1. каммаккхандхакам̣

1. таджджанӣйакаммакатха̄

1. чӯл̣аваггасса пат̣хаме каммаккхандхаке еваматтхо ведитабботи йоджана̄. ‘‘чӯл̣аваггасса̄’’ти падам̣ ‘‘каммаккхандхаке’’ти паде авайависамбандхо. та̄ва̄ти па̄рива̄сикаккхандхака̄дито, па̄рива̄сиккхандхака̄дӣнам̣ ва̄ пат̣хамам̣. чевасаддо ча часаддо ча ‘‘пан̣д̣укалохитака̄’’ти падасса асама̄ха̄радвандава̄кйам̣ дӣпенти. ниссайа̄нам̣ на̄мам̣ нисситесу упача̄равасена тесам̣ саддхивиха̄рикаантева̄сика̄пи пан̣д̣укалохитакана̄ма̄йева хонтӣти дассенто а̄ха ‘‘тесам̣ нисситака̄пӣ’’тиа̄ди. писаддена упача̄раттхам̣ сампин̣д̣ети. ‘‘сут̣т̣ху балава’’нти имина̄ балава̄балаванти двиннам̣ садда̄нам̣ парийа̄йабха̄вена вуттатта̄ атисайаттхоти дассети. ‘‘балавабалава’’нти ваттаббе ва̄ча̄силит̣т̣хавасена дӣгхам̣ катва̄ евам̣ вуттам̣. пат̣ивадатха̄ти пат̣иччханнат̣т̣ха̄не катхетха. имина̄ пат̣имантетха̄ти еттха мантадха̄туйа̄ гуттабха̄санаттхам̣ дассети. аттхесу каран̣абха̄санакиччесу алам̣ саматтха̄ти аламаттха̄, тесам̣ висесена̄ти аламаттхатара̄ти дассенто а̄ха ‘‘саматтхатара̄’’ти.

адхаммакаммадва̄дасакакатха̄

4. асаммукха̄ катантиа̄дӣсу евам̣ виниччхайо ведитабботи йоджана̄. саммукхехи вирахита̄ асаммукха̄ти дассенто а̄ха ‘‘сан̇гхадхаммавинайапуггаласаммукха̄нам̣ вина̄ ката’’нти. ‘‘аппат̣ипуччхитва̄’’ти имина̄ аппат̣ипуччха̄ти еттха тва̄паччайасса̄ка̄рабха̄вам̣ дассети. тассева̄ти чудитакассева. адесана̄га̄минийа̄ти еттха ака̄расса ан̃н̃аттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘па̄ра̄джика̄…пе… ва̄’’ти. еттха̄ти таджджанӣйакамме. нава пада̄ти навасу падесу, ниддха̄ран̣е четам̣ паччаттавачанам̣. пуримакесу тӣсу тикесу вуттесу навасу падесӯти йоджана̄. ‘‘екека’’нти падена самбандхитаббам̣. имехӣти имехи двӣхи падехи. два̄даса тика̄ти пуримехи тӣхи тикехи нава тике миссетва̄ два̄даса. суккапаккхесупӣти пат̣иседхавирахавасена суккесу паккхесупи.

6. ‘‘паббаджита̄на’’нти имина̄ гихӣнам̣ анануломикатам̣ ниваттети. сахасокита̄дӣхӣти а̄дисаддена саханандим̣ сан̇ган̣ха̄ти. имасмим̣ т̣ха̄не саббаат̣т̣хакатха̄поттхакесу ‘‘на упасампа̄детаббанти упаджджха̄йена хутва̄ на упасампа̄детабба’’нти па̄т̣хато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва ‘‘на сампайоджетаббанти ан̃н̃аман̃н̃ам̣ йоджетва̄ калахо на ка̄ретаббо’’ти па̄т̣хо аттхи, та̄ва ат̣т̣ха̄расасамма̄ваттанаватта̄нам̣ сам̣ван̣н̣ана̄па̄т̣хо ликхито, со па̄т̣хо имасмим̣ т̣ха̄не на ликхитаббо. касма̄? па̄л̣иккама̄нуппатта̄бха̄вато, ат̣т̣хакатха̄йамева ‘‘ат̣т̣ха̄раса самма̄ваттанаватта̄ни па̄рива̄сикаккхандхаке ван̣н̣айисса̄ма̄’’ти ваккхама̄натта̄, йатха̄вачанан̃ча па̄рива̄сикаккхандхаке (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 76) сам̣ван̣н̣итаттха̄ ча. тасма̄ со па̄т̣хо на пора̄н̣апа̄т̣хо хоти, паччха̄ паккхиттапа̄т̣хоти дат̣т̣хаббо.

тин̣н̣ам̣ бхиккхаве бхиккхӯнантиа̄ди вуттанти самбандхо. екекена̄пӣти тӣсу ан̇гесу екекена̄пи. имина̄ авайавава̄кйаниббаттивасена камма̄рахабха̄вам̣ дассети. хӣти саччам̣. нийассасса висесена абхин̣ха̄паттикаттам̣ ан̇гам̣ ити вуттанти йоджана̄. еттха а̄ка̄рава̄чако итисаддо луттаниддит̣т̣хоти дат̣т̣хаббам̣. есева найо анантарепи. таджджӣйати анена винайакаммена̄ти таджджанӣйам̣, тамева каммам̣ таджджанӣйакаммам̣. ‘‘нисса̄йа те ваттхабба’’нти нийассӣйати ба̄ло бхаджа̄пӣйати анена винайакаммена̄ти нийассам̣, дива̄диган̣икатта̄ сака̄расса двебха̄во хоти ‘‘нассам̣ васса’’нтиа̄дӣсу вийа, нийассамева каммам̣ нийассакаммам̣. га̄ма̄дито пабба̄джийати анена винайакаммена̄ти пабба̄джанӣйам̣, тамева каммам̣ пабба̄джанӣйакаммам̣. тӣсӯти бхан̣д̣анака̄ракаабхин̣ха̄паттикакуладӯсакавасена тивидхесу ан̇гесу. йена кеначи ан̇гена̄ти самбандхо. йади сабба̄ни камма̄ни ка̄тум̣ ват̣т̣атӣти йоджана̄. евам̣ сати чампеййаккхандхаке (маха̄ва. 400 а̄дайо) вуттам̣ идам̣ вачанам̣ вируджджхатӣти самбандхо. вачанаттхана̄наттатоти вачанасса ча аттхасса ча на̄на̄бха̄вато. тамеваттхам̣ виттха̄ренто а̄ха ‘‘таджджанӣйакамма̄рахасса̄ти имасса хӣ’’тиа̄ди. таттха ‘‘тин̣н̣ам̣ бхиккхаве’’тиа̄дивачанасса ан̇гасамбхаво аттхоти йоджана̄. тасма̄ти йасма̄ на вируджджхати, тасма̄. сан̇гхена катам̣ хотӣти самбандхо. имина̄ лаккхан̣ена таджджанӣйа̄дикамма̄рахасса тасса бхиккхусса̄ти йоджана̄. евам̣ каммасаннит̣т̣ха̄наттхам̣ дассетва̄ ан̇гасамбхаваттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘йасса пана̄’’тиа̄ди. таттха йасса̄ти бхиккхусса, аттхӣти самбандхо. бхан̣д̣анака̄рака̄дӣсӯтиа̄дисаддена абхин̣ха̄паттикакуладӯсака̄ни сан̇ган̣ха̄ти. а̄кан̇кхама̄но сан̇гхо кареййа̄ти самбандхо. камма̄раханти каммасса, камме ва̄ арахам̣. еттха̄ти каммаккхандхаке. пуббена̄ти пуббе вуттена чампеййаккхандхакена. апаранти апаре вуттам̣ каммаккхандхакам̣. саметӣти самам̣ гаччхати.

таттха̄ти каммесу, таджджанӣйакаммети самбандхо, ан̇гесу ва̄, бхан̣д̣анака̄ракавасена̄ти самбандхо. атха кхоти татха̄ вутта̄пӣти аттхо. каронтена каммава̄ча̄ва̄чакена̄ти самбандхо. хӣти пхаладжотако. бхӯтена ваттхуна̄ти таччхена ваттхуна̄. ан̃н̃асса каммасса̄ти таджджанӣйакаммато ан̃н̃асса каммасса. касма̄ ба̄ласса абйаттасса а̄паттибахуласса таджджанӣйакаммам̣ ка̄таббанти йоджана̄. идампӣти таджджанӣйакаммампи. саббаттха̄ти саббесу каммесу.

наппат̣иппассамбхетаббаат̣т̣ха̄расака̄дикатха̄

8. панналома̄ти патитама̄налома̄. етанти ваттам̣. неттха̄ранти еттха апхут̣т̣хаккхарасам̣йоге парасса така̄расса тхака̄ро хоти, тасма̄ дутийаккхарена па̄т̣хо йутто. йена̄ти ваттена. нисса̄ран̣а̄ти нисса̄ран̣ато. даса ва̄ диваса̄ни, пан̃ча ва̄ диваса̄ни пӯретаббанти йоджана̄. хӣти саччам̣. еттакена̄ти етаппама̄н̣ена дасапан̃чадивасена.

2. нийассакаммакатха̄

11. аписсу бхиккхӯ паката̄ти еттха нипа̄та̄наманекаттхатта̄ идха аписсусаддо ниччаттхо хоти. пакатасаддо ‘‘куккуччапаката̄’’тиа̄дӣсу (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 1.татийасан̇гӣтикатха̄; па̄чи. ат̣т̣ха. 438) абхибхаванаттхо, идха пана бйа̄ват̣аттхоти дассенто а̄ха ‘‘ниччам̣ бйа̄ват̣а̄ хонтӣ’’ти.

3. пабба̄джанӣйакаммакатха̄

27. еттха̄ти ассаджипунаббасукаваттхумхи. ка̄йикоти еттха ка̄йена кӣл̣атӣти ка̄йикоти вачанаттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘ка̄йакӣл̣а̄ вуччатӣ’’ти. ‘‘есева найо’’ти имина̄ ва̄ча̄йа кӣл̣атӣти ва̄часико, ка̄йико ча ва̄часико ча ка̄йикава̄часикоти вачанаттхам̣ атидисати. еттха ча паччхимавачанаттхо сама̄ха̄радвандо, сама̄ха̄радвандепи каттхачи пуллин̇гамиччханти саддавидӯ ‘‘дхаммавинайо’’тиа̄дӣсу (вибха. ат̣т̣ха. 509) вийа. ка̄йадва̄рапан̃н̃аттасиккха̄падам̣ вӣтиккаматӣти ка̄йикоти вачанаттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘ка̄йадва̄ре пан̃н̃аттасиккха̄падавӣтиккамо вуччатӣ’’ти. ка̄йена пан̃н̃аттасиккха̄падам̣ вӣтиккаметӣти ка̄йикоти вачанаттхопи йуджджатева. ‘‘упахананам̣ вуччатӣ’’ти имина̄ упахананам̣ упагха̄там̣, тамева упагха̄тиканти вачанаттхам̣ дассети. ‘‘на̄сана’’нти имина̄ ханадха̄туйа̄ хим̣санаттхам̣ дассети. пат̣иккхиттаведжджакамма̄дивасена телапачанаарит̣т̣хапачана̄дӣни ка̄йико миччха̄джӣво на̄ма̄ти йоджана̄. имина̄ миччха̄джӣвасса сарӯпам̣ дассети.

4. пат̣иса̄ран̣ӣйакаммакатха̄

33. судхаммаваттхусмим̣ еваматтхо ведитабботи йоджана̄. анапалокетва̄ти еттха апапуббо локасаддо а̄пуччханаттхоти а̄ха ‘‘на а̄пуччхитва̄’’ти.

34. кинти ким̣ на̄ма кха̄данӣйабходжанӣйам̣. воти тумхехи. гахапатӣти а̄лапанападам̣. тхера̄нам̣ аттха̄йа̄ти самбандхо. пат̣ийаттанти пат̣ийа̄дитам̣. ‘‘етам̣ авоча̄’’ти имина̄ етадавоча̄ти еттха ниггахита̄десасандхим̣ дассети. йадиданти саддо ‘‘тиласам̣гул̣ика̄’’ти падена йоджитатта̄ иттхилин̇готи а̄ха ‘‘йа̄ айа’’нти. тиласаккхалика̄ти тилена сам̣сат̣т̣ха̄ саккхалика̄. ‘‘са̄ наттхӣ’’ти имина̄ уттарава̄кйе йам̣саддасса пуббава̄кйе там̣садда̄пеккхатам̣ дассети. еко пурисоти самбандхо. пӯвийоти пӯвам̣, пӯвена ва̄ кайавиккайо. тена̄ти ка̄ран̣ена. нанти гахапатим̣. тхероти судхамматтхеро. йадева кин̃чӣти еттха кин̃чи ева йам̣ вачананти дассенто а̄ха ‘‘кин̃чидева тиласам̣гул̣ика̄вачана’’нти. иданти имам̣ аттхам̣. соти куккут̣апотако. ка̄кавасситанти ка̄касса васситам̣, нева ака̄сӣти самбандхо. тайа̄пӣти писаддо куккут̣апотакам̣ апеккхати. нева бхиккхувачанам̣ вуттам̣, на гихивачанам̣ вуттам̣, ити имаматтхам̣ дассетӣти йоджана̄.

адхаммакамма̄дидва̄дасакакатха̄

39. пуримехи каммехӣти самбандхо. таттха̄ти ан̇гесу. йатха̄ парисаккийама̄не гихино ла̄бхам̣ на лабхантӣти йоджана̄. парипуббо саккадха̄ту параккаматтхоти а̄ха ‘‘параккаманто’’ти. таттха̄ти анаттха̄дӣсу. аттхабхан̇готи гихӣнам̣ аттхасса бхан̇го. авасананти гихӣнам̣ авасанам̣. гихӣнанти еттха са̄мйаттхе са̄мивачананти а̄ха ‘‘гихӣнам̣ сантике’’ти. йатха̄ карийама̄не саччо хоти, евам̣ на каротӣти йоджана̄. екан̇гена̄пӣти писаддо самбха̄ванаттхо, тато адхикехи ан̇гехи ка̄ на̄ма катха̄ти дассети. еттха̄ти пат̣иса̄ран̣ӣйакамме. пат̣имукхам̣ аттано досам̣ сара̄петаббам̣ анена винайакаммена̄ти пат̣иса̄ран̣ӣйам̣, тамева каммам̣ пат̣иса̄ран̣ӣйакаммам̣.

5. а̄паттийа̄ адассане уккхепанӣйакаммакатха̄

46. сам̣сатха̄ти еттха сам̣садха̄туйа̄ катханаттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘а̄рочетха̄’’ти. тумхе сам̣сатха, катхетха̄ти аттхо.

50. бхан̣д̣анака̄рако хотӣтиа̄ди ка̄ран̣ӯпача̄равасена вуттоти а̄ха ‘‘бхан̣д̣ана̄дипаччайа̄’’тиа̄ди. бхан̣д̣анака̄рака̄ди ка̄ран̣ам̣, тена а̄панна̄ а̄патти пхалам̣, тасса̄ адассане уккхепанӣйакаммам̣ ка̄таббанти адхиппа̄йо. тасса̄ти а̄паттийа̄.

51. еттха̄ти уккхепанӣйакамме. таттха̄ти течатта̄лӣсаваттесу. ануддхам̣сетабботи еттха дхам̣садха̄туйа̄ гатйаттхам̣ пат̣иккхипанто а̄ха ‘‘на чодетаббо’’ти. ‘‘раджонуддхам̣сатӣ’’тиа̄дӣсу (бу. вам̣. 2.101) хи дхам̣садха̄ту гатйаттхе ваттати. ‘‘на бхиккху бхиккхӯхӣ’’ти еттха сойева бхиккху техева бхиккхӯхӣти аттхам̣ нива̄ренто а̄ха ‘‘ан̃н̃о бхиккху ан̃н̃ехи бхиккхӯхӣ’’ти. на гихиддхаджоти еттха гихӣнам̣ дхаджо гихиддхаджоти вутте ода̄таваттха̄дӣнӣти а̄ха ‘‘ода̄таваттха̄нӣ’’тиа̄ди. на титтхийа̄дипадаттайанти ‘‘на титтхийа̄ севитабба̄, бхиккхӯ севитабба̄, бхиккхусиккха̄йа сиккхитабба’’нти пада̄нам̣ тайам̣. ‘‘на апаса̄детаббо’’ти имина̄ на а̄са̄детабботи еттха а̄пуббасададха̄туйа̄ апапуббасададха̄туйа̄ сама̄набха̄вам̣ дассети. ‘‘анто ва̄ бахи ва̄ти’’ еттха касса анто ва̄ бахи ва̄ти а̄ха ‘‘виха̄расса̄’’ти. сесам̣ саббам̣ваттанти йоджана̄. имина̄ти а̄паттийа̄ адассане уккхепанӣйакаммена.

65. тасса̄ти а̄паттийа̄. идха̄ти па̄пика̄йа дит̣т̣хийа̄ аппат̣иниссагге кате уккхепанӣйакамме. а̄паттиадассана̄дӣсу уддхаритва̄ кхипӣйати апанӣйати анена винайакаммена̄ти уккхепанӣйам̣, тамева каммам̣ уккхепанӣйакаммам̣.

ити каммаккхандхакаван̣н̣ана̄йа йоджана̄ саматта̄.