41. ра̄хулаваттхукатха̄
105. капилаваттхӯти еттха капилоти кал̣а̄раван̣н̣о иси вуччати, со васати еттха̄ти капилаваттху, ассамо. тасмим̣ т̣ха̄не ма̄питатта̄ нагарампи капилаваттхӯти (дӣ. ни. ат̣т̣ха. 1.267; су. ни. ат̣т̣ха. 2.362) вуччати. айанти ваккхама̄накатха̄. суддходанамаха̄ра̄джа̄ти еттха суддходаноти тасса ран̃н̃о на̄мам̣. атха ва̄ суддхам̣ оданам̣ имасса̄ти суддходано, сойева маха̄ра̄джа̄ суддходанамаха̄ра̄джа̄. вихарати кира̄ти самбандхо. соти суддходанамаха̄ра̄джа̄. ра̄джагаханти ра̄джагаханагарам̣. са̄дхӯти а̄йа̄чанаттхе нипа̄то. а̄йа̄ча̄мӣти хи аттхо. мети мама, путтанти самбандхо, ана̄даре ва̄ са̄мивачанам̣. соти амаччо. са̄дхӯти сампат̣иччханаттхе нипа̄то. еванти хи аттхо. атха̄ти тасмим̣ нисӣданака̄ле. асса̄ти пурисасахассапарива̄расса амаччасса. татоти йа̄чанака̄ран̣а̄. нанти пурисасахассапарива̄рам̣ амаччам̣. таттхева̄ти ра̄джагахейева. тепӣти ат̣т̣ха дӯта̄пи. тети нава дӯта̄.
атха̄ти тато паччха̄. екадивасаджа̄таканти екасмим̣ дивасе джа̄такам̣. соти ка̄л̣уда̄йӣамаччо. паббаджитва̄пӣти писаддена ‘‘апаббаджитва̄пӣ’’ти аттхам̣ сампин̣д̣ети. татхева̄ти йатха̄ нава дӯта̄ сапарива̄ра̄ арахаттам̣ па̄пун̣им̣су, татхева̄ти аттхо. соти ка̄л̣уда̄йӣ. самбхатесӯти самбхаритесу гахетва̄ нит̣т̣ха̄питесӯти аттхо. виссат̣т̣хакаммесӯти виссат̣т̣ха̄ камманта̄ етесанти виссат̣т̣хакамманта̄, тесу. супуппхитесӯти сундарапуппхасан̃джа̄тесу. пат̣ипаджджанаккхамети пат̣ипаджджанаттха̄йа кхаме йогйе. гаманаван̣н̣ам̣ сам̣ван̣н̣есӣти самбандхо. сат̣т̣химатта̄хӣти (бу. вам̣. ат̣т̣ха. нида̄накатха̄ 2) сат̣т̣хипама̄н̣а̄хи. етанти етам̣ сам̣ван̣н̣асса ка̄ран̣ам̣ кинти пуччхи. ча̄рикам̣ паккамитум̣ ка̄лоти йоджана̄. тена хӣти уййоджанаттхе нипа̄то. бхагава̄ пакка̄мӣти самбандхо. паривутоти парисамантато вуто а̄вуто нивуто хутва̄ти самбандхо. атуритача̄риканти аджаванача̄рикам̣.
еванти имина̄ найена. бхагавати пакканте ча сатӣти йоджана̄. никкхантадивасатоти пхаггун̣апун̣н̣амийа̄ па̄т̣ипададивасато. уттамабходжанарасасса̄ти уттамабходжанарасена. дассатха̄ти дадеййа̄тха. тенева̄ти саддха̄йа уппа̄данака̄ран̣енева. нанти ка̄л̣уда̄йим̣. бхагава̄ т̣хапесӣти самбандхо. етадагганти есо агго. йадиданти йо айам̣. етадаггети етадаггат̣т̣ха̄не.
са̄кийа̄пи кхо пахин̣им̣сӯти самбандхо. н̃а̄тисет̣т̣ханти н̃а̄тӣнам̣ сет̣т̣хам̣, н̃а̄тийева ва̄ сет̣т̣хам̣, бхагавантанти йоджана̄. нигродхасаккасса̄ти нигродхана̄макасса саккасса. таттха̄ти нигродхасаккасса а̄ра̄ме. паччуггамананти пат̣имукхам̣ ут̣т̣хахитва̄ гаманам̣. татоти пахин̣ато, паранти самбандхо. ра̄джакума̄ре ча ра̄джакума̄рика̄йо ча пахин̣им̣сӯти йоджана̄. тесанти ра̄джакума̄рара̄джакума̄рика̄нам̣. татра̄ти нигродха̄ра̄ме. ма̄но джа̄ти сабха̄во етесанти ма̄наджа̄тика̄, ма̄нена, ма̄но ва̄ тхаддхо етесанти ма̄натхаддха̄. тети са̄кийа̄, а̄хам̣сӯти самбандхо.
тесӯти са̄кийесу. нети н̃а̄тайо. вут̣т̣ха̄йа̄ти чатуттхаджджха̄нато вут̣т̣хахитва̄. тесанти н̃а̄тӣнам̣. кан̣д̣амбаруккхамӯлети кан̣д̣ана̄макена уййа̄напа̄лена ропимасса амбаруккхасса а̄санне. ра̄джа̄ти суддходанамаха̄ра̄джа̄. воти тумха̄кам̣, па̄дети самбандхо. айанти вандана̄. джамбуччха̄йа̄йа̄ти джамбуруккхасса чха̄йа̄йа. ити а̄ха̄ти йоджана̄.
сикха̄ппаттоти аггаппатто, кот̣иппаттоти аттхо. татоти нисӣданато, паранти самбандхо. поккхаравассанти падумаване вут̣т̣хавассасадисам̣. тамбаван̣н̣анти лохитаван̣н̣ам̣. танти апатанам̣ бхагава̄ катхесӣти самбандхо.
дутийадивасети капилаваттхум̣ паттадивасато дутийе дивасе. индакхӣлети нагарасса умма̄ре. катханти кена̄ка̄рена чарим̣су ну кхоти йоджана̄. агамам̣су ким̣ чарим̣су кинти йоджана̄. сапада̄нача̄ранти гхарапат̣ипа̄т̣икхан̣д̣анавирахитена саха паваттам̣ ча̄рам̣. татоти а̄ваджджанато, паранти самбандхо. айамева вам̣соти пуббабуддха̄нам̣ айамева вам̣со. айам̣ павен̣ӣти тассева вевачанам̣. анусиккханта̄ти ану пат̣ибха̄гам̣ сиккханта̄. нивит̣т̣хагехатоти нива̄санаттха̄йа виситагехато. аййоти адхипо са̄мӣти аттхо. сиддхаттхакума̄роти саббалокасса сиддхо аттхо асмим̣ аттхӣти сиддхаттхо, сойева кума̄ро сиддхаттхакума̄ро. сӣхапан̃джаранти ва̄тапа̄нам̣. тан̃хи сӣхарӯпам̣ дассетва̄ катапан̃джаратта̄ сӣхапан̃джаранти вуччати. дассанабйа̄ват̣оти дассане, дассанаттха̄йа ва̄ бйа̄ват̣о. ра̄хулама̄та̄пи девӣ а̄рочесӣти самбандхо. капа̄лахаттхоти капа̄ло хаттхесу асса бхагаватоти капа̄лахаттхо, хутва̄ти самбандхо. на̄на̄вира̄гасамуджджала̄йа̄ти на̄на̄т̣ха̄несу вира̄га̄йа самуджджала̄йа. вирочама̄нам̣ бхагавантанти самбандхо.
ун̣хӣсатоти сировет̣ханато. тан̃хи упарисӣсе нахати бандхати, нахӣйати бандхӣйатӣти ва̄ ун̣хӣсоти вуччати. нарасӣхага̄тха̄хи на̄ма̄ти нарасӣхага̄тха̄на̄мака̄хи. та̄ хи йасма̄ наройева саббасатта̄нам̣ сӣхо сет̣т̣хо, нара̄нам̣, наресу ва̄ сӣхо сет̣т̣хоти нарасӣхо, тасса пака̄сака̄ га̄тха̄ хонти, тасма̄ нарасӣхага̄тха̄ти вуччанти. ран̃н̃оти сассураран̃н̃о, ма̄туларан̃н̃о ва̄. сам̣виггахадайоти чаланачитто. сан̣т̣ха̄пайама̄ноти сут̣т̣ху т̣ха̄пайама̄но. туритатуританти туритато туритам̣, атисӣгханти аттхо. ким̣ бхантети ким̣ ка̄ран̣а̄ бханте. ахуваттха̄ти хиййаттанӣмаджджхимапурисасан̇кха̄та̄йа ттхавибхаттийа̄ хӯдха̄тусса ӯка̄расса ува̄десо хоти, тасма̄ тумхе евам̣сан̃н̃ино ахуваттха̄ти йоджана̄. вам̣сача̄риттаметанти етам̣ пин̣д̣а̄йа чаран̣ам̣ вам̣сато павен̣ито ча̄риттам̣. таттха ча̄ти маха̄самматакхаттийавам̣се ча. айанти маха̄самматакхаттийавам̣со. антаравӣтхийанти вӣтхийа̄ маджджхе. т̣хитова а̄ха̄ти самбандхо.
уттит̣т̣хети уддисса, ут̣т̣хахитва̄ ва̄ пин̣д̣а̄йа тит̣т̣хане. дхаммам̣ сучаританти сут̣т̣ху чаритаббам̣ бхиккха̄чарийасан̇кха̄там̣ дхаммам̣. чарети чареййа. дхаммача̄рӣти бхиккха̄чарийасан̇кха̄там̣ дхаммам̣ чаран̣асӣло саман̣о. сукхам̣ сетӣти упалаккхан̣авасена вуттам̣. сесаирийа̄патха̄пи лаккхан̣аха̄равасена гахетабба̄ сама̄накиччатта̄. асмин̃ча локе парамхи ча локети йоджана̄.
на там̣ дуччаритам̣ чарети весийа̄дигочарасан̇кха̄там̣ дут̣т̣ху чаритаббам̣ там̣ дхаммам̣ на чареййа.
еттха ча пат̣хамага̄тхам̣ антаравӣтхийам̣ катхетва̄ ра̄джа̄нам̣ сота̄паттипхале патит̣т̣ха̄песи, дутийага̄тхам̣ питунивесане катхетва̄ маха̄паджа̄патим̣ сота̄паттипхале, ра̄джа̄нам̣ сакада̄га̄мипхале патит̣т̣ха̄песӣти дат̣т̣хаббам̣. дхаммапа̄ладжа̄такам̣ сутва̄ти пуна апарасмим̣ дивасе (джа̄. ат̣т̣ха. 4.98 а̄дайо; дха. па. ат̣т̣ха. 1.нандаттхераваттху) дхаммапа̄ладжа̄такам̣ (джа̄. ат̣т̣ха. 4.маха̄дхаммапа̄ладжа̄такаван̣н̣ана̄) сутва̄. маран̣асамайети маран̣а̄саннака̄ле, маран̣асамайасамӣпе ва̄, самӣпаттхе четам̣ бхуммавачанам̣.
сота̄паттипхалам̣ саччхикатва̄ паривисӣти самбандхо. саббам̣ иттха̄га̄ранти саббо ородхо. со хи иттхӣнам̣ ага̄ранти иттха̄га̄ранти вуччати. имина̄ вачанаттхена ага̄рамева мукхйато лаббхати, ра̄джиттхийо пана упача̄рена̄ти дат̣т̣хаббам̣. са̄ пана̄ти ра̄хулама̄та̄ пана. париджанена̄ти парива̄рена. нанти аййапуттам̣. ‘‘ра̄джа̄на’’нтипадам̣ ‘‘га̄ха̄петва̄’’типаде ка̄ритакаммам̣, ‘‘патта’’нтипадам̣ таттхева дха̄тукаммам̣. ра̄джадхӣта̄йа̄ти суппабуддхаран̃н̃о дхӣта̄йа. са̄ти ра̄джадхӣта̄. гоппхакесӯти чаран̣аган̣т̣хӣсу бхагавантам̣ гахетва̄ти йоджана̄. атха ва̄ бхагавато гоппхаке гахетва̄ти йоджана̄. еван̃хи сати упайогаттхе бхуммавачананти дат̣т̣хаббам̣.
ра̄джа̄ катхесӣти самбандхо. аначчхарийанти на аччхарийам̣, аччхарам̣ пахаритум̣ на йогйанти аттхо. ра̄джадхӣта̄ йам̣ атта̄нам̣ раккхи, идам̣ аначчхарийанти йоджана̄.
там̣дивасамева̄ти тасмим̣ дутийадивасейева. кесависаджджананти ра̄джачӯл̣а̄ман̣ибандханаттхам̣ кума̄рака̄ле бандхитасикха̄вен̣исан̇кха̄тасса кесасса висаджджанам̣, мочананти аттхо. пат̣т̣абандхоти асуко на̄ма ра̄джа̄ти нала̄т̣е суван̣н̣амайасса пат̣т̣асса бандханам̣. гхараман̇галанти абхинавагхарам̣ павесанаман̇галам̣. а̄ва̄хаман̇галанти а̄ва̄хе паваттам̣ ман̇галам̣. чхаттаман̇галанти ра̄джачхаттусса̄панака̄ле паваттам̣ ман̇галам̣. ман̇галам̣ ватва̄ти ман̇галасам̣йуттам̣ дхаммакатхам̣ катхетва̄. джанападакалйа̄н̣ӣти джанападамхи калйа̄н̣асаманна̄гата̄. туват̣т̣ам̣ кхоти кхиппамева. сопӣти нандара̄джакума̄ропи. итӣтиа̄ди нигаманам̣. дутийадивасети капилаваттхупаттадивасато дутийе дивасе. дхаммападаат̣т̣хакатха̄йам̣ (дха. па. ат̣т̣ха. 1.нандаттхераваттху; тхерага̄. ат̣т̣ха. 1.нандаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄) пана ‘‘татийадивасе нандам̣ пабба̄джесӣ’’ти вуттам̣.
саттаме дивасети капилаваттхупаттадивасатойева саттаме дивасе. етам̣ саман̣ам̣ пасса̄ти йоджана̄. брахмарӯпаван̣н̣анти брахмуно рӯпасан̇кха̄то ван̣н̣о вийа ван̣н̣о имасса̄ти брахмарӯпаван̣н̣о, там̣. айанти айам̣ саман̣о. тйасса̄ти те асса. тети нидхайо. асса̄ти саман̣асса. нанти саман̣ам̣. йа̄ча̄ти йа̄ча̄хи. айам̣ двикаммикадха̄ту. хӣти саччам̣, йасма̄ ва̄. путто питусантакасса са̄мико, ити тасма̄ ме дехӣти йоджана̄. анурӯпам̣ вачананти самбандхо. бхагавантам̣ анубандхӣти бхагавато пит̣т̣хито пит̣т̣хито анубандхи.
на висахатӣти на саматтхети. айам̣ кума̄ро питусантакам̣ йам̣ дханам̣ иччхати, танти йоджана̄. ват̣т̣а̄нугатанти ват̣т̣адуккхам̣ анугатам̣. савигха̄таканти вигха̄такехи пан̃чахи верехи сахитам̣. асса̄ти кума̄расса. нанти кума̄рам̣. айанти кума̄ро. да̄йаджджанти да̄йасан̇кха̄там̣ ма̄та̄питӯнам̣ дханам̣ а̄дада̄тӣти да̄йа̄до, путто, тасса иданти да̄йаджджам̣, ма̄та̄питӯнам̣ дханам̣.
‘‘катха̄хам̣ бханте ра̄хулакума̄рам̣ пабба̄джемӣ’’ти касма̄ а̄ха, нану а̄йасма̄ са̄рипутто ба̄ра̄н̣асийам̣ тӣхи саран̣агаманехи анун̃н̃а̄там̣ паббаджджам̣ на джа̄на̄тӣти а̄ха ‘‘ида̄нӣ’’тиа̄ди. йа̄ са̄ паббаджджа̄ ча упасампада̄ ча анун̃н̃а̄та̄ти йоджана̄. татоти паббаджджа̄упасампадато. упасампадам̣ пат̣иккхипитва̄ти самбандхо. виматӣти вивидха̄ иччха̄. иман̃ча панаттханти имамева виматисан̇кха̄таматтхам̣. дхаммасена̄пати а̄ха̄ти самбандхо. бхагавато там̣ аджджха̄сайанти йоджана̄.
‘‘атха кхо…пе… пабба̄джесӣ’’ти еттха ким̣ кума̄расса кесаччхедана̄дӣни саббакичча̄ни а̄йасма̄ са̄рипуттойева каротӣти а̄ха ‘‘маха̄моггалла̄наттхеро’’тиа̄ди. ова̄да̄чарийоти нива̄санапа̄рупана̄дӣсу секхийаваттесу, а̄бхисама̄ча̄рикесу ча ова̄дако а̄чарийо. атха касма̄ ‘‘а̄йасма̄ са̄рипутто ра̄хулакума̄рам̣ пабба̄джесӣ’’ти вуттанти а̄ха ‘‘йасма̄ пана̄’’тиа̄ди. таттха̄ти тассам̣ паббаджджа̄упасампада̄йам̣. на а̄чарийоти паббаджджа̄чарийо ча ова̄да̄чарийо ча на иссаро.
уппаннасам̣вегена хадайена̄ти еттха иттхамбхӯталаккхан̣е каран̣авачанам̣. уппаннасам̣вего хадайо хутва̄ти хи йоджана̄. саббанти саббам̣ вачанам̣.
таттха̄ти пуримавачана̄пеккхам̣. ависесена̄ти ‘‘дхана’’нти ва̄ ‘‘ан̃н̃а’’нти ва̄ ‘‘са̄ваджджа’’нти ва̄ ‘‘анаваджджа’’нти ва̄ висесамакатва̄ са̄ман̃н̃ена. на ча буддха̄нанти еттха часаддена на кевалам̣ апат̣ирӯпамева, атха кхо буддха̄нан̃ча на а̄чин̣н̣анти аттхам̣ дассети. йанти йам̣ варам̣. татха̄ нандети еттха татха̄саддасса упамеййаттхаджотакабха̄вам̣ дассенто а̄ха ‘‘йатхева кира̄’’тиа̄ди. йатхева бодхисаттам̣ бйа̄карим̣су, евам̣ нандампи ра̄хулампи бйа̄карим̣су кира̄ти йоджана̄. па̄л̣ийам̣ пана йатха̄ бхагавати ме бханте паббаджите анаппакам̣ дуккхам̣ ахоси, татха̄ нанде паббаджите анаппакам̣ дуккхам̣ ахоси, татха̄ ра̄хуле паббаджите адхиматтам̣ дуккхам̣ ахосӣти йоджана̄. немиттака̄ти субха̄субханимиттам̣ катхентӣти немиттака̄. путтасса̄ти джет̣т̣хапуттасса сиддхаттхакума̄расса. паббаджджа̄йа̄ти паббаджджа̄хету паббаджджа̄ка̄ран̣а̄, паббаджджа̄нимиттам̣ ва̄. татоти бхагавато паббаджджато. тампӣти нандампи. итӣти ӣдисам̣. бхагавато паббаджджа̄йа махантам̣ иччха̄вигха̄тасадисанти аттхо. тампӣти ра̄хулампи. тена̄ти паббаджджа̄хетуна̄. асса̄ти ран̃н̃о. уппаджджӣти самбандхо. итоти сокуппаттито варайа̄чанато ва̄.
соти ра̄джа̄. йатра хи на̄ма̄ти йо на̄ма. ахампи на̄ма йо йа̄дисо буддхама̄мако дхаммама̄мако сан̇гхама̄мако сама̄но, со та̄дисо ахампи на саккомӣти йоджана̄. ан̃н̃ети майа̄ апаре. дуккханти н̃а̄тивийогадуккхам̣. ниййа̄никака̄ран̣анти манусса̄нам̣ гарахаупава̄дааккосато ниййа̄никам̣ ка̄ран̣ам̣.
таттха̄ти ‘‘ананун̃н̃а̄то’’тиа̄дивачане. джанетӣти джананӣ, ма̄та̄. джанетӣти джанако, пита̄. имина̄ поса̄ваникама̄та̄питаро ниваттети. ма̄та̄ ва̄ мата̄ хотӣти йоджана̄. со ева ва̄ти путто ева ва̄. анун̃н̃а̄томхӣти вадатӣти саччена ва̄ аликена ва̄ ‘‘анун̃н̃а̄томхӣ’’ти вадати. ма̄та̄ ва̄ сайам̣ паббаджита̄ти йоджана̄. питасса̄ти пита̄ асса. асса̄ти путтасса. виппавуттхоти ма̄туйа̄ кеначи ка̄ран̣ена пава̄со.
чӯл̣ама̄та̄дӣнантиа̄дисаддена маха̄ма̄та̄дӣни сан̇ган̣ха̄ти. посанака̄ти вад̣д̣ханака̄. тесупӣти посанакама̄та̄питаресупи.
йам̣ пана путтам̣ на̄нуджа̄нантӣти самбандхо. джӣвассева̄ти тасса джӣвасса ева, пабба̄джентасса ва̄ бхиккхусса, на десантарагамана̄дӣнаматтха̄йа̄ти аттхо. тесанти ма̄та̄питӯнам̣.
маха̄канта̄роти кена удакена таритабботи канта̄ро, нирудакаканта̄рова мукхйато лаббхати, ва̄л̣аканта̄ро чораканта̄ро амануссаканта̄ро дуббхиккхаканта̄ро маруканта̄роти име пан̃ча канта̄ра̄ рӯл̣хӣвасена. маханто канта̄ро маха̄канта̄ро.
йа̄ватакети еттха йа̄васаддо пама̄н̣аттхоти а̄ха ‘‘йаттаке’’ти.