1. ласун̣авагго
1. пат̣хамасиккха̄пада-аттхайоджана̄
тим̣сака̄нантарам̣ тим̣сака̄нам̣ анантаре ка̄ле чхасат̣т̣хисатасан̇гаха̄ чхауттарасат̣т̣хиадхикасатехи сиккха̄падехи сан̇гахита̄ йе дхамма̄ сан̇гӣтика̄рехи сан̇гӣта̄, да̄ни имасмим̣ ка̄ле тесампи дхамма̄нам̣ айам̣ ван̣н̣ана̄ хотӣти йоджана̄.
793. таттха̄ти тесу чхасат̣т̣хисатасан̇гахесу сиккха̄падесу, пат̣хамасиккха̄падети самбандхо. ‘‘две тайо’’ти еттха ва̄саддо луттаниддит̣т̣хоти а̄ха ‘‘две ва̄ тайо ва̄’’ти. пхот̣алакети канде, мин̃дже ва̄. етанти ‘‘ган̣д̣ике’’ти етам̣ на̄мам̣. ‘‘пама̄н̣а’’нтиимина̄ маттасаддо пама̄н̣аттхова, на аппаттхо, на̄пи авадха̄ран̣аттхоти дассети. ласун̣анти сетаван̣н̣амӯлам̣ маха̄кандам̣. маха̄кандо хи бйан̃джанасампа̄ка̄дӣсу а̄магандха̄нам̣ абхибхаванатта̄ ласӣйати кантӣйатӣти ласун̣анти вуччати.
суван̣н̣ахам̣сайонинти суван̣н̣амайена паттена йуттам̣ хам̣сайоним̣. джа̄тиссароти джа̄тим̣ бхавам̣ сарати джа̄на̄тӣти джа̄тиссаро. атха̄ти джа̄тиссарасса ниппханнатта̄. ниппханнаттхо хи атхасаддо. пуббасинехена̄ти пуббе мануссабхаве бха̄витена синехена. та̄санти паджа̄патийа̄ ча тиссаннам̣ дхӣтара̄нан̃ча. там̣ пана̄ти паттам̣ пана.
795. магадхесӯти магадхарат̣т̣хе т̣хитесу джанападесу. хӣти саччам̣, йасма̄ ва̄. идха̄ти ‘‘ласун̣ам̣ кха̄деййа̄’’типаде. тампӣти ма̄гадхакампи. ган̣д̣икаласун̣амева̄ти ган̣д̣о пхот̣о етассаттхӣти ган̣д̣икам̣. ган̣д̣асаддо хи пхот̣апарийа̄йо, бахуттхе икапаччайо. бахуган̣д̣икаласун̣анти хи вуттам̣ хоти. ган̣д̣асаддо хи пхот̣е ча каполе ча̄ти двӣсу аттхесу ваттати, идха пана пхот̣е ваттатӣти дат̣т̣хаббам̣. поттхакесу пана от̣т̣хаджена чатуттхаккхарена па̄т̣хо аттхи, со вӣмам̣ситва̄ гахетаббо. бахӯсу хи пуббапоттхакесу кан̣т̣хаджо татийаккхаро ча от̣т̣хаджо чатуттхаккхаро ча̄ти две аккхара̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ париваттитва̄ тит̣т̣ханти. на екадвитимин̃джаканти екамин̃джо палан̣д̣уко на хоти, двимин̃джо бхан̃джанако на хоти, тимин̃джо харитако на хотӣти аттхо. курундийам̣ пана вуттанти самбандхо. сан̇кха̄дитва̄ти дантехи чун̣н̣авичун̣н̣ам̣ катва̄.
797. палан̣д̣укоти сукандако еко ласун̣ависесо. бхан̃джанака̄дӣни локасан̇кетопадесато дат̣т̣хабба̄ни. хӣти саччам̣. тасса̄ти ча̄паласун̣асса. сабха̄венева̄ти сӯпасампа̄ка̄дим̣ вина̄ аттано сабха̄вато ева. танти ма̄гадхакам̣, паккхипитунти самбандхо. хӣти саччам̣. йаттха каттхачӣти йесу кесучӣти. пат̣хамам̣.
2. дутийасиккха̄падам̣
799. дутийе сам̣дассанам̣ ба̄дхати ниседхети асмим̣ т̣ха̄нети самба̄дханти вачанаттхена пат̣иччханнока̄со самба̄дхо на̄ма̄ти дассенто а̄ха ‘‘пат̣иччханнока̄се’’ти. убхо упакаччхака̄ти две ба̄хумӯла̄. те хи упари йам̣кин̃чи ваттхум̣ качати бандхати еттха̄ти упакаччхака̄ти вуччанти. муттакаран̣анти пасса̄вамагго. со хи муттам̣ кароти анена̄ти муттакаран̣анти вуччати. ломо каттӣйати чхиндӣйати има̄йа̄ти каттари, та̄йа ва̄, сут̣т̣ху дал̣хам̣ ломам̣ д̣ам̣сатӣти сан̣д̣а̄со, сойева сан̣д̣а̄сако, тена ва̄, кхурати ломам̣ чхиндатӣти кхуро, тена ва̄ сам̣хара̄пентийа̄ти самбандхо. сам̣хара̄пентийа̄ти апанентийа̄ти. дутийам̣.
3. татийасиккха̄падам̣
803. татийе муттакаран̣аталагха̄танети муттакаран̣асса талам̣ хананам̣ пахаран̣ам̣ муттакаран̣аталагха̄танам̣, тасмим̣ муттакаран̣аталагха̄тане нимиттабхӯте. та̄ва махантанти ативийа махантам̣. кесарена̄пӣти кин̃джаккхена̄пи. со хи ке джале сарати паваттатӣти кесароти вуччати.
805. ган̣д̣ам̣ ва̄ти пӣл̣акам̣ ва̄. ван̣ам̣ ва̄ти арум̣ ва̄ти. татийам̣.
4. чатуттхасиккха̄падам̣
806. чатуттхе ран̃н̃о ородха̄ ра̄джородха̄, пура̄н̣е ра̄джородха̄ пура̄н̣ара̄джородха̄ти вачанаттхам̣ дассенто а̄ха ‘‘пура̄н̣е’’тиа̄ди. ‘‘гихибха̄ве’’ти имина̄ пура̄н̣ети еттха н̣апаччайасса сарӯпам̣ дассети. чира̄чиранти нипа̄тапат̣ирӯпакам̣. тена вуттам̣ ‘‘чирена чирена̄’’ти. ‘‘саккотха̄’’ти имина̄ катхам̣ тумхе ра̄гачиттам̣ пат̣иханитва̄ атта̄нам̣ дха̄ретха дха̄ретум̣ саккотха̄ти аттхам̣ дассети. ана̄рочитепӣти бхӯтато ана̄рочитепи.
807. джатуна̄ти ла̄кха̄йа. пат̣т̣хадан̣д̣акети пат̣убха̄вена т̣ха̄ти паваттатӣти пат̣т̣хо, сойева дан̣д̣о пат̣т̣хадан̣д̣о, тасса павесанам̣ пат̣т̣хадан̣д̣акам̣, тасмим̣ нимиттабхӯте. етанти ‘‘джатумат̣т̣хаке’’ти етам̣ вачананти. чатуттхам̣.
5. пан̃чамасиккха̄падам̣
810. пан̃чаме ‘‘атигамбхӣра’’нтипадам̣ кирийа̄висесананти а̄ха ‘‘атианто павесетва̄’’ти. ‘‘удакена дхованам̣ курума̄на̄’’ти имина̄ ‘‘удакасуддхика’’нтипадасса удакена суддхийа̄ каран̣анти аттхам̣ дассети.
812. дван̇гулапаббапараманти еттха две ан̇гула̄ни ча две пабба̄ни ча дван̇гулапаббам̣, уттарападе пуббападалопо. дван̇гулапаббам̣ парамам̣ пама̄н̣ам̣ етасса удакасуддхикасса̄ти дван̇гулапаббапарамам̣. виттха̄рато дван̇гулапарамам̣, гамбхӣрато двипаббапараманти вуттам̣ хоти. тена̄ха ‘‘виттха̄рато’’тиа̄ди. ан̇гулам̣ павесентийа̄ти самбандхо. хӣти саччам̣. ‘‘чатуннам̣ ва̄’’ти идам̣ уккат̣т̣хавасена вуттам̣, тин̣н̣ампи паббам̣ на ват̣т̣ати, чатуннам̣ пана пагева̄ти аттхоти. пан̃чамам̣.
6. чхат̣т̣хасиккха̄падам̣
815. чхат̣т̣хе бхаттасса виссаджджанам̣ бхаттависсагготи вутте бхаттакиччанти дассенто а̄ха ‘‘бхаттакичча’’нти. па̄нӣйасаддена па̄нӣйатха̄лакам̣ гахетаббам̣, видхӯпанасаддена бӣджанӣ гахетабба̄, упасаддо самӣпаттхоти саббам̣ дассенто а̄ха ‘‘екена хаттхена̄’’тиа̄ди. ‘‘ачча̄вадатӣ’’типадасса атиккамитва̄ вадана̄ка̄рам̣ дассети ‘‘пуббепӣ’’тиа̄дина̄.
817. ‘‘суддхаудакам̣ ва̄ хотӯ’’тиа̄дина̄ ‘‘па̄нӣйена̄’’ти вачанам̣ упалаккхан̣ам̣ на̄ма̄ти дассети. дадхиматтхӯти дадхиман̣д̣ам̣ дадхино са̄ро, дадхимхи пасаннодаканти вуттам̣ хоти. расоти маччхарасо мам̣сарасо. ‘‘антамасо чӣваракан̣н̣опӣ’’ти имина̄ ‘‘видхӯпанена̄’’ти вачанам̣ нидассанам̣ на̄ма̄ти дассети.
819. детӣти сайам̣ дети. да̄петӣти ан̃н̃ена да̄пети. убхайампӣти па̄нӣйавидхӯпанадвайампӣти. чхат̣т̣хам̣.
7. саттамасиккха̄падам̣
822. саттаме ‘‘пайогадуккат̣ам̣ на̄ма̄’’ти имина̄ хет̣т̣ха̄ вуттесу ат̣т̣хасу дуккат̣есу пуббапайогадуккат̣ам̣ дассети. на кевалам̣ пуббапайогадуккат̣ам̣ еттакамева, атха кхо ан̃н̃ампи баху хотӣти дассенто а̄ха ‘‘тасма̄’’тиа̄ди. сан̇гхат̣т̣анесупӣти вилол̣анесупи. дантехи сан̇кха̄датӣти дантехи чун̣н̣авичун̣н̣ам̣ кароти. еттха̄ти имасмим̣ сиккха̄паде, ан̃н̃а̄йа бхиккхунийа̄ ка̄ра̄петва̄ти самбандхо. ‘‘ан̃н̃а̄йа̄’’типадам̣ ‘‘вин̃н̃а̄петва̄’’ти паде ка̄ритакаммам̣. ма̄тарампӣти еттха писаддо ан̃н̃ам̣ вин̃н̃а̄петва̄ бхун̃джантийа̄ пагева̄ти дассети. та̄йа ва̄ти вин̃н̃а̄питабхиккхунийа̄ ва̄. танти а̄макадхан̃н̃ам̣. танти маха̄паччарийам̣ вуттавачанам̣. пубба̄паравируддханти пубба̄парато вируддхам̣. ‘‘ан̃н̃а̄йа…пе… дуккат̣амева̄’’ти пуббавачане дуккат̣амева вуттам̣, пуна ‘‘ан̃н̃а̄йа…пе… дуккат̣а’’нти ча паччхимавачане па̄читтийан̃ча дуккат̣ан̃ча вуттам̣, тасма̄ пубба̄паравируддханти вуттам̣ хоти. хӣти саччам̣, йасма̄ ва̄.
823. лаббхама̄нам̣ а̄макадхан̃н̃анти самбандхо. ан̃н̃ам̣ ва̄ йам̣кин̃чӣти муггама̄са̄дӣхи ва̄ ла̄букумбхан̣д̣а̄дӣхи ва̄ ан̃н̃ам̣ йам̣кин̃чи тила̄дим̣ ва̄ти. саттамам̣.
8. ат̣т̣хамасиккха̄падам̣
824. ат̣т̣хаме ниббит̣т̣хара̄джабхат̣оти еттха уттарападасса чхат̣т̣хӣсама̄сан̃ча пуббападена ба̄хираттхасама̄сан̃ча дассенто а̄ха ‘‘ниббит̣т̣хо’’тиа̄ди. таттха ‘‘ран̃н̃о бхатӣ’’ти имина̄ ран̃н̃о бхат̣о ра̄джабхат̣оти чхат̣т̣хӣсама̄сам̣ дассети, ‘‘етена̄’’ти имина̄ ба̄хираттхасама̄сам̣. ниббит̣т̣хоти нивит̣т̣хо патит̣т̣ха̄питоти аттхо. кен̣ӣти ран̃н̃о да̄таббасса а̄йассетамадхивачанам̣. етена̄ти бра̄хман̣ена. татоти т̣ха̄нантарато. бхат̣асан̇кха̄та̄йа кен̣ийа̄ патхатта̄ ка̄ран̣атта̄ т̣ха̄нантарам̣ бхат̣апатханти а̄ха ‘‘там̣йева т̣ха̄нантара’’нти.
826. чатта̄рипи ваттхӯнӣти учча̄ра̄дӣни. па̄т̣екканти пат̣ивисум̣ екекамева. учча̄рам̣ ва̄тиа̄дӣсу ва̄саддена дантакат̣т̣ха̄дайопи гахетабба̄ти а̄ха ‘‘дантакат̣т̣ха…пе… па̄читтийамева̄’’ти. саббаттха̄ти саббесу учча̄ра̄дӣсӯти. ат̣т̣хамам̣.
9. навамасиккха̄падам̣
830. наваме ропимахаритат̣т̣ха̄нети ропимат̣т̣ха̄не ча харитат̣т̣ха̄не ча. ропийати асминти ропийам̣, там̣йева ропимам̣ йака̄расса мака̄рам̣ катва̄. ета̄нӣти учча̄ра̄дӣни. саббесанти бхиккхубхиккхунӣнам̣. йаттха пана̄ти йасмим̣ кхеттети. навамам̣.
10. дасамасиккха̄падам̣
835. дасаме сон̣д̣а̄ ва̄ти сура̄сон̣д̣а̄ ва̄. мороти майӯро. сувоти суко. маккат̣оти ва̄наро. а̄дисаддена саппа̄дайо сан̇ган̣ха̄ти, маккат̣а̄дайопи наччантӯти самбандхо. асам̣йатабхиккхӯнанти ва̄часикакамме асам̣йата̄нам̣ бхиккхӯнам̣, дхаммабха̄н̣акагӣтам̣ ва̄ хотӯти йоджана̄. тантийа̄ гун̣ена баддха̄ тантибаддха̄. ‘‘бхи’’нтисан̇кха̄то ра̄саддо етисса̄ти бхери. кут̣ена ката̄ бхери кут̣абхери, та̄йа ва̄дитам̣ кут̣абхерива̄дитам̣, там̣ ва̄. удакабхерӣти удакена паккхитта̄ бхери, та̄йа ва̄дитампи хотӯти самбандхо.
836. тесам̣йева̄ти йесам̣ наччам̣ пассати, тесам̣йева. йади пана наччагӣтава̄дите висум̣ висум̣ пассати сун̣а̄ти, па̄т̣екка̄ а̄паттийоти дассенто а̄ха ‘‘саче пана̄’’тиа̄ди. ан̃н̃атоти ан̃н̃ато десато, пассатӣти самбандхо. ‘‘олокетва̄’’ти паде апеккхите упайогаттхе топаччайо хоти. ан̃н̃ам̣ олокетва̄ти хи аттхо. ан̃н̃ато ва̄денте пассатӣти йоджана̄. бхиккхунӣ на лабхатӣти самбандхо. ан̃н̃е ваттумпӣти самбандхо. упаха̄ранти пӯджам̣. упат̣т̣ха̄нанти па̄ричарийам̣. саббаттха̄ти саббесу сайам̣ начча̄дӣсу.
837. антара̄ра̄ме ва̄ти а̄ра̄масса антаре ва̄. бахиа̄ра̄ме ва̄ти а̄ра̄масса бахи ва̄. ан̃н̃ена ва̄ти сала̄кабхатта̄дӣхи ан̃н̃ена ва̄. та̄дисена̄ти йа̄дисо чора̄диупаддаво, та̄дисена̄ти. дасамам̣.
ласун̣авагго пат̣хамо.