1. пат̣хамавиха̄расуттаван̣н̣ана̄
11. ад̣д̣хама̄санти аччантасам̣йоге упайогавачанам̣. пат̣исаллӣйитунти йатха̄вуттам̣ ка̄лам̣ пат̣и дивасе дивасе сама̄паттийам̣ дхаммачинта̄йам̣ читтам̣ нилӣйитум̣. винетабботи самуччхедавинайена винетаббо арийамагга̄дхигантаббо. танти дит̣т̣ха̄нугатиа̄паджджанам̣. асса̄ти джаната̄йа. апагаччхатӣти саттху сантикато апети. сӯти нипа̄таматтам̣.
падесена̄ти екадесена. саха падесена̄ти сападесо. сва̄йам̣ сападесо йасма̄ ведана̄васенева па̄л̣ийам̣ а̄гато, тасма̄ параматтхадхаммакот̣т̣ха̄се ведана̄ анавасесато лаббхати, те ган̣ханто ‘‘кхандхападесо’’тиа̄дима̄ха. там̣ саббанти кхандхападеса̄дикам̣ саббампи. ‘‘саммасанто’’ти падасса аттхадассанавасена ‘‘паччавеккханто’’ти а̄ха. паччавеккхан̣а̄ идха саммасанам̣ на̄ма, на випассана̄. випассана̄саммасанам̣ пана бхагавато виса̄кхапун̣н̣ама̄йам̣ ева ниппханнам̣, тасма̄ бхагавато ан̃н̃абхӯмика̄пи ведана̄ ан̃н̃абхӯмика̄нам̣ сатта̄нам̣ вируддха̄ уппаджджатева̄ти вуттам̣ ‘‘йа̄ва бхавагга̄ паватта̄ сукха̄ ведана̄’’ти. сабба̄ка̄рена̄ти сарӯпато самудайато аттхан̇гамато асса̄да̄дитоти сабба̄ка̄рена. паригган̣ханто упапариккханто.
ниппадеса̄нева анавасеса̄нева. индрийасатипат̣т̣ха̄нападесо сувин̃н̃еййоти ануддхато. асса̄ти бхагавато. т̣ха̄нети тасмим̣ тасмим̣ паччавеккхитаббасан̇кха̄те ока̄се. са̄ са̄ ча виха̄расама̄паттӣти кхандхавасена а̄йатана̄дивасена ча паваттитва̄ тесам̣ екадесабхӯтам̣ веданам̣йева париггахетва̄ там̣ саммаситва̄ ануккамена сама̄панна̄ джха̄насама̄патти пхаласама̄патти ча. пхаласама̄патти хи татха̄ саммаситва̄ пунаппунам̣ сама̄паджджанавасена аттхато абхинна̄пи адхит̣т̣ха̄набхӯтадхаммабхедена бхинна̄ вийа вуччати, йато чатувӣсатикот̣исатасахассабхеда̄ девасикам̣ вал̣ан̃джанасама̄паттийо ат̣т̣хакатха̄йам̣ вутта̄. ка̄мам̣ ан̃н̃адхаммавасенапи джа̄та̄ ева, ведана̄васена панеттха абхинивесо като ведана̄нубха̄вена джа̄та̄. касма̄ евам̣ джа̄та̄ти? буддха̄нам̣ н̃а̄н̣ападасса антаравибха̄гатта̄. татха̄ хи бхагава̄ сакалампи ад̣д̣хама̄сам̣ ведана̄васенева саммасанам̣ паваттети, тадануса̄рена ча та̄ виха̄расама̄паттийо сама̄паджджи. тайидам̣ аччхарийам̣ анан̃н̃аса̄дха̄ран̣ам̣ бхиккхӯ паведенто саттха̄ – ‘‘йена сва̄ха’’нтиа̄димавоча.
акусала̄ва̄ти па̄н̣а̄типа̄та-адинна̄да̄на-ка̄месумиччха̄ча̄ра-муса̄ва̄да-писун̣ава̄ча̄сампхаппала̄па-абхиджджха̄-бйа̄па̄давасена там̣там̣миччха̄дассанавасена ча акусала̄ ведана̄ ева хоти. брахмалока̄дӣсу уппаджджитва̄ таттха ничча̄ дхува̄ бхависса̄ма̄ти евам̣ дит̣т̣хим̣ упанисса̄йа̄ти йоджетаббам̣. девакула̄дӣсу девапӯджаттхам̣, саббаджанапарибхогаттхам̣ ва̄ ма̄ла̄ваччхам̣ ропенти. вадхабандхана̄дӣнӣти а̄ди-саддена адинна̄да̄на-миччха̄ча̄ра-муса̄ва̄да-писун̣ава̄ча̄-сампхаппала̄па̄дӣнам̣ сан̇гахо дат̣т̣хаббо. дит̣т̣хадхаммавипа̄касса апачуратта̄ апа̄кат̣атта̄ ча ‘‘бхавантарагата̄на’’нти вуттам̣.
ити несанти еттха ити-саддо а̄диаттхо, пака̄раттхо ва̄. тена йатха̄ пхарусава̄ча̄васена, евам̣ тадан̃н̃есампи акусалакамма̄нам̣ васена самма̄дит̣т̣хипаччайа̄ акусалаведана̄ппаватти йатха̄рахам̣ нӣхаритва̄ ваттабба̄. есева найоти имина̄ йатха̄ миччха̄дит̣т̣хипаччайа̄ самма̄дит̣т̣хипаччайа̄ ча кусала̄кусалавипа̄каведана̄ сахаджа̄такот̣ийа̄ упаниссайакот̣ийа̄ ча васена йатха̄рахам̣ йоджетва̄ дассита̄, евам̣ миччха̄сан̇каппапаччайа̄дӣсупи йатха̄рахам̣ йоджетва̄ дассетабба̄ти имаматтхам̣ атидисати. чхандапаччайа̄ти еттха тан̣ха̄чхандасахито каттука̄мата̄чхандо адхиппетоти а̄ха ‘‘чхандапаччайа̄тиа̄дӣсу пана чхандапаччайа̄ ат̣т̣халобхасахагатачиттасампайутта̄ ведана̄ ведитабба̄’’ти. витаккапаччайа̄ти еттха аппана̄ппаттова витакко адхиппетоти вуттам̣ ‘‘витаккапаччайа̄ пат̣хамаджджха̄наведана̄ва̄’’ти. витаккапаччайа̄ пат̣хамаджджха̄наведана̄йа гахитатта̄ ‘‘т̣хапетва̄ пат̣хамаджджха̄на’’нти. упари тиссо рӯпа̄вачара̄, хет̣т̣ха̄ тиссо арӯпа̄вачара̄ евам̣ сеса̄ чха сан̃н̃а̄сама̄паттиведана̄.
тин̣н̣анти чхандавитаккасан̃н̃а̄нам̣. авӯпасамети пат̣ипаккхена авӯпасамите. тин̣н̣ан̃хи тесам̣ сахабха̄вена паччайата̄ ат̣т̣халобхасахагатачиттесу ева. таттха йам̣ ваттаббам̣ там̣ вуттамева. чхандаматтасса̄ти тесу тӣсу чхандаматтасса. вӯпасаме пат̣хамаджджха̄наведана̄ва аппана̄ппаттасса адхиппетатта̄. чхандавитакка̄нам̣ вӯпасаме дутийаджджха̄на̄диведана̄ адхиппета̄ сан̃н̃а̄йа авӯпасантатта̄. дутийаджджха̄на̄диведана̄гахан̣ена хи сабба̄ сан̃н̃а̄сама̄паттийо ча гахита̄ва хонти. тин̣н̣ампи вӯпасамети чхандавитаккасан̃н̃а̄нам̣ вӯпасаме невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанаведана̄ адхиппета̄. бхаваггаппаттасан̃н̃а̄ хи вӯпасаманти чхандасан̇каппа̄нам̣ аччантасукхумабха̄ваппаттийа̄. хет̣т̣ха̄ ‘‘самма̄дит̣т̣хипаччайа̄’’ти еттха самма̄дит̣т̣хиггахан̣ена хет̣т̣химамаггасамма̄дит̣т̣хипи гахита̄ва хотӣти а̄ха – ‘‘аппаттасса паттийа̄ти арахаттапхаласса паттаттха̄йа̄’’ти. атха ва̄ хет̣т̣химамагга̄дхигамена вина̄ аггамагго наттхӣти хет̣т̣химамагга̄дхигамам̣ аттха̄паннам̣ катва̄ ‘‘арахаттапхаласса паттаттха̄йа̄’’ти вуттам̣. а̄йамети пхалена миссито хоти етена̄ти а̄йа̄мо, самма̄ва̄йа̄моти а̄ха ‘‘аттхи а̄йа̄манти аттхи вӣрийа’’нти. тасса вӣрийа̄рамбхасса̄ти ан̃н̃а̄дхигамака̄ран̣асса самма̄ва̄йа̄масса васена. па̄л̣ийам̣ т̣ха̄на-саддо ка̄ран̣апарийа̄йоти а̄ха – ‘‘арахаттапхаласса ка̄ран̣е’’ти. таппаччайа̄ти еттха там̣-саддена ‘‘т̣ха̄не’’ти вуттака̄ран̣амева пачча̄мат̣т̣ханти а̄ха – ‘‘арахаттасса т̣ха̄напаччайа̄’’ти. чатумаггасахаджа̄та̄ти етена ‘‘арахаттапхаласса паттаттха̄йа̄’’ти еттха хет̣т̣химамагга̄нам̣ аттха̄паттивасена гахитабха̄вамева джотети. кечи пана ‘‘чатумаггасахаджа̄та̄ти ватва̄ ниббаттиталокуттараведана̄ти бхӯтакатханам̣ висесанам̣. ниббаттиталокуттараведана̄ти пат̣хамам̣ апеккхитаббам̣, паччха̄ чатумаггасахаджа̄та̄’’ти ваданти.
пат̣хамавиха̄расуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.