пан̃н̃аттива̄райоджана̄
евам̣ два̄вӣсатикхандхака̄нам̣ сам̣ван̣н̣анам̣ катва̄ ида̄ни ‘‘парива̄ро’’ти сан̇гахама̄рӯл̣хасса винайасса сам̣ван̣н̣анам̣ каронто айама̄чарийо пат̣хамам̣ та̄ва анусандхидассанамукхена пат̣ин̃н̃ам̣ ка̄тука̄мо а̄ха ‘‘висуддхапарива̄расса̄’’тиа̄ди. таттха висуддхапарива̄расса̄ти висуддха̄йа чатупариса̄йа парива̄ритасса, атхава̄ висуддхена чатупарисасан̇кха̄тена парива̄рена саманна̄гатасса бхагаватоти самбандхо. парива̄ре хи висуддхе тена парива̄рито, там̣парива̄рито ва̄ бхагава̄пи висуддхойева на̄ма хоти. имина̄ сам̣ван̣н̣ийама̄насса ‘‘парива̄ро’’ти сан̇гахама̄рӯл̣хасса десетаббадхаммасса анурӯпена десакабхӯтасса бхагавато тхоманам̣ катам̣ хоти. дхаммаккхандхасарӣрасса̄ти сӣла̄дидхаммаккхандхасан̇кха̄тена сарӣрена саманна̄гатасса, имина̄ сам̣ван̣н̣ита̄нам̣ кхандхака̄наманурӯпена бхагавато тхоманам̣ катам̣ хоти. пакати хеса̄чарийа̄нам̣ йадидам̣ десетаббадхамма̄нурӯпена десакасса тхомана̄ (са̄раттха. т̣ӣ. 1.гантха̄рамбхакатха̄; висуддхи. маха̄т̣ӣ. 1.1). анантара̄ти анантаре ка̄ле.
йоти винайо. пубба̄гатанти пуббе вуттесу вибхан̇гакхандхакесу а̄гатам̣. найанти саддааттхавиниччхайанайасан̇кха̄там̣ саббам̣ найам̣. хитва̄ти чаджитва̄. анутта̄наттхаван̣н̣ананти анутта̄на̄нам̣ пада̄наматтхаван̣н̣анам̣. айам̣ панеттха йоджана̄ – висуддхапарива̄расса дхаммаккхандхасарӣрасса бхагавато са̄сане кхандхака̄наманантара̄ ‘‘парива̄ро’’ти йо винайо сан̇гахам̣ сама̄рӯл̣хо, тасса винайасса пубба̄гатам̣ найам̣ хитва̄ ида̄ни анутта̄наттхаван̣н̣анам̣ карисса̄мӣти.
1. таттха таттха̄ти ‘‘тасса анутта̄наттхаван̣н̣анам̣ карисса̄мӣ’’ти йо парива̄расан̇кха̄то винайо сам̣ван̣н̣етаббабха̄вена вутто, таттха. сан̇кхепаттхоти сама̄саттхо. йам̣ тена̄ти еттха тасаддасса анийаманиддесабха̄вам̣ дассенто а̄ха ‘‘йо со’’ти. таттха йоти анийама ниддесо, тасса ‘‘тена̄’’ти нийаманам̣ дат̣т̣хаббам̣. соти пада̄лан̇ка̄ро. двӣсу хи саббана̄месу йебхуййена пуббамева падха̄нам̣, паччхимам̣ пана вачана̄лан̇ка̄рам̣. йо со бхагава̄ пан̃н̃апесӣти самбандхо. чират̣т̣хитикаттханти чирам̣ пан̃чавассасахассака̄лам̣ т̣хитикаттха̄йа, ‘‘йа̄чито’’ти ча ‘‘пан̃н̃апесӣ’’ти ча самбандхо. дхаммасена̄патина̄ йа̄читоти самбандхо. йа̄чито хутва̄ пан̃н̃апесӣти йоджана̄. тена бхагавата̄ пан̃н̃аттанти самбандхо. ‘‘джа̄ната̄ пассата̄’’ти двиннам̣ пада̄нам̣ каммамева дассенто а̄ха ‘‘тасса тасса̄’’тиа̄ди. таттха ‘‘пан̃н̃аттика̄ла’’нти имина̄ ‘‘джа̄ната̄’’ти падасса каммам̣ дассети, ‘‘даса аттхавасе’’ти имина̄ ‘‘пассата̄’’ти падасса каммам̣.
евам̣ каммадассанена йоджана̄найам̣ дассетва̄ ида̄ни каран̣адассанена апарампи йоджана̄найам̣ дассенто а̄ха ‘‘апича̄’’тиа̄ди. ‘‘пуббенива̄са̄дӣхӣ’’тиа̄дисаддена диббачаккхусса висум̣ гахетаббатта̄ иддхивидхадиббасотапарачиттавиджа̄нана̄ни гахетабба̄ни. имехи падехи ‘‘джа̄ната̄, пассата̄’’ти двиннам̣ пада̄нам̣ пан̃чаннам̣ локийаабхин̃н̃а̄намева каран̣абха̄вам̣ дассети. тӣхи виджджа̄хӣти пуббенива̄садиббачаккхуа̄саваккхайан̃а̄н̣асан̇кха̄та̄хи тӣхи виджджа̄хи. чхахи ва̄ пана абхин̃н̃а̄хӣти саха а̄саваккхайан̃а̄н̣ена пан̃чалокийа̄бхин̃н̃а̄сан̇кха̄та̄хи чхахи абхин̃н̃а̄хи. саббаттха̄ти саббесу тӣсу ка̄лесу, пан̃часупи н̃еййадхаммесу. самантачаккхуна̄ти ана̄варан̣асаббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣асан̇кха̄тена самантачаккхуна̄. пан̃н̃а̄йа̄ти саббан̃н̃утапан̃н̃а̄йа. тирокут̣т̣а̄дӣти а̄дисаддена тиропаббата̄дайо сан̇ган̣ха̄ти. мам̣сачаккхуна̄ти паса̄дачаккхуна̄. пат̣иведхапан̃н̃а̄йа̄ти маггапан̃н̃а̄йа. десана̄пан̃н̃а̄йа̄ти саббан̃н̃утапан̃н̃а̄йа. саббан̃н̃утапан̃н̃а̄йева хи аттхато десана̄пан̃н̃а̄ на̄ма. тена вуттам̣ ‘‘тасса̄ пан̃н̃а̄йа теджаса̄. абхидхаммакатха̄маггам̣, дева̄нам̣ сампаваттайӣти (дха. са. ат̣т̣ха. гантха̄рамбхакатха̄ 5). имехи падехи аваттха̄васена висум̣ висум̣ двиннам̣ пада̄нам̣ каран̣асамбхавам̣ дассети. арахата̄ти арӣнам̣ ара̄нан̃ча хататта̄, паччайа̄дӣнан̃ча арахатта̄ арахата̄. самма̄самбуддхена̄ти самма̄ са̄ман̃ча саббадхамма̄нам̣ буддхатта̄ самма̄самбуддхена, тена бхагавата̄ти самбандхо. кена̄бхатанти там̣ пат̣хамам̣ па̄ра̄джикам̣ кена а̄бхатам̣, ити сан̇кхепаттхоти йоджана̄.
2. пуччха̄висаджджане пана еваматтхо ведитабботи йоджана̄. йам̣ тена…пе… па̄ра̄джиканти идам̣ падам̣ паччуддхаран̣аматтамева̄ти самбандхо. патиуддхаран̣аматтамева, на аттхадассананти аттхо. еттха̄ти етесу падесу. ека̄ пан̃н̃аттӣти ека̄ пат̣хамапан̃н̃атти. анупан̃н̃аттийоти паччха̄ т̣хапита̄ пан̃н̃аттийо.
етта̄вата̄ти еттакена ‘‘ека̄ пан̃н̃атти, две анупан̃н̃аттийо’’ти вачанаматтена виссаджджита̄ хонтӣти самбандхо. татийам̣ пуччханти самбандхо. касма̄ ануппаннапан̃н̃атти тасмим̣ наттхӣти а̄ха ‘‘айам̣ хӣ’’тиа̄ди. таттха хи йасма̄ ан̃н̃атра наттхи, тасма̄ наттхӣти йоджана̄. ‘‘ануппанне досе пан̃н̃атта̄’’ти имина̄ ануппанне досе пан̃н̃апетабба̄ти ануппаннапан̃н̃аттӣти вачанаттхам̣ дассети. са̄ти ануппаннапан̃н̃атти. тасма̄ти йасма̄ ан̃н̃атра наттхи, тасма̄. саббаттхапан̃н̃аттӣти еттха саббасмим̣ падесе пан̃н̃атти саббаттхапан̃н̃аттӣти алуттасама̄сам̣ дассенто а̄ха ‘‘маджджхимадесе чева̄’’тиа̄ди. ‘‘маджджхимадесе чева паччантимаджанападесу ча̄’’ти имина̄ ‘‘саббаттха̄’’ти падасса сарӯпам̣ дассети. падесапан̃н̃аттим̣ апанетва̄ саббаттхапан̃н̃аттим̣ па̄рисесанайена дассенто а̄ха ‘‘винайадхарапан̃чамена̄’’тиа̄ди. таттха винайадхарапан̃чамена̄ти анусса̄вана̄чарийапан̃чамена. еттхева̄ти маджджхимадесейева. етехӣти чатӯхи сиккха̄падехи. сеса̄нӣти чатӯхи сиккха̄падехи сеса̄ни.
са̄дха̄ран̣апан̃н̃аттӣти еттха са̄дха̄ран̣а̄ на̄ма бхиккхубхиккхунӣнамева̄ти а̄ха ‘‘бхиккхӯнан̃чева бхиккхунӣнан̃ча̄’’ти. идам̣ пана̄ти пат̣хамапа̄ра̄джикам̣ пана, пан̃н̃аттанти самбандхо. винӣтакатха̄маттамева̄ти винӣтаваттхупака̄сакам̣ катха̄маттамева. та̄санти бхиккхунӣнам̣. бйан̃джанаматтамева̄ти ‘‘са̄дха̄ран̣а̄’’ти ча ‘‘убхато’’ти ча бйан̃джанаматтамева. еттха̄ти са̄дха̄ран̣апан̃н̃аттиубхатопан̃н̃аттипаде.
‘‘нида̄не анупавит̣т̣ха’’нти имина̄ ‘‘нида̄ногадха’’нти падасса саттамӣсама̄сан̃ча огадхасаддасса анупавит̣т̣хаттхан̃ча дассети. ога̄л̣хо хутва̄ дхарати тит̣т̣хатӣти огадхам̣. нану нида̄ногадхе сати ‘‘пат̣хамена уддесена̄’’ти ваттаббам̣, касма̄ ‘‘дутийена уддесена̄’’ти вуттанти а̄ха ‘‘нида̄ногадха’’нти. нида̄напарийа̄паннампи сама̄нанти нида̄напарийа̄паннам̣ сама̄нампӣти йоджана̄. писаддо гарахаттхо, пагева дутийе уддесе парийа̄паннети дассети. ‘‘сӣлавипаттиа̄дӣна’’нти вачанам̣ виттха̄ренто а̄ха ‘‘пат̣хама̄ хӣ’’тиа̄ди.
дван̇гикена̄ти ка̄йачиттасан̇кха̄тена дван̇гикена. нану ‘‘екена самут̣т̣ха̄нена̄’’ти вуттатта̄ ‘‘ка̄йатойева̄’’ти ваттаббам̣, атха касма̄ ‘‘ка̄йато ча читтато ча самут̣т̣ха̄тӣ’’ти вуттанти а̄ха ‘‘еттха хӣ’’тиа̄ди. еттха̄ти ‘‘екена самут̣т̣ха̄нена̄’’ти вачане. читтанти севаначиттам̣. а̄панносӣти твам̣ а̄панно асӣти йоджана̄. а̄ма а̄панномхӣти а̄ма ахам̣ а̄панно амхӣти йоджана̄. та̄вадева̄ти тасмим̣ пат̣иджа̄наккхан̣ейева. там̣ пуггаланти па̄ра̄джикама̄паннам̣ там̣ пуггалам̣. таппаччайа̄ти тасса па̄ра̄джикама̄паннасса ка̄ран̣а̄. ‘‘на катамена саматхена самматӣ’’ти йам̣ пана вачанам̣ вуттанти йоджана̄. танти вачанам̣, вуттанти самбандхо.
вуттама̄тика̄ пан̃н̃аттӣти вуттама̄тика̄сан̇кха̄та̄ пан̃н̃атти винайо на̄ма̄ти йоджана̄. ма̄тика̄ хи йасма̄ пан̃н̃апӣйати сан̇кхепена т̣хапӣйати, пака̄рам̣ джа̄на̄пети ва̄, тасма̄ пан̃н̃аттӣти вуччати. ‘‘падабха̄джанам̣ вуччатӣ’’ти имина̄ виттха̄рена бха̄джийати ета̄йа̄ти вибхаттӣти дассети. вӣтиккамоти ка̄йава̄ча̄вӣтиккамо. со хи на сам̣варати ка̄йава̄чам̣ на пидахатӣти асам̣вароти вуччати. йесам̣ ваттатӣти еттха ваттатикирийа̄йа катта̄рам̣ дассенто а̄ха ‘‘винайапит̣акан̃ча ат̣т̣хакатха̄ ча̄’’ти. пагун̣а̄ти ва̄чуггата̄. тети те пуггала̄, дха̄рентӣти самбандхо. хӣти саччам̣, йасма̄ ва̄. етасса̄ти пат̣хамапа̄ра̄джикасса. кена̄бхатанти еттха бхарадха̄туйа̄ дха̄ран̣апосанаттхесу (па̄н̣инӣ 108 дха̄тупа̄т̣хе) дха̄ран̣аттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘кена а̄нӣта’’нти. ‘‘парампара̄йа а̄нӣта’’нти имина̄ парампара̄бхатанти падасса татийа̄сама̄сам̣ дассети. атхава̄ ‘‘кена̄бхата’’нти пуччха̄йа анурӯпам̣ йака̄ралопавасена ва̄кйанти дассети.
3. упа̄ли да̄сако чева̄тиа̄дика̄ га̄тха̄йо киматтхам̣ кехи т̣хапита̄ти а̄ха ‘‘ида̄нӣ’’тиа̄ди. танти парам̣ парам̣. таттха̄ти та̄су га̄тха̄су. йанти вачанам̣. имина̄ найена̄ти пат̣хамапа̄ра̄джикасса пуччха̄висаджджане вуттена имина̄ найена.
ити маха̄вибхан̇ге пан̃н̃аттива̄раван̣н̣ана̄йа йоджана̄ саматта̄.
ката̄паттива̄ра̄диван̣н̣ана̄
157. итоти пан̃н̃аттива̄рато, парам̣ вутта̄ сатта ва̄ра̄ утта̄наттха̄ ева̄ти йоджана̄. ката̄паттива̄роти ‘‘ката̄паттӣ’’ти падена лаккхито ва̄ро. есева найо сесесупи. таданантароти тесам̣ саттаннам̣ ва̄ра̄нам̣ анантаре вутто. самуччайава̄роти сам̣ екато а̄паттивипаттиа̄дайо учийанти сампин̣д̣ийанти еттха̄ти самуччайо, сойева ва̄ро самуччайава̄ро.
188. татоти техи ат̣т̣хахи ва̄рехи, парам̣ вутта̄ти самбандхо. паччайавасена вутто еко пан̃н̃аттива̄роти йоджана̄. паччайавасена̄ти паччайасаддасса васена. тасса̄ти паччайасса. тепӣти ат̣т̣ха ва̄ра̄пи. итӣтиа̄ди нигаманам̣. татоти маха̄вибхан̇гато, парам̣ а̄гата̄ти самбандхо. евам̣ име дваттим̣са ва̄ра̄ти йоджана̄. хӣти саччам̣, йасма̄ ва̄. еттха̄ти дваттим̣сава̄ресу.
самут̣т̣ха̄насӣсаван̣н̣ана̄
257. таданантара̄йа̄ти тесам̣ дваттим̣сава̄ра̄нам̣ анантарам̣ вутта̄йа самут̣т̣ха̄накатха̄йа еваматтхо ведитабботи йоджана̄. анатта̄ ити ниччхита̄ти анатта̄твева виниччхита̄. имина̄ анатта̄ ити ниччхайа̄ти еттха чидха̄туйа̄ виниччхайаттхам̣ дассети. ‘‘аничча̄ка̄ра̄дӣхӣ’’ти имина̄ сабха̄гадхамма̄нанти еттха аничча̄ка̄ра̄дӣхи сама̄но бха̄го етесанти сабха̄га̄, тейева дхамма̄ сабха̄гадхамма̄ти вачанаттхам̣ дассети. на̄маматтампӣти аничча̄дина̄маматтампи. писаддена пагева на̄мико аничча̄дисабха̄воти дассети. на пан̃н̃а̄йатӣти на кха̄йати. имина̄ на на̄йатӣти еттха н̃а̄дха̄туйа̄ кха̄йанаттхам̣ дассети. дуккхаха̄нинти еттха дуккхам̣ джаха̄тӣти дуккхаха̄нӣти дассенто а̄ха ‘‘дуккхагха̄тана’’нти. дуккхам̣ ханатӣти дуккхагха̄тано, саддхаммо, там̣. ‘‘кхандхака̄ йа̄ ча ма̄тика̄’’ти ваттаббе сукхучча̄ран̣аттха̄йа рассавасена па̄т̣хо аттхӣти а̄ха ‘‘кхандхака̄ йа ча ма̄тика̄’’ти. самут̣т̣ха̄нам̣ нийатокатанти (сам̣. ни. 1.216) еттха ‘‘самут̣т̣ха̄нам̣ нийатаката’’нти ваттаббе ‘‘паросахасса’’нтиа̄дӣсу вийа ока̄ра̄гамавасена ‘‘самут̣т̣ха̄нанийатоката’’нти вуттанти а̄ха ‘‘самут̣т̣ха̄нам̣ нийатаката’’нти. етена̄ти ‘‘самут̣т̣ха̄нам̣ нийатоката’’нти па̄т̣хена. паччетабботи пати етаббо, пат̣имукхам̣ н̃а̄табботи аттхо. ан̃н̃ехӣти тӣхи сиккха̄падехи ан̃н̃ехи сиккха̄падехи.
таттха̄ти самбхеданида̄навачанесу. самбхедавачанена паччетаббанти самбандхо. хӣти саччам̣. та̄ни тӣн̣и сиккха̄пада̄ни т̣хапетва̄ти самбандхо. пан̃н̃аттидесасан̇кха̄танти пан̃н̃аттит̣т̣ха̄набхӯтадесасан̇кха̄там̣. ‘‘има̄ни тӣн̣ӣ’’ти имина̄ ‘‘диссантӣ’’ти кирийа̄йа катта̄рам̣ дассети. ‘‘пан̃н̃а̄йантӣ’’ти имина̄ дисадха̄туйа̄ кха̄йанаттхам̣ дассети. таттха̄ти самут̣т̣ха̄нанийамасамбхеданида̄насан̇кха̄тесу тӣсу, ниддха̄ран̣е бхуммам̣. итарам̣ пана̄ти самут̣т̣ха̄нанийамасамбхедехи ан̃н̃ам̣ пана.
а̄л̣авӣти а̄л̣авийам̣. саккесу бхаггесу ча̄ти еттха джанападана̄матта̄ бахувачанавасена вуттам̣.
двӣсу вибхан̇гесу пан̃н̃аттам̣ йам̣ сиккха̄падам̣ уддисантӣти йоджана̄. ‘‘вибхан̇гесӯ’’ти имина̄ вибхан̇гети еттха сука̄ралопоти дассети. тасса̄ти сиккха̄падасса. йатха̄н̃а̄йанти йуттийа̄ анурӯпам̣. танти самут̣т̣ха̄нам̣. ме сун̣а̄тха̄ти мама сантика̄ сун̣а̄тха. итӣти айаматтхо.
катхинанти пат̣хамакатхинасамут̣т̣ха̄нам̣. ананун̃н̃а̄та̄йа саддхинти ананун̃н̃а̄тасамут̣т̣ха̄нена саддхим̣. садиса̄ идха диссарети еттха идхасаддо аттхапакаран̣авасена убхатовибхан̇гависайоти а̄ха ‘‘идха убхатовибхан̇ге’’ти. ‘‘садиса̄нӣ’’ти имина̄ садиса̄ти еттха ника̄расса̄ка̄ра̄десо дассито. ‘‘диссантӣ’’ти имина̄ диссарети еттха антисаддасса река̄ро (нируттидӣпанийам̣ 570 суте) дассито.