42. десана̄ниддесаван̣н̣ана̄

382. бхиккхубха̄васса (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.198) йо ча̄го, са̄ па̄ра̄джикадесана̄ти аттхо. вуттан̃хетам̣ ‘‘висуддха̄пеккхоти гихи ва̄ хотука̄мо упа̄сако ва̄ хотука̄мо а̄ра̄мико ва̄ хотука̄мо са̄ман̣еро ва̄ хотука̄мо’’ти (па̄ра̄. 198). тасма̄ гихибха̄ва̄дикам̣йева па̄ра̄джикам̣ а̄паннасса висуддхи на̄ма, ан̃н̃атарасса висуддхи ева наттхи. ‘‘чха̄дети джа̄нама̄паннам̣, паривасеййа та̄вата̄’’тиа̄дина̄ найена хет̣т̣ха̄ вуттавидхим̣ сандха̄йа ‘‘йатха̄вуттена вут̣т̣ха̄на’’нти вуттам̣.

383. ида̄ни ваттаббатам̣ сандха̄йа ‘‘ева’’нти вуттам̣.

384. пат̣идесемӣти а̄рочеми. ета̄ни ахам̣ ета̄на̄хам̣.

386. (ка) йам̣ сан̇гхо гила̄насса тичӣварена виппава̄сасаммутим̣ дети, там̣ ан̃н̃атра̄ти аттхо.

(кха) ака̄лачӣварам̣ (па̄ра̄. 500) на̄ма ‘‘анаттхате катхине ека̄дасама̄се уппаннам̣, аттхате катхине саттама̄се уппаннам̣, ка̄лепи а̄дисса диннам̣, етам̣ ака̄лачӣварам̣ на̄ма̄’’ти.

(га) пура̄н̣ачӣварам̣ (па̄ра̄. 505) на̄ма ‘‘саким̣ ниваттхампи саким̣ па̄рутампӣ’’ти вуттам̣. ан̃н̃а̄тика̄ на̄ма ма̄тито ва̄ питито ва̄ йа̄ва саттама̄ кулапариват̣т̣а̄ асамбандха̄. нисӣданапаччаттхаран̣адхова̄пане дуккат̣ам̣.

(гха) ан̃н̃атра па̄риваттака̄ти (па̄ра̄. 512) еттха харӣтакӣкхан̣д̣ампи ват̣т̣ати. чӣварам̣ на̄ма идха викаппанӯпагапаччхимато пат̣т̣ха̄йа адхиппетам̣.

(н̇а) ан̃н̃атра самайа̄ти (па̄ра̄. 519) еттха ‘‘аччхинначӣваро ва̄ хоти бхиккху нат̣т̣хачӣваро ва̄’’ти евам̣ вуттам̣ самайанти аттхо.

(ча) ‘‘сантаруттарапарамам̣ тена бхиккхуна̄ тато чӣварам̣ са̄дитабба’’нти (па̄ра̄. 524) вуттатта̄ ‘‘татуттарӣ’’ти вуттам̣. еттха пана ‘‘саче тӣн̣и нат̣т̣ха̄ни хонти, две са̄дитабба̄ни. две нат̣т̣ха̄ни, екам̣ са̄дитаббам̣, екам̣ нат̣т̣хам̣, на кин̃чи са̄дитабба’’нти (па̄ра̄. 524) вуттам̣.

(чха-джа) ‘‘кӣдисена те (па̄ра̄. 529), бханте, чӣварена аттхо, кӣдисам̣ те чӣварам̣ чета̄пемӣ’’ти евам̣ аппава̄ритоти аттхо. викаппанти висит̣т̣хакаппам̣ адхикавидха̄нам̣ а̄паннам̣. идха пуримам̣ екасса, дутийам̣ бахӯнам̣ васена вуттам̣, еттакам̣ на̄наттам̣.

(джха) атирекатиккхаттунти еттха кеначи йам̣ кин̃чи акаппийаваттхум̣ а̄нетва̄ ‘‘идам̣ кхо ме, бханте, а̄йасмантам̣ уддисса чӣварачета̄паннам̣ а̄бхатам̣, пат̣игган̣хату а̄йасма̄ чӣварачета̄панна’’нти вутте ‘‘на кхо майам̣, а̄вусо, чӣварачета̄паннам̣ пат̣игган̣ха̄ма, чӣваран̃ча кхо майам̣ пат̣игган̣ха̄ма ка̄лена каппийа’’нти ваттаббам̣. евам̣ вутте саче со ‘‘аттхи кочи каппийака̄рако’’ти вадати, чӣвараттхикена т̣хапетва̄ пан̃ча сахадхаммике йо кочи уддиситаббо ‘‘есо кхо, а̄вусо, бхиккхӯнам̣ веййа̄ваччакаро’’ти, еттакамева ваттаббам̣. евам̣ вутте саче да̄йако тасса хаттхе акаппийаваттхум̣ датва̄ ‘‘есо аййасса чӣварам̣ чета̄петва̄ дассатӣ’’ти ватва̄ гаччхати, там̣ упасан̇камитва̄ дваттиккхаттум̣ чодетаббо са̄ретаббо ‘‘аттхо ме, а̄вусо, чӣварена̄’’ти, еттакамева ваттаббам̣, ‘‘дехи ме чӣвара’’нтиа̄дина̄ на ваттаббам̣. евам̣ тиккхаттум̣ чодана̄йа там̣ чӣварам̣ лабхати, иччетам̣ кусалам̣. но че лабхати, чхаккхаттупарамам̣ тун̣хӣбхӯтена т̣ха̄таббам̣, на а̄сане нисӣдитаббам̣, на а̄мисам̣ пат̣иггахетаббам̣, на дхаммо бха̄ситаббо. ‘‘ким̣ ка̄ран̣а̄ а̄гатосӣ’’ти вутте ‘‘джа̄на̄хи, а̄вусо’’ти еттакамева ваттаббам̣. саче нисаджджа̄дӣни кароти, т̣ха̄нам̣ бхан̃джати. ваттабхедадуккат̣ан̃ча а̄паджджатӣти ваданти. евам̣ пана аппат̣ипаджджитва̄ атирекатиккхаттум̣ чодана̄йа атирекачхаккхаттум̣ т̣ха̄нена саче ниппха̄дети, ниссаггийанти аттхо.

(н̃а) сантхатам̣ (па̄ра̄. 544) на̄ма сантхаритва̄ катам̣ хоти ава̄йимам̣. екакосийам̣суна̄пи че миссетва̄ кароти, ниссаггийам̣.

(т̣а) суддхака̄л̣ака̄нанти (па̄ра̄. 547-549) ан̃н̃ехи амиссита̄нанти аттхо. ‘‘ка̄л̣акам̣ на̄ма две ка̄л̣ака̄ни джа̄тика̄л̣акам̣ ва̄ раджанака̄л̣акам̣ ва̄’’ти вуттам̣.

(т̣ха) ана̄дийитва̄…пе… туланти (па̄ра̄. 554) еттха пана йаттакехи ел̣акаломехи каттука̄мо хоти, тесу две кот̣т̣ха̄са̄ ка̄л̣ака̄нам̣, еко ода̄та̄нам̣, еко гочарийа̄нам̣ а̄да̄табботи виниччхайо. екасса̄пи ка̄л̣акаломасса атирекабха̄ге сати ниссаггийамева.

(д̣а) ӯнакачхаббасса̄нӣти (па̄ра̄. 562) чхаббассато орабха̄ге.

(д̣ха) нисӣданасантхатам̣ (па̄ра̄. 567) пана ка̄ра̄пентена пура̄н̣асантхатасса екапассато ват̣т̣ам̣ ва̄ чатурассам̣ ва̄ чхиндитва̄ гахитат̣т̣ха̄нам̣ йатха̄ видаттхиматтам̣ хоти, евам̣ гахетва̄ екадесам̣ ва̄ сантхаритаббам̣, виджат̣етва̄ ва̄ сантхаритаббам̣.

(та) на кевалам̣ дхова̄пане (па̄ра̄. 578) ева ниссаггийам̣, раджанепи ниссаггийамева.

(да) рӯпийапат̣иггахан̣ассева (па̄ра̄. 589) пат̣иккхиттатта̄ пат̣иггахитапариваттане досам̣ апассанта̄ ката̄ката̄дивасена анекавидхам̣ джа̄тарӯпапариваттанам̣ каронти, там̣ сандха̄йа ‘‘на̄наппака̄рака’’нти вуттам̣.

387-9. а̄паттим̣ десетва̄ паччха̄ каттаббам̣ дассетум̣ ‘‘атха̄’’ти вуттам̣. гихим̣ вадети саче таттха а̄гаччхати а̄ра̄мико ва̄ упа̄сако ва̄, там̣ вадеййа̄ти аттхо. евам̣ вутто со ‘‘имина̄ ким̣ а̄хара̄мӣ’’ти че вадеййа̄ти аттхо. аватва̄манти ‘‘имам̣ ва̄ имам̣ ва̄ а̄хара̄’’ти аватва̄ти аттхо. вадети ‘‘каппийам̣ а̄чиккхитабба’’нти (па̄ра̄. 584, 589) вачанато ‘‘паббаджита̄нам̣ саппи ва̄ телам̣ ва̄ мадху ва̄ пха̄н̣итам̣ ва̄ ват̣т̣атӣ’’ти евам̣ а̄чиккхитаббам̣, ‘‘имам̣ на̄ма а̄хара̄’’ти на ваттаббамева. двепетети двепи ете рӯпийапат̣игга̄хакан̃ча рӯпийасабйоха̄рикан̃ча̄ти аттхо. ан̃н̃ена̄ти антамасо а̄ра̄микена̄пи ладдхабха̄го на каппати ева.

390. антамасо (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.583-4) танниббатта̄ руккхаччха̄йа̄пи на каппатӣти. ниссат̣т̣хам̣ пат̣иладдхампӣти еттха йатха̄ рӯпийасам̣воха̄рам̣ катва̄ ладдхаваттхуто а̄бхатам̣ на каппати, татха̄ косийамиссакасантхата̄диттайампи на каппати. на кевалам̣ тассева, ан̃н̃есампи на каппатева ‘‘ан̃н̃ена катам̣ пат̣илабхитва̄ парибхун̃джати, а̄патти дуккат̣асса̄’’ти (па̄ра̄. 545, 550, 555) вуттатта̄.

391. евам̣ но че лабхетха, со а̄ра̄мика̄дико ‘‘имам̣ чхад̣д̣ехӣ’’ти сам̣сийо ваттабботи аттхо. евампи но че лабхеййа, саммато бхиккху чхад̣д̣еййа̄ти аттхо.

392. пат̣иггахитарӯпийан̃ча париваттитарӯпийан̃ча сандха̄йа ‘‘ета̄нӣ’’ти вуттам̣. дутийапатто на̄ма ‘‘ӯнапан̃чабандханена паттена ан̃н̃ам̣ навам̣ паттам̣ чета̄пеййа, ниссаггийа’’нти (па̄ра̄. 612) вуттапатто. со ча ета̄ни ча сан̇гхе ниссат̣т̣хум̣ лаббхарети самбандхо. ‘‘сан̇гхамаджджхе ниссаджджитаббам̣, бхиккхупариса̄йа ниссаджджитабба’’нти (па̄ра̄. 584, 589) ча вуттатта̄ на ган̣апуггала̄нам̣ ниссаджджитум̣ ват̣т̣ати. сеса̄ни пана тӣн̣и чӣвара̄диваттхӯни ‘‘ниссаджджитаббам̣ сан̇гхасса ва̄ ган̣асса ва̄ пуггаласса ва̄’’ти вуттатта̄ (па̄ра̄. 463) сан̇гха̄дӣнам̣ ниссаджджитум̣ ват̣т̣ати. бха̄сантаренапӣти па̄л̣ийа̄ ваттум̣ асакконтена дамил̣абха̄са̄дӣсу ан̃н̃атара̄йапи ниссаджджитум̣ ват̣т̣атӣти аттхо.

393. (ка-га) на̄наппака̄ракам̣ на̄ма ‘‘чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄напаччайабхесаджджапариккха̄ра̄, ‘‘антамасо чун̣н̣апин̣д̣опи дантакат̣т̣хампи дасикасуттампӣ’’ти (па̄ра̄. 595) па̄л̣ийам̣ вуттам̣. чета̄питоти (па̄ра̄. 613) йа̄читва̄ гахито.

394. самманнитва̄на паттага̄хакам̣ сан̇гхасса паттантанти (па̄ра̄. 614; кан̇кха̄. ат̣т̣ха. ӯнапан̃чабаддханасиккха̄падаван̣н̣ана̄) йа антимам̣ паттам̣, там̣ тасса да̄пайети аттхо.

395. (кха) паридахитам̣ ниссаггийанти еттха (па̄ра̄. 626-628; па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.628) пана т̣хатва̄ вассикаса̄т̣ика̄йа парийесанаккхеттам̣ каран̣аккхеттам̣ нива̄санаккхеттам̣ адхит̣т̣ха̄наккхеттанти чатуббидхам̣ кхеттан̃ча куччхисамайо пит̣т̣хисамайоти дувидхо самайо ча ведитаббо. катхам̣? гимха̄нама̄сесу паччхимама̄сасса пуримо ад̣д̣хама̄со парийесанаккхеттам̣, паччхимо каран̣аккхеттан̃ча нива̄санаккхеттан̃ча, парийеситумпи ват̣т̣ати, адхит̣т̣ха̄тум̣ пана на ват̣т̣ати. вассика̄ пана чатта̄ро ма̄са̄ парийесана̄дӣнам̣ чатуннампи кхеттам̣. ете ева пан̃ча ма̄са̄ куччхисамайо на̄ма. итаре сатта ма̄са̄ пит̣т̣хисамайо, таттха сатуппа̄дакаран̣ам̣ на ват̣т̣ати.

(га) аччхиннанти еттха ‘‘йо пана мама паттачӣвара̄дӣни ваханто майа̄ саддхим̣ чариссатӣ’’ти сан̃н̃а̄йа чӣварам̣ датва̄ пуна сакасан̃н̃а̄йа ева аттано веййа̄ваччам̣ акаронтам̣ дисва̄ аччхиндати, со имам̣ а̄паттим̣ а̄паджджати. кевалам̣ париччаджитва̄ диннам̣ гахетумева на лабхати.

(гха) суттам̣ вин̃н̃а̄петва̄ти еттха чӣварака̄расамайа̄дӣсу чӣварасиббана̄дӣнаматтха̄йа суттам̣ вин̃н̃а̄петва̄ти аттхо. ан̃н̃атха̄ суттам̣ вин̃н̃а̄петумева на ват̣т̣ати. вин̃н̃аттийа̄ ева ладдхатантава̄йехӣти аттхо. суттатантава̄йа̄нам̣ акаппийабха̄ве сати дӣгхато видаттхиматте, тирийантато хаттхаматте вӣте ниссаггийам̣, екато акаппийапаккхе дуккат̣ам̣.

(н̇а) викаппам̣ а̄паннанти (па̄ра̄. 643) ‘‘идам̣ кхо, а̄вусо, чӣварам̣ мам̣ уддисса виййати, а̄йатан̃ча каротха виттхатан̃ча̄’’тиа̄дина̄ адхикам̣ видха̄нам̣ а̄паннанти аттхо.

(ча) аччекачӣварам̣ (па̄ра̄. 649-650) на̄ма сена̄йа гантука̄ма̄дӣхи диннам̣.

(чха) атирекачха̄раттанти (па̄ра̄. 654-655) чхадивасато атирекам̣. ‘‘аттхатакатхина̄нам̣ во, бхиккхаве, пан̃ча капписсанти, ана̄мантача̄ро асама̄да̄нача̄ро ган̣абходжанам̣ йа̄вадаттхачӣварам̣ йо ча таттха чӣваруппа̄до, со несам̣ бхависсатӣ’’ти (маха̄ва. 306) вуттаа̄нисам̣сесу чӣварама̄се асама̄да̄нача̄рам̣ т̣хапетва̄ сеса̄нисам̣са̄ лаббханти. йади асама̄да̄нача̄ро лаббхеййа, па̄веййака̄ бхиккхӯ вассам̣вуттха̄ окапун̣н̣ехи чӣварехи на бхагавантам̣ упасан̇камеййум̣, йасма̄ там̣ на лабханти, тасма̄ чӣварама̄сепи тичӣварам̣ а̄да̄йа ева бхагавантам̣ упасан̇камим̣су. тасма̄ ведитаббам̣ асама̄да̄нача̄рапариха̄рам̣ аттхатакатхина̄ ева лабханти, на итарети ваданти.

397. (кха) ‘‘ахам̣, бханте, екам̣ па̄т̣идесанӣйа̄паттим̣, две, самбахула̄ па̄т̣идесанӣйа̄паттийо а̄паджджи’’нти имам̣ пана йесу поттхакесу ликхитам̣, там̣ абхайагирива̄сӣнам̣ кхуддасиккха̄васена дасситам̣ кира. таттха ‘‘ахам̣, а̄йасма̄, самбахула̄ па̄т̣идесанӣйа̄ а̄паттийо а̄панно, та̄йо пат̣идесеми. ахам̣, а̄йасма̄, екам̣ па̄т̣идесанӣйам̣ а̄паттим̣ а̄панно, там̣ пат̣идесемӣ’’ти хи вуттам̣. амха̄кам̣ пана евам̣ десана̄видха̄нам̣ наттхи. ‘‘га̄райхам̣, а̄вусо, дхаммам̣ а̄паджджим̣ асаппа̄йам̣ па̄т̣идесанӣйам̣, там̣ пат̣идесемӣ’’ти (па̄чи. 553) вуттам̣. самантапа̄са̄дика̄йам̣ (па̄чи. 553) ‘‘га̄райхам̣ а̄вусо’тиа̄ди пат̣идесетабба̄ка̄радассана’’нти вуттам̣. кан̇кха̄витаран̣ийампи (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. пат̣хамапа̄т̣идесанӣйасиккха̄падаван̣н̣ана̄) ‘‘тасса̄ десетабба̄ка̄ро га̄райхам̣ а̄вусо’тиа̄дина̄ найена сиккха̄паде дасситойева̄’’ти вуттатта̄ па̄т̣хе а̄гатанайенева десана̄видха̄нам̣ ведитаббам̣. саче две хонти, ‘‘га̄райхе, а̄вусо, две дхамме а̄паджджим̣ асаппа̄йе па̄т̣идесанӣйе, те пат̣идесемӣ’’ти, ‘‘пассатха, бханте, те дхамме’’ти ча ‘‘га̄райхе, а̄вусо, самбахуле дхамме а̄паджджим̣ асаппа̄йе па̄т̣идесанӣйе, те пат̣идесемӣ’’ти, ‘‘пассатха, бханте, те дхамме’’ти ча евам̣ йатха̄нурӯпам̣ десана̄видха̄нам̣ ведитаббам̣. сесам̣ вуттаппака̄рамева̄ти.

398. адесана̄га̄минийанти (пари. 424 а̄дайо; пари. ат̣т̣ха. 425) па̄ра̄джикан̃ча сан̇гха̄дисесан̃ча на десайети аттхо. ана̄паттин̃ча̄ти ана̄паттим̣ ева ‘‘а̄патти’’нти на десайе. лахука̄паттимпи пуббе деситам̣ пуна на десайети самбандхо, на̄на̄сам̣ва̄саниссӣмат̣т̣хита̄нам̣ сантике на десайети аттхо. чатупан̃чахӣти еттха сама̄навассикапава̄ран̣а̄йам̣ вийа чатӯхи ва̄ пан̃чахи ва̄ екато хутва̄ екасса сантике на десайети аттхо. двиннам̣ ва̄ тин̣н̣ам̣ ва̄ ват̣т̣ати. катхам̣ десетаббанти че? екасса сантике тӣхипи екато нисӣдитва̄ ‘‘ахам̣, бханте, екам̣ па̄читтийа̄паттим̣ а̄паджджим̣, там̣ тумхамӯле пат̣идесемӣ’’ти евам̣ аттана̄ а̄паннаа̄паттивасена вутте тена ‘‘пассаси, а̄вусо, там̣ а̄патти’’нти евам̣ тиккхаттум̣ вутте ‘‘а̄ма, бханте, пасса̄мӣ’’ти ва̄ ‘‘а̄ма̄вусо пасса̄мӣ’’ти ва̄ вутте пуна тена ‘‘а̄йатим̣ сам̣вареййа̄тха̄’’ти ва̄ ‘‘сам̣вареййа̄сӣ’’ти ва̄ вутте ‘‘са̄дху сут̣т̣ху сам̣варисса̄мӣ’’ти ваттаббам̣, евам̣ десетаббам̣. манаса̄ти вачӣбхедам̣ акатва̄ кевалам̣ читтенева на десайети аттхо. апакататта̄нанти антимаваттхум̣ аджджха̄паннасса ва̄ уккхиттакасса ва̄ упосатхо пава̄ран̣а̄ ва̄ т̣хапита̄ хонти, тасса сантике на десайети аттхо. на̄нека̄ти на̄на̄паттийо ‘‘ека̄’’ти ватва̄ на десайети аттхо. ека̄ пана ‘‘самбахула̄’’ти десита̄ хотӣти. десана̄виниччхайо.

десана̄ниддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.