5. паттаниддесаван̣н̣ана̄

60. айопатто на̄ма айаса̄ ка̄л̣алохена ниббатто патто. джа̄тийа̄ уккат̣т̣ха̄дӣнам̣ са̄ман̃н̃авасена. пама̄н̣атоти париччхедато. тайо патта̄ти па̄т̣хасесо.

61. ‘‘магадхесӯ’’ти ваттаббе магадхети вачанавипалла̄сена ва̄ ‘‘пачча̄са̄ сатӣ’’тиа̄дӣсу вийа су-саддалопена ва̄ вуттам̣. на̄л̣идвайатан̣д̣уласа̄дхитанти еттха магадха̄пеккхопи на̄л̣и-саддо двайа-саддена сама̄со хоти гаммакатта̄ти на̄л̣ийа̄ двайам̣ на̄л̣идвайам̣. таттха магадхана̄л̣и на̄ма ад̣д̣хатерасапала̄ хоти. еттха ча ад̣д̣хатерасапала̄ни ма̄са̄нанти ваданти. на̄л̣идвайена памита̄ тан̣д̣ула̄ сукот̣т̣итапарисуддха̄ анупахатапура̄н̣аса̄литан̣д̣ула̄ на̄л̣идвайатан̣д̣ула̄, техи са̄дхитам̣ пачитанти аттхо. одананти самма̄ сампа̄дитам̣ авасса̄витоданам̣. сӯпанти оданасса чатуттхабха̄гаппама̄н̣ам̣ на̄тигханам̣ на̄титанукам̣ хаттхаха̄рийам̣ саббасамбха̄расан̇кхатам̣ муггасупам̣. бйан̃джанан̃ча тадӯпийанти тасса оданасса упийам̣ анурӯпам̣ йа̄ва чарима̄лопаппахонакам̣ маччхамам̣са̄дибйан̃джанан̃ча уккат̣т̣хо ган̣ха̄тӣти самбандхо.

62. тасса̄ти йатха̄вуттаодана̄дино. упад̣д̣хоти упад̣д̣хам̣ на̄л̣икодана̄ди асса аттхӣти упад̣д̣хо. ева-ка̄рена атирекам̣ ниваттети. татоти йатха̄вуттана̄л̣икодана̄дито. уккат̣т̣хато уккат̣т̣хо ча омакомако ча апаттоти йоджана̄. омакато омако омакомако. имина̄ пуна паттадвайадассанена пама̄н̣ато тайопи патта̄ вибха̄гато нава хонтӣти дӣпети. таттха йасмим̣ магадхана̄л̣идвайатан̣д̣улодана̄дикам̣ саббампи вад̣д̣ханапаккхе т̣хитам̣ паккхиттам̣ саче паттасса мукхават̣т̣ийа̄ хет̣т̣химара̄джисамам̣ тит̣т̣хати, суттена ва̄ хӣрена ва̄ чхиндантасса суттасса ва̄ хӣрасса ва̄ хет̣т̣химантам̣ пхусати, айам̣ уккат̣т̣хо на̄ма патто. саче там̣ ра̄джим̣ атиккамма тхӯпӣкатам̣ тит̣т̣хати, айам̣ уккат̣т̣хомако на̄ма патто. саче там̣ ра̄джим̣ на сампа̄пун̣а̄ти антогатамева, айам̣ уккат̣т̣хуккат̣т̣хо на̄ма патто. ‘‘екам̣ на̄л̣икодана̄ди саббампи паккхиттам̣ вуттанайенева хет̣т̣химара̄джисамам̣ тит̣т̣хати, айам̣ маджджхимо на̄ма патто’’тиа̄дина̄ маджджхимамаджджхимомакамаджджхимуккат̣т̣ха̄ ча ‘‘йаттха упад̣д̣хана̄л̣икодана̄ди саббампи паккхиттам̣ хет̣т̣химара̄джисамам̣ тит̣т̣хати, айам̣ омако на̄ма патто’’тиа̄дина̄ омакаомакомакаомакуккат̣т̣ха̄ ча патта̄ уккат̣т̣хе вуттанайенева ведитабба̄. тесу две апатта̄ бха̄джанапарибхогена парибхун̃джитабба̄, на̄дхит̣т̣ха̄нӯпага̄, на викаппанӯпага̄.

63. каппо сако атирекапатто даса̄хапарамам̣ дха̄реййа̄ти йоджана̄. таттха каппоти каппийо. сакоти аттано сантако. каппийатта̄ пана аттасантакатта̄ ча саттаннампи адхит̣т̣ха̄навикаппанӯпагата̄ ведитабба̄. таттха айопатто пан̃чахи па̄кехи, маттика̄патто двӣхи па̄кехи пакко адхит̣т̣ха̄нӯпаго ча викаппанӯпаго ча, татха̄ убхопи ка̄кан̣икаматтасса̄пи мӯласса анавасесетва̄ динне, саббасо аттасантакатте вин̃н̃а̄те ча адхит̣т̣ха̄навикаппанӯпага̄ти дат̣т̣хаббам̣. атирекапаттоти анадхит̣т̣хита̄викаппитата̄йа атирекапатто. адхит̣т̣ха̄напаччуддха̄ра̄ панеттха чӣваре вутта̄ва. викаппентена пана патта̄нам̣ екабахубха̄вам̣, саннихита̄саннихитабха̄ван̃ча н̃атва̄ ‘‘имам̣ патта’’нти ва̄ ‘‘име патте’’ти ва̄ ‘‘етам̣ патта’’нти ва̄ ‘‘ете патте’’ти ва̄ ватва̄ ‘‘туйхам̣ викаппемӣ’’ти ваттаббам̣. саммукха̄дибхедо панеттха чӣваре ваккхама̄нанайена ведитаббо. даса̄хапараманти даса аха̄ни парамо париччхедо асса̄ти даха̄хапарамо, ка̄ло, там̣. аччантасам̣йоге упайогавачанам̣. дха̄реййоти парибхогавасена дха̄ретаббо. тасмим̣ка̄ле атина̄мите патто ниссаггийо хотӣти йоджана̄. атина̄митети атикка̄мите ниссаггийо хоти, ека̄дасе арун̣уггамане сан̇гхасса ва̄ ган̣асса ва̄ пуггаласса ва̄ падабха̄джанӣйе (па̄ра̄. 602) вуттанайена патто ниссаджджитаббо хоти, татха̄ сати па̄читтийа̄патти часса хотӣти адхиппа̄йо.

64. ‘‘аччхеда̄’’тиа̄ди чӣваре вуттанайатта̄ утта̄намева. айам̣ пана висесо – маран̣уддхат̣а̄ти уддхаран̣ам̣ уддхал̣ам̣, паччуддха̄ро. маран̣ан̃ча уддхат̣ан̃ча маран̣уддхат̣а̄, тасма̄. чхиддена̄ти йена кан̇гуситтхам̣ никкхамати чева пависати ча, тена мукхават̣т̣ито хет̣т̣ха̄ дван̇гулачхиддена. патта̄дхит̣т̣ха̄намуджджхатӣти патто адхит̣т̣ха̄нам̣ уджджхати виссаджджати.

65. ида̄ни ‘‘патта’’нтиа̄дина̄ ан̃н̃атха̄ парихаран̣е дуккат̣ам̣ дассети. таттха содакам̣ паттам̣ на пат̣иса̄меййа̄ти йоджана̄. на пат̣иса̄меййа̄ти гуттат̣т̣ха̄не на никкхипеййа, ‘‘содакам̣ паттам̣ ун̣хе на ча отапе’’тиа̄дина̄ ча йоджанӣйам̣. на ча отапети нева ӣсакам̣ та̄пеййа. на нидахети нирудакам̣ катва̄пи бхусам̣ на нидахеййа, водакам̣ катва̄ ӣсакам̣ та̄пеййа̄типи бйатирекаттхо. бхӯмйа̄ на т̣хапети кхара̄йа бхӯмийа̄ на т̣хапеййа. йаттха пана ван̣н̣о на дуссати, еварӯпа̄йа маттика̄йа парибхан̣д̣аката̄йа бхӯмийа̄ ва̄ татха̄рӯпа̄йа ева ва̄лика̄йа ва̄ никкуджджитва̄ уккуджджитва̄ т̣хапетум̣ ват̣т̣ати. но ча лаггайети бхиттикхила̄дӣсу на оламбеййа.

66. ‘‘мид̣д̣ханте ва̄’’тиа̄дина̄ ватва̄ паттам̣ т̣хапетум̣ на ча каппатӣти йоджетаббам̣. мид̣д̣хантети а̄л̣индакамид̣д̣хика̄дӣнам̣ мид̣д̣хӣнам̣ анте. саче пана париваттетва̄ таттхева патит̣т̣ха̄ти, еварӯпа̄йа виттхин̣н̣а̄йа мид̣д̣хийа̄ т̣хапетум̣ ват̣т̣ати. парибхан̣д̣анте ва̄ти ба̄хирапассе ката̄йа танука̄йа мид̣д̣хика̄йа анте ва̄. еттха ва̄-саддо самуччайе, со ча паччекам̣ йоджетаббо. ан̇ке пана ам̣сабаддхакена ам̣сакӯт̣е лаггетва̄ т̣хапетун̃ча ват̣т̣ати. чхаттепи бхан̣д̣акена саддхим̣ бандхитва̄ ва̄ ат̣т̣ам̣ катва̄ ва̄ т̣хапетум̣ ват̣т̣ати. ман̃чепи ан̃н̃ена саддхим̣ бандхитва̄ т̣хапетум̣, ат̣анийам̣ бандхитва̄ оламбетум̣ ват̣т̣ати.

67. паттена уччхит̣т̣ходакан̃ча чалакат̣т̣хикан̃ча на нӣхареййа̄ти самбандхо. уччхит̣т̣ходаканти мукхавиккха̄ланодакам̣. чалака̄ни ча чаббетва̄ апавиддха̄миса̄ни ат̣т̣хика̄ни маччхамам̣саат̣т̣хика̄ни ча чалакат̣т̣хикам̣. паттам̣ пат̣иггахам̣ катва̄ хаттхам̣ дховитумпи хаттхадхота̄ди удакампи патте а̄киритва̄ нӣхаритумпи ануччхит̣т̣хам̣ суддхапаттам̣ уччхит̣т̣хахаттхена ган̣хитумпи на ват̣т̣ати. маччхамам̣сапхала̄пхала̄дӣни кха̄данто йам̣ таттха ат̣т̣хим̣ ва̄ чалакам̣ ва̄ чхад̣д̣етука̄мо хоти, там̣ патте т̣хапетум̣ на лабхати. мукхато нӣхат̣ам̣ пана йам̣ кин̃чи пуна акха̄дитука̄мо патте т̣хапетум̣ на лабхати. син̇гивера̄дӣни д̣ам̣ситва̄ пуна т̣хапетум̣ лабхати. паттахаттхоти патто хаттхе йасса̄ти виггахо. ‘‘паттахаттхо, кава̄т̣а’’нти ча упалаккхан̣аметам̣. йаттха каттхачи сарӣра̄вайаве пана паттасмим̣ сати йена кеначи сарӣра̄вайавена кава̄т̣ам̣ пан̣а̄метум̣, гхат̣икам̣ ва̄ уккхипитум̣, сӯчим̣ ва̄ кун̃чика̄йа ава̄пуритум̣ на лабхати. ам̣сакӯт̣е пана паттам̣ лаггетва̄ йатха̄сукхам̣ ава̄пуритум̣ лабхати.

68. бхӯмийа̄ бхӯмисамбандхӣ а̄дха̄рако, тасмим̣ дантавалливетта̄дӣхи кате валайа̄дха̄раке ча екада̄руна̄ кате да̄руа̄дха̄раке ча бахӯхи дан̣д̣ехи кате дан̣д̣а̄дха̄раке ча йаттха т̣хапито патто йатха̄ париваттитва̄ на парипатати, татха̄ сут̣т̣ху саджджите тасмим̣ паттассупари паттоти еварӯпе дуве патте т̣хапеййа̄ти падаттхайоджана̄. бхамакот̣исадисо пана да̄руа̄дха̄рако тӣхи дан̣д̣акехи баддхо дан̣д̣а̄дха̄рако ча екассапи паттасса анока̄со, таттха т̣хапетва̄пи хаттхена гахетва̄ нисӣдитаббам̣. бхӯмийанти кат̣аса̄рака̄дина̄ аттхата̄йа бхӯмийа̄ пана никкуджджитва̄ ва̄ пат̣икуджджитва̄ ва̄ екам̣ паттам̣ т̣хапеййа̄ти йоджана̄.

69. ида̄ни акаппийапатте дассети ‘‘да̄рӯ’’тиа̄дина̄. таттха суван̣н̣амева сован̣н̣ам̣. да̄ру ча рӯпийан̃ча сован̣н̣ан̃ча ман̣и ча вел̣урийан̃ча да̄ру…пе… вел̣урийа̄ни, техи ниббатта̄ да̄ру…пе… майа̄. дӣгхо пана ‘‘вел̣урийа̄майа̄’’ти га̄тха̄бандхасукхаттхам̣ като. евамупарипи та̄дисам̣ вин̃н̃еййам̣. таттха инданӣла̄ди ман̣и на̄ма. кам̣со ча ка̄чо ча типу ча сӣсан̃ча пхалика̄ ча тамбалохо ча̄ти двандо, техи джа̄та̄ кам̣са…пе… джа̄. таттха кам̣са-саддена ват̣т̣алохопи сан̇гахито. сетам̣ типу, кан̣хам̣ сӣсам̣.

70. чхавасӣсамайоти чхавасса матамануссасса сӣсам̣ сӣсакапа̄лам̣, тена ниббатто чхавасӣсамайо. гхат̣и ча тумбан̃ча, тесам̣ кат̣а̄хо, техи джа̄та̄ти гхат̣итумбакат̣а̄хаджа̄. таттха гхат̣ӣти гхат̣ойева. тумбам̣ ала̄бу. ити име саббе патта̄ акаппийа̄ вутта̄, дуккат̣аваттхука̄ ча вутта̄ти йоджана̄. таттха рӯпийа̄дӣсу чатӯсу саче гихӣ бхаттаггесу суван̣н̣атат̣т̣ака̄дӣсу бйан̃джанам̣ катва̄ упана̄менти, а̄маситум̣ на ват̣т̣ати. кам̣сака̄чапхаликаджа̄ни пана тат̣т̣ака̄дӣни бха̄джана̄ни пуггаликапарибхогенева на ват̣т̣анти, сан̇гхикапарибхогена ва̄ гихивикат̣а̄ни ва̄ ват̣т̣анти. гхат̣итумбакат̣а̄хаджа̄ пана лабхитва̄ парихаритум̣ на ват̣т̣анти, та̄вака̄ликам̣ парибхун̃джитум̣ ват̣т̣анти.

паттаниддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.