3. дит̣т̣хисам̣йуттам̣

1. сота̄паттивагго

1. ва̄тасуттаван̣н̣ана̄

206. на ете ва̄та̄ти йе име руккхаса̄кха̄дибхан̃джанакара̄, ете саттака̄йатта̄ ва̄та̄ на̄ма на хонти. те хи ничча̄ дхува̄ сассата̄. тена̄ха ‘‘ва̄то пана̄’’тиа̄ди. тена саттасу ка̄йесу чатуттхам̣ ка̄йама̄ха. руккхаса̄кха̄дибхан̃джанако есо ва̄талесо на̄ма, ва̄тасадисоти аттхо. есикаттхамбхо вийа̄ти имина̄ ниччалабха̄вамева дассети, паббатакӯт̣ам̣ вийа̄ти имина̄ пана сассатисамам̣ва̄пи. айан̃хи ва̄йу ка̄йасса ниччатам̣ абхинивисса т̣хито ‘‘ма̄ ча аниччата̄ паро хотӯ’’ти на ва̄та̄ ва̄йантӣти ба̄дхати. еса найо надийо сандантӣтиа̄дӣсу. удакам̣ пана̄ти дутийам̣ ка̄йам̣ сандха̄йа̄ха. габбхо пана на никкхамати кӯт̣ат̣т̣ха̄дибха̄венева тасса лаббханато. нева те уденти йатха̄ ва̄та̄, евам̣ тит̣т̣ханато локасса пана татха̄ матиматтанти адхиппа̄йо.

ва̄тасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

2-4. етам̣мамасутта̄диван̣н̣ана̄

207-209. дит̣т̣хам̣ рӯпа̄йатанам̣ чаккхуна̄ дат̣т̣хаббато. сутам̣ садда̄йатанам̣ сотена сотаббато. мутам̣ гандха̄йатана̄ди тивидхам̣ сампаттага̄хӣхи гха̄на̄дӣхи патва̄ гахетаббато. авасеса̄ни чаккха̄дӣни сатта̄йатана̄ни вин̃н̃а̄там̣ на̄ма кевалам̣ мановин̃н̃а̄н̣ена виджа̄нитаббато. паттанти ануппаттам̣, йам̣ кин̃чи па̄пун̣итаббам̣ парийеситва̄ гавеситва̄ сампаттанти ануппаттам̣. парийеситанти парийит̣т̣хам̣. читтена анусан̃чаританти манаса̄ чинтитам̣. ‘‘паттам̣ парийесита’’нти етасмим̣ пададвайе чатуккам̣ самбхаватӣти там̣ дассетва̄ тасса васена паттапарийеситапада̄ни, тато манаса̄ анувичаритан̃ча нӣхаритва̄ дассетум̣ ‘‘локасмим̣ хӣ’’тиа̄ди вуттам̣. таттха парийеситва̄ паттам̣ на̄ма парийесана̄йа паригга̄хабха̄вато. парийеситам̣ на̄ма кевалам̣ парийеситамева̄ти катва̄ парийеситва̄ паттасса манусса̄нувичаритасса вуттатта̄. пат̣хамавикаппе сан̇каро аттхӣти асан̇карато ча дассетум̣ ‘‘атха ва̄’’тиа̄ди вуттам̣. саббанти вин̃н̃а̄та̄ди. тан̃хи мановин̃н̃а̄н̣ена гахитатта̄ манаса̄ анувичаритам̣ на̄ма на дит̣т̣хам̣ сутам̣ мутам̣.

етам̣мамасутта̄диван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

5. наттхидиннасуттаван̣н̣ана̄

210. диннанти деййадхаммасӣсена да̄нам̣ вуттанти а̄ха ‘‘диннасса пхала̄бха̄вам̣ сандха̄йа̄’’ти, диннам̣ пана анна̄диваттхум̣ катхам̣ пат̣иккхипанти. еса найо ‘‘йит̣т̣хам̣ хута’’нти еттха̄пи. маха̄йа̄готи саббаса̄дха̄ран̣ам̣ маха̄да̄нам̣. пахен̣акасакка̄роти па̄хунака̄нам̣ ка̄таббасакка̄ро. пхаланти а̄нисам̣сапхалам̣ ниссандапхалан̃ча. випа̄коти садисапхалам̣. паралоке т̣хитасса айам̣ локо наттхӣти паралоке т̣хитасса каммуна̄ ладдхаббо айам̣ локо на хоти. идхалоке т̣хитассапи паралоко наттхӣти идхалоке т̣хитасса каммуна̄ ладдхаббо паралоко на хоти. таттха ка̄ран̣ама̄ха – ‘‘саббе таттха таттхева уччхиджджантӣ’’ти. име сатта̄ йаттха йаттха бхаве йониа̄дӣсу ча т̣хита̄, таттха таттхева уччхиджджанти нирудайавина̄савасена нассанти. пхала̄бха̄вавасена̄ти ма̄та̄питӯсу самма̄пат̣ипаттимиччха̄пат̣ипаттӣнам̣ пхаласса абха̄вавасена ‘‘наттхи ма̄та̄, наттхи пита̄’’ти ваданти, на ма̄та̄питӯнам̣, на̄пи тесу ида̄ни карийама̄насакка̄ра̄сакка̄ра̄нам̣ абха̄вавасена тесам̣ локапаччаккхатта̄. пуббул̣акасса вийа имесам̣ сатта̄нам̣ уппа̄до на̄ма кевало, на бхавато чавитва̄ а̄гаманапуббакоти дассанаттхам̣ ‘‘наттхи сатта̄ опапа̄тика̄’’ти вуттанти а̄ха – ‘‘чавитва̄ уппаджджанакасатта̄ на̄ма наттхӣ’’ти. саман̣ена на̄ма йа̄тха̄вато джа̄нантена кассачи акатхетва̄ сан̃н̃атена бхавитаббам̣, ан̃н̃атха̄ а̄хопурисика̄ на̄ма сийа̄. кин̃хи паро парасса кариссати, татха̄ ча аттано сампа̄данасса кассачи авассайо ева на сийа̄ таттха таттхева уччхиджджанатоти а̄ха ‘‘йе иман̃ча…пе… паведентӣ’’ти.

чатӯсу маха̄бхӯтесу нийуттоти ча̄тумаха̄бхӯтико. йатха̄ пана маттика̄йа ниббаттам̣ бха̄джанам̣ маттика̄майам̣, евамайам̣ чатӯхи маха̄бхӯтехи ниббаттоти а̄ха ‘‘чатумаха̄бхӯтамайо’’ти. аджджхаттика̄ патхавӣдха̄тӯти саттасанта̄нагата̄ патхавӣдха̄ту. ба̄хирам̣ патхавӣдха̄тунти бахиддха̄ маха̄патхавим̣. ануйа̄тӣти тасса анурӯпабха̄вена йа̄ти упети. упагаччхатӣти пуббе ба̄хирапатхавӣка̄йато тадекадесабхӯта̄ патхавӣ а̄гантва̄ аджджхаттикабха̄ваппаттийа̄ саттабха̄вена сан̣т̣хита̄ ида̄ни гхат̣а̄дипатхавӣ вийа тамева ба̄хирапатхавӣка̄йам̣ упети упагаччхати, саббасо тена ниббисесатам̣ екӣбха̄вамева гаччхатӣти аттхо. а̄па̄дӣсупи есева найоти еттха паджджуннена маха̄самуддато гахитаа̄по вийа вассодакабха̄вена пунапи маха̄самуддам̣, сӯрийарам̣сито гахитаиндаггисан̇кха̄татеджо вийа пунапи сӯрийарам̣сим̣, маха̄ва̄йукхандхато ниггатамаха̄ва̄йо вийа тамева ва̄йукхандхам̣ упети упагаччхатӣти дит̣т̣хигатико сайамева аттано ва̄дам̣ бхиндати. умматтакапаччхисадисан̃хи дит̣т̣хигатикадассанам̣. маначчхат̣т̣ха̄ни индрийа̄ни а̄ка̄сам̣ паккханданти тесам̣ висайабха̄ва̄ висайа̄пӣти вадати. висайиггахан̣ена хи висайа̄ гахита̄ ева хонтӣти. гун̣а̄гун̣апада̄нӣти гун̣адосакот̣т̣ха̄са̄. сарӣрамева пада̄нӣти адхиппетам̣ сарӣрена там̣там̣кирийа̄йа паджджитаббато. даббанти муйхантӣти даттӯ, мӯл̣хапуггала̄. техи даттӯхи ба̄ламануссехи пан̃н̃аттам̣.

наттхидиннасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

6. каротосуттаван̣н̣ана̄

211. сахаттха̄ каронтасса̄ти сахаттхена каронтасса. ниссаггийатха̄вара̄дайопи идха сахаттхакаран̣енева сан̇гахита̄. хаттха̄дӣнӣти хаттхапа̄дакан̣н̣ана̄са̄дӣни. пачанам̣ даханам̣ виба̄дхананти а̄ха ‘‘дан̣д̣ена пӣл̣ентасса̄’’ти. папан̃часӯданийам̣ ‘‘таджджентасса ча̄’’ти аттхо вутто, идха пана суман̇галавила̄синийам̣ вийа таджджанам̣ парибха̄санам̣ дан̣д̣енева сан̇гахетва̄ ‘‘дан̣д̣ена пӣл̣ентасса’’иччева вуттам̣. сокам̣ сайам̣ каронтасса̄ти парасса сокака̄ран̣ам̣ сайам̣ каронтасса, сокам̣ ва̄ уппа̄дентасса. парехи аттано вачанакарехи. сайампи пхандатоти парасса виба̄дханаппайогена сайампи пхандато. атипа̄тайатоти падам̣ суддхакаттуаттхе хетукаттуаттхе ча ваттатӣти а̄ха – ‘‘ханантассапи хана̄пентассапӣ’’ти. ка̄ран̣авасена̄ти ка̄ра̄панавасена.

гхарасса бхитти анто ча бахи ча сандхита̄ хутва̄ т̣хита̄ва гхарасандхи. кин̃чипи асесетва̄ ниравасесо лопо ниллопо. ека̄га̄ре нийутто вилопо ека̄га̄рико. парито саббасо пантхе хананам̣ парипантхо. па̄пам̣ на карӣйати пуббе асато уппа̄детум̣ асаккун̣еййатта̄, тасма̄ наттхи па̄пам̣. йади евам̣ катхам̣ сатта̄ па̄пе паваттантӣти а̄ха ‘‘сатта̄ пана карома̄ти евам̣сан̃н̃ино хонтӣ’’ти евам̣ кирасса хоти имесан̃хи сатта̄нам̣ хим̣са̄дикирийа̄ на атта̄нам̣ пхусати тасса ниччата̄йа ниббика̄ратта̄, сарӣрам̣ пана ачетанам̣ кат̣т̣хакалин̇гарӯпамам̣, тасмим̣ викопитепи на кин̃чи па̄панти. кхуранемина̄ти ниситакхурамайанемина̄, кхурасадисанемина̄ти аттхо.

ган̇га̄йа даккхин̣а̄ диса̄ аппатирӯпадесо, уттарадиса̄ патирӯпадесоти адхиппа̄йена ‘‘даккхин̣ан̃чепӣ’’тиа̄ди вуттанти а̄ха ‘‘даккхин̣атӣре манусса̄ каккхал̣а̄’’тиа̄ди. маха̄йа̄ганти маха̄виджитайан̃н̃асадисам̣ маха̄йа̄гам̣. упосатхакаммена̄ти упосатхакаммена ча. ча-саддо хеттха луттаниддит̣т̣хо. дамасаддо хи индрийасам̣варасса упосатхасӣласса ча ва̄чако идха̄дхиппето. кечи пана ‘‘упосатхакаммена̄’’ти идам̣ индрийадаманасса висесанам̣, тасма̄ ‘‘упосатхакаммабхӯтена индрийадамена̄’’ти аттхам̣ ваданти. сӣласам̣йамена̄ти сӣласам̣варена. саччавачанена̄ти саччава̄ча̄йа. тасса̄ висум̣ вачанам̣ локе гарутарапун̃н̃асамматабха̄вато. йатха̄ хи па̄падхаммесу муса̄ва̄до гару, евам̣ пун̃н̃адхаммесу саччава̄ча̄. тена̄ха бхагава̄ – ‘‘екам̣ дхаммам̣ атӣтасса̄’’тиа̄ди (итиву. 25). паваттӣти йо каротӣти вуччати, тасса санта̄не пхаласса ниббаттийа̄ паччайабха̄вена паватти. саббатха̄ти ‘‘карото’’тиа̄дина̄ вуттена саббаппака̄рена кирийамева пат̣иккхипанти.

каротосуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

7. хетусуттаван̣н̣ана̄

212. убхайена̄ти хетупаччайапат̣иседхавачанена. сам̣килесапаччайанти сам̣килисанасса малӣнабха̄васса ка̄ран̣ам̣. висуддхипаччайанти сам̣килесато висуддхийа̄ вода̄насса ка̄ран̣ам̣. наттхи баланти сатта̄нам̣ дит̣т̣хадхаммикасампара̄йиканибба̄насампаттиа̄вахам̣ балам̣ на̄ма кин̃чи наттхи. тена̄ха ‘‘йамхӣ’’тиа̄ди. нидассанаматтан̃четам̣, сам̣килесикампи ча̄йам̣ пат̣иккхипатева. ан̃н̃аман̃н̃авевачана̄нӣти тасса̄ тасса̄ кирийа̄йа уссаннат̣т̣хена балам̣, сӯравӣрабха̄ва̄вахат̣т̣хена вӣрийам̣, тамева дал̣хагга̄хабха̄вато порисам̣ дхурам̣ вахантена паваттетаббато пурисатха̄мо, парам̣ парам̣ т̣ха̄нам̣ аккаманаппаваттийа̄ пурисапараккамоти вуттоти ведитаббам̣.

сатвайогато, рӯпа̄дӣсу ва̄ саттата̄йа сатта̄, па̄н̣анато асса̄санапасса̄санавасена паваттийа̄ па̄н̣а̄, те пана со екиндрийа̄дивасена вибхаджитва̄ вадатӣти а̄ха ‘‘екиндрийо’’тиа̄ди. ан̣д̣акоса̄дӣсу бхаванато бхӯта̄ти вуччантӣти а̄ха ‘‘ан̣д̣а…пе… вадантӣ’’ти. джӣванато па̄н̣ам̣ дха̄рента̄ вийа вад̣д̣ханато джӣва̄ти са̄лийава̄дике ваданти. наттхи етесам̣ сам̣килесависуддхӣсу васоти аваса̄. наттхи тесам̣ балам̣ вӣрийанти абала̄ авӣрийа̄. нийатата̄ти аччхеджджасутта̄вута̄бхеджджаман̣ино вийа нийатаппаваттита̄йа гатиджа̄тибандха̄паваггавасена нийамо. таттха таттха гамананти чханнам̣ абхиджа̄тӣнам̣ васена та̄су та̄су гатӣсу упагаманам̣. самава̄йена сама̄гамо сан̇гати. сабха̄войева̄ти йатха̄ кан̣т̣акасса тиккхата̄, капиттхапхала̄нам̣ париман̣д̣алата̄, мигапаккхӣнам̣ вичитта̄ка̄рата̄, евам̣ саббассапи локасса хетупаччайехи вина̄ татха̄ татха̄ парин̣а̄мо, айам̣ сабха̄во ева акиттимо ева. тена̄ха ‘‘йена хӣ’’тиа̄ди. чхал̣абхиджа̄тийо парато виттха̄рӣйанти. сукхан̃ча дуккхан̃ча пат̣исам̣ведентӣти ваданта̄ адуккхамасукхабхӯбхим̣ саббена саббам̣ на джа̄нантӣти уллин̇генто ‘‘ан̃н̃а̄ сукхадуккхабхӯми наттхӣти дассентӣ’’ти а̄ха.

хетусуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

8-10. маха̄дит̣т̣хисутта̄диван̣н̣ана̄

213-215. аката̄ти самена ва̄ висамена ва̄ кеначи хетуна̄ на ката̄ ева. кеначи катам̣ каран̣ам̣ видха̄нам̣ наттхи етесанти акатавидха̄на̄. пададвайенапи локе кеначи хетупаччайена несам̣ абхиниббаттита̄бха̄вам̣ дассети. иддхийа̄пи на ниммита̄ти кассачи иддхимато девасса брахмуно ва̄ иддхийа̄пи на ниммита̄. аниммита̄ти ва̄ кассачи анимма̄пака̄. аджанака̄ти етена патхавӣка̄йа̄дӣнам̣ рӯпа̄диджанакабха̄вам̣ пат̣иккхипати. рӯпасадда̄дайо хи патхавӣка̄йа̄дӣхи аппат̣ибаддхавуттика̄ти тасса ладдхи. йатха̄ паббатакӯт̣ам̣ кеначи аниббаттитам̣ кассачи ча аниббаттакам̣, еваметепӣти а̄ха ‘‘кӯт̣ат̣т̣ха̄’’ти. йамидам̣ ‘‘бӣджа̄дито ан̇кура̄ди джа̄йатӣ’’ти вуччати, тан̃ча виджджама̄намева тато никкхамати, на̄виджджама̄нам̣, ан̃н̃атха̄ йато куточи йасса кассачи уппатти сийа̄ти адхиппа̄йо. т̣хита̄ти ниббика̄рабха̄вена т̣хита̄. на чалантӣти на вика̄рам̣ а̄паджджанти. вика̄ра̄бха̄вена хи тесам̣ саттаннам̣ ка̄йа̄нам̣ есикат̣т̣ха̄йит̣т̣хитата̄. анин̃джанан̃ча аттано пакатийа̄ ават̣т̣ха̄намева. тена̄ха ‘‘на випарин̣амантӣ’’ти. авипарин̣а̄мадхамматта̄ ева ча не ан̃н̃аман̃н̃ам̣ на бйа̄ба̄дхенти. сати хи вика̄рам̣ а̄па̄детаббата̄йа бйа̄ба̄дхаката̄пи сийа̄, татха̄ ануггахетаббата̄йа анугга̄хаката̄ти тадабха̄вам̣ дассетум̣ па̄л̣ийам̣ ‘‘на̄ла’’нтиа̄ди вуттам̣. патхавӣ ева ка̄йекадесатта̄ патхавика̄йо. джӣвасаттама̄нам̣ ка̄йа̄нам̣ ниччата̄йа ниббика̄ра̄бха̄вато на хантаббата̄, на гха̄т̣етаббата̄ ча̄ти нева кочи ханта̄ гха̄тета̄ ва̄. тена̄ха ‘‘саттаннантвева̄’’тиа̄ди. йади кочи ханта̄ наттхи, катхам̣ саттхаппаха̄роти а̄ха ‘‘йатха̄ муггара̄сиа̄дӣсӯ’’тиа̄ди. кевалам̣ сан̃н̃а̄маттамева хоти, на гха̄тана̄ди, параматтхато саттаннантвева ка̄йа̄нам̣ авикопанӣйабха̄ватоти адхиппа̄йо.

памукхайонӣнанти мануссатираччха̄на̄дӣсу кхаттийабра̄хман̣а̄дисӣхабйаггха̄дивасена падха̄найонӣнам̣. сат̣т̣хисата̄ни чхасахасса̄ни. ‘‘пан̃ча ча каммуно сата̄нӣ’’ти падасса аттхадассанам̣ ‘‘пан̃ча каммасата̄ни ча̄’’ти. есева найоти имина̄ ‘‘кевалам̣ таккаматтена нираттхакадит̣т̣хим̣ дӣпетӣ’’ти имамева аттхам̣ атидисати. еттха ча таккаматтакена̄ти имина̄ йасма̄ таккика̄ ниран̇кусата̄йа парикаппанасса йам̣ кин̃чи аттано парикаппитам̣ са̄рато ман̃н̃ама̄на̄ татхева абхинивисса таккадит̣т̣хига̄хам̣ ган̣ханти, тасма̄ на тесам̣ дит̣т̣хиваттхӯсу вин̃н̃ӯхи вича̄ран̣а̄ ка̄табба̄ти дассети. кечӣти уттаравиха̄рава̄сино. те хи ‘‘пан̃ча камма̄нӣти чаккхусотагха̄надживха̄ка̄йа̄, има̄ни пан̃чиндрийа̄ни ‘пан̃ча камма̄нӣти пан̃н̃а̄пентӣ’’ти ваданти. камманти ладдхӣти ол̣а̄рикабха̄вато парипун̣н̣акамманти ладдхи. манокаммам̣ анол̣а̄рикатта̄ упад̣д̣хакамманти ладдхӣти йоджана̄. ‘‘два̄сат̣т̣хипат̣ипада̄’’ти ваттаббе сабха̄ванируттим̣ аджа̄нанта̄ ‘‘дват̣т̣хипат̣ипада̄’’ти ваданти. екасмим̣ каппети екасмим̣ маха̄каппе. таттха̄пи ча виват̣т̣ат̣т̣ха̄йисан̃н̃ите екасмим̣ асан̇кхйеййакаппе.

ураббхе ханантӣти ораббхика̄. евам̣ сӯкарика̄дайо ведитабба̄. лудда̄ти ан̃н̃епи йе кечи ма̄гавиканеса̄да̄дайо, те па̄пакаммапасутата̄йа кан̣ха̄бхиджа̄тӣти ваданти. бхиккхӯти буддхаса̄сане бхиккхӯ. те кира ‘‘саччхандара̄га̄ парибхун̃джантӣ’’ти адхиппа̄йена чатӯсу паччайесу кан̣т̣аке паккхипитва̄ кха̄дантӣти ваданти. касма̄ти че? йасма̄ те пан̣ӣтапан̣ӣте паччайе пат̣исевантӣти тасса миччха̄га̄хо. н̃а̄йаладдхепи паччайе парибхун̃джама̄на̄ а̄джӣвакасамайасса виломага̄хита̄йа паччайесу кан̣т̣аке паккхипитва̄ кха̄данти на̄ма̄ти вадантӣти апаре. еке паббаджита̄, йе висесато аттакиламатха̄нуйогамануйутта̄. татха̄ хи те кан̣т̣аке ваттанта̄ вийа хонтӣти кан̣т̣акавуттика̄ти вутта̄. т̣хатва̄ бхун̃джананаха̄напат̣иккхепа̄диватасама̄йогена пан̣д̣аратара̄. ачелакаса̄вака̄ти а̄джӣвакаса̄ваке вадати. те кира а̄джӣвакасамайе а̄джӣвакаладдхийа̄ дал̣хага̄хита̄йа ниган̣т̣хехипи пан̣д̣аратара̄. нанда̄дайо кира татха̄рӯпам̣ а̄джӣвакапат̣ипаттим̣ уккам̣сам̣ па̄петва̄ т̣хита̄, тасма̄ ниган̣т̣хехи а̄джӣвакаса̄вакехи ча пан̣д̣аратара̄ вутта̄. парамасукка̄бхиджа̄тӣти айам̣ тесам̣ ладдхи.

пурисабхӯмийоти падха̄напуггалена ниддесо. иттхӣнампета̄ бхӯмийо иччхантева. бхиккху ча паннакотиа̄ди тесам̣ па̄л̣и ева. таттха паннакоти бхиккха̄йа вичаран̣ако, тесам̣ ва̄ пат̣ипаттийа̄ пат̣ипаннако. джиноти джин̣н̣о джара̄васена хӣнадха̄туко, аттано ва̄ пат̣ипаттийа̄ пат̣ипаккхе джинитва̄ т̣хито. со кира татха̄бхӯто дхаммампи кассачи на катхети. тена̄ха ‘‘на кин̃чи а̄ха̄’’ти. нит̣т̣хухана̄дивиппака̄ре кеначи катепи кхаманавасена на кин̃чи вадатӣти ваданти. ала̄бхинти ‘‘со на кумбхимукха̄ пат̣игган̣ха̄тӣ’’тиа̄дина̄ (дӣ. ни. 1.394) найена вуттаала̄бхахетусама̄йогена ала̄бхим̣. тато ева джигхаччха̄дуббалйапаретата̄йа сайанапара̄йан̣ам̣ саман̣ам̣ паннабхӯмӣти ваданти.

а̄джӣвавуттисата̄нӣти сатта̄нам̣ а̄джӣвабхӯта̄ни джӣвика̄вуттисата̄ни. пасуггахан̣ена ел̣акаджа̄ти гахита̄, мигаггахан̣ена руругавайа̄дисаббамигаджа̄ти. бахӯ дева̄ти ча̄тумаха̄ра̄джика̄дибрахмака̄йика̄дивасена тесам̣ антарабхедавасена бахӯ дева̄. таттха ча̄тумаха̄ра̄джика̄нам̣ екачче антарабхеда̄ маха̄самайасуттавасена (дӣ. ни. 2.331 а̄дайо) дӣпетабба̄. манусса̄пи ананта̄ти дӣпадесакулавам̣са̄джӣва̄дивибха̄гена манусса̄пи анантабхеда̄. писа̄ча̄ ева песа̄ча̄, те махантамаханта̄ аджагарапета̄дайо. чхаддантадахаманда̄кинийо кул̣ӣрамучалиндана̄мена ваданти.

павут̣а̄ти саббаган̣т̣хика̄. пан̣д̣итопи…пе… уддхам̣ на гаччхати. касма̄? сатта̄нам̣ сам̣саран̣ака̄ласса нийатабха̄вато.

апарипаккам̣ сам̣саран̣анимиттам̣ сӣла̄дина̄ парипа̄чети на̄ма сӣгхам̣йева висуддхиппаттийа̄. парипаккам̣ каммам̣ пхусса пхусса патва̄ патва̄ ка̄ле парипаккабха̄ва̄па̄данена бйантӣ кароти на̄ма. суттагул̣ети суттават̣т̣ийам̣. ниббет̣хийама̄намева палетӣти упама̄йа сатта̄нам̣ сам̣са̄ро ануккамена кхӣйатева, на тасса вад̣д̣хӣти дассети париччхиннарӯпатта̄. ниббет̣хийама̄намева суттагул̣ам̣ гаччхатӣти вуччати. тан̃ча кхо суттапама̄н̣ена, сутте пана асати куто гаччхати суттагул̣ам̣. тена̄ха – ‘‘сутте кхӣн̣е на гаччхатӣ’’ти. таттхева тит̣т̣хати суттапарийантанти адхиппа̄йо. ка̄лавасена̄ти аттани вет̣хетва̄ т̣хитам̣ сукхадуккхам̣ йатха̄вуттасса ка̄ласса васена ниббет̣хийама̄но ба̄ло ча пан̣д̣ито ча палети гаччхати, на̄тиккамати сам̣са̄рам̣.

маха̄дит̣т̣хисутта̄диван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

11-18. антава̄сутта̄диван̣н̣ана̄

216-223. екато вад̣д̣хитанимиттанти екапассена вад̣д̣хитам̣ касин̣анимиттам̣. га̄хена̄ти ла̄бхӣ джха̄начаккхуна̄ пасситва̄ гахан̣ена. таккена̄ти на ла̄бхӣ таккаматтена. уппаннадит̣т̣хӣти ‘‘локо’’ти уппаннадит̣т̣хи. саббато вад̣д̣хитанти самантато аппама̄н̣акасин̣анимиттам̣. екамева̄ти ‘‘екамева ваттхӯ’’ти уппаннадит̣т̣хи. ат̣т̣ха̄раса веййа̄каран̣а̄нӣти веййа̄каран̣алаккхан̣аппатта̄ни ат̣т̣ха̄раса сутта̄ни. екам̣ гамананти екам̣ веййа̄каран̣агаманам̣.

антава̄сутта̄диван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

2. дутийагамана̄диваггаван̣н̣ана̄

224-301. дуккхавасена вуттанти ‘‘ити кхо, бхиккхаве, дуккхе сати дуккхам̣ упа̄да̄йа̄’’тиа̄дидуккхавасена вуттам̣. та̄дисамева дутийам̣ веййа̄каран̣агаманам̣. тена̄ха ‘‘татра̄пи ат̣т̣ха̄расева веййа̄каран̣а̄нӣ’’ти. техӣти ‘‘рӯпӣ атта̄ хотӣ’’тиа̄динайапаваттехи веййа̄каран̣ехи саддхим̣. танти дутийам̣ гаманам̣.

а̄рамман̣амева̄ти касин̣асан̇кха̄там̣ а̄рамман̣амева. таккисаддена суддхатаккика̄нам̣ гахан̣ам̣ дат̣т̣хаббам̣.

аниччадуккхавасена̄ти ‘‘йаданиччам̣, там̣ дуккхам̣, тасмим̣ сати тадупа̄да̄йа евам̣ дит̣т̣хи уппаджджатӣ’’ти вуттааниччадуккхавасена̄ти. техийева̄ти дутийе пеййа̄ле вуттаппака̄рехийева. типариват̣т̣авасена̄ти техийева чхаббӣсатийа̄ суттехи чатуттхапеййа̄ле типариват̣т̣авасена вуттоти йоджана̄.

дутийагамана̄диваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

са̄раттхаппака̄синийа̄ сам̣йуттаника̄йа-ат̣т̣хакатха̄йа

дит̣т̣хисам̣йуттаван̣н̣ана̄йа лӣнаттхаппака̄сана̄ саматта̄.