6. пан̃чаваггийакатха̄
10. т̣ха̄нуппаттийа̄ти ка̄ран̣ена уппаттийа̄. никкилесо джа̄ти сабха̄во имасса̄ти никкилесаджа̄тико. ‘‘н̃а̄н̣а’’нти ависесена вуттепи аттхато ана̄варан̣ан̃а̄н̣амева̄ти а̄ха ‘‘саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣а’’нти. итоти ‘‘дхаммам̣ десесса̄мӣ’’ти паривитаккадивасато, хет̣т̣ха̄ти самбандхо. девата̄ пана а̄л̣а̄расса ка̄лан̇каран̣амева джа̄на̄ти, на а̄кин̃чан̃н̃а̄йатане ниббаттабха̄вам̣. бхагава̄ пана саббам̣ джа̄на̄ти, тена вуттам̣ ‘‘а̄кин̃чан̃н̃а̄йатане ниббатто’’ти. ‘‘парихӣнатта̄’’ти имина̄ маха̄джа̄нийоти еттха ха̄дха̄туйа̄ аттхам̣ дассети. асса̄ти а̄л̣а̄расса. махатӣ джа̄ниасса̄ти ‘‘маха̄джа̄нико’’ти ваттаббе кака̄расса йака̄рам̣ катва̄ ‘‘маха̄джа̄нийо’’ти вуттам̣. аккхан̣ети брахмачарийава̄са̄йа анока̄се, а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанети аттхо. хиййоти анантара̄тӣта̄хе. сопӣти удако ра̄мапуттопи. писаддо а̄л̣а̄ра̄пеккхо. таттха а̄л̣а̄ро ка̄ла̄мо йа̄ваа̄кин̃чан̃н̃а̄йатанаджха̄нала̄бхӣ хоти, тасма̄ а̄кин̃чан̃н̃а̄йатане ниббатто. удако ра̄мапутто йа̄ваневасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанаджха̄нала̄бхӣ хоти, тасма̄ невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатане ниббаттоти дат̣т̣хаббам̣. ‘‘бахука̄ра̄’’ти ча ‘‘бахӯпака̄ра̄’’ти ча па̄т̣хасса двидха̄ йуттабха̄вам̣ дассетум̣ вуттам̣ ‘‘бахука̄ра̄ти бахӯпака̄ра̄’’ти. песитаттабха̄вам̣ манти йоджана̄. имина̄ пахитаттанти еттха аттасаддо ка̄йава̄чакоти дассети.
11. антара̄саддена йуттатта̄ ‘‘гайам̣, бодхи’’нти еттха са̄мйаттхе упайогавачананти а̄ха ‘‘гайа̄йа ча бодхиман̣д̣асса ча̄’’ти.
га̄тха̄йа чатӯсу саббасаддесу дутийо саббасаддо анавасесаттхо, сеса̄ са̄васесаттха̄ти дассенто а̄ха ‘‘саббам̣ тебхӯмакадхамма’’нтиа̄ди. вачанаттхо сувин̃н̃еййова. арахаттапхаласса̄пи тан̣ха̄ккхайатта̄ вуттам̣ ‘‘тан̣ха̄ккхайе нибба̄не’’ти. сайам̣саддо аттапарийа̄йо, абхин̃н̃а̄йасаддо ту тва̄паччайантоти а̄ха ‘‘аттана̄ва джа̄нитва̄’’ти. ‘‘саббам̣ чатубхӯмакадхамма’’нти имина̄ н̃а̄дха̄туйа̄ каммам̣ дассети. ‘‘айам̣ ме а̄чарийо’’ти уддисана̄ка̄радассанам̣.
‘‘локуттарадхамме’’ти имина̄ локийадхамме пана а̄чарийо (ми. па. 4.5.11) аттхӣти дассети. пат̣ипуггалоти еттха пат̣исаддо пат̣ибха̄гаттхоти а̄ха ‘‘пат̣ибха̄гапуггало’’ти. садисапуггало на̄ма наттхӣти аттхо. сӣтибхӯтоти сӣти хутва̄ бхӯто, сӣтибха̄вам̣ ва̄ патто.
ка̄сӣнанти бахувачанавасена вуттатта̄ джанапада̄нам̣ на̄мам̣. джанападасамӯхасса рат̣т̣хана̄матта̄ вуттам̣ ‘‘ка̄сират̣т̣хе’’ти. ‘‘нагара’’нти имина̄ пурасаддо нагарапарийа̄йоти дассети. пат̣ила̄бха̄йа̄ти пат̣ила̄бха̄панаттха̄йа. ‘‘бхери’’нти имина̄ дундубхисаддо бхерива̄чакоти дассети. бхери хи ‘‘дум̣ду’’нтисаддена убхи пӯран̣аметтха̄ти дундубхӣти вуччати. дака̄рарака̄ра̄нам̣ сам̣йогам̣ катва̄ дундрубхӣтипи па̄т̣хо аттхи, со апа̄т̣хойева. ‘‘пахарисса̄мӣ’’ти еттха паха̄расаддена а̄хан̃н̃инти еттха а̄пуббаханадха̄туйа̄ аттхам̣ дассети, сса̄мисаддена аджджатаниим̣вибхаттийа̄ ана̄гатака̄ле паваттабха̄вам̣, итисаддена гамана̄ка̄рава̄чакасса итисаддасса лопабха̄вам̣ дассети.
анантаджиноти анантасан̇кха̄тасса саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣асса падат̣т̣ха̄набхӯтена арахаттамагган̃а̄н̣ена саббакилеса̄рӣнам̣ джитава̄, етена пхалӯпача̄рена анантаджинабха̄вам̣ дассети. хувеййа па̄вусоти еттха ‘‘хувеййа апи а̄вусо’’ти падавибха̄гам̣ катва̄ худха̄ту саттаттхава̄чако, аписаддо евам̣на̄мава̄чакоти дассенто а̄ха а̄вусо ‘‘евам̣ на̄ма бхавеййа̄’’ти. вака̄расса пака̄рам̣ катва̄ ‘‘хупеййа̄’’ти па̄т̣хопи йуджджатийева.
12. ‘‘аттха̄йа пат̣ипанно’’ти имина̄ ба̄хулласса аттха̄йа пат̣ипанно ба̄хулликоти вачанаттхам̣ дассети. падха̄натоти дуккарачарийа̄йа падаханато. ‘‘бхат̣т̣хо’’ти имина̄ виббхантоти еттха випуббабхамудха̄туйа̄ анават̣т̣ха̄наттхо на̄ма аттхато бхат̣т̣хоти дассети. сотанти еттха сотасаддасса сотавин̃н̃а̄н̣а̄дива̄чакатта̄ ‘‘сотиндрийа’’нти вуттам̣. ирийа̄йа̄ти еттха ирийанам̣ чаран̣ам̣ ирийа̄ти вачанаттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘дуккарачарийа̄йа̄’’ти. абхиджа̄на̄тха ноти еттха носаддо нусаддаттхоти а̄ха ‘‘абхиджа̄на̄тха нӯ’’ти. ва̄кйанти ва̄чакам̣. сан̃н̃а̄петунтипадасса сан̃н̃а̄пана̄ка̄рам̣ дассетум̣ вуттам̣ ‘‘ахам̣ буддхо’’ти.
13. итоти ‘‘чаккхукаран̣ӣ’’тиа̄дито. падаттхатоти падато ча аттхато ча, пада̄нам̣ аттхато ва̄. итоти йатха̄вуттато. хӣти саччам̣. суттантакатханти суттантавасена вуттавачанам̣.
18. девата̄кот̣ӣхӣти брахмасан̇кха̄та̄хи девата̄кот̣ӣхи. патит̣т̣хитасса тасса а̄йасматоти самбандхо. са̄ва ехибхиккхуупасампада̄ти йоджана̄.
19. дутийадивасе дхаммачаккхум̣ удапа̄дӣти самбандхо. ‘‘дутийадивасе’’тиа̄ди па̄т̣ипададивасам̣ упанидха̄йа вуттам̣. паккхасса̄ти а̄сал̣хӣма̄сака̄л̣апаккхасса. саббева те бхиккхӯти йоджана̄. анаттасуттена̄ти анатталаккхан̣асуттантена (маха̄ва. 20; сам̣. ни. 3.59).
пан̃чамийа̄ паккхасса̄ти паккхасса пан̃чамийа̄. локасминти сатталоке. ‘‘мануссаарахантоти имина̄ деваараханто бахӯти дассети.