8-10. маха̄дит̣т̣хисутта̄диван̣н̣ана̄
213-215. аката̄ти самена ва̄ висамена ва̄ кеначи хетуна̄ на ката̄ ева. кеначи катам̣ каран̣ам̣ видха̄нам̣ наттхи етесанти акатавидха̄на̄. пададвайенапи локе кеначи хетупаччайена несам̣ абхиниббаттита̄бха̄вам̣ дассети. иддхийа̄пи на ниммита̄ти кассачи иддхимато девасса брахмуно ва̄ иддхийа̄пи на ниммита̄. аниммита̄ти ва̄ кассачи анимма̄пака̄. аджанака̄ти етена патхавӣка̄йа̄дӣнам̣ рӯпа̄диджанакабха̄вам̣ пат̣иккхипати. рӯпасадда̄дайо хи патхавӣка̄йа̄дӣхи аппат̣ибаддхавуттика̄ти тасса ладдхи. йатха̄ паббатакӯт̣ам̣ кеначи аниббаттитам̣ кассачи ча аниббаттакам̣, еваметепӣти а̄ха ‘‘кӯт̣ат̣т̣ха̄’’ти. йамидам̣ ‘‘бӣджа̄дито ан̇кура̄ди джа̄йатӣ’’ти вуччати, тан̃ча виджджама̄намева тато никкхамати, на̄виджджама̄нам̣, ан̃н̃атха̄ йато куточи йасса кассачи уппатти сийа̄ти адхиппа̄йо. т̣хита̄ти ниббика̄рабха̄вена т̣хита̄. на чалантӣти на вика̄рам̣ а̄паджджанти. вика̄ра̄бха̄вена хи тесам̣ саттаннам̣ ка̄йа̄нам̣ есикат̣т̣ха̄йит̣т̣хитата̄. анин̃джанан̃ча аттано пакатийа̄ ават̣т̣ха̄намева. тена̄ха ‘‘на випарин̣амантӣ’’ти. авипарин̣а̄мадхамматта̄ ева ча не ан̃н̃аман̃н̃ам̣ на бйа̄ба̄дхенти. сати хи вика̄рам̣ а̄па̄детаббата̄йа бйа̄ба̄дхаката̄пи сийа̄, татха̄ ануггахетаббата̄йа анугга̄хаката̄ти тадабха̄вам̣ дассетум̣ па̄л̣ийам̣ ‘‘на̄ла’’нтиа̄ди вуттам̣. патхавӣ ева ка̄йекадесатта̄ патхавика̄йо. джӣвасаттама̄нам̣ ка̄йа̄нам̣ ниччата̄йа ниббика̄ра̄бха̄вато на хантаббата̄, на гха̄т̣етаббата̄ ча̄ти нева кочи ханта̄ гха̄тета̄ ва̄. тена̄ха ‘‘саттаннантвева̄’’тиа̄ди. йади кочи ханта̄ наттхи, катхам̣ саттхаппаха̄роти а̄ха ‘‘йатха̄ муггара̄сиа̄дӣсӯ’’тиа̄ди. кевалам̣ сан̃н̃а̄маттамева хоти, на гха̄тана̄ди, параматтхато саттаннантвева ка̄йа̄нам̣ авикопанӣйабха̄ватоти адхиппа̄йо.
памукхайонӣнанти мануссатираччха̄на̄дӣсу кхаттийабра̄хман̣а̄дисӣхабйаггха̄дивасена падха̄найонӣнам̣. сат̣т̣хисата̄ни чхасахасса̄ни. ‘‘пан̃ча ча каммуно сата̄нӣ’’ти падасса аттхадассанам̣ ‘‘пан̃ча каммасата̄ни ча̄’’ти. есева найоти имина̄ ‘‘кевалам̣ таккаматтена нираттхакадит̣т̣хим̣ дӣпетӣ’’ти имамева аттхам̣ атидисати. еттха ча таккаматтакена̄ти имина̄ йасма̄ таккика̄ ниран̇кусата̄йа парикаппанасса йам̣ кин̃чи аттано парикаппитам̣ са̄рато ман̃н̃ама̄на̄ татхева абхинивисса таккадит̣т̣хига̄хам̣ ган̣ханти, тасма̄ на тесам̣ дит̣т̣хиваттхӯсу вин̃н̃ӯхи вича̄ран̣а̄ ка̄табба̄ти дассети. кечӣти уттаравиха̄рава̄сино. те хи ‘‘пан̃ча камма̄нӣти чаккхусотагха̄надживха̄ка̄йа̄, има̄ни пан̃чиндрийа̄ни ‘пан̃ча камма̄нӣти пан̃н̃а̄пентӣ’’ти ваданти. камманти ладдхӣти ол̣а̄рикабха̄вато парипун̣н̣акамманти ладдхи. манокаммам̣ анол̣а̄рикатта̄ упад̣д̣хакамманти ладдхӣти йоджана̄. ‘‘два̄сат̣т̣хипат̣ипада̄’’ти ваттаббе сабха̄ванируттим̣ аджа̄нанта̄ ‘‘дват̣т̣хипат̣ипада̄’’ти ваданти. екасмим̣ каппети екасмим̣ маха̄каппе. таттха̄пи ча виват̣т̣ат̣т̣ха̄йисан̃н̃ите екасмим̣ асан̇кхйеййакаппе.
ураббхе ханантӣти ораббхика̄. евам̣ сӯкарика̄дайо ведитабба̄. лудда̄ти ан̃н̃епи йе кечи ма̄гавиканеса̄да̄дайо, те па̄пакаммапасутата̄йа кан̣ха̄бхиджа̄тӣти ваданти. бхиккхӯти буддхаса̄сане бхиккхӯ. те кира ‘‘саччхандара̄га̄ парибхун̃джантӣ’’ти адхиппа̄йена чатӯсу паччайесу кан̣т̣аке паккхипитва̄ кха̄дантӣти ваданти. касма̄ти че? йасма̄ те пан̣ӣтапан̣ӣте паччайе пат̣исевантӣти тасса миччха̄га̄хо. н̃а̄йаладдхепи паччайе парибхун̃джама̄на̄ а̄джӣвакасамайасса виломага̄хита̄йа паччайесу кан̣т̣аке паккхипитва̄ кха̄данти на̄ма̄ти вадантӣти апаре. еке паббаджита̄, йе висесато аттакиламатха̄нуйогамануйутта̄. татха̄ хи те кан̣т̣аке ваттанта̄ вийа хонтӣти кан̣т̣акавуттика̄ти вутта̄. т̣хатва̄ бхун̃джананаха̄напат̣иккхепа̄диватасама̄йогена пан̣д̣аратара̄. ачелакаса̄вака̄ти а̄джӣвакаса̄ваке вадати. те кира а̄джӣвакасамайе а̄джӣвакаладдхийа̄ дал̣хага̄хита̄йа ниган̣т̣хехипи пан̣д̣аратара̄. нанда̄дайо кира татха̄рӯпам̣ а̄джӣвакапат̣ипаттим̣ уккам̣сам̣ па̄петва̄ т̣хита̄, тасма̄ ниган̣т̣хехи а̄джӣвакаса̄вакехи ча пан̣д̣аратара̄ вутта̄. парамасукка̄бхиджа̄тӣти айам̣ тесам̣ ладдхи.
пурисабхӯмийоти падха̄напуггалена ниддесо. иттхӣнампета̄ бхӯмийо иччхантева. бхиккху ча паннакотиа̄ди тесам̣ па̄л̣и ева. таттха паннакоти бхиккха̄йа вичаран̣ако, тесам̣ ва̄ пат̣ипаттийа̄ пат̣ипаннако. джиноти джин̣н̣о джара̄васена хӣнадха̄туко, аттано ва̄ пат̣ипаттийа̄ пат̣ипаккхе джинитва̄ т̣хито. со кира татха̄бхӯто дхаммампи кассачи на катхети. тена̄ха ‘‘на кин̃чи а̄ха̄’’ти. нит̣т̣хухана̄дивиппака̄ре кеначи катепи кхаманавасена на кин̃чи вадатӣти ваданти. ала̄бхинти ‘‘со на кумбхимукха̄ пат̣игган̣ха̄тӣ’’тиа̄дина̄ (дӣ. ни. 1.394) найена вуттаала̄бхахетусама̄йогена ала̄бхим̣. тато ева джигхаччха̄дуббалйапаретата̄йа сайанапара̄йан̣ам̣ саман̣ам̣ паннабхӯмӣти ваданти.
а̄джӣвавуттисата̄нӣти сатта̄нам̣ а̄джӣвабхӯта̄ни джӣвика̄вуттисата̄ни. пасуггахан̣ена ел̣акаджа̄ти гахита̄, мигаггахан̣ена руругавайа̄дисаббамигаджа̄ти. бахӯ дева̄ти ча̄тумаха̄ра̄джика̄дибрахмака̄йика̄дивасена тесам̣ антарабхедавасена бахӯ дева̄. таттха ча̄тумаха̄ра̄джика̄нам̣ екачче антарабхеда̄ маха̄самайасуттавасена (дӣ. ни. 2.331 а̄дайо) дӣпетабба̄. манусса̄пи ананта̄ти дӣпадесакулавам̣са̄джӣва̄дивибха̄гена манусса̄пи анантабхеда̄. писа̄ча̄ ева песа̄ча̄, те махантамаханта̄ аджагарапета̄дайо. чхаддантадахаманда̄кинийо кул̣ӣрамучалиндана̄мена ваданти.
павут̣а̄ти саббаган̣т̣хика̄. пан̣д̣итопи…пе… уддхам̣ на гаччхати. касма̄? сатта̄нам̣ сам̣саран̣ака̄ласса нийатабха̄вато.
апарипаккам̣ сам̣саран̣анимиттам̣ сӣла̄дина̄ парипа̄чети на̄ма сӣгхам̣йева висуддхиппаттийа̄. парипаккам̣ каммам̣ пхусса пхусса патва̄ патва̄ ка̄ле парипаккабха̄ва̄па̄данена бйантӣ кароти на̄ма. суттагул̣ети суттават̣т̣ийам̣. ниббет̣хийама̄намева палетӣти упама̄йа сатта̄нам̣ сам̣са̄ро ануккамена кхӣйатева, на тасса вад̣д̣хӣти дассети париччхиннарӯпатта̄. ниббет̣хийама̄намева суттагул̣ам̣ гаччхатӣти вуччати. тан̃ча кхо суттапама̄н̣ена, сутте пана асати куто гаччхати суттагул̣ам̣. тена̄ха – ‘‘сутте кхӣн̣е на гаччхатӣ’’ти. таттхева тит̣т̣хати суттапарийантанти адхиппа̄йо. ка̄лавасена̄ти аттани вет̣хетва̄ т̣хитам̣ сукхадуккхам̣ йатха̄вуттасса ка̄ласса васена ниббет̣хийама̄но ба̄ло ча пан̣д̣ито ча палети гаччхати, на̄тиккамати сам̣са̄рам̣.
маха̄дит̣т̣хисутта̄диван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.