3. татийапа̄ра̄джикаван̣н̣ана̄

йатха̄ н̃а̄тапарин̃н̃а̄ дхамма̄нам̣ сабха̄ваджа̄нанамева ‘‘идам̣ рӯпам̣, айам̣ ведана̄’’ти, тӣран̣апарин̃н̃а̄ пана дхаммасабха̄вена саддхим̣ аничча̄дивасена паваттама̄нам̣ ‘‘рӯпам̣ аниччанти ва̄’’тиа̄ди, евамидха саддхим̣ чететва̄ екаттена̄пи па̄н̣а̄типа̄та̄бха̄ва̄ ‘‘джӣвита̄ воропеййа̄’’ти вуттам̣. ‘‘мануссавиггаха’’нти вуттатта̄ габбхасеййака̄нам̣ васена саббасукхумааттабха̄вато пат̣т̣ха̄йа дассетум̣ ‘‘калалато пат̣т̣ха̄йа̄’’ти а̄ха. еттха джӣвита̄ воропенто паччуппаннато вийоджети. таттха кхан̣апаччуппаннам̣ на сакка̄ воропетум̣, сантатипаччуппаннам̣ ва̄ аддха̄паччуппаннам̣ ва̄ сакка̄. катхам̣? тасмин̃хи упаккаме кате ладдхӯпаккамам̣ джӣвитадасакам̣ нируджджхама̄нам̣ дуббаласса парихӣнавегасса паччайо хоти. сантатипаччуппаннам̣ йатха̄ две тайо джаванава̄ре джавитва̄ нируджджхати, аддха̄паччуппаннан̃ча таданурӯпам̣ катва̄ нируджджхати, татха̄ паччайо хоти. тато сантатипаччуппаннам̣ ва̄ аддха̄паччуппаннам̣ ва̄ йатха̄париччхиннака̄лам̣ апатва̄ антара̄ва нируджджхати. евам̣ тадубхайампи воропетум̣ сакка̄. тасма̄ паччуппаннам̣ вийоджети.

‘‘имасса панаттхасса̄’’ти воха̄равасена вуттаматтхам̣ параматтхавасена а̄вибха̄ваттхам̣ ‘‘па̄н̣о ведитаббо’’тиа̄ди вуттам̣. ка̄йавин̃н̃аттисахита̄йа четана̄йа пайуджджатӣти пайого, ко со? сарӣре саттха̄дӣнам̣ гаманам̣ пахаран̣анти ка̄йавачӣвин̃н̃аттисахита̄йа четана̄йа парасарӣре саттхапа̄танам̣. дӯре т̣хитанти дӯре ва̄ тит̣т̣хату, самӣпе ва̄. хаттхато муттена паха̄ро ниссаггийо. таттха̄ти ниссаггийаппайоге. йо кочи маратӯти еттха маха̄джанасамӯхе на сакка̄. йассӯпари саро патати, тассева джӣвитамаран̣ам̣ ка̄тум̣, на йасса кассачи джӣвитамаран̣ам̣. а̄н̣а̄пананти вачӣвин̃н̃аттисахита̄йа четана̄йа адхиппетаттхаса̄дханам̣. тенева ‘‘са̄ветука̄мо на са̄ветӣ’’ти (па̄ра̄. 54) вуттам̣. а̄н̣аттинийа̄мака̄ти а̄н̣аттикаппайогаса̄дхика̄. етесу хи авираджджхитесу ева а̄н̣аттипайого хоти, на ан̃н̃атха̄.

рӯпӯпаха̄роти еттха –

‘‘мама̄ла̄бхена еситтхӣ, маратӯ’’ти самӣпаго;

дут̣т̣хачитто саче йа̄ти, хоти со иттхима̄рако.

бхиккхаттха̄йа саче йа̄ти, джа̄нантопи на ма̄рако;

анаттхико хи со тасса̄, маран̣ена упеккхако.

вийогена ча ме джа̄йа̄, джананӣ ча на джӣвати;

ити джа̄нам̣ вийун̃джанто, тадаттхико хоти ма̄рако.

паббаджджа̄динимиттан̃че, йа̄ти джа̄нам̣ на ма̄рако;

анаттхико хи со тасса̄, маран̣ена упеккхако.

ха̄ракасаддасса бхедато аттхам̣ виттха̄ретва̄ убхайампи екамева̄ти дассетум̣ ‘‘саттхан̃ча там̣ ха̄ракан̃ча̄’’тиа̄ди вуттам̣. етена тха̄вараппайогам̣ дассети са̄хаттхика̄дӣсу пайогесу. ‘‘ити читтамано’’ти уддхаритва̄пи итисаддасса аттхо на та̄ва вутто. кин̃ча̄пи на вутто, адхика̄равасена пана а̄гатам̣ итисаддам̣ йоджетва̄ ити читтасан̇каппоти еттха ‘‘маран̣асан̃н̃ӣ маран̣ачетано маран̣а̄дхиппа̄йо’’ти вуттатта̄ маран̣ам̣йева ваккхатӣти ведитаббо. вуттанайена̄ти чхаппайогавасена. са̄хаттхиканиссаггийаппайогесу саннит̣т̣ха̄пакачетана̄йа саттама̄йа саха уппаннака̄йавин̃н̃аттийа̄ са̄хаттхиката̄ ведитабба̄. а̄н̣аттике пана саттахипи четана̄хи саха вачӣвин̃н̃аттисамбхавато сатта сатта садда̄ екато хутва̄ екекаккхарабха̄вам̣ гантва̄ йаттакехи аккхарехи аттано адхиппа̄йам̣ вин̃н̃а̄пенти, тадаваса̄наккхарасамут̣т̣ха̄пика̄йа саттамачетана̄йа сахаджа̄тавачӣвин̃н̃аттийа̄ а̄н̣аттиката̄ ведитабба̄.

татийапа̄ра̄джикаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.