44. упосатханиддесаван̣н̣ана̄
411. суттуддесо сан̇гхассева. сеса̄нанти двиннам̣ тин̣н̣ам̣ ва̄.
412. пуббакаран̣е пуббакичче, паттакалле сама̄нитети саббапат̣хамам̣ каттаббам̣ пуббакаран̣ам̣. таданантарам̣ каттаббам̣ пуббакиччам̣ на̄ма. еттха –
‘‘саммаджджанӣ падӣпо ча, удакам̣ а̄санена ча;
упосатхасса ета̄ни, пуббакаран̣анти вуччати.
‘‘чхандапа̄рисуддхиутуккха̄нам̣, бхиккхуган̣ана̄ ча ова̄до;
упосатхасса ета̄ни, пуббакиччанти вуччатӣ’’ти –. (маха̄ва. ат̣т̣ха. 168);
евам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттанайена пуббакаран̣ан̃ча пуббакиччан̃ча ведитаббам̣.
‘‘упосатхо йа̄ватика̄ ча бхиккхӯ каммаппатта̄,
сабха̄га̄паттийо ча на виджджанти;
ваджджанӣйа̄ ча пуггала̄ тасмим̣ на хонти,
паттакалланти вуччатӣ’’ти –. (маха̄ва. ат̣т̣ха. 168);
вуттавасена паттакалле сама̄ните, паджджитети аттхо. ‘‘пан̃чиме, бхиккхаве, па̄тимоккхуддеса̄. нида̄нам̣ уддиситва̄ авасесам̣ сутена са̄ветаббам̣, айам̣ пат̣хамо па̄тимоккхуддесо. нида̄нам̣ уддиситва̄ чатта̄ри па̄ра̄джика̄ни уддиситва̄ авасесам̣ сутена са̄ветаббам̣, айам̣ дутийо па̄тимоккхуддесо. нида̄нам̣ уддиситва̄ чатта̄ри па̄ра̄джика̄ни уддиситва̄ тераса сан̇гха̄дисесе уддиситва̄ авасесам̣ сутена са̄ветаббам̣, айам̣ татийо па̄тимоккхуддесо. нида̄нам̣ уддиситва̄ чатта̄ри па̄ра̄джика̄ни уддиситва̄ тераса сан̇гха̄дисесе уддиситва̄ две анийате уддиситва̄ авасесам̣ сутена са̄ветаббам̣, айам̣ чатуттхо па̄тимоккхуддесо. виттха̄ренева пан̃чамо. име кхо бхиккхаве пан̃ча па̄тимоккхуддеса̄’’ти (маха̄ва. 150) вуттатта̄ со суттуддесо пан̃чадха̄ вибха̄витоти аттхо.
413. вина̄нтара̄йанти (маха̄ва. 150) ра̄джантара̄йа̄дидасавидхам̣ антара̄йам̣ вина̄ сан̇кхепенуддесо винива̄рито пат̣иккхиттоти аттхо. тхерова̄ти сан̇гхаттхерова. еттха̄ти пан̃часу уддесесу. ‘‘двӣсу ва̄ тӣсу ва̄ висадесу тхерова иссаро’’ти ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттатта̄ аваттантепи антара̄йе сам̣кхиттена уддиситум̣ ват̣т̣атӣти адхиппа̄йо. каттха вуттанти че? ‘‘йо таттха бхиккху бйатто пат̣ибало, тасса̄дхеййа’’нти (маха̄ва. 155) вуттапа̄л̣ийа̄ ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘йо таттха бхиккху бйатто пат̣ибалоти еттха кин̃ча̄пи дахарасса̄пи бйаттасса па̄тимоккхо анун̃н̃а̄то, атха кхо еттха айамадхиппа̄йо – саче сан̇гхаттхерасса пан̃ча ва̄ чатта̄ро ва̄ тайо ва̄ па̄тимоккхуддеса̄ на̄гаччханти, две пана акхан̣д̣а̄ сувисада̄ ва̄чуггата̄ хонти, тхера̄йаттова па̄тимоккхо. саче пана еттакампи висадам̣ ка̄тум̣ на саккоти, бйаттасса бхиккхуно а̄йаттова хотӣ’’ти аттхо вутто. па̄л̣ийампи вуттамева ‘‘техи, бхиккхаве, бхиккхӯхи еко бхиккху са̄манта̄ а̄ва̄са̄ саджджукам̣ па̄хетаббо ‘гаччха, а̄вусо, сам̣кхиттена ва̄ виттха̄рена ва̄ па̄тимоккхам̣ парийа̄пун̣итва̄ а̄гаччха̄’’’ти (маха̄ва. 163).
414. уддисанте ва̄ти (маха̄ва. 172) па̄тимоккхе уддисийама̄не сама̄ ва̄ тхокатара̄ ва̄ йади а̄гаччхеййум̣, уддит̣т̣хам̣ сууддит̣т̣хам̣, техи саддхим̣ нисӣдитва̄ авасесакам̣ сотаббанти аттхо.
415. уддит̣т̣хаматте (маха̄ва. 172) ва̄ сакала̄йа ва̄ екачча̄йа ва̄ париса̄йа вут̣т̣хита̄йа сама̄ ва̄ тхокатара̄ ва̄ йади а̄гаччхеййунти самбандхо. па̄рисуддхинти па̄рисуддхиупосатхам̣. кареййесанти кареййа есам̣, етесам̣ сантикети аттхо. бахука̄тха чети атха бахука̄ че, пуна а̄гата̄ бахука̄ чети аттхо,. ‘‘уддиссама̄не, уддит̣т̣хаматте екачча̄йа вут̣т̣хита̄йа сакала̄йа вут̣т̣хита̄йа̄’’ти (маха̄ва. 172) а̄гатесу саббавикаппесу пуббакиччам̣ катва̄ пуна а̄дито пат̣т̣ха̄йа па̄тимоккхам̣ уддисети аттхо.
416. итара̄нанти а̄гантука̄нам̣. сачетароти саче ча̄туддасикоти аттхо. сама̄нетаренуваттантӯти сама̄ ва̄ ӯна̄ ва̄ итаре а̄гантука̄ пурима̄нам̣ а̄ва̄сика̄нам̣ ануваттантӯти аттхо. сачедхика̄ти а̄гантука̄ саче адхика̄, пурима̄ а̄ва̄сика̄ ануваттантӯти аттхо. сесепйайам̣ найоти ‘‘а̄гантука̄нам̣ паннарасо хоти, а̄ва̄сика̄нам̣ ча̄туддасо’’ти итарепи саматхока̄ а̄гантука̄ а̄ва̄сика̄нам̣ ануваттантӯтиа̄дина̄ найена виниччхайо ведитабботи аттхо.
417. мӯлат̣т̣ха̄ти а̄ва̄сика̄. саматхока̄нам̣ а̄гантука̄нам̣. са̄маггим̣ денту ка̄матоти йади иччханти, дентӯти аттхо.
418. но че денти, а̄гантукехи бахи гантва̄на упосатхо ка̄табботи аттхо. аниччха̄йа са̄маггӣ деййа̄ти самбандхо.
419. ‘‘на бхиккхаве па̄тимоккхуддесакена сан̃чичча на са̄ветаббам̣. йо на са̄веййа, а̄патти дуккат̣асса̄’’тивуттатта̄ (маха̄ва. 154) ‘‘са̄веййа сутта’’нти вуттам̣. ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, па̄тимоккхуддесакена ва̄йамитум̣ катхам̣ са̄веййанти, ва̄йамантасса ана̄паттӣ’’ти (маха̄ва. 154) вуттатта̄ ‘‘сан̃чичча асса̄вентасса дуккат̣а’’нти вуттам̣.
420. татха̄ти дуккат̣анти аттхо. каллоти агила̄но. песитоти а̄н̣атто. ‘‘на бхиккхаве тхерена а̄н̣аттена агила̄нена на саммаджджитаббам̣. йо на саммаджджеййа, а̄патти дуккат̣асса̄’’тиа̄ди (маха̄ва. 159) вуттам̣.
421-3. ида̄ни па̄рисуддхиупосатхам̣ дассетум̣ ‘‘саммаджджитва̄’’тиа̄ди вуттам̣. ан̃джалим̣ (маха̄ва. 168) паггайха̄ти самбандхо. тети авасеса̄ две евам̣ самудӣрийа̄ ваттабба̄ти аттхо. екам̣сам̣ уттара̄сан̇га̄дикаран̣авасена саматтапубба̄рамбхена те две бхиккхӯ навена евамӣрийа̄ ваттабба̄ти аттхо.
424-5. ида̄ни двӣхи каттаббам̣ дассетум̣ ‘‘двӣсу тхерена̄’’ти вуттам̣.
426. етта̄вата̄ ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, чатуннам̣ па̄тимоккхам̣ уддиситу’’нти (маха̄ва. 168) ча ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, тин̣н̣ам̣ па̄рисуддхиупосатхам̣ ка̄ту’’нти (маха̄ва. 168) ча ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, двиннам̣ па̄рисуддхиупосатхам̣ ка̄ту’’нти (маха̄ва. 168) ча вуттам̣ сан̇гхупосатхан̃ча па̄рисуддхиупосатхан̃ча дассетва̄ ида̄ни йаттха еко бхиккху вихарати, тасса анун̃н̃а̄там̣ адхит̣т̣ха̄нупосатхам̣ дассетум̣ ‘‘пуббакичча’’нтиа̄дима̄ха. еттха ча пуббакиччам̣ на̄ма саммаджджана̄дикам̣йева.
427. сан̇гхупосатхапа̄рисуддхиупосатхаадхит̣т̣ха̄наупосатха̄нам̣ васена там̣ там̣ упосатхам̣ йади кайирунти самбандхо.
428. вагге (маха̄ва. 173) ча самагге ча ‘‘вагго’’ти сан̃н̃ино ча ‘‘вагго ну кхо, самагго ну кхо’’ти евам̣ виматисса ча дуккат̣ам̣, ‘‘нассантете винассантете, ко техи аттхо’’ти евам̣ ана̄гата̄нам̣ бхиккхӯнам̣ аттхибха̄вам̣ н̃атва̄ бхеда̄дхиппа̄йена упосатхам̣ карото тхуллаччайам̣ хотӣти аттхо. тадубхайепи ‘‘самагго’’ти сан̃н̃ино ана̄патти.
429-430. сесасахадхаммика̄ на̄ма бхиккхум̣ т̣хапетва̄ авасеса̄ чатта̄ро. абхаббасса̄ти еттха пан̣д̣акатхеййасам̣ва̄сака титтхийапаккантака тираччха̄нагата ма̄тугха̄така питугха̄така арахантагха̄така бхиккхунидӯсака сан̇гхабхедака лохитуппа̄дакаубхатобйан̃джанака̄ абхабба̄ гахита̄. еттха пана на̄гама̄н̣авака̄дайо тираччха̄нагатапаккхика̄ти ведитабба̄. етесам̣ нисиннапариса̄йан̃ча па̄тимоккхам̣ на уддисети самбандхо.
татха̄ти йо пана сан̇гхо сабха̄га̄паттико, сопи на уддисе, паривуттхена чханденапи на уддисети аттхо. еттха пана чатуббидхам̣ па̄рива̄сийам̣ парисапа̄рива̄сийам̣ раттипа̄рива̄сийам̣ чхандапа̄рива̄сийам̣ аджджха̄сайапа̄рива̄сийанти.
еттха пана бхиккхӯ кеначидева каран̣ӣйена саннипатита̄ мегха̄дӣхи упаддута̄ ‘‘анока̄са̄ майам̣, ан̃н̃атра гаччха̄ма̄’’ти чхандам̣ ависсаджджетва̄ва ут̣т̣хаханти. идам̣ парисапа̄рива̄сийам̣. кин̃ча̄пи парисапа̄рива̄сийам̣, чхандасса пана ависсат̣т̣хатта̄ каммам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати.
пунапи бхиккхӯнам̣ ‘‘упосатха̄дӣни карисса̄ма̄’’ти раттим̣ саннипатитва̄ дхаммам̣ сун̣анта̄нам̣йева арун̣о уггаччхати. саче ‘‘ча̄туддасикам̣ карисса̄ма̄’’ти нисинна̄, ‘‘паннарасо’’ти ка̄тум̣ ват̣т̣ати. саче паннарасикам̣ ка̄тум̣ нисинна̄, па̄т̣ипаде анупосатхе упосатхам̣ ка̄тум̣ на ват̣т̣ати, ан̃н̃ам̣ пана сан̇гхакиччам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати. идам̣ раттипа̄рива̄сийам̣ на̄ма.
пуна бхиккхӯ ‘‘йам̣кин̃чидева аббха̄на̄дикаммам̣ карисса̄ма̄’’ти саннипатита̄ хонти, татреко наккхаттапа̄т̣хако евам̣ вадати ‘‘аджджа наккхаттам̣ да̄рун̣а’’нти, те тасса вачанена чхандам̣ виссаджджетва̄ таттхева нисинна̄ хонти. атхан̃н̃о а̄гантва̄ ‘‘ким̣ наккхаттена, каротха̄’’ти вадати. идам̣ чхандапа̄рива̄сийан̃чева аджджха̄сайапа̄рива̄сийан̃ча. тасмим̣ па̄рива̄сийе пуна чхандапа̄рисуддхим̣ ана̄нетва̄ каммам̣ ка̄тум̣ на ват̣т̣ати. идам̣ сандха̄йа ‘‘чхандена паривуттхена̄’’ти вуттам̣.
431. а̄паннама̄паттим̣ (маха̄ва. 169; маха̄ва. ат̣т̣ха. 169) адесайитва̄на ва̄ ‘‘ахам̣, а̄вусо, иттханна̄ма̄йа а̄паттийа̄ вематико, йада̄ ниббематико бхависса̄ми, там̣ а̄паттим̣ пат̣икарисса̄мӣ’’ти ватва̄ виматим̣ ана̄викатва̄на ва̄ ‘‘на ча бхиккхаве анупосатхе упосатхо ка̄таббо ан̃н̃атра сан̇гхаса̄маггийа̄’’ти (маха̄ва. 183) вуттатта̄ анупосатхепи ва̄ ка̄тум̣ на ча каппатӣти аттхо.
432. ‘‘на ча бхиккхаве тадахупосатхе сабхиккхука̄ а̄ва̄са̄ абхиккхуко а̄ва̄со ва̄ ана̄ва̄со ва̄ гантаббо ан̃н̃атра сан̇гхена ан̃н̃атра антара̄йа̄’’ти (маха̄ва. 181) вуттатта̄ ‘‘ат̣т̣хитопосатха̄ва̄са̄’’ти (маха̄ва. ат̣т̣ха. 181) вуттам̣. на вадже на гаччхе. адхит̣т̣ха̄тум̣ сӣмамева ва̄ти саче виха̄ре упосатхам̣ каронти, упосатха̄дхит̣т̣ха̄наттхам̣ сӣма̄пи надӣпи на гантабба̄. саче панеттха кочи бхиккху хоти, тасса сантикам̣ гантум̣ ват̣т̣ати. виссат̣т̣хаупосатха̄пи а̄ва̄са̄ гантум̣ ват̣т̣ати, евам̣ гато адхит̣т̣ха̄тумпи лабхатӣти. упосатхавиниччхайо.
упосатханиддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.