄л̣ийан̃ча ат̣т̣хакатха̄йан̃ча а̄рочанамева дасситам̣. тасма̄ сандассанаттхам̣ н̃атва̄ пан̣н̣асандассанавасена̄пи ка̄йена ва̄ ва̄ча̄йа ва̄ а̄рочентассева а̄патти хотӣти гахетаббам̣.

341. йатха̄ йатха̄ йесу йесу джанападесӯти париччаттабха̄ваппака̄санаттхам̣ каттаббам̣ пан̣н̣ада̄нан̃а̄тиджаниссара̄диджа̄на̄пана̄дитам̣там̣десанийатам̣ пака̄рам̣ дассети, идан̃ча нибаддхабхарийа̄бха̄вена гахитам̣ сандха̄йа вуттам̣. аттано ручийа̄ сан̇гата̄нам̣ пана иттхӣнам̣, мухуттика̄йа ча пурисе читтасса вираджджанамева алам̣вачанӣйабха̄ве ка̄ран̣анти дат̣т̣хаббам̣. дут̣т̣хулла̄дӣсупӣти а̄ди-саддена аттака̄масан̃чаритта̄ни сан̇ган̣ха̄ти, еттха пана па̄л̣ийам̣ кин̃ча̄пи ‘‘иттхӣ на̄ма манусситтхӣ на йаккхӣ’’тиа̄дина̄ манусситтхипуриса̄ на дассита̄, татха̄пи ‘‘даса иттхийо ма̄тураккхита̄’’тиа̄дина̄ манусситтхӣнан̃н̃ева дасситатта̄ пуриса̄нампи таданугун̣а̄намева гахетаббато мануссаджа̄тика̄ва иттхипуриса̄ идха̄дхиппета̄. тасма̄ йесу сан̃чариттам̣ сама̄паджджати, тесам̣ мануссаджа̄тиката̄, на на̄лам̣вачанӣйата̄, пат̣игган̣хана, вӣмам̣сана, пачча̄харан̣а̄нӣти има̄неттха пан̃ча ан̇га̄ни.

сан̃чариттасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.