антарапеййа̄ла катипуччха̄ва̄раван̣н̣ана̄

271. ида̄ни вуттоти самбандхо. ‘‘ида̄нӣ’’ти падена самбандхатта̄ вуттоти еттха тапаччайо паччуппаннака̄ликоти дат̣т̣хаббо.

таттха̄ти ма̄тика̄йам̣, пуччха̄су ва̄. а̄гата̄паттипуччха̄ти а̄гата̄паттийа̄ пуччха̄. хӣти висесаджотако, хи висесам̣ ваккха̄мӣти аттхо. еттха̄ти ‘‘кати а̄паттиккхандха̄’’ти дутийападе. ‘‘ра̄сивасена̄’’ти имина̄ кхандхасаддасса ра̄саттхам̣ дассети. винӣтаваттхӯнӣти еттха винӣтасаддо винайапарийа̄йоти а̄ха ‘‘винайапуччха̄’’ти. нану винӣтавинайасадда̄нам̣ саддато на̄натта̄ аттхатопи на̄нам̣, касма̄ пана ‘‘винайапуччха̄’’ти вуттанти а̄ха ‘‘винӣтам̣…пе… ека’’нти. иданти падаттайам̣. аттхато еканти аттхатойева екам̣, на саддато. винӣтаваттхӯнӣти а̄паттивинайака̄ран̣атта̄ винӣтаваттхӯни. йесӯти ага̄равесу. сатӣти сантесу. еттха ча йесу сати а̄паттийо на хонти, асати хонтӣти ва̄кйампи авуттасиддхинайена гахетаббам̣. йесӯти га̄равесу. тети ага̄равага̄раве. йасма̄ пана наттхӣти самбандхо. випаттибха̄вапуччха̄ти випаттибха̄васса пуччха̄. пуччхийати има̄йа̄ти пуччха̄. вива̄дамӯла̄ни анува̄дамӯла̄нӣти има̄ пуччха̄йо мӯлапуччха̄ти самбандхо. поттхакесу ‘‘има̄нӣ’’ти ника̄рена саха па̄т̣хо аттхи, со апа̄т̣хойева. мӯлапуччха̄ти пуччхийанти има̄хӣти пуччха̄, мӯла̄нам̣ пуччха̄ мӯлапуччха̄. ‘‘адхикаран̣а’’нтиа̄дӣсу ‘‘вуттам̣’’ ити самбандхо. тесам̣йева̄ти адхикаран̣а̄нам̣йева. айаметтха ма̄тика̄.

ниддесе ма̄тика̄йа̄ти па̄тимоккхе. вибхан̇гети падабха̄джанийам̣, а̄гатавасена вутта̄ти йоджана̄. айаметтха ниддесо.

пат̣иниддесе а̄ратӣтиа̄дипада̄нам̣ вачанаттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘а̄рака̄’’тиа̄ди. таттха ‘‘а̄рака̄’’ти имина̄ а̄ратӣти еттха а̄упасаггасса аттхам̣ дассети. етехӣти а̄паттиккхандхехи, а̄рака̄ти самбандхо. ‘‘раматӣ’’ти имина̄ типаччайо катваттхе хотӣти дассети. ратӣти раманам̣. имина̄ типаччайо бха̄ваттхепи хотӣти дассети. вина̄ти етехи а̄паттиккхандхехи вина̄. имина̄ виратӣти еттха витйӯпасаггасса аттхам̣ дассети. паччеканти пати екам̣, пат̣исаддо виччхаттхаджотако, висум̣ висунти аттхо. имина̄ пат̣ивиратӣти еттха пат̣итйӯпасаггасса аттхам̣ дассети. вирати пат̣ивиратӣти еттха̄пи типаччайо бха̄ваттхепи ведитаббо. веранти анаттхакаратта̄ вирамитаббанти вирам̣, тадева верам̣, ра̄га̄диакусаладхамма̄. те хи верахетутта̄ веранти вуччанти. ета̄йа̄ти виратийа̄. имина̄ акирийа̄ти еттха ририйапаччайо каран̣аттхе хотӣти дассети. йам̣ а̄паттиккхандхакаран̣анти йоджана̄. тасса̄ти а̄паттиккхандхакаран̣асса. пат̣ипаккхатоти вируддхабха̄вато. имина̄ акаран̣анти еттха ака̄ро вируддхаттхоти дассети. а̄паттиккхандхааджджха̄паттийа̄ти а̄паттиккхандха̄нам̣ атиккамитва̄ а̄паджджанасса. ‘‘веланато’’ти имина̄ велатӣти вела̄, веланам̣ ва̄ вела̄ти вачанаттхе дассети. ниййа̄нанти маггам̣. магго хи нибба̄нам̣ а̄рамман̣акаран̣авасена йа̄ти гаччхатӣти ниййа̄нанти вуччати. ‘‘бандхатӣ’’ти имина̄ сидха̄туйа̄ бандханаттхам̣ дассети. ‘‘нива̄ретӣ’’ти имина̄ бандхадха̄туйа̄ адхиппа̄йаттхам̣. етанти ‘‘сетӯ’’ти на̄мам̣. там̣ сетунти а̄паттиккхандхасан̇кха̄там̣ там̣ сетум̣. еттха кесучи поттхакесу ‘‘со сетӯ’’ти ча ‘‘ета̄йа пан̃н̃аттийа̄’’ти ча па̄т̣хо аттхи, со апа̄т̣хойева.

буддхе ага̄рава̄дӣсу евам̣ виниччхайо ведитабботи йоджана̄. йоти йо кочи, на гаччхатӣтиа̄дӣсу самбандхо. дхарама̄нети тит̣т̣хама̄не, сам̣виджджама̄нети аттхо. упат̣т̣ха̄нанти упат̣т̣ха̄нат̣т̣ха̄нам̣, упат̣т̣ха̄наттхам̣ ва̄. етасса̄ти йасса кассачи гахат̣т̣хасса ва̄ паббаджитасса ва̄. дхаммассавананти дхаммассаванат̣т̣ха̄нам̣, дхаммассаванаттхам̣ ва̄. дхаммассаванагганти дхаммассаванам̣ ган̣ханти еттха̄ти дхаммассаванагго, дхаммасаванаман̣д̣апо. атха ва̄ дхаммассаванам̣ ган̣ха̄тӣти дхаммассаванагго, дхаммассаванат̣т̣ха̄не сама̄гамаджано, там̣ дхаммассаванаггам̣. читтӣка̄ранти апача̄йана̄ка̄рам̣. виккхитто ва̄ ана̄даро ва̄ хутва̄ нисӣдатӣти йоджана̄. ка̄йапа̄габбийанти бхусам̣ гарати ан̃н̃е пӣл̣ети анена̄ти пагаббо, атима̄но, от̣т̣хаджо татийаккхаро. пагаббасса бха̄во па̄габбийам̣, ка̄йена па̄габбийам̣ ка̄йапа̄габбийам̣ (ваджира. т̣ӣ. парива̄ра 271; са̄раттха. т̣ӣ. парива̄ра 3.271; ви. ви. т̣ӣ. парива̄ра 2.271 сам̣. ни. ат̣т̣ха. 2.2.146; а. ни. ат̣т̣ха. 3.6.82-84; су. ни. ат̣т̣ха. 1.144), ка̄йа̄на̄ча̄рам̣. тиссо сиккха̄ти адхисӣласиккха̄дика̄ тиссо сиккха̄. памаджджанам̣ пама̄до, сативиппава̄соти а̄ха ‘‘пама̄де ча сативиппава̄се’’ти. а̄мисапат̣исандха̄ранти а̄мисена аттано, паресан̃ча антарасса пат̣исандаханам̣ а̄мисапат̣исандха̄ро, татха̄ дхаммапат̣исандха̄ро.

272. саттхарипи ага̄равотиа̄дӣнам̣ аттхоти самбандхо. ‘‘анӣчавуттӣ’’тиа̄дина̄ аппатиссоти падасса адхиппа̄йаттхам̣ дассети, саддаттхо паневам̣ ведитаббо, пат̣имукхам̣ а̄дарена саттхувачанам̣ асун̣анто аппатиссо на̄ма̄ти. аджджхаттам̣ ва̄ти еттха нийакаджджхатта̄дӣсу чатӯсу нийакаджджхаттабха̄ван̃ча саттамӣвибхаттийа̄ ама̄десабха̄ван̃ча дассенто а̄ха ‘‘аттано санта̄не ва̄’’ти. ‘‘аттано паккхе ва̄’’ти имина̄ аттано читтасанта̄нети аттхам̣ пат̣иккхипати. татра тумхети еттха тасаддасса висайам̣ дассенто а̄ха ‘‘тасмим̣ аджджхаттабахиддха̄бхеде’’ти. сапарасанта̄нети аттапарасанта̄не. паха̄на̄йа̄ти еттха ха̄дха̄туйа̄ каран̣ан̃ча а̄йасаддасса тадаттхабха̄ван̃ча дассенто а̄ха ‘‘метта̄бха̄вана̄дӣхи найехи паха̄наттха’’нти. метта̄бха̄вана̄дӣхӣтиа̄дисаддена карун̣а̄бха̄вана̄дим̣ сан̇ган̣ха̄ти. танти вива̄дамӯлам̣. ‘‘аппаваттибха̄ва̄йа̄’’ти имина̄ анавассава̄йа̄ти еттха авапубба судха̄туйа̄ паваттанаттхам̣ дассети.

сандит̣т̣хипара̄ма̄сӣти еттха сасса аттано идам̣ сам̣, сам̣ дит̣т̣хим̣ парато а̄масатӣти сандит̣т̣хипара̄ма̄сӣти дассенто а̄ха ‘‘сакамева дит̣т̣хим̣ пара̄масатӣ’’ти. ‘‘йа’’нтиа̄дина̄ пара̄масана̄ка̄рам̣ дассети. а̄дха̄нагга̄хӣти еттха а̄бхусо т̣хийате а̄дха̄нанти вачанаттхена а̄дха̄насаддо дал̣хапарийа̄йоти а̄ха ‘‘дал̣хагга̄хӣ’’ти. дал̣хам̣ ган̣ха̄тӣти дал̣хагга̄хӣ.

273. анува̄дамӯланиддесо кин̃ча̄пи сама̄ноти йоджана̄. атха кхоти татха̄ сама̄нопи, айаметтха висесоти самбандхо. виваданта̄нам̣ пуггала̄нанти йоджана̄. татха̄ виваданта̄ти тена̄ка̄рена виваданта̄, анувадантӣти самбандхо. ‘‘асукам̣ на̄ма випаттим̣ а̄панно’’ти вуттамеваттхам̣ а̄паттийа̄ саллаккхетва̄ дассенто а̄ха ‘‘па̄ра̄джикам̣ а̄панносӣ’’тиа̄ди. еттха̄ти анува̄дамӯле. висесоти вива̄дамӯлато висесо. виваданта̄нам̣ кодхӯпана̄ха̄дӣни вива̄дамӯла̄ни, ануваданта̄нам̣ анува̄дамӯла̄нӣти вуттам̣ хоти.

274. меттам̣ ка̄йакаммам̣ на̄ма̄ти еттха метта̄ етассаттхӣти меттам̣, ка̄йакаммам̣, меттачиттасахагатам̣ ка̄йакамманти вуттам̣ хоти. тена вуттам̣ ‘‘меттачиттена катам̣ ка̄йакамма’’нти. саммукхапараммукха̄нам̣ виттха̄рам̣ дассенто а̄ха ‘‘таттха̄’’тиа̄ди. таттха таттха̄ти тесу саммукхапараммукхесу. ка̄йакаммам̣ на̄ма̄ти меттам̣ ка̄йакаммам̣ на̄ма. тхера̄нам̣ да̄наити самбандхо. убхайехипӣти навакаттхерехипи. тесӯти навакаттхересу. аваман̃н̃анти авама̄нам̣. аттано дунниккхитта̄нам̣ пат̣иса̄манам̣ вийа пат̣иса̄мананти йоджана̄. ‘‘метта̄ка̄йакаммасан̇кха̄то’’ти имина̄ айампи дхаммоти еттха дхаммасарӯпам̣ дассети. писаддо упари ваккхама̄не дхамме апеккхати. ‘‘саритаббо’’ти имина̄ анӣйасаддо каммава̄чакоти дассети. сатиджанакоти сабрахмача̄рӣнам̣ сатиджанако. тасса падасса адхиппа̄йам̣ дассенто а̄ха ‘‘йо на’’нтиа̄ди. таттха йоти пуггало. нанти меттам̣ ка̄йакаммам̣. там̣ пуггалам̣ ануссарантӣти самбандхо. йесанти сабрахмача̄рӣнам̣. тети сабрахмача̄рино. пасанначитта̄ хутва̄ти самбандхо. ‘‘пийам̣ каротӣ’’ти имина̄ пийакаран̣оти падасса пийам̣ каротӣти пийакаран̣оти вачанаттхам̣ дассети. есева найо гарукаран̣оти еттха̄пи. ‘‘сан̇гахетаббабха̄ва̄йа̄’’ти имина̄ сан̇гаха̄йа̄ти падасса бха̄ваппадха̄накамманиддесабха̄вам̣ дассети. сан̇гахетабботи сан̇гахо, тадаттха̄йа. техӣти сабрахмача̄рӣхи. ‘‘самаггабха̄ва̄йа̄’’ти имина̄ самаггасса бха̄во са̄маггӣти вачанаттхам̣ дассети.

паггайха вачананти паггахетва̄ вачанам̣. виха̄рети а̄дха̄ре бхуммам̣, тхере асантети йоджана̄. танти тхерам̣ када̄ а̄гамиссати нукхоти йоджана̄. мама̄йанавачананти мама̄йана̄ка̄рена паваттам̣ вачанам̣. метта̄синехасиниддха̄нӣти метта̄сан̇кха̄тена синехена синехита̄ни. найана̄нӣти чаккхӯни. ‘‘аппа̄ба̄дхо’’ти имина̄ ароготи падассева аттхам̣ дассети. ничча̄ба̄дхена ва̄ арого, а̄гантука̄ба̄дхена аппа̄ба̄дхо, аджджхатта̄ба̄дхена ва̄ арого, бахиддха̄ба̄дхена аппа̄ба̄дхо, ка̄йа̄ба̄дхена ва̄ арого, читта̄ба̄дхена аппа̄ба̄дхо. саманна̄харан̣анти пунаппунам̣ манасикаран̣ам̣.

на пуггалам̣ пат̣ивибхаджитва̄ бхун̃джатӣти йоджана̄. тадаттхам̣ виттха̄ренто а̄ха ‘‘йо хӣ’’тиа̄ди. таттха йоти пуггало, бхун̃джатӣти самбандхо. ‘‘еттакам̣…пе… бхун̃джисса̄мӣ’’ти имина̄ а̄мисапат̣ивибхаттабхогибха̄вам̣ дассети. ‘‘еттакам̣ ва̄ асукасса ча…пе… бхун̃джисса̄мӣ’’ти имина̄ пуггалапат̣ивибхаттабхогибха̄вам̣ дассети. айанти пуггало. а̄бхатанти га̄ма̄дито а̄нӣтам̣. ада̄тумпӣти писаддена да̄тумпи ват̣т̣атӣти дассети. да̄нан̃хи на̄ма на кассачи ва̄ритам̣. саббесанти дуссӣласӣлаванта̄нам̣. вуттанти ат̣т̣хакатха̄йам̣ (дӣ. ни. ат̣т̣ха. 2.141; ма. ни. ат̣т̣ха. 2.492; а. ни. ат̣т̣ха. 3.6.11) вуттам̣. вичеййа̄ти вичинитва̄. да̄тумпӣти писаддена авичинитва̄ са̄ман̃н̃ато да̄тумпи ват̣т̣атӣти сампин̣д̣ети. нану евам̣ сати пуггалавибха̄го като на̄ма хоти, касма̄ вичеййа да̄тум̣ ват̣т̣атӣти а̄ха ‘‘на хӣ’’тиа̄ди. хӣти йасма̄. етети гила̄на̄дайо. идам̣ падам̣ вичинитва̄ти паде каммам̣, ‘‘дентена̄’’ти паде сампада̄нам̣. хӣти саччам̣. ити айанти ити манасикатва̄ айам̣ са̄ран̣ӣйадхаммапӯрако.

акхан̣д̣а̄нӣтиа̄дӣсу пат̣хамам̣ та̄ва кхан̣д̣ачхиддасабалакамма̄са̄ни дассетва̄ тесам̣ пат̣ипаккхавасена акхан̣д̣а̄дӣни дассенто а̄ха ‘‘йасса̄’’тиа̄ди. таттха йасса̄ти бхиккхусса, сиккха̄падам̣ бхиннанти самбандхо. саттасу а̄паттиккхандхесӯти а̄дха̄ре бхуммам̣, сиккха̄паданти самбандхо. а̄паттин̃хи пат̣ичча сиккха̄падасса пан̃н̃аттатта̄ а̄патти тасса висайо хоти. а̄димхи ва̄ анте ва̄ти сиккха̄пада̄нам̣ а̄димхи ва̄ анте ва̄. ва̄саддо анийамавикаппаттхо. сиккха̄паде бхинне а̄паттисамбхавато вуттам̣ ‘‘сиккха̄падам̣ бхинна’’нти. кхан̣д̣ам̣ на̄ма̄ти чхиннам̣ на̄ма. вемаджджхети сиккха̄пада̄нам̣ вемаджджхе. бхиннанти сиккха̄падам̣ бхиннам̣. чхиддам̣ на̄ма̄ти виварам̣ на̄ма. две тӣн̣и сиккха̄пада̄нӣти самбандхо. сабалам̣ на̄ма̄ти читрам̣ на̄ма. бхинна̄нӣти сиккха̄пада̄ни бхинна̄ни. камма̄сам̣ на̄ма̄ти вичитрам̣ на̄ма. еттха ча екасмим̣ т̣ха̄не екена висабха̄гаван̣н̣ена читрам̣ сабалам̣ на̄ма, на̄на̄т̣ха̄не на̄на̄ван̣н̣ена вичитрам̣ камма̄сам̣ на̄ма̄ти айаметесам̣ висесо. кхан̣д̣а̄дӣнам̣ випариваттанавасена акхан̣д̣а̄дӣни дассенто а̄ха ‘‘йасса пана̄’’тиа̄ди. абхинна̄нисӣла̄нӣти абхинна̄ни сиккха̄падасӣла̄ни. та̄ни пана̄ти сӣла̄ни пана. ‘‘ета̄нӣ’’ти падам̣ пада̄лан̇ка̄раматтам̣. бхуджиссабха̄вакаран̣атоти тан̣ха̄да̄сабйато мочетва̄ бхуджиссакаран̣абха̄вато. имина̄ ‘‘бхуджиссабха̄вакаран̣а̄нӣ’’ти ваттаббе уттарападалопавасена евам̣ вуттанти дассети. бхуджисса̄нӣти вуччантӣти самбандхо. вин̃н̃ӯхӣти буддха̄дӣхи саппурисехи. упача̄расама̄дхим̣ аппана̄сама̄дхим̣ ва̄ти еттха ва̄саддо самуччайаттхо. упача̄расама̄дхин̃ча аппана̄сама̄дхим̣ ча̄ти хи аттхо. ‘‘сам̣ваттайантӣ’’ти имина̄ сама̄дхисам̣ваттаника̄нӣти еттха анӣйасаддо бахулам̣ каттува̄чакоти дассети. сӣласа̄ман̃н̃агатоти еттха сама̄насса бха̄во са̄ман̃н̃ам̣, там̣ гатоти са̄ман̃н̃агато, сӣлена са̄ман̃н̃агато сӣласа̄ман̃н̃агато, хутва̄ вихаратӣти йоджана̄. тена вуттам̣ ‘‘сама̄набха̄вӯпагатасӣло вихаратӣ’’ти.

йа̄йам̣ дит̣т̣хӣти еттха ‘‘дит̣т̣хӣ’’ти са̄ман̃н̃агатасса̄пи саддасса ‘‘арийа̄’’ти саддантарасаннидха̄нена висесависайатта̄ самма̄дит̣т̣хӣти а̄ха ‘‘маггасампайутта̄ самма̄дит̣т̣хӣ’’ти. ‘‘маггасампайутта̄’’ти имина̄ локийасамма̄дит̣т̣хим̣ пат̣иккхипати. ниддоса̄ти висуддхатта̄, уттаматта̄ ва̄ ниддоса̄. имина̄ арийасаддо ниддосаттхава̄чако аниппханнапа̄т̣ипадикоти дассети. ниййа̄тӣти нибба̄нам̣ йа̄ти. имина̄ анӣйасаддо бахулам̣ каттува̄чакоти дассети. йо татха̄ка̄рӣ хоти, таккарасса̄ти йоджана̄. татха̄ка̄рӣти та̄йа маггасампайутта̄йа самма̄дит̣т̣хийа̄ ка̄рӣ хоти. имина̄ та̄йа самма̄дит̣т̣хийа̄ каротӣти таккароти вачанаттхам̣ дассети. дуккхаккхайа̄йа̄ти еттха кхӣйанам̣ кхайо, дуккхасса кхайо дуккхаккхайо, тадаттха̄йа̄ти дассенто а̄ха ‘‘саббадуккхасса кхайаттха’’нти. сесанти вуттавачанато сесам̣ вачанам̣.

ити катипуччха̄ва̄раван̣н̣ана̄йа йоджана̄ саматта̄.