1. аджджхатта̄ниччасуттаван̣н̣ана̄
1. чаккхатӣти чаккху, н̃а̄н̣ам̣, йатха̄сабха̄вато а̄рамман̣асса джа̄нанена самависамам̣ а̄чиккхантам̣ вийа паваттатӣти аттхо. татха̄ мам̣сачаккху. тампи хи рӯпадассане чаккхатӣти чаккху. буддха̄нам̣йева чаккхӯти буддхачаккху, аса̄дха̄ран̣ато хи саттасанта̄несу сассатуччхедадит̣т̣хи ануломикан̃а̄н̣айатха̄бхӯтан̃а̄н̣а̄нан̃чева ка̄мара̄га̄нусайа̄дӣнан̃ча йа̄тха̄вато вибха̄витан̃а̄н̣ам̣ а̄сайа̄нусайан̃а̄н̣ам̣ индрийапаропарийаттан̃а̄н̣ан̃ча. хет̣т̣хима̄ тайо магга̄ чатусаччадхаммесу вутта̄ка̄рена паваттийа̄ дхамме чаккхӯти дхаммачаккху, татха̄ тесам̣ пхала̄ни там̣там̣пат̣ипаккхесу пат̣иппассаддхипаха̄навасена паваттанато. самантато саббадхаммесу чаккхукиччаса̄дханато самантачаккху, саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ам̣. диббавиха̄расанниссайена ладдхаббато дева̄нам̣ диббачаккху вийа̄ти там̣ диббачаккху, абхин̃н̃а̄висесо. а̄локам̣ вад̣д̣хетва̄ рӯпадассанато ‘‘а̄локапхаран̣ена̄’’ти вуттам̣. ‘‘идам̣ дуккхам̣ арийасаччанти ме, бхиккхаве, пуббе анануссутесу дхаммесу чаккхум̣ удапа̄дӣ’’тиа̄дина̄ (сам̣. ни. 5.1081; маха̄ва. 15) найена а̄гататта̄ чатусаччапариччхедакан̃а̄н̣ам̣ ‘‘пан̃н̃а̄чаккхӯ’’ти вуттам̣. тадидам̣ ‘‘випассана̄н̃а̄н̣а’’нти ваданти, ‘‘випассана̄маггапхалапаччавеккхан̣ан̃а̄н̣а̄нӣ’’ти апаре.
паччайабхӯтехи етехи абхисамбхарӣйантӣти самбха̄ра̄, упаттхамбхабхӯта̄ чатусамут̣т̣ха̄никарӯпа̄. саха самбха̄рехӣти сасамбха̄рам̣. маха̄бхӯта̄нам̣ упа̄да̄йа пасӣдатӣти паса̄до. аккхикӯпаке аккхипат̣алехӣти убхохи аккхидалехи. самбхавоти а̄подха̄тумева самбхавабхӯтама̄ха. идха ‘‘тераса самбха̄ра̄’’ти вуттам̣. ат̣т̣хаса̄линийам̣ (дха. са. ат̣т̣ха. 596) пана сан̣т̣ха̄нена саддхим̣ ‘‘чуддаса самбха̄ра̄’’ти а̄гатам̣. таттха сан̣т̣ха̄нанти ван̣н̣а̄йатанамева париман̣д̣ала̄дисан̣т̣ха̄набхӯтам̣. висум̣ вачанам̣ пана несам̣ татха̄бхӯта̄нам̣ ататха̄бхӯта̄нан̃ча а̄подха̄туван̣н̣а̄йатана̄нам̣ йатха̄вутте мам̣сапин̣д̣е виджджама̄натта̄. самбхавасса чатудха̄тунисситехи саха вуттасса дха̄туттайанисситата̄ йоджетабба̄. дит̣т̣химан̣д̣алети абхимукхам̣ т̣хита̄нам̣ пат̣ибимбапан̃н̃а̄йанат̣т̣ха̄набхӯте чаккхусан̃н̃ита̄йа дит̣т̣хийа̄ паваттит̣т̣ха̄набхӯте ман̣д̣але. саннивит̣т̣ханти етена чаккхупаса̄дасса анекакала̄пагатабха̄во дассито. татха̄ хи со сатта аккхипат̣ала̄ни абхибйа̄петва̄ ваттати. йасма̄ со сатта аккхипат̣ала̄ни бйа̄петва̄ т̣хитехи аттано ниссайабхӯтехи катӯпака̄рам̣ там̣нисситехева а̄йуван̣н̣а̄дӣхи анупа̄литапарива̄ритам̣ тисантатирӯпасамут̣т̣ха̄пакехи утучитта̄ха̄рехи упаттхамбхийама̄нам̣ хутва̄ тит̣т̣хати. рӯпадассанасаматтханти атта̄нам̣ нисса̄йа паваттавин̃н̃а̄н̣асса васена рӯпа̄йатанадассанасаматтхам̣. виттха̄ракатха̄ти тасса чаккхуно сота̄дӣнан̃ча хетупаччайа̄дивасена чева лаккхан̣а̄дивасена ча виттха̄ракатха̄.
саммасанача̄рачиттанти випассана̄йа паваттит̣т̣ха̄набхӯтам̣ випасситаббам̣ читтам̣. кечи ‘‘випассанупагатакирийамайачитта’’нти ваданти, там̣ тесам̣ матиматтам̣. тӣн̣и лаккхан̣а̄ни дассетва̄ випассанам̣ уссукка̄петва̄ арахаттасса па̄панавасена десана̄йа паваттатта̄.
аджджхатта̄ниччасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.