13. саман̣акаппаниддесаван̣н̣ана̄
125. саман̣акаппа̄ти саман̣авоха̄ра̄. бхаванти, ахесунти ва̄ бхӯта̄, ваттама̄не, бхӯте ва̄ таппаччайо. вирул̣хамӯла̄дибха̄вам̣ а̄паджджитва̄ вад̣д̣хама̄нака̄нам̣, вад̣д̣хитва̄ махантабха̄вам̣ патта̄нан̃ча руккхалата̄дисан̇кха̄та̄нам̣ бхӯта̄нам̣ га̄мо, бхӯта̄ ева ва̄ га̄мо самӯхо бхӯтага̄мо. тасса сама̄рамбхо чхеданапха̄лана̄ди, тасмим̣. нимиттаттхе четам̣ бхуммам̣, там̣хету па̄читтийам̣ хотӣти аттхо. катакаппийам̣ саман̣акаппийам̣ бхавети самбандхо. таттха катам̣ каппийам̣ йасса̄ти бахуббӣхи. кена̄ти а̄ха ‘‘накхена̄’’тиа̄ди.
126. ида̄ни йасса сама̄рамбхо, там̣ бхӯтага̄мам̣ вибхаджитва̄ дассетум̣ ‘‘са мӯла̄’’тиа̄ди а̄раддхам̣. соти бхӯтага̄мо. бхавитум̣ уппаджджитум̣ пайоджетӣти ка̄ританта̄ таппаччайо, пабха̄вито уппа̄дитоти аттхо. атха ва̄ пабхаванам̣ пабхаво, уппатти, сова пабхаво, пабха̄вам̣ каротӣти на̄мадха̄туто каттари таппаччайо, пабха̄вито уппанноти аттхо. мӯлан̃ча кхандхо ча бӣджан̃ча агган̃ча пхал̣у ча мӯла…пе… пхал̣ӯни. пхал̣у на̄ма паббам̣. та̄нийева бӣджа̄ни, техи пабха̄вито уппа̄дито, атха ва̄ техи авадхибхӯтехи, ка̄ран̣абхӯтехи ва̄ пабха̄вито уппанноти камена викаппадвайе сама̄садвайам̣ ведитаббам̣. таттха мӯлабӣджам̣ на̄ма халиддисин̇гивера̄ди.
кхандхабӣджам̣ на̄ма ассаттханигродха̄ди. бӣджабӣджам̣ на̄ма пуббан̣н̣а̄паран̣н̣а̄ди. аггабӣджам̣ на̄ма хиривера̄ди. пхал̣убӣджам̣ на̄ма уччхунал̣а̄ди. таттха мӯлабӣджа̄дӣни пан̃ча бӣджага̄мо. танниббатто руккхалата̄ди бхӯтага̄мо.
ида̄ни тесу бӣджага̄масама̄рамбхе дуккат̣ам̣ дассети апараддхена. бхӯтага̄мавийоджитам̣ бӣджам̣ а̄рамбхе дуккат̣анти самбандхо. бхӯтага̄мато вийоджитанти таппурисо. бӣджанти бхӯмийам̣ ропитамаропитампи ниггатавидаттхиматтапаттават̣т̣ипи мӯлабӣджа̄ни. ‘‘а̄рамбхе’’ти китакапаччайасса йоге авутте каммани чхат̣т̣хуппаттийам̣ викаппена убхайаттха дутийа̄. а̄рамбхети сама̄рамбхе. тасма̄ ‘‘имам̣ пуппхам̣ пхалам̣ ва̄ джа̄на, имам̣ каппийам̣ карохӣ’’тиа̄дина̄ каппийавачанена бхӯтага̄мато вийоджитам̣ бӣджаджа̄там̣ бӣджага̄мапаримочанаттхам̣ пуна каппийам̣ ка̄ра̄петва̄ парибхун̃джибхаббам̣. ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, пан̃чахи саман̣акаппехи пхалам̣ парибхун̃джитум̣ аггипариджитам̣ саттхапариджитам̣ накхапариджитам̣ абӣджам̣ ниббаттабӣджан̃н̃ева пан̃чама’’нти (чӯл̣ава. 250) вуттесу пан̃часу накхапариджита̄дӣни тӣн̣и дассита̄ни.
127. ида̄ни авасит̣т̣ха̄ни две дассетум̣ ‘‘ниббаттабӣджа’’нтиа̄дикам̣ пат̣хамаддхам̣ а̄ха. таттха ниббаттабӣджанти ниббаттанийанти ниббаттам̣, нипубба вату ваттанетимасма̄ таппаччайо, ниббаттам̣ бӣджам̣ йасса там̣ ниббаттабӣджам̣, бӣджам̣ ниббаттетва̄ висум̣ катва̄ парибхун̃джитаббам̣ амбапанаса̄ди. нобӣджам̣ на̄ма тарун̣амбапхала̄ди. ида̄ни бӣджага̄мабхӯтага̄месу каппийакаран̣аппака̄ра̄дивисесам̣ дассенто ‘‘кат̣а̄ха̄’’тиа̄дима̄ха. таттха кат̣а̄хена баддхам̣ бӣджам̣ йесанти ба̄хираттхо.
128. бха̄джане бхӯмийампи ва̄ ека̄баддхесу бӣджесу екасмин̃ча каппийе катети йоджана̄. бӣджесӯти бӣджага̄мабхӯтага̄месу. бхӯтага̄мопи хи идха ‘‘бӣджа’’нти рул̣хӣвасена вуччати.
129. никкхиттети т̣хапите. каппийам̣ пуна кареййа̄ти джа̄тамӯлапан̣н̣абха̄вато бхӯтага̄матта̄ бхӯтага̄мато паримочитам̣ бӣджага̄мапаримочанаттхам̣ пуна каппийам̣ ка̄реййа̄ти аттхо. тена̄ха ‘‘бхӯтага̄мо хи со тада̄’’ти. хи-саддо хетумхи. тада̄ти мӯле ча пан̣н̣е ча джа̄така̄ле саче мӯламаттам̣ сан̃джа̄йати, упарибха̄ге саче ан̇куро джа̄йати, хет̣т̣ха̄бха̄ге чхиндитум̣ ват̣т̣ати. мӯламаттесу ва̄ пана пан̣н̣аматтесу ва̄ ниггатесу сачепи ратанаппама̄н̣а̄пи са̄кха̄ никкхаманти, бӣджага̄масан̇гахита̄ хонти.
130. удакасамбхаво сева̄ло ча четийа̄дӣсу сева̄ло ча бхӯтага̄мова̄ти самбандхо. а̄ди-саддена па̄ка̄ра̄диггахан̣ам̣. йади две тӣн̣и пан̣н̣а̄ни на джа̄йанти, аггабӣджасан̇гахам̣ гаччхати. суккхо пана саммаджджитаббо. мӯлапан̣н̣е виниггате бӣджопи бхӯтага̄мова̄ти самбандхо. пан̣н̣ети имина̄ ан̇кураматтам̣ пат̣иккхипати.
131. гхат̣а̄дипит̣т̣хе сева̄ло ча ахичхаттакамакул̣ан̃ча дуккат̣ассева ваттхӯнӣти самбандхо. пит̣т̣хети имина̄ анто аббоха̄рикоти дассети. пхулланти пхуллитам̣ ахичхаттакам̣. абйаваха̄риканти а̄паттивоха̄райоггам̣ на хотӣти аттхо.
132. алларуккхе ла̄кха̄ниййа̄сачхатта̄ни викопийа ган̣хато таттха аккхарам̣ чхиндато ва̄пи па̄читтӣти самбандхо. таттха̄ти алларуккхе. ‘‘викопайа’’нти поттхакесу па̄т̣хо диссати, со апа̄т̣хо пат̣хамантата̄йа ка̄ран̣а̄бха̄вато. ‘‘викопийа̄’’ти пана па̄т̣хо гахетаббо. викопийа̄ти имина̄ авикопетва̄ гахан̣е ана̄паттӣти дӣпети.
133. да̄румаккат̣ака̄дина̄ти а̄н̣им̣ кот̣т̣етва̄ да̄руйантам̣ катва̄ таттха кан̣т̣акам̣ оламбенти, етам̣ да̄румаккат̣акам̣ на̄ма. а̄ди-саддена кан̣т̣акабандхана̄дӣнам̣ гахан̣ам̣. тин̣а̄дим̣ чхиндитум̣, ган̣т̣хикам̣ ка̄тун̃ча на каппатӣти йоджана̄. чхиндитунти чхинданам̣.
134. бхӯтага̄мам̣ ва̄ти бхӯтага̄мам̣ ва̄. бӣджам̣ ва̄ти бӣджага̄мам̣ ва̄. ‘‘чхинда ва̄’’тиа̄дина̄ саббаттха ва̄-саддо йоджетаббо. пача ва̄ти пачанам̣ карохӣти ва̄. ‘‘пат̣а’’ ити ва̄ па̄т̣хо, тасса уппа̄дехӣти аттхо. ‘‘имам̣ руккхам̣ чхинда̄хӣ’’тиа̄дина̄ пана аватва̄ ‘‘руккхам̣ чхинда̄’’тиа̄дина̄ анийаметва̄ ваттум̣ ват̣т̣ати.
135. иманти етам̣ руккха̄дим̣. имам̣ содхехӣти еттха ити-саддам̣ катва̄ аттхо ваттабботи.
саман̣акаппаниддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.