екуттариканайо
екуттариканайо екакава̄раван̣н̣ана̄
321. евам̣ кхандхакапуччха̄йа ван̣н̣анам̣ катва̄ ида̄ни екуттариканайасса там̣ каронто а̄ха ‘‘а̄патти…пе… найе’’ти. таттха екуттариканайе евам̣ виниччхайо ведитабботи йоджана̄. ‘‘чха а̄паттисамут̣т̣ха̄на̄нӣ’’ти имина̄ самут̣т̣ха̄на̄ни а̄паттим̣ каронтӣти аттхена а̄паттикара̄ на̄ма̄ти дассети. етесанти чханнам̣ а̄паттисамут̣т̣ха̄на̄нам̣. хӣти йасма̄, а̄паджджатӣти самбандхо. сиккха̄паде ча̄ти ма̄тика̄сиккха̄паде ча. лахука̄ а̄паттӣти еттха аппаса̄ваджджатта̄ на лахука̄ на̄ма хоти, лахукена пана винайакаммена̄ти а̄ха ‘‘лахукена винайакаммена висуджджханато’’ти. пан̃чавидха̄ти тхуллаччайа̄дивасена пан̃чапака̄ра̄. кеначӣти лахукена ва̄ гарукена ва̄ кеначи а̄ка̄рена. сам̣виджджати гихибха̄вато авасесо саман̣абха̄во етисса̄ти са̄васеса̄, пат̣ипаккхавасена анавасеса̄. две а̄паттиккхандха̄ти па̄ра̄джикасан̇гха̄дисесавасена две а̄паттиккхандха̄.
‘‘каронтӣ’’ти имина̄ антара̄йика̄ти еттха н̣икапаччайасса аттхам̣ дассети. антара̄йика̄ а̄паттийо саббатха̄ антара̄йика̄ хонтӣти а̄ха ‘‘антара̄йикам̣ а̄паннасса̄пӣ’’тиа̄ди. десетва̄ суддхипаттасса̄ти самбандхо. локаваджджа̄ти локехи ваджджетабба̄. пан̣н̣аттиваджджа̄ти бхагавато пан̣н̣аттийа̄ ваджджетабба̄. йанти йам̣ а̄паттим̣ а̄паджджатӣти самбандхо. каронтоти кирийама̄нато. еттха хи ма̄насаддасса анта̄десо. имина̄ каран̣ам̣ кирийанти бха̄ваттхам̣ дассети. а̄паджджатӣти пуггало а̄паджджати. са̄ а̄патти кирийато самут̣т̣хита̄ на̄ма̄ти йоджана̄. ка̄ а̄патти вийа̄ти а̄ха ‘‘па̄ра̄джика̄патти вийа̄’’ти. есева найо анантарава̄кйесупи.
пубба̄паттӣти еттха пуббасаддо пат̣хаматтхоти а̄ха ‘‘пат̣хамам̣ а̄панна̄паттӣ’’ти. ‘‘а̄панна̄’’ти падена маджджхелопам̣ дассети. паччха̄ а̄панна̄паттӣти ваттабхедадуккат̣а̄патти. мӯлависуддхийа̄ти мӯле ка̄йачи а̄паттийа̄ амиссатта̄ висуддхийа̄ а̄паттийа̄. курундийам̣ вуттанти самбандхо. идампӣти курундийам̣ вуттавачанампи. писаддена пуримам̣ маха̄ат̣т̣хакатха̄вачанам̣ апеккхати. екена парийа̄йена̄ти екена ка̄ран̣ена.
йа̄ти а̄патти, десита̄ хотӣти самбандхо. айам̣ десита̄ ган̣анӯпика̄ на̄ма̄ти йоджана̄. йа̄ десита̄ хоти, айам̣ аган̣анӯпика̄ на̄ма̄ти йоджана̄. саусса̄хенева̄ти пунапи а̄паджджисса̄мӣти саха усса̄хенева. хӣти саччам̣, йасма̄ ва̄. ‘‘ган̣анам̣ на упетӣ’’ти имина̄ ган̣анам̣ на упагаччхатӣти аган̣анӯпика̄ти вачанаттхам̣ дассети. ат̣т̣хаме ваттхусмим̣ пӯран̣ети самбандхо. идам̣ па̄л̣ийам̣ ат̣т̣хаваттхукапӯран̣авасена бхиккхунӣнам̣ а̄гататта̄ бхиккхунийо сандха̄йа вуттам̣. бхиккхӯнампи дутийапа̄ра̄джикат̣т̣ха̄не лаббхатийева.
тхуллаваджджа̄ти еттха тхуллам̣ ваджджам̣ етисса̄ти тхуллаваджджа̄ти дассенто а̄ха ‘‘тхулладосе пан̃н̃атта̄’’ти. йа̄ ча дхаммикасса пат̣иссавасса асачча̄пане а̄патти аттхи, са̄ ча гихипат̣исам̣йутта̄ти йоджана̄. пан̃ча̄нантарийакамма̄паттӣти пан̃чахи а̄нантарийакаммехи а̄панна̄ па̄ра̄джика̄патти. судиннаттхера̄дӣти а̄дисаддена дханийаттхера̄дайо сан̇ган̣ха̄ти. а̄дикаммикоти а̄дикаммам̣ каронто, тасмим̣ нийутто ва̄. маккат̣исаман̣а̄дӣти а̄дисаддена ваджджипуттака̄дайо сан̇ган̣ха̄ти. йо када̄чи карахачи а̄паттим̣ а̄паджджати, со адхичча̄паттико на̄ма̄ти йоджана̄. паратопи есева найо.
‘‘чодетӣ’’ти имина̄ чодетӣти чодакоти вачанаттхам̣ дассети. ‘‘чодито’’ти имина̄ чодитабботи чудито, сойева чудитакоти вачанаттхам̣ дассети. пан̃чадасасӯти па̄тимоккхат̣т̣хапанаккхандхаке вуттесу пан̃чадасадхаммесу. тена̄ти адхаммачодакена, чодитоти самбандхо. па̄тимоккхат̣т̣хапанаккхандхаке (чӯл̣ава. 401) вутте сачче ча акуппе ча атит̣т̣хантопи адхаммачудитакойева на̄ма, со пана дхаммачодакена чодитейева куппанто адхаммачудитако на̄ма, адхаммачодакена чодите пана куппантопи адхаммачудитако на̄ма на хоти, тасма̄ идха на вутто. ‘‘саманна̄гато’’ти имина̄ нийата̄ етасса сантӣти нийатоти вачанаттхам̣ дассети.
а̄паджджитум̣ бхабба̄ти бхабба̄паттика̄. кеначи каммена акатопи ануккхиттакойева на̄ма, со пана уккхиттакоти сан̇ка̄бха̄вато идха на вутто. айанти таджджанӣйа̄дикаммакато бхиккху. хӣти йасма̄, на копетӣти самбандхо. лин̇гадан̣д̣акаммасам̣ва̄сана̄сана̄хӣти лин̇гана̄санена ча дан̣д̣акаммана̄санена ча сам̣ва̄сана̄санена ча. йена̄ти бхиккхуна̄. соти на̄на̄сам̣ва̄сако. двиннам̣ на̄на̄сам̣ва̄сака̄нам̣ висесо хет̣т̣ха̄ (па̄чи. ат̣т̣ха. 428) вуттойева. т̣хапанам̣ джа̄нитаббанти еттха ким̣ т̣хапанам̣ на̄ма̄ти а̄ха ‘‘па̄тимоккхат̣т̣хапана’’нти.
ити екакава̄раван̣н̣ана̄йа йоджана̄ саматта̄.
екуттариканайо дукава̄раван̣н̣ана̄
322. дукесу ачиттака̄ а̄паттӣти самбандхо. бхӯта̄рочана̄паттӣти па̄читтийа̄патти. абхӯта̄рочана̄паттӣти па̄ра̄джикатхуллаччайа̄патти. падасодхамма̄дика̄тиа̄дисаддена уттаричхапан̃чава̄ча̄ сан̇гахита̄. ман̃чапӣт̣ха̄дӣнантиа̄дисаддена бхисиа̄дайо сан̇ган̣ха̄ти. ана̄пуччха̄гамана̄дӣсӯти а̄дисаддена ануддхаритва̄ гаманам̣ сан̇ган̣ха̄ти. сапуггалоти со аттасан̇кха̄то пуггало сапуггало. парапуггалоти паро пуггало парапуггало. гаруканти сан̇гха̄дисесам̣. лахуканти па̄читтийам̣. пуна гаруканти па̄ра̄джикам̣. пуна лахуканти па̄читтийамева.
ан̇гулиматтампӣти писаддена кесаггаматтампӣти аттхам̣ сампин̣д̣ети. танти ман̃чапӣт̣хам̣. гамийо а̄паджджати на̄ма̄ти самбандхо.
‘‘а̄дийанто а̄паджджати на̄ма̄’’тиа̄дина̄ аттха̄патти а̄дийанто а̄паджджатӣти па̄л̣ийам̣ а̄дийанто хутва̄ а̄паджджати а̄патти аттхӣти йоджана̄найам̣ дассети. еван̃хи сати ‘‘а̄паджджатӣ’’ти а̄кхйа̄тападам̣ ‘‘аттхӣ’’ти кирийантарам̣ апеккхитва̄ катта̄ хотӣти дат̣т̣хаббам̣. атха ва̄ а̄дийанто пуггало йам̣ а̄паттим̣ а̄паджджати, са̄ а̄патти аттхӣти йоджана̄. есева найо ан̃н̃есупи. мӯгаббата̄дӣнӣти а̄дисаддена говатакуккуравата̄дӣни сан̇ган̣ха̄ти. па̄рива̄сика̄дайо а̄паджджантӣти самбандхо. таджджанӣйа̄дикаммаката̄ ва̄ пуггала̄ти йоджана̄. асама̄дийанта̄ а̄паджджантӣти асама̄дийанта̄ хутва̄ а̄паджджанти. тети пуггале. каронто а̄паджджати на̄ма̄ти каронто хутва̄ а̄паджджати на̄ма̄ти йоджана̄. евам̣ денто а̄паджджати на̄ма̄тиа̄дӣсупи.
екараттачха̄раттасатта̄хадаса̄хама̄са̄тиккамесӯти ‘‘екараттампи тичӣварена виппавасеййа̄’’ти (па̄ра̄. 475-476) ча ‘‘чха̄раттапарамам̣ тена бхиккхуна̄ тена чӣварена виппаваситабба’’нти (па̄ра̄. 653) ча ‘‘сатта̄хапарамам̣ саннидхика̄ракам̣ парибхун̃джитабба’’нти (па̄ра̄. 622-623) ча ‘‘даса̄хапарамам̣ атирекачӣварам̣ дха̄ретабба’’нти (па̄ра̄. 462-463) ча ‘‘ма̄сапарамам̣ никкхипитабба’’нти (па̄ра̄. 499-500) ча вуттака̄ла̄тиккамесу.
имам̣ пана а̄паттим̣ а̄паджджати на̄ма̄ти самбандхо.
йасмим̣ паккхе нисинноти йасмим̣ паккхе сайам̣ нисинно. тесанти аттано паккхе нисинна̄нам̣, на̄на̄сам̣ва̄саканти самбандхо. йесанти сакапаккхе нисинна̄нам̣. каммам̣ копетӣти на̄на̄сам̣ва̄сакатта̄ каммам̣ копети. итаресанти парапаккхе нисинна̄нам̣. хаттхапа̄сам̣ ана̄гататта̄ каммам̣ копетӣти йоджана̄. ‘‘есева найо’’ти вуттавачанам̣ виттха̄ренто а̄ха ‘‘йесам̣ хӣ’’тиа̄ди. йесанти сакапаккхе ва̄ парапаккхе ва̄ нисинна̄нам̣ йесам̣ бхиккхӯнам̣. соти бхиккху. а̄паджджитаббатоти а̄паджджитаббабха̄вато. имина̄ пуггалена чхахи самут̣т̣ха̄нехи а̄паджджитабба̄ти а̄паттийоти вачанаттхам̣ дассети. каммена ва̄ сала̄кагга̄хена ва̄ти еттха уддесо камме лаккхан̣аха̄ранайена сан̇гахам̣ гаччхати, воха̄ра̄нусса̄вана̄ сала̄кагга̄хети дассенто а̄ха ‘‘уддесо чева…пе… ека’’нти. пуббабха̄га̄ти сан̇гхабхедасса пуббабха̄ге паватта̄. пама̄н̣анти сан̇гхабхедасса ка̄ран̣ам̣.
аддха̄нахӣно на̄ма̄ти еттха аддха̄насаддо ка̄лапарийа̄йоти а̄ха ‘‘ӯнавӣсативассо’’ти. тхеййасам̣ва̄сака̄дайотиа̄дисаддена титтхийапаккантакабхиккхунӣдӯсакапан̃ча̄нантарийа̄ сан̇гахетабба̄. ат̣т̣ха абхаббапуггала̄ каран̣адуккат̣ака̄ на̄ма хонтӣти йоджана̄. еттха каттаббанти каран̣ам̣, каммам̣, дут̣т̣ху каттаббанти дуккат̣ам̣, каммамева. каран̣ам̣ дуккат̣аметасса̄ти каран̣адуккат̣ако. висесанапаранипа̄то ‘‘агйа̄хито’’тиа̄дӣсу вийа. тадеваттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘дуккат̣акирийа̄’’тиа̄ди. но ча йа̄чатӣти еттха йа̄чадха̄туйа̄ падха̄накаммам̣ дассенто а̄ха ‘‘упасампада’’нти, ‘‘сан̇гха’’нти ападха̄накаммама̄нетаббам̣. тепит̣акоти типит̣акам̣ ва̄чуггатавасена дха̄рако. а̄н̣а̄йапӣти писаддо ‘‘матенапӣ’’ти аттхам̣ сампин̣д̣ети. йа̄чантассева̄ти ниссайам̣ а̄чарийам̣ йа̄чантассева. йам̣ ваттхум̣ аджджха̄чаранто а̄паттим̣ а̄паджджати, там̣ ваттху са̄тиса̄рам̣ на̄ма̄ти йоджана̄.
упагха̄тика̄ти еттха упаханантӣти упагха̄та̄, тейева упагха̄тика̄ти дассенто а̄ха ‘‘упагха̄та̄’’ти. таттха̄ти двӣсу упагха̄тикесу. две венайика̄ти еттха винайена сиддха̄ венайика̄ти дассенто а̄ха ‘‘винайасиддха̄’’ти. ‘‘две аттха̄’’ти имина̄ н̣икасаддасса сарӯпам̣ дассети. пан̃н̃атта̄нуломам̣ на̄ма дат̣т̣хаббанти самбандхо. паччайагха̄тоти паччайасса гха̄то. имина̄ сетугха̄тоти еттха сетусаддо паччайава̄чакоти дассети. читтасса̄пӣти писаддо пагева ка̄йава̄ча̄нанти дассети. итипӣти писаддо дутийаттхасампин̣д̣ано. ‘‘пама̄н̣ена̄’’ти имина̄ маттака̄рита̄ти еттха маттасаддо пама̄н̣аттхоти дассети. ‘‘каран̣а’’нти имина̄ ка̄рита̄ти таддхитабха̄вам̣ китабха̄вена дассети сабха̄гатта̄. ка̄йадва̄риканти ка̄йадва̄ре паваттам̣ а̄паттим̣. имина̄ а̄паджджатӣти падасса каммам̣ дассети. ка̄йенева вут̣т̣ха̄тӣти ка̄йаса̄маггийа̄ да̄натта̄ ка̄йенева вут̣т̣ха̄ти. сӣсамаккхана̄дӣти а̄дисаддена па̄дамаккхана̄дим̣ сан̇ган̣ха̄ти.
танти бха̄рам̣. ‘‘ниттхаритум̣ вӣрийам̣ а̄рабхатӣ’’ти имина̄ вахана̄ка̄рам̣ дассети. тхеро сама̄ноти йоджана̄. навахана̄ка̄рам̣ дассенто а̄ха ‘‘ануджа̄на̄мӣ’’тиа̄ди. ‘‘куккучча̄йитва̄ каротӣ’’ти имина̄ куккуччасаддасса на̄мадха̄тум̣ дассети. ‘‘дива̄ ча ратто ча̄’’ти имина̄ абхин̣хам̣ а̄сававад̣д̣ханам̣ дассети. таттха таттха̄ти тесу тесу вибхан̇гаккхандхакесу.
ити дукава̄раван̣н̣ана̄йа йоджана̄ саматта̄.
екуттариканайо тикава̄раван̣н̣ана̄
323. тикесу бхагавати тит̣т̣ханте йам̣ а̄паттим̣ а̄паджджати, са̄ а̄патти аттхӣти йоджана̄. саббаттха̄ти саббесу падесу. виттха̄рам̣ дассенто а̄ха ‘‘таттха̄’’тиа̄ди. таттха таттха̄ти тикесу, виттха̄ро евам̣ ведитабботи йоджана̄. лохитуппа̄да̄паттӣти ануломапа̄ра̄джика̄патти. ‘‘а̄вусова̄дена̄’’ти ‘‘а̄вусо’’ти воха̄рена. воти тумхехи.
ка̄лети пуребхаттака̄ле. вика̄лети паччха̄бхаттака̄ле. авасесам̣ а̄паттинти самбандхо. дасавассомхӣти ахам̣ дасавассо амхи. навоти пан̃чавассаапарипун̣н̣о. маджджхимоти пан̃чавассато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва дасавассаапарипун̣н̣о. кусалачитто а̄паджджатӣти кусалачитто хутва̄ а̄паджджати. абйа̄катачиттоти супантасса бхаван̇гачиттам̣ сандха̄йа вуттам̣. йанти а̄паттим̣. саббанти а̄паттим̣, а̄паджджатӣти самбандхо. дуккхаведана̄саман̇гӣ хутва̄ а̄паджджатӣти йоджана̄. йанти а̄паттим̣.
тайо пат̣иккхепа̄ти еттха пат̣иккхепасса са̄микам̣ дассенто а̄ха ‘‘буддхасса бхагавато’’ти. килесасаллекханакапат̣ипаттийа̄ти килесам̣ салликхати танум̣ каротӣти килесасаллекханака̄, са̄йева пат̣ипатти килесасаллекханакапат̣ипатти, та̄йа.
парисам̣ упат̣т̣ха̄пенто ба̄лоти самбандхо. парисам̣ упат̣т̣ха̄пенто пан̣д̣ито ча̄ти самбандхо. авасесам̣ а̄паттинти йоджана̄. ка̄л̣ети ка̄л̣апаккхе. джун̣хети джун̣хапаккхе.
каттикапун̣н̣ама̄сийа̄ти паччхимакаттикапун̣н̣ама̄сийа̄. курундийам̣ вуттанти самбандхо. сувуттака̄ран̣ам̣ дассенто а̄ха ‘‘ча̄тума̄са’’нтиа̄ди. хӣти йасма̄, парийесанто ча нива̄сенто ча бхиккхӯти йоджана̄.
ваттхунти метхунадхамма̄диваттхум̣.
пат̣иччха̄дети ета̄йа̄ти пат̣иччха̄дӣти каран̣аттхопи йуджджати. виттха̄рам̣ дассенто а̄ха ‘‘два̄рам̣ пидахитва̄’’тиа̄ди. етадева̄ти парикаммамева. убхайаттха̄ти убхайесу джанта̄гхарапат̣иччха̄диудакапат̣иччха̄дӣсу. саббанти акхилам̣ парикамма̄дим̣. ниййантӣти нилӣйитва̄ йанти. имина̄ вахантӣти еттха вахадха̄ту гатйаттхоти дассети. аббхамахика̄дхӯмараджара̄хувимуттанти аббхена ча махика̄йа ча дхӯмена ча раджена ча ра̄хуна̄ ча вимуттам̣. тесӯти аббха̄дӣсу. татха̄ти йатха̄ чандаман̣д̣алам̣ вирочати, татха̄ сӯрийаман̣д̣алам̣.
каран̣ӣйена хутва̄ти самбандхо.
каппентоти каронто. а̄гантуко а̄паджджатӣти самбандхо. анаджджхит̣т̣хоти анаджджхесито хутва̄ти самбандхо. тин̣аваттха̄ракасаматхе ка̄йена вут̣т̣ха̄ти ка̄йаса̄маггийа̄ да̄натта̄.
а̄га̄л̣ха̄йа четеййа̄ти а̄га̄л̣хасаддо дал̣хапарийа̄йоти а̄ха ‘‘дал̣хабха̄ва̄йа̄’’ти. а̄ бхусо га̄хийате а̄га̄л̣хо, га̄л̣хо ба̄л̣хо дал̣хоти аттхато екам̣. четеййа̄ти пакаппеййа. на пӯрайатоти на пӯрайантасса. аладжджӣ ча хоти ба̄ло ча апакататто ча̄ти еттха ба̄ламаттаапакататтаматтена каммам̣ на ка̄таббам̣, а̄паттивасенева пана ка̄таббанти дассенто а̄ха ‘‘ба̄ло’’тиа̄ди. таттха ба̄ло на джа̄на̄тӣти самбандхо. айанти ба̄ло. етта̄вата̄ти еттакена аджа̄нанаматтена. ба̄лабха̄вамӯлакам̣ а̄паттинти самбандхо. две а̄паттиккхандхети па̄ра̄джикасан̇гха̄дисесавасена две а̄паттира̄сайо. тесанти тин̣н̣ам̣ пуггала̄нам̣, ка̄таббанти самбандхо.
ка̄йико даво на̄ма̄ти ка̄йико париха̄со на̄ма. мукха̄ламбаракаран̣а̄дибхедоти мукхена а̄ламбарана̄макатӯрийакиччасса каран̣а̄дибхедо. двӣхипи два̄рехӣти ка̄йавачӣвасена двӣхипи два̄рехи. ка̄йадва̄ре пан̃н̃аттасиккха̄падавӣтиккамоти ка̄йадва̄ре пан̃н̃аттасса ка̄йасам̣сагга̄дисиккха̄падасса вӣтиккамо. вачӣдва̄ре пан̃н̃аттасиккха̄падавӣтиккамоти вачӣдва̄ре пан̃н̃аттасса дут̣т̣хуллава̄ча̄дисиккха̄падасса вӣтиккамо. ка̄йикена упагха̄тикена̄ти еттха упагха̄тикам̣ на̄ма асиккхананти а̄ха ‘‘асиккханена̄’’ти. касма̄ асиккханам̣ упагха̄там̣ на̄ма̄ти а̄ха ‘‘йо хӣ’’тиа̄ди. таттха йоти пуггало. танти ка̄йадва̄ре пан̃н̃аттасиккха̄падам̣. нанти евамева. хи йасма̄ упагха̄тетӣти самбандхо. веджджакаммена саманна̄гатоти самбандхо. са̄санауггахан̣аа̄рочана̄дина̄ ва̄часикена миччха̄джӣвена̄ти йоджана̄.
‘‘ма̄ бхан̣д̣анам̣ карӣ’’ти имина̄ ‘‘ма̄’’ти пат̣иседхасса ‘‘карӣ’’ти па̄т̣хасесена самбандхитаббабха̄вам̣ дассети. на вохаритаббанти еттха випуббаавапубба-харадха̄ту катханаттхоти а̄ха ‘‘на кин̃чи ваттабба’’нти. хӣти саччам̣. бӣджанагга̄ха̄дикети а̄дисаддена дхаммаджджхесана̄дим̣ сан̇ган̣ха̄ти. ока̄сакаммам̣ ка̄рентасса̄ти еттха ‘‘ока̄са’’нти ча ‘‘ока̄сакамма’’нти ча садисанти а̄ха ‘‘ока̄сам̣ ка̄рентасса̄’’ти. на а̄да̄таббанти на ган̣хитаббам̣. тамеваттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘йаттха гахетва̄’’тиа̄ди.
йанти винайам̣. соти бхиккху. соти винайо. тасса̄ти бхиккхусса. иданти каммам̣. ан̃н̃ам̣ пуччха̄ти майа̄ ан̃н̃ам̣ бхиккхум̣ пуччха̄хӣти йоджана̄. итӣти евам̣. соти тӣхан̇гехи саманна̄гато бхиккху. асса̄ти тӣхан̇гехи саманна̄гатасса. на са̄каччхитабботи на саха катхетаббо.
‘‘ладдхи’’нти имина̄ идамаппаха̄йа̄ти еттха идам̣саддасса висайам̣ дассети. ‘‘авиджахитва̄’’ти имина̄ ха̄дха̄ту тва̄паччайоти дассети. суддхам̣ брахмача̄ринти еттха саббатха̄ килесасуддхо кхӣн̣а̄савова гахетабботи а̄ха ‘‘кхӣн̣а̄савам̣ бхиккху’’нти. ‘‘па̄табйабха̄ва’’нти имина̄ па̄табйатанти еттха та̄паччайо бха̄ваттхе хотӣти дассети. ‘‘пат̣исевана’’нти имина̄ па̄табйасаддо йатха̄ка̄мапарибхун̃джанаттхоти дассети. гативисодхананти дуггатито сугатийа̄ висуджджханам̣. ‘‘акусала̄ни чева мӯла̄ни ча̄’’ти имина̄ акусаласаддасса ча мӯласаддасса ча тулйа̄дхикаран̣абха̄вам̣ дассети. тасма̄ акусаласан̇кха̄та̄ни мӯла̄ни акусаламӯла̄нӣти тулйа̄дхикаран̣асама̄со ка̄таббо. дуччарита̄нӣти еттха дусаддасса дут̣т̣хувирӯпаттхабха̄вам̣ дассенто а̄ха ‘‘дут̣т̣ху чарита̄ни, вирӯпа̄ни ва̄ чарита̄нӣ’’ти. вирӯпа̄нӣти вика̄расабха̄ва̄ни. ‘‘каран̣абхӯтена̄’’ти имина̄ ‘‘каттубхӯтена̄’’ти аттхам̣ пат̣иккхипати. таттха таттха̄ти тасмим̣ тасмим̣ кхандхаке.
ити тикава̄раван̣н̣ана̄йа йоджана̄ саматта̄.
екуттариканайо чатуккава̄раван̣н̣ана̄
324. чатуккесу евам̣ виниччхайо ведитабботи йоджана̄. тин̣аваттха̄ракасаматхат̣т̣ха̄нанти тин̣аваттха̄ракасаматхена адхикаран̣авӯпасамитат̣т̣ха̄нам̣. парасса каммава̄ча̄йа̄ти парасса каран̣абхӯта̄йа каммава̄ча̄йа. татоти чатуккато. паресӯти ан̃н̃есу чатуккесу еваматтхо ведитабботи йоджана̄. тамева̄ти ка̄йадва̄рикамева. пуна тамева̄ти вачӣдва̄рикамева. а̄паджджитабба̄паттин̃ча саха̄га̄расеййа̄паттин̃ча̄ти йоджана̄. джаггантоти джа̄гаранто.
ачиттако а̄паджджати на̄ма̄ти ‘‘ачиттако бхиккху а̄паджджати на̄ма̄’’ти ва̄ ‘‘ачиттако хутва̄ а̄паджджати на̄ма̄’’ти ва̄ йоджана̄ ка̄табба̄. сабха̄ганти ваттхусабха̄гам̣. тан̃ча̄ти ан̃н̃атарам̣ тан̃ча а̄паттим̣. итӣти евам̣.
каммена̄ти саманубха̄санакаммена. каммена вут̣т̣ха̄тӣти каммена ева вут̣т̣ха̄ти.
соти гихипариккха̄ро, а̄хат̣о хотӣти самбандхо. ава̄пуран̣анти кун̃чикам̣. антоти бхан̣д̣а̄га̄расса анто.
саммукха̄ вут̣т̣ха̄тӣти саммукха̄ ева вут̣т̣ха̄ти.
сайита̄йа ева бхиккхунийа̄ти йоджана̄. иданти саха̄га̄расеййа̄паттим̣, пат̣ичча̄ти самбандхо. етанти ‘‘лин̇гапа̄тубха̄вена̄’’ти вачанам̣, вуттанти самбандхо. убхиннампӣти бхиккхубхиккхунӣнампи. лин̇гапат̣ила̄бхена̄ти иттхилин̇гапат̣ила̄бхена. пат̣хаманти а̄дикаппака̄ле. ‘‘пат̣хамам̣ уппаннавасена̄’’ти имина̄ пуре уппаннам̣ пуриманти вачанаттхам̣ дассети. ‘‘сет̣т̣хабха̄вена̄’’ти имина̄ пурабха̄вена сет̣т̣хабха̄вена уппаннам̣ пуриманти вачанаттхам̣ дассети. ‘‘пурисалин̇га’’нти имина̄ имапаччайасса сарӯпам̣ дассети. пурисакуттапуриса̄ка̄ра̄дӣти а̄дисаддена пурисанимитта̄дайо сан̇ган̣ха̄ти. йа̄ни чхачатта̄лӣса сиккха̄пада̄нӣти йоджана̄. имина̄ вуттанайа̄нуса̄рена дутийачатуккепи аттхо ведитаббо. техӣти тим̣са̄дхикехи сатасиккха̄падехи.
маха̄падеса̄ти винайе (маха̄ва. 305) а̄гата̄ маха̄падеса̄. касма̄ маха̄падеса̄ ‘‘са̄муккам̣са̄’’ти вуччантӣти а̄ха ‘‘те хӣ’’тиа̄ди. таттха тети чатта̄ро маха̄падеса̄, вуччантӣти самбандхо. ‘‘сайа’’нти имина̄ са̄муккам̣са̄ти еттха сам̣саддасса сайаматтхам̣ дассети. ‘‘уккхипитва̄’’ти имина̄ уккам̣сасаддо уккхипанаттхоти дассети. ‘‘т̣хапитатта̄’’ти имина̄ сайам̣ уккам̣ситва̄ т̣хапита̄ са̄муккам̣са̄ти вачанаттхам̣ дассети. ‘‘аджджхохаран̣ӣйапарибхога̄’’ти имина̄ ба̄хирапарибхогам̣ ниваттети. удакам̣ пана̄ти кеначи асам̣саггам̣ пасаннодакам̣ пана. ка̄лети саппадат̣т̣хака̄ле. ‘‘пан̃ча ва̄ даса ва̄ сӣла̄нӣ’’ти имина̄ пан̃ча ва̄ даса ва̄ сӣла̄ни упа̄сакасӣланти дассети.
таттха ча̄ти виха̄ре ча. убхопӣти а̄гантука̄ва̄сикавасена убхопи. аса̄дха̄ран̣анти двӣхи аса̄дха̄ран̣ам̣. а̄паттинти бхиккхунӣхийева са̄дха̄ран̣ам̣ а̄паттим̣. гамийачатуккепӣти писаддо а̄гантукачатуккам̣ апеккхати. ваттхуна̄наттата̄ва̄ти метхуна̄диваттхуна̄наттата̄ ева. хӣти саччам̣, йасма̄ ва̄. са̄ти а̄патти. татха̄ти йатха̄ ка̄йасам̣сагге, татха̄ ласун̣акха̄данети йоджана̄. еттха̄ти ваттхуна̄наттата̄дичатукке. чатта̄ри па̄ра̄джика̄нӣти бхиккхупа̄тимоккхе а̄гата̄ни. висум̣ а̄паджджантесупи есева найоти самбандхо.
пуримачатуккети ваттхуна̄наттата̄дичатукке. йо пат̣хамо пан̃хоти йоджана̄. идха̄ти ваттхусабха̄гата̄дичатукке. йо ча̄ти йо ча пан̃хо. таттха̄ти ваттхуна̄наттата̄дичатукке. татийачатуттхесу пан̃хесӯти самбандхо.
‘‘саддхивиха̄рикасса̄’’ти падам̣ ‘‘каттабба’’ити паде сампада̄нам̣.
гаруканти па̄ра̄джикам̣. лахуканти тхуллаччайам̣ ва̄ дуккат̣ам̣ ва̄.
ат̣т̣ханнам̣ бхиккхунӣнам̣ пат̣ипа̄т̣ийа̄ нисӣдитаббато вуттам̣ ‘‘навамабхиккхунито’’ти. паччут̣т̣ха̄на̄раха̄ти пат̣имукхам̣ упат̣т̣ха̄тум̣ араха̄. ависесена ча̄ти ‘‘бхиккхӯ’’ти ва̄ ‘‘бхиккхунӣ’’ти ва̄ висеса, макатва̄ са̄ман̃н̃ена ча. ‘‘а̄сана̄рахачатуккасса̄’’ти падам̣ ‘‘пат̣хамапада’’нти паде авайависамбандхо.
аса̄дха̄ран̣анти бхиккхӯхи аса̄дха̄ран̣ам̣. вика̄ле каппатӣти тадахувика̄ле каппати. ка̄ла̄тӣтанти ка̄лайа̄масаттаха̄тӣтам̣. йа̄вака̄лика̄диттайан̃ча акаппийамам̣сан̃ча уггахитакан̃ча апат̣иггахитакан̃ча̄ти йоджана̄.
гун̣ан̇гун̣ӯпа̄ханан̃ча дхуванха̄нан̃ча чамматтхаран̣ан̃ча гун̣ан̇гун̣ӯпа̄ханадхуванха̄начамматтхаран̣а̄ни. има̄ни чатта̄рӣти пан̃чаваггена ган̣ена упасампадада̄на̄дӣни. идха̄ти паччантимесу джанападесу. идха̄ти маджджхимесу. иданти чатуббидхам̣ ваттху. дӣпетумпӣти дӣпанампи. тум̣паччайо хи катваттхаджотако. есева найо дӣпетум̣ пана̄ти еттха̄пи. сесам̣ анун̃н̃а̄таканти самбандхо. убхайаттхапӣти паччантимамаджджхимавасена убхайаттха̄пи.
чхандапа̄рисуддхиаккха̄нам̣ екам̣ катва̄ ‘‘чатта̄ро’’ти вуттам̣. чатта̄ро пуббакичча̄ти лин̇гавипалла̄со, ‘‘чатта̄ри пуббакичча̄нӣ’’ти хи аттхо. евам̣ вутта̄ни има̄ни чатта̄рӣти самбандхо. евам̣ а̄гата̄ саммутийоти самбандхо. саббаттха̄ти саббесу чатуккесу.
ити чатуккава̄раван̣н̣ана̄йа йоджана̄ саматта̄.
екуттариканайо пан̃чакава̄раван̣н̣ана̄
325. пан̃чакесу ‘‘пан̃ча пуггала̄ нийата̄’’ти етам̣ а̄нантарийа̄намева гахан̣анти йоджана̄. пан̃ча чхедана ка̄ а̄паттийо на̄ма ведитабба̄ти самбандхо. йа̄ викаппана̄ вутта̄ти йоджана̄. уссан̇китоти ут̣т̣хахитва̄ сан̇кито. парисан̇китоти пунаппунам̣ сан̇кито. акуппо арахаттапхаласан̇кха̄то дхаммо имасса̄ти акуппадхаммо, кхӣн̣а̄саво. кхӣн̣а̄саво сама̄нопи уссан̇кито чева парисан̇кито ча̄ти йоджана̄. парихаритабба̄ти апанетабба̄. хӣти саччам̣, йасма̄ ва̄. етесӯти агочаресу. тхӯпачӣваранти еттха тхӯпам̣ париккхипитва̄ катам̣ чӣварам̣ тхӯпачӣваранти дассенто а̄ха ‘‘ваммика’’нтиа̄ди. ваммико хи тхӯпайати уддхам̣ а̄рохатӣти тхӯпоти вуччати. нха̄нат̣т̣ха̄нети саббесам̣ нха̄нат̣т̣ха̄не. тан̃хи удакена ка̄йам̣ абхисин̃чати еттха̄ти абхисеканти вуччати. абхисеке чхад̣д̣итам̣ а̄бхисекикам̣, чӣварам̣. тена вуттам̣ ‘‘чхад̣д̣итачӣвара’’нти. бхатапат̣ийа̄бхатанти еттха бхарадха̄туйа̄ посанаттхам̣ пат̣иккхипитва̄ дха̄ран̣аттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘суса̄нам̣ нетва̄ пуна а̄нӣтака’’нти. таттха ‘‘суса̄на’’нти имина̄ каммам̣ дассети, ‘‘пуна̄’’ти имина̄ пат̣исаддасса аттхам̣ дассети. имехи падехи суса̄нам̣ бхатам̣ хутва̄ гехам̣ пат̣иа̄бхаритаббанти бхатапат̣ийа̄бхатанти вачанаттхам̣ дассети, йака̄ро падасандхикаро. па̄л̣ийам̣, ат̣т̣хакатха̄йан̃ча поттхакесу ‘‘гатапат̣ийа̄гата’’нти кан̣т̣хаджататийаккхарена па̄т̣хо аттхи, со асундаро.
ка̄йо пат̣хамам̣, ва̄ча̄ дутийам̣, ка̄йава̄ча̄ татийам̣, идам̣ сандха̄йа ‘‘татийена̄’’ти вуттам̣. таттхева̄ти антарапеййа̄ле ева.
адиннанти еттха ака̄расса нака̄рийабха̄ван̃ча тапаччайасса каммава̄чакабха̄ван̃ча дассенто а̄ха ‘‘ан̃н̃ена на динна’’нти. таттха ‘‘ан̃н̃ена̄’’ти имина̄ тапаччайасса каммава̄чакабха̄вам̣ дассети, нака̄рена ака̄расса ка̄рийам̣ дассети. кена ка̄ран̣ена авидитанти а̄ха ‘‘пат̣игган̣ха̄мӣти четана̄йа абха̄вена̄’’ти. авидитанти апа̄кат̣ам̣. нат̣асамаджджа̄дида̄нанти нат̣асамаджджа̄дӣнам̣ саббесам̣ да̄нам̣. усабхависсаджджананти усабхасса виссаджджанам̣. идам̣ упалаккхан̣авасена вуттам̣. сабба̄сампи пана манусса̄манусса̄нам̣ иттхӣнам̣ метхунаративасена пуриса̄нам̣ да̄нампи гахетаббам̣. иттхида̄нанти еттха̄пи йа̄сам̣ ка̄сан̃чи иттхӣнам̣ йесам̣ кесан̃чи пуриса̄нам̣ да̄нам̣ гахетаббам̣. пат̣ибха̄начиттакаммада̄нанти метхунасеванапат̣ибха̄начиттакаммада̄нам̣. локасса̄ти локена. катхетукамйата̄ти катхетука̄мата̄. ‘‘на суппат̣ивинодайа̄’’ти имина̄ дуккхена пат̣ивинодетабба̄ти дуппат̣ивинодайа̄, пат̣ивинодетум̣ на сукара̄ти дассети. упа̄йена̄ти йуттийа̄.
пхуссадеваттхеро ат̣т̣ха̄си кира̄ти самбандхо. екам̣санти бхумматтхе четам̣ упайогавачанам̣. екасмим̣ ам̣сети хи аттхо. буддха̄рамман̣анти буддхагун̣а̄рамман̣ам̣. ма̄роти девапуттама̄ро, гатоти самбандхо. гомайанти гомӣл̣хам̣. джараггавоти джарагон̣о. та̄дисамева̄ти гомайавиппакиран̣асабха̄вамева. виппака̄ранти висесапака̄рена каран̣ам̣. ван̇капа̄данти кут̣илапа̄дам̣. парикасантоти париччхедам̣ катва̄ вилекханто. вигаччхапурисоти вика̄рам̣, вирӯпам̣ ва̄ гатапурисо. ‘‘вибхаччхапурисо’’типи па̄т̣хо, висесена собхан̣ам̣ бхаккхапурисоти аттхо. айамева па̄т̣хо абхидха̄на̄дӣсу (абхидха̄наппадӣпика̄йам̣ 102 га̄тха̄йам̣) диссати. саманта̄ти кат̣аандхака̄равиха̄расса самантато. ма̄ро сийа̄ ну кхоти йоджана̄. на асаккхим̣ ити а̄ха̄ти йоджана̄. дит̣т̣хапубботи пуббе дит̣т̣хо. маха̄нубха̄воти девиддхийа̄ маха̄нубха̄во. ин̇гха̄ти уййоджанаттхе нипа̄то, уййоджемӣти аттхо. аттабха̄ванти тава аттабха̄вам̣. та̄дисам̣ рӯпанти буддхасса бхагавато аттабха̄васадисам̣ рӯпам̣. там̣сариккхаканти тена рӯпена садисам̣. патирӯпамева садисат̣т̣хена патирӯпакам̣, на екам̣сасадисам̣ рӯпам̣ кин̃чи садисарӯпанти аттхо. сакаттабха̄ванти сасса есо сако, сойева аттабха̄во сакаттабха̄во, там̣. айанти ма̄ро. катханти кена ка̄ран̣ена бхагава̄ на собхати ну кхо, собхатийева̄ти аттхо. тадева саматтхетум̣ вуттам̣ ‘‘саббасо вӣтара̄гадосамохо’’ти. ван̃читомхӣти ахам̣ ван̃чито амхи. ким̣ аттхӣти ким̣ на̄ма аттхи, мама ван̃чаначиттам̣ наттхӣти адхиппа̄йо. дахарабхиккху пат̣илабхатӣтиа̄дина̄ самбандхитаббам̣.
дахарабхиккху ат̣т̣ха̄сӣти самбандхо. сан̇ка̄рачхад̣д̣аним̣ паччхинти самбандхо. сан̇ка̄рам̣ чхад̣д̣ети има̄йа̄ти сан̇ка̄рачхад̣д̣анӣ. тиссадаттаттхеро на̄ма пуччхӣти самбандхо. на̄ва̄тоти потато. пан̃ха̄сахассанти саматхавипассана̄каммат̣т̣ха̄несу пуччха̄сахассам̣. пуччхӣти дахарам̣ пуччхи. париччхиндӣти тасмим̣ дивасе ка̄таббаваттам̣ нит̣т̣хапесӣти аттхо. йонакависайатоти йонакалокато. ат̣т̣ха каппе ануссарӣти четийан̇ган̣ам̣ дисва̄ читтасса пасӣданато пуббенива̄сан̃а̄н̣ена ат̣т̣ха каппе ануссари.
еко бхиккху гатоти самбандхо. девата̄ пуппхахаттха̄ ат̣т̣хам̣сӯти мануссавесам̣ гахетва̄ ат̣т̣хам̣су. тена вуттам̣ ‘‘катарага̄мава̄сика̄ттха̄’’ти. тумхе катарасмим̣ га̄ме васанасӣла̄ аттха бхаватха̄ти йоджана̄. идхева̄ти имасмим̣йева т̣ха̄не. т̣хита̄мха̄ти майам̣ т̣хита̄ амха̄ти йоджана̄.
айам̣ катха̄ти айам̣ ваккхама̄накатха̄. ким̣ амаччапутто па̄са̄дико ну кхоти йоджана̄. нети амаччапуттаабхайаттхере. н̃а̄така̄ агамам̣сӯти самбандхо. тхерама̄та̄пи пахин̣ӣти самбандхо. писаддена н̃а̄таке апеккхати. пахин̣а̄ка̄рам̣ дассенто а̄ха ‘‘путто ме’’тиа̄ди. амаччапутто а̄рӯл̣хоти самбандхо. абхайаттхеро а̄ха̄ти самбандхо. тена̄ти амаччапуттена. йугагга̄ханти йугасса га̄хам̣. ‘‘махаллакаттхерасса саммат̣т̣хат̣т̣ха̄не качаварам̣ чхад̣д̣етва̄’’ти вачанам̣ а̄ви каронто а̄ха ‘‘атӣтаттабха̄ве кира̄’’тиа̄ди. амаччапутто чхад̣д̣есӣти самбандхо.
танти саммаджджанаваттам̣. татра̄ти ‘‘саттхуса̄санам̣ катам̣ хотӣ’’тивачане. а̄йасма̄ са̄рипутто нисӣди кира̄ти самбандхо. бхагава̄ пачча̄ган̃чхӣти самбандхо. па̄да̄нӣти па̄дасса аккаманат̣т̣ха̄на̄ни, па̄дачетийа̄нӣти аттхо. тхеро нисӣдӣти самбандхо. джан̣н̣укехи патит̣т̣ха̄йа ‘‘па̄дачетийам̣ вандитва̄’’ти па̄т̣хасесо аджджха̄харитаббо. ме нисиннабха̄вам̣ ме саттха̄ ан̃н̃а̄си вата̄ти йоджана̄. месаддо хи пуббапара̄пеккхо. чодананти доса̄ропанам̣. ка̄ресса̄мӣти дасабалам̣ ка̄ресса̄ми. бхагава̄ а̄ха̄ти самбандхо. гатосӣти твам̣ гато аси, вичарантасса туйхам̣ на патирӯпанти йоджана̄. татоти чоданака̄лато.
еттако виниччхайо упалаббхатӣти самбандхо. бха̄сапарийантанти вачанапариччхедам̣. айанти катха̄. еттакам̣ вачананти самбандхо. гайхӯпаганти гахетаббабха̄вам̣ упагаманам̣, ган̣хитум̣ кхаманӣйанти аттхо. та̄нӣти две мӯла̄ни. пуна та̄нӣти самудайабхӯта̄ни чха а̄паттисамут̣т̣ха̄на̄ни. ваттхунти метхуна̄диваттхум̣. итипӣти писаддо пат̣хаманайам̣ апеккхати. еттха пат̣хаманайе мӯлена самудайасса па̄йато абхедо хоти, паччхиманайе пана саббатха̄ бхедо хоти. тасма̄ паччхиманайойева йуттатароти дат̣т̣хаббо. ‘‘вӯпасамматӣ’’ти имина̄ ‘‘нируджджхатӣ’’ти падасса самуччхеданиродхам̣ дассети. вут̣т̣ха̄нена̄ти парива̄са̄дивинайакаммена.
теттим̣самӯла̄нам̣ сарӯпам̣ дассенто а̄ха ‘‘вива̄да̄дхикаран̣асса два̄даса мӯла̄нӣ’’тиа̄ди. екам̣ мӯланти самбандхо. та̄нӣти теттим̣са мӯла̄ни. паратоти парасмим̣. ‘‘ат̣т̣ха̄раса бхедакараваттхӯнӣ’’тиа̄дина̄ адхикаран̣а̄нам̣ самут̣т̣ха̄нам̣ дассети. чатта̄ри сан̇гхакичча̄ни нисса̄йа уппаджджатӣти йоджана̄. иданти ваттху. саттаннам̣ нида̄нанти саттаннам̣ а̄паттиккхандха̄нам̣ пан̃н̃аттит̣т̣ха̄насан̇кха̄там̣ нида̄нам̣. еттха̄ти т̣ха̄не. пан̃н̃аттим̣ на джа̄на̄тӣти еттха ‘‘анупан̃н̃аттим̣ на джа̄на̄тӣ’’ти ваккхама̄натта̄ пат̣хамапан̃н̃атти гахетабба̄ти а̄ха ‘‘пат̣хамапан̃н̃аттим̣ на джа̄на̄тӣ’’ти. анупан̃н̃аттӣти еттха анусаддо наупаччхиннаттхоти а̄ха ‘‘пунаппунам̣ пан̃н̃аттим̣ на джа̄на̄тӣ’’ти. паччха̄ттхопи йуджджатева пат̣хамапан̃н̃аттито паччха̄ пан̃н̃аттатта̄. анусандхивачанапатханти еттха анусандхӣнам̣ васена вачанапатханти дассенто а̄ха ‘‘катха̄нусандхивиниччхайа̄нусандхивасена ваттху’’нти. н̃аттикиччанти н̃аттийа̄ киччам̣. имина̄ н̃аттийа̄ти еттха са̄мйаттхе са̄мивачанам̣. карадха̄тусамбандхе каран̣авачанампи йуджджатева. каран̣анти еттха ча йупаччайасса камматтхабха̄ван̃ча дассети. на кевалам̣ н̃аттикамме ева н̃аттикиччам̣ на джа̄на̄ти, атха кхо н̃аттидутийан̃аттичатуттхакаммесупи на джа̄на̄тӣти дассенто а̄ха ‘‘н̃аттидутийан̃аттичатуттхакаммесӯ’’тиа̄ди. пуббе т̣хапетабба̄ти н̃атти на̄ма каммава̄ча̄йа пуббе т̣хапетабба̄ти на джа̄на̄ти. имина̄ напуббакусалабха̄вам̣ дассети. ‘‘паччха̄’’ти имина̄ наапаракусалабха̄вам̣ дассети. писаддена пат̣хаманайам̣ апеккхати. ‘‘ка̄лам̣ на джа̄на̄тӣ’’ти имина̄ ака̄лан̃н̃ӯти падасса виггахава̄кйам̣ дассети. ка̄лам̣ дассенто а̄ха ‘‘анаджджхит̣т̣хо’’тиа̄ди.
‘‘дхутан̇ге а̄нисам̣сам̣ аджа̄нитва̄’’ти имина̄ мандамомӯха̄нам̣ пхалам̣ дассети. па̄пиччхоти еттха па̄пиччхо на̄ма паччайала̄бхасса паттхана̄ти а̄ха ‘‘паччайала̄бхам̣ паттхайама̄но’’ти. ка̄йавивеко ча читтавивеко ча упадхививеко ча ка̄йачиттаупадхививекам̣, сама̄ха̄радвандо, пуббападесу уттарападалопо. етасса̄ти а̄ран̃н̃икасса. имина̄ има̄йа аттхо идаматтхо, со етассаттхӣти идаматтхӣти вачанаттхам̣ дассети. аппиччхан̃н̃ева̄тиа̄дӣсу евасадда̄нам̣ чхад̣д̣етаббаттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘на ан̃н̃ам̣ кин̃чи лока̄миса’’нти.
нававидханти дивасавасена тивидхам̣, татха̄ каттабба̄ка̄равасена, татха̄ ка̄ракавасена̄ти нававидхам̣ упосатхам̣.
ка̄йадуччарита̄ди йасма̄ на паса̄дам̣ сам̣ваттети, на паса̄да̄йа ва̄ сам̣ваттати, тасма̄ апа̄са̄диканти вуччати. тена вуттам̣ ‘‘апа̄са̄диканти ка̄йадуччарита̄ди акусала’’нти. велам̣ атиккамма̄ти бходжана̄дика̄лам̣ атиккамитва̄. имина̄ ативеланти еттха атисаддасса атиккаманаттхан̃ча ‘‘ативела’’нти падасса ‘‘вихарато’’ти паде кирийависесанабха̄ван̃ча дассети. аппам̣ ка̄ланти йоджана̄. аватаран̣ам̣ ота̄роти дассенто а̄ха ‘‘отаран̣а’’нти. саббаттха̄ти саббесу пан̃чакесу.
ити пан̃чакава̄раван̣н̣ана̄йа йоджана̄ саматта̄.
екуттариканайо чхаккава̄раван̣н̣ана̄
326. чхаккесу еваматтхо ведитабботи йоджана̄. итӣти евам̣. има̄ чха са̄мӣчийоти йоджана̄. таттха̄ти чхасу а̄ка̄ресу. сатисаммосена̄ти сатийа̄ виппава̄сена.
таттха̄ти чуддасасу парамесу. татоти чхаккато. екам̣ апанетва̄ти йам̣кин̃чи екам̣ апанетва̄. сесесӯти чхахи парамехи сесесу ат̣т̣хасу парамесу. ан̃н̃а̄нипи чхакка̄нӣти пат̣хамачхаккато ан̃н̃а̄нипи ат̣т̣ха чхакка̄ни.
чха а̄паттийоти тӣн̣и чхакка̄нӣти ‘‘чха а̄паттийо’’ти вутта̄ни тӣн̣и чхакка̄нӣти йоджана̄. вуттадвайам̣ екам̣ катва̄. нха̄нети нха̄насиккха̄паде. чхаккадвайанти а̄да̄йасама̄да̄йавасена чхаккадвайам̣. саббаттха̄ти саббесу чхаккесу.
ити чхаккава̄раван̣н̣ана̄йа йоджана̄ саматта̄.
екуттариканайо саттакава̄раван̣н̣ана̄
327. саттакесу чхасу са̄мӣчӣсу паккхипитва̄ти самбандхо. таттхева̄ти саматхаккхандхаке ева.
чампеййакети чампеййаккхандхаке. ‘‘асаддхамма̄’’ти падасса бхеданисситатулйанисситасама̄сам̣ дассенто а̄ха ‘‘асатам̣ дхамма̄’’тиа̄ди. таттха ‘‘асатам̣ дхамма̄’’ти имина̄ бхеданисситасама̄сам̣ дассети, ‘‘асанто ва̄ дхамма̄’’ти имина̄ тулйанисситасама̄сам̣ дассети. саббаттха̄ти саббесу саттакесу. сесам̣ сувин̃н̃еййамева.
ити саттакава̄раван̣н̣ана̄йа йоджана̄ саматта̄.
екуттариканайо ат̣т̣хакава̄раван̣н̣ана̄
328. ат̣т̣хакесу ат̣т̣ха̄нисам̣са̄дӣнам̣ десана̄ка̄радесанат̣т̣ха̄на̄ни дассенто а̄ха ‘‘на майа’’нтиа̄ди. таттха ‘‘на майам̣…пе… карисса̄ма̄’’ти имина̄ десана̄ка̄рам̣ дассети, ‘‘косамбакаккхандхаке’’ти имина̄ десанат̣т̣ха̄нам̣ дассети. тампӣти дутийаат̣т̣хакампи.
терасаке вутта̄ти самбандхо. кула̄ни дӯсетӣти еттха ‘‘дӯсетӣ’’ти кирийа̄падасса каран̣ам̣ дассенто а̄ха ‘‘пуппхена ва̄’’тиа̄ди. имехи ат̣т̣хахи дӯсетӣти йоджана̄. ‘‘ла̄бхена̄’’тиа̄дина̄ ‘‘ат̣т̣хахи асаддхаммехӣ’’ти еттха асаддхаммасарӯпам̣ дассети. са̄ра̄готи сам̣ра̄го, бхусам̣ раджджананти аттхо. пат̣ивиродхоти досо. со хи йасма̄ ала̄бха̄дӣсу пат̣ивируджджхати, тасма̄ пат̣ивиродхоти вуччати. па̄л̣ийанти винайапа̄л̣ийам̣.
па̄н̣антиа̄дика̄ две га̄тха̄йо два̄дасаккхарена бандхита̄. пат̣хамага̄тха̄йа татийапа̄де чарийасаддена йуттатта̄ екаккхаро адхико. айам̣ панеттха йоджана̄ – па̄н̣ам̣ на хане на гха̄теййа, а̄диннан̃ча на а̄дийе на ган̣хеййа, муса̄ витатхавачанам̣ на бха̄се на катхеййа, маджджапо маджджапа̄нам̣ на ча сийа̄, абрахмачарийа̄ метхуна̄ вирамеййа, раттим̣ вика̄лабходжанам̣ на бхун̃джеййа.
ма̄лам̣ на дха̄ре на дха̄реййа, гандхан̃ча на а̄чаре, сантхате ман̃че ча чхама̄йан̃ча сайетха. етан̃хи упосатхам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ упосатхам̣ ити дуккхантагуна̄ буддхена пака̄ситанти а̄ху пан̣д̣ита̄ти.
сан̇гхабхедакети сан̇гхабхедакаккхандхаке. та̄сам̣йева̄ти бхиккхунӣнамева. ‘‘упа̄сика̄ ат̣т̣ха вара̄ни йа̄чатӣ’’ти евам̣ са̄ман̃н̃авачанасса̄пи аттхапакаран̣а̄дина̄ висесависайо хотӣти а̄ха ‘‘виса̄кха̄’’ти. са̄ хи вивидха̄ путтанаттусан̇кха̄та̄ са̄кха̄ етисса̄ттхӣти виса̄кха̄ти вуччати. саббаттха̄ти саббесу ат̣т̣хакесу. сесам̣ сувин̃н̃еййамева.
ити ат̣т̣хакава̄раван̣н̣ана̄йа йоджана̄ саматта̄.
екуттариканайо навакава̄раван̣н̣ана̄
329. навакесу ачарӣтиа̄дӣнӣти а̄дисаддена ‘‘чарати, чариссатӣ’’тиа̄дӣни (дӣ. ни. 3.340; ат̣т̣ха. ни. 9.29-30) сан̇ган̣ха̄ти. там̣ кутеттха лаббха̄ти еттха танти анаттхачаран̣ам̣, копакаран̣ам̣ ва̄. кутоти кена ка̄ран̣ена. еттха̄ти етасмим̣ анаттхачаракапуггале. лаббха̄ти ладдха̄, сакка̄ ладдхум̣ на лаббха̄ ева̄ти аттхо. наваннам̣ ва̄ бхиккхӯнам̣ ка̄ран̣а̄ти йоджана̄. тан̣ханти двӣсу есанатан̣ха̄еситатан̣ха̄су есанатан̣хам̣. пат̣ичча̄ти а̄раббха. парийесана̄ти пунаппунам̣ есана̄. ла̄бхоти рӯпа̄диа̄рамман̣ала̄бхо. виниччхайоти н̃а̄н̣атан̣ха̄дит̣т̣хивитаккавасена чатуббидхо виниччхайо. чатуббидхо хи дхаммо ‘‘еттакам̣ майхам̣ бхависсатӣ’’тиа̄дина̄ виниччхинати анена̄ти виниччхайоти вуччати. чхандара̄готи балавара̄го. аджджхоса̄нанти ‘‘ахам̣ мама’’нти балавасаннит̣т̣ха̄нам̣, париггахоти тан̣ха̄дит̣т̣хивасена париччхиндитва̄ гахан̣ам̣. маччхарийанти паресам̣ са̄дха̄ран̣абха̄васса асаханата̄. а̄раккха̄ти два̄рапидаханаман̃джӯсагопана̄дивасена а̄бхусо раккханам̣. а̄раккха̄дхикаран̣анти а̄раккхака̄ран̣а̄, хетваттхе четам̣ паччаттавачанам̣. дан̣д̣а̄да̄на̄дӣсу параниседханаттхам̣ дан̣д̣асса а̄да̄нам̣ дан̣д̣а̄да̄нам̣. татха̄ екатодха̄ра̄дино саттхасса а̄да̄нам̣ саттха̄да̄нам̣. калахоти ка̄йакалахопи ва̄ча̄калахопи. виггахоти вируддхавасена гахан̣ам̣. вива̄доти вируддхавасена ваданам̣. ‘‘тувам̣ тува’’нти ана̄даравасена ваданам̣ тувам̣тувам̣ ва̄до, песун̃н̃авасена ваданам̣ песун̃н̃ава̄до, муса̄васена ваданам̣ муса̄ва̄до, дан̣д̣а̄да̄нан̃ча саттха̄да̄нан̃ча калахо ча виггахо ча вива̄до ча тувам̣тувам̣ва̄до ча песун̃н̃ава̄до ча муса̄ва̄до ча дан̣д̣а̄да̄на…пе… муса̄ва̄да̄. муса̄ва̄да̄ти еттха ва̄дасаддо ‘‘тувам̣ тува’’нти ча ‘‘песун̃н̃а’’нти ча еттха̄пи йоджетаббо. ‘‘ахам̣ сеййохамасмӣ’’ти паваттама̄на̄дайоти йоджана̄. адхит̣т̣хитака̄лато пат̣т̣ха̄йа на викаппетабба̄нӣти адхит̣т̣ха̄навикаппанам̣ екато на ка̄таббам̣, адхит̣т̣хите на викаппетаббанти адхиппа̄йо. парин̣атам̣ ла̄бхам̣ парин̣а̄метӣти самбандхо.
етесам̣йева да̄на̄нанти етесам̣йева адхаммика̄нам̣ да̄на̄нам̣. сан̇гхасса ниннанти сан̇гхасса натам̣, на̄митам̣ ва̄ ла̄бханти самбандхо. сан̇гхасса намати, на̄мийатӣти ва̄ ниннам̣. тесам̣йева̄ти тесам̣йева тин̣н̣ам̣ дхаммикада̄на̄нам̣. тайо тайо да̄напат̣иггахапарибхоге сампин̣д̣етва̄ навако гахетаббо. таттхева̄ти саматхаккхандхаке ева. ова̄даваггасса̄ти бхиккхунова̄даваггасса. таттхева̄ти ова̄даваггасса пат̣хамасиккха̄паде ева. саббаттха̄ти саббесу навакесу.
ити навакава̄раван̣н̣ана̄йа йоджана̄ саматта̄.
екуттариканайо дасакава̄раван̣н̣ана̄
330. дасакесу ат̣т̣ха̄не ва̄ пана̄ти ака̄ран̣е ва̄ пана. таттха̄ти навакесу. ‘‘наттхи диннантиа̄дивасена̄’’ти а̄дисаддена ‘‘наттхи йит̣т̣хам̣ наттхи хута’’нтиа̄дайо (дха. са. 1221; ма. ни. 94.225; 3.91, 116; сам̣. ни. 3.210; а. ни. 10.176) нава наттхика̄ сан̇гахетабба̄. ‘‘сассато локоти а̄дивасена̄’’тиа̄дисаддена (дӣ. ни. 1.31; ма. ни. 1.269) ‘‘асассато локо’’тиа̄дайо (ма. ни. 1.269) нава антагга̄хике сан̇ган̣ха̄ти. випарӣта̄ самматта̄ти дасахи миччхаттехи випарӣта̄ даса самматта̄ самма̄дит̣т̣хи самма̄сан̇каппо самма̄ва̄ча̄ самма̄камманто самма̄а̄джӣво самма̄ва̄йа̄мо самма̄сати самма̄сама̄дхи самма̄н̃а̄н̣ам̣ самма̄вимуттӣти.
даса а̄дӣнава̄ ниддит̣т̣ха̄ти самбандхо. ундӯраккха̄йитанти мӯсикена кха̄дитам̣. еттха хи кхедха̄ту кха̄данаттхо хоти. аггидад̣д̣ханти аггина̄ дад̣д̣хам̣. етесӯти етесу дасасу пам̣сукӯлесу. удакаса̄т̣икам̣ ва̄ сам̣каччикам̣ ва̄ти бхиккхунӣнам̣ удакаса̄т̣икам̣ ва̄ сам̣каччикам̣ ва̄. еттха ва̄саддо анийамавикаппаттхо.
пан̣н̣асантха̄ро тин̣асантха̄рена сан̇гахито. саббаттха̄ти саббесу дасакесу.
ити дасакава̄раван̣н̣ана̄йа йоджана̄ саматта̄.
екуттариканайо ека̄дасакава̄раван̣н̣ана̄
331. ека̄дасакесу тин̣апа̄дука̄ти мун̃джапаббаджехи авасеса̄ тин̣амайапа̄дука̄. кат̣т̣хапа̄дукасан̇гахамева̄ти кат̣т̣хапа̄дуке сан̇гахам̣ ева. тамбалохамайена ва̄ да̄румайена ва̄ти ва̄саддо анийамавикаппаттхо. ‘‘наси анимитта̄’’тиа̄дайо бхиккхуниккхандхаке (чӯл̣ава. 423) ниддит̣т̣ха̄. те саббети саббе те ган̣т̣хикавидха̄. наггена̄ти ачелакена. те саббети саббе те авандийапуггала̄. пуббети дасаке. каммаваггети аваса̄не каммавагге.
со бхиккху йам̣ на нигаччхеййа, етам̣ на нигатам̣ ат̣т̣ха̄нам̣ анавака̄соти йоджана̄. еван̃хи сати йам̣саддо кирийа̄пара̄масано хоти, атха ва̄ йам̣ йена ка̄ран̣ена на нигаччхеййа, етам̣ ка̄ран̣ам̣ ат̣т̣ха̄нанти йоджана̄. анадхигатам̣ сама̄дхинти йоджана̄. саддхамма̄сса̄ти саддхамма̄ асса. асса аккосакапарибха̄сакасса бхиккхусса саддхамма̄ на вода̄йанти на парийодапентӣти аттхо. рога̄тан̇канти рогасан̇кха̄там̣ а̄тан̇кам̣. нирайам̣ упападжджатӣти нирайамхи упападжджати. ‘‘упападжджатӣ’’ти еттха упаити каммаппавачанӣйаупасаггена йуттатта̄ ‘‘нирайа’’нти еттха бхумматтхе упайогавачанам̣ дат̣т̣хаббам̣. еттха етасмим̣ ан̇гуттарапа̄л̣ийам̣ (а. ни. 11.6).
а̄севита̄йа̄ти еттха а̄тйӯпасагго а̄дикамматтхоти а̄ха ‘‘а̄дито пат̣т̣ха̄йа севита̄йа̄’’ти. ‘‘ниппха̄дита̄йа̄’’тиимина̄ бха̄вита̄йа̄ти еттха бхӯсаддо саттаттхоти дассети, ‘‘вад̣д̣хита̄йа̄’’ти имина̄ вад̣д̣ханаттхоти дассети. бахулӣката̄йа̄ти еттха бахулам̣ на̄ма аттхато пунаппунанти а̄ха ‘‘пунаппунам̣ ката̄йа̄’’ти. суйуттайа̄насадиса̄йа̄ти сут̣т̣ху йуттена йа̄нена садиса̄йа. имина̄ йа̄нӣката̄йа̄ти еттха на йам̣кин̃чи йа̄нам̣ вийа катам̣ хоти, атха кхо иччхитиччхитаккхан̣е а̄роханӣйатта̄ суйуттайа̄нам̣ вийа катам̣ хотӣти дассети. йатха̄ карийама̄не патит̣т̣ха̄ хотӣти йоджана̄. ваттхуката̄йа̄ти еттха ваттхусаддо патит̣т̣хаттхоти дассети. васати патит̣т̣хахати еттха̄ти ваттхӯти вачанаттхо ка̄таббо. анут̣т̣хита̄йа̄ти еттха анусаддо наупаччхиннаттхо, т̣ха̄дха̄ту уппаджджанаттхоти дассенто а̄ха ‘‘ану ану паваттита̄йа̄’’ти. ‘‘самантато’’ти имина̄ паричита̄йа̄ти еттха парисаддо самантаттхоти дассети. ‘‘абхивад̣д̣хита̄йа̄’’ти имина̄ чидха̄ту вад̣д̣ханаттхоти дассети. сама̄раддха̄йа̄ти парипун̣н̣ам̣ а̄ра̄дхита̄йа. ра̄дхадха̄ту хи са̄дханаттхо хоти. ‘‘васӣбха̄вам̣ упанӣта̄йа̄’’ти имина̄ тадаттхам̣ адхиппа̄йена дассети. ‘‘на па̄пакам̣ супинам̣ пассатӣ’’ти вачанасса аттха̄паттинайам̣ дассенто а̄ха ‘‘бхадракам̣ пана̄’’тиа̄ди. вуддхика̄ран̣абхӯтанти вуддхийа̄ ка̄ран̣абхӯтам̣ супинанти самбандхо. девата̄ раккхантӣти еттха са̄ман̃н̃ато вуттепи а̄раккхадевата̄йева гахетабба̄ти а̄ха ‘‘а̄раккхадевата̄’’ти. а̄раккхадевата̄ на̄ма бхуммадева̄дайо. кхиппанти бха̄ванапум̣сакам̣. имина̄ туват̣ам̣ читтанти еттха туват̣асаддо кхиппапарийа̄йоти дассети. уттаримаппат̣ивиджджхантоти еттха ‘‘уттари’’нти падасса авадхипеккхатта̄ тасса авадхи ча уттарисаддасса идха арахаттава̄чакабха̄ван̃ча видхадха̄туйа̄ саччхикаран̣аттхан̃ча дассенто а̄ха ‘‘метта̄джха̄нато’’тиа̄ди. таттха ‘‘метта̄джха̄нато’’ти имина̄ авадхим̣ дассети, ‘‘арахатта’’нти имина̄ ‘‘уттари’’нти падасса сарӯпаттхам̣ дассети, ‘‘асаччхикаронто’’ти имина̄ видхадха̄туйа̄ саччхикаран̣аттхам̣ дассети. саббаттха̄ти саббесу ека̄дасакесу.
ити ека̄дасакава̄раван̣н̣ана̄парийоса̄на̄йа
екуттарикаван̣н̣ана̄йа
йоджана̄ саматта̄.