13. гахапативагго

1-3. веса̄лӣсутта̄диван̣н̣ана̄

124-126. двӣсӯти имасмим̣ гахапативагге пат̣хамадутийесу татийе ча вуттаттхамева па̄т̣хаджа̄там̣ апуббам̣ наттхӣти аттхо.

4-5. бха̄радва̄джасутта̄диван̣н̣ана̄

127-128. ка̄мам̣ ан̃н̃епи паббаджита̄ йуттака̄ле пин̣д̣ам̣ улама̄на̄ чарантийева, айам̣ пана одарито, тенева ка̄ран̣ена паббаджитоти дассенто ‘‘пин̣д̣ам̣ улама̄но’’тиа̄дима̄ха. гхам̣сантова̄ти бхӯмийам̣ гхам̣санто ева паттам̣ т̣хапети. париккхӣн̣анти самантато париккхӣн̣ам̣. на̄л̣ико …пе… джа̄там̣, атирекапаттат̣т̣хапанасса пат̣иккхиттатта̄ ан̃н̃ам̣ на ган̣ха̄ти. ‘‘индрийабха̄вананти чаккха̄дипан̃чиндрийабха̄вана’’нти кечи ваданти, татха̄ випассана̄бхинивесам̣ катва̄ упаривипассанам̣ вад̣д̣хитва̄ти адхиппа̄йо. апаре пана ‘‘саддха̄пан̃чама̄нам̣ индрийа̄нам̣ васена випассана̄бхинивесам̣ катва̄ тена сукхена абхин̃н̃а̄паха̄на̄нам̣ сампа̄данавасена индрийам̣ бха̄ветва̄’’ти ваданти.

упасан̇каматӣти еттха йатха̄ со ра̄джа̄ упасан̇ками, там̣ а̄гаманато пат̣т̣ха̄йа дассетум̣ ‘‘тхеро кира̄’’тиа̄ди а̄раддхам̣. маха̄па̄нам̣ на̄ма ан̃н̃ам̣ каммам̣ акатва̄ па̄напасуто хутва̄ сатта̄хам̣ таданурӯпапариджанасса сура̄пиванам̣. тена̄ха ‘‘маха̄па̄нам̣ на̄ма пивитва̄’’ти. са̄литхусехӣти раттаса̄литхусехи. д̣айхама̄нам̣ вийа кипилликадам̣санаджа̄та̄хи дуккхаведана̄хи. мукхасаттӣхи виджджхим̣су валлабхата̄йа. иттхилоло хи со ра̄джа̄.

павен̣инти тесам̣ сама̄да̄напавен̣им̣ брахмачарийапабандхам̣. пат̣ипа̄дентӣти сампа̄денти. гарука̄рамман̣анти гарука̄таббаа̄рамман̣ам̣, авӣтиккамитабба̄рамман̣анти аттхо. асса̄ти ран̃н̃о. читтам̣ анотарантанти паса̄давӣтхим̣ анотарантам̣ анупагаччхантам̣. вихет̣хетунти виба̄дхитум̣.

лобхасса апара̄паруппаттийа̄ бахувачанавасена ‘‘лобхадхамма̄’’ти вуттам̣. уппаджджантӣтипи аттхо йева, йасма̄ уппаджджама̄но лобхадхаммо аттано хетупаччайе париггаха̄пенто джа̄на̄пенто вийа сахати паваттатӣти. имамева ка̄йанти еттха самӯхаттхе ева ка̄йа-саддо габбха̄сайа̄дит̣т̣ха̄несу уппаджджанадхаммасамӯхависайатта̄, итаре пана ка̄йӯпалаккхитата̄йа ‘‘ка̄йо’’ти ведитабба̄. утта̄намева хет̣т̣ха̄ вуттанайатта̄.

бха̄радва̄джасутта̄диван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

6. гхоситасуттаван̣н̣ана̄

129. рӯпа̄ ча мана̄па̄ти нӣла̄дибхеда̄ рӯпадхамма̄ ча манаса̄ манун̃н̃а̄ пийарӯпа̄ сам̣виджджанти, идан̃ча сукхаведанӣйасса пхассасса сабха̄вадассанаттхам̣. евам̣ ‘‘рӯпа̄ ча мана̄па̄ упеккха̄веданийа̄’’ти еттха̄пи йатха̄рахам̣ ваттаббам̣. чаккхувин̃н̃а̄н̣а…пе… пхассанти вуттам̣. упаниссайакот̣ийа̄ хи чаккхувин̃н̃а̄н̣асампайуттапхассо сукхаведанӣйо, на сахаджа̄такот̣ийа̄. тена̄ха – ‘‘екам̣ пхассам̣ пат̣ичча джаванавасена сукхаведана̄ уппаджджатӣ’’ти. сесападесӯти ‘‘сам̣виджджати кхо, гахапати, сотадха̄тӯ’’ти а̄гатесу пан̃часу кот̣т̣ха̄сесу.

тевӣсати дха̄туйо катхита̄ чханнам̣ два̄ра̄нам̣ васена вибхаджджагахан̣ена. ваттхунисситанти хадайаваттхунисситам̣. пан̃чадва̄ре вӣсати, манодва̄ре тиссо евам̣ тевӣсати.

гхоситасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

7-8. ха̄лиддика̄нисутта̄диван̣н̣ана̄

130-131. там̣ иттхетанти чаккхуна̄ йам̣ рӯпам̣ дит̣т̣хам̣, там̣ иттханти аттхо. там̣ сукхаведанийанти там̣ сукхаведана̄йа упаниссайакот̣ийа̄ паччайабхӯтам̣ чаккхувин̃н̃а̄н̣ан̃чева, йо ча йатха̄рахам̣ упаниссайакот̣ийа̄ ва̄, анантаро че анантаракот̣ийа̄ ва̄, сахаджа̄то че сампайуттакот̣ийа̄ ва̄, сукхаведана̄йа паччайо пхассо. там̣ сукхаведанийан̃ча пхассам̣ пат̣ичча уппаджджати сукхаведана̄ти йоджана̄. еса найо саббаттха саббесу сесесу саттасу ва̄ресу. манодха̄туйева ва̄ сама̄на̄ти абхидхамманайена. суттантанайена пана сун̃н̃атат̣т̣хена ниссаттаниджджӣват̣т̣хена ча манодха̄тусаман̃н̃ам̣ лабхатева. ат̣т̣хамам̣ утта̄намева хет̣т̣ха̄ вуттанайатта̄.

ха̄лиддика̄нисутта̄диван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

9. лохиччасуттаван̣н̣ана̄

132. тепи ма̄н̣авака̄твева вутта̄, на бра̄хман̣акума̄ра̄ ева. селеййака̄нӣти ан̃н̃аман̃н̃ам̣ силиссаналан̇гханакӣл̣ана̄ни.

упат̣т̣ха̄навасена ибхам̣ харантӣти иббха̄, хаттхигопака̄. те пана нихӣнакут̣умбасса бхоггам̣ упа̄да̄йа гахапатибха̄вам̣ упа̄да̄йа ‘‘гахапатика̄’’типи вуччантӣти а̄ха ‘‘гахапатика̄’’ти. кан̣ха̄ти кан̣ха̄бхиджа̄тика̄. рат̣т̣хам̣ бхарантӣти йасмим̣ рат̣т̣хе васанти, тасса рат̣т̣хасса балим̣ бхаран̣ена, аттано ва̄ кут̣умбасса бхаран̣ена бхарата̄. парийа̄йанта̄ти парито сам̣чаранта̄ кӣл̣анти.

сӣладжет̣т̣хака̄ти сӣлаппадха̄на̄. йе пура̄н̣ам̣ саранти, те сӣлуттама̄ ахесум̣. два̄ра̄ни чаккха̄дидва̄ра̄ни.

апаккамитва̄ апета̄ вирахита̄ хутва̄. висама̄нӣти вигатасама̄ни дуччаритасабха̄ва̄ни. на̄на̄видхадан̣д̣а̄ на̄на̄видхадан̣д̣анипа̄та̄.

ана̄ха̄рака̄ти кин̃чи абхун̃джанака̄. пан̇ко вийа пан̇ко, малам̣. дантапан̇ко пуримападалопена пан̇коти вуттоти ‘‘пан̇ко на̄ма дантамала’’нти вуттам̣. аджехи ка̄таббака̄нам̣ акопетва̄ каран̣ам̣ сама̄да̄навасена ватам̣. еса найо сесесупи. кохан̃н̃ам̣ на̄ма аттани виджджама̄надосам̣ пат̣иччха̄детва̄ асантагун̣апака̄сана̄ти а̄ха – ‘‘пат̣иччханна…пе… кохан̃н̃ан̃чева̄’’ти. париккха̄рабхан̣д̣акаван̣н̣а̄ти париккха̄рабхан̣д̣а̄ каппака̄ти. те ча кхо аттано джӣвикаттха̄йа а̄мисакин̃джаккхасса аттанибандханаттха̄йа амочанаттха̄йа ката̄.

акхиланти четокхиларахитам̣ брахмавиха̄равасена. тена̄ха ‘‘муду атхаддха’’нти.

адхимуттоти абхиративасена йуттапайутто. париттачиттоти парито кхан̣д̣итачитто. аппама̄н̣ачиттоти еттха ‘‘ко айа’’нти пат̣иккхитум̣ саккун̣еййачитто.

лохиччасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

10. верахачча̄нисуттаван̣н̣ана̄

133. бра̄хман̣им̣ дхаммасавана̄йа чоденто ма̄н̣авако ‘‘йаггхе’’ти авоча. тена̄ха ‘‘йаггхети чоданаттхе нипа̄то’’ти.

верахачча̄нисуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

гахапативаггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.