ниссаггийакан̣д̣о

ито парам̣ пана име кхо пана̄тиа̄ди саббаттха вуттанайенева ведитаббам̣.

1. чӣваравагго

1. катхинасиккха̄падаван̣н̣ана̄

ниссаггийесу пана чӣвараваггасса та̄ва пат̣хамасиккха̄паде нит̣т̣хитачӣварасминти сӯчикаммапарийоса̄нена ва̄, ‘‘нат̣т̣хам̣ ва̄ винат̣т̣хам̣ ва̄ дад̣д̣хам̣ ва̄ чӣвара̄са̄ ва̄ упаччхинна̄’’ти (па̄ра̄. 463) имесу ва̄ йена кеначи а̄ка̄рена нит̣т̣хите чӣварасмим̣, чӣварасса каран̣апалибодхе упаччхиннети аттхо. аттхатакатхинасса хи бхиккхуно йа̄ва имеха̄ка̄рехи чӣварапалибодхо на чхиджджати, та̄ва катхина̄нисам̣сам̣ лабхати. уббхатасмим̣ катхинети йам̣ сан̇гхасса катхинам̣ аттхатам̣, тасмин̃ча уббхате. татревам̣ сан̇кхепато катхинаттха̄ро ча уббха̄ро ча ведитаббо. айан̃хи катхинаттха̄ро на̄ма бхагавата̄ пуримавассам̣вут̣т̣ха̄нам̣ анун̃н̃а̄то, со саббантимена париччхедена пан̃чаннам̣ джана̄нам̣ ват̣т̣ати, тасма̄ йаттха чатта̄ро ва̄ тайо ва̄ две ва̄ еко ва̄ пуримавассам̣ упагато, таттха паччхимавассӯпагате ган̣апӯраке катва̄ аттхаритаббам̣, те ча ган̣апӯрака̄ва хонти, а̄нисам̣се на лабханти, тасма̄ саче пуримавассам̣вут̣т̣ха̄нам̣ гахат̣т̣хапаббаджитесу йо кочи дхаммена самена чӣварам̣ дети ‘‘имина̄ катхинам̣ аттхаратха̄’’ти (маха̄ва. 306-309), там̣ кхандхаке вутта̄йа н̃аттидутийакаммава̄ча̄йа катхинаттха̄ра̄рахасса бхиккхуно да̄таббам̣. тена тадахева пан̃ча ва̄ атирека̄ни ва̄ кхан̣д̣а̄ни чхиндитва̄ сан̇гха̄т̣и ва̄ уттара̄сан̇го ва̄ антарава̄сако ва̄ ка̄таббо, сесабхиккхӯхипи тасса саха̄йехи бхавитаббам̣, саче катачӣварамева уппаджджати, сундарамева. аччхинна̄сиббитам̣ пана на ват̣т̣ати. тена бхиккхуна̄ саче сан̇гха̄т̣ийа̄ аттхаритука̄мо хоти, пора̄н̣икам̣ сан̇гха̄т̣им̣ паччуддхаритва̄ навам̣ сан̇гха̄т̣им̣ адхит̣т̣хахитва̄ ‘‘има̄йа сан̇гха̄т̣ийа̄ катхинам̣ аттхара̄мӣ’’ти аттхаритаббам̣. уттара̄сан̇гаантарава̄сакесупи есева найо. тато тена пуримавассам̣вут̣т̣хе антосӣма̄гате бхиккхӯ упасан̇камитва̄ ‘‘аттхатам̣, бханте, сан̇гхасса катхинам̣, дхаммико катхинаттха̄ро, анумодатха̄’’ти (пари. 413) ваттаббам̣, тхера̄нан̃ча нава̄нан̃ча бахӯнан̃ча екасса ча анурӯпам̣ саллаккхетва̄ ваттаббам̣. техипи ‘‘аттхатам̣, бханте, сан̇гхасса катхина’’нти ва̄ ‘‘аттхатам̣, а̄вусо, сан̇гхасса катхина’’нти ва̄ ватва̄ ‘‘дхаммико катхинаттха̄ро, анумода̄ма̄’’ти ва̄ ‘‘анумода̄мӣ’’ти ва̄ ваттаббам̣. пуримавассам̣вут̣т̣хесупи йе анумоданти, тесам̣йева аттхатам̣ хоти катхинам̣. те тато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва катхинассуббха̄ра̄ ана̄мантача̄ро, асама̄да̄нача̄ро, йа̄вадаттхачӣварам̣, ган̣абходжанам̣, йо ча таттха чӣваруппа̄до, тасмим̣ а̄ва̄се сан̇гхасса уппанначӣваран̃ча̄ти име пан̃ча̄нисам̣се лабханти, айам̣ та̄ва катхинаттха̄ро. там̣ панетам̣ катхинам̣ ‘‘ат̣т̣хима̄, бхиккхаве, ма̄тика̄ катхинассуббха̄ра̄йа паккаманантика̄ нит̣т̣ха̄нантика̄ саннит̣т̣ха̄нантика̄ на̄санантика̄ саванантика̄ а̄са̄ваччхедика̄ сӣма̄тиккаманантика̄ сахуббха̄ра̄’’ти (маха̄ва. 310) евам̣ вутта̄су ат̣т̣хасу ма̄тика̄су ан̃н̃атаравасена уддхарӣйати, таттха виттха̄равиниччхайо самантапа̄са̄дика̄йам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 310) вуттанайена ведитаббо. ити ‘‘уббхатасмим̣ катхине’’тиимина̄ сесапалибодха̄бха̄вам̣ дассети.

даса̄хапараманти даса аха̄ни парамо париччхедо асса̄ти даса̄хапарамо, там̣ даса̄хапарамам̣ ка̄лам̣ дха̄ретаббанти аттхо. адхит̣т̣хитавикаппитесу апарийа̄паннатта̄ атирекам̣ чӣваранти атирекачӣварам̣, чӣварам̣ на̄ма кхомам̣ каппа̄сикам̣ косеййам̣ камбалам̣ са̄н̣ам̣ бхан̇ганти етесам̣ ва̄ таданулома̄нам̣ ва̄ ан̃н̃атарам̣ айамасса джа̄ти, пама̄н̣ато пана там̣ викаппанупагам̣ паччхимам̣ идха адхиппетам̣. вуттан̃хетам̣ ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, а̄йа̄мато ат̣т̣хан̇гулам̣ сугатан̇гулена чатуран̇гулавиттхатам̣ паччхимам̣ чӣварам̣ викаппету’’нти (маха̄ва. 358). йам̣ пана вуттам̣ ‘‘адхит̣т̣хитавикаппитесу апарийа̄паннатта̄’’ти, еттха ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, тичӣварам̣ адхит̣т̣ха̄тум̣ на викаппетум̣, вассикаса̄т̣икам̣ васса̄нам̣ чатума̄сам̣ адхит̣т̣ха̄тум̣ тато парам̣ викаппетум̣, нисӣданам̣ адхит̣т̣ха̄тум̣ на викаппетум̣ паччаттхаран̣ам̣ адхит̣т̣ха̄тум̣ на викаппетум̣, кан̣д̣уппат̣иччха̄дим̣ йа̄ва а̄ба̄дха̄ адхит̣т̣ха̄тум̣ тато парам̣ викаппетум̣, мукхапун̃чханачол̣акам̣ адхит̣т̣ха̄тум̣ на викаппетум̣, париккха̄рачол̣ам̣ адхит̣т̣ха̄тум̣ на викаппету’’нти (маха̄ва. 358) имина̄ найена адхит̣т̣ха̄таббавикаппетаббата̄ джа̄нитабба̄. таттха тичӣварам̣ адхит̣т̣хахантена раджитва̄ каппабиндум̣ датва̄ пама̄н̣айуттамева адхит̣т̣ха̄таббам̣, тасса пама̄н̣ам̣ уккат̣т̣хапариччхедена сугатачӣварато ӯнакам̣ ват̣т̣ати, ла̄макапариччхедена сан̇гха̄т̣ийа̄ та̄ва уттара̄сан̇гасса ча дӣгхато мут̣т̣хипан̃чакам̣, тирийам̣ мут̣т̣хиттикам̣, антарава̄сако дӣгхато мут̣т̣хипан̃чако, тирийам̣ двихаттхопи ват̣т̣ати. вуттаппама̄н̣ато пана атирекан̃ча ӯнакан̃ча ‘‘париккха̄рачол̣а’’нти адхит̣т̣ха̄таббам̣. таттха йасма̄ ‘‘две чӣварасса адхит̣т̣ха̄на̄ни ка̄йена ва̄ адхит̣т̣хети, ва̄ча̄йа ва̄ адхит̣т̣хетӣ’’ти вуттам̣, тасма̄ пура̄н̣асан̇гха̄т̣им̣ ‘‘имам̣ сан̇гха̄т̣им̣ паччуддхара̄мӣ’’ти паччуддхаритва̄ навам̣ хаттхена гахетва̄ ‘‘имам̣ сан̇гха̄т̣им̣ адхит̣т̣ха̄мӣ’’ти читтена а̄бхогам̣ катва̄ ка̄йавика̄рам̣ каронтена ка̄йена ва̄ адхит̣т̣ха̄табба̄, вачӣбхедам̣ катва̄ ва̄ча̄йа ва̄ адхит̣т̣ха̄табба̄. татра дувидхам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ – саче хаттхапа̄се хоти, ‘‘имам̣ сан̇гха̄т̣им̣ адхит̣т̣ха̄мӣ’’ти ва̄ча̄ бхиндитабба̄. атха антогаббха̄дӣсу са̄мантавиха̄ре ва̄ хоти, т̣хапитат̣т̣ха̄нам̣ саллаккхетва̄ ‘‘етам̣ сан̇гха̄т̣им̣ адхит̣т̣ха̄мӣ’’ти ва̄ча̄ бхиндитабба̄. еса найо уттара̄сан̇ге ча антарава̄саке ча. на̄маматтамева хи висесо. тасма̄ сабба̄ни сан̇гха̄т̣им̣ уттара̄сан̇гам̣ антарава̄саканти евам̣ аттано аттано на̄менева адхит̣т̣ха̄табба̄ни. саче адхит̣т̣хахитва̄ т̣хапитаваттхехи сан̇гха̄т̣иа̄дӣни кароти, нит̣т̣хите раджане ча каппе ча ‘‘имам̣ паччуддхара̄мӣ’’ти паччуддхаритва̄ пуна адхит̣т̣ха̄табба̄ни. идан̃ча пана тичӣварам̣ сукхапарибхогаттхам̣ париккха̄рачол̣ам̣ адхит̣т̣ха̄тумпи ват̣т̣ати.

вассикаса̄т̣ика̄ анатириттапама̄н̣а̄ на̄мам̣ гахетва̄ вуттанайенева чатта̄ро вассике ма̄се адхит̣т̣ха̄табба̄, тато парам̣ паччуддхаритва̄ викаппетабба̄, ван̣н̣абхедаматтаратта̄пи чеса̄ ват̣т̣ати, две пана на ват̣т̣анти. нисӣданам̣ вуттанайена адхит̣т̣ха̄таббамева, тан̃ча кхо пама̄н̣айуттам̣ екамева, две на ват̣т̣анти. паччаттхаран̣ампи адхит̣т̣ха̄таббамева, там̣ пана махантампи екампи бахӯнипи ват̣т̣анти, нӣлампи пӣтакампи садасампи пуппхадасампӣти саббаппака̄рампи ват̣т̣ати. кан̣д̣уппат̣иччха̄ди йа̄ва а̄ба̄дхо аттхи, та̄ва пама̄н̣ика̄ адхит̣т̣ха̄табба̄, а̄ба̄дхе вӯпасанте паччуддхаритва̄ викаппетабба̄, са̄ ека̄ва ват̣т̣ати. мукхапун̃чханачол̣ам̣ адхит̣т̣ха̄таббамева, там̣ пана екампи бахӯнипи махантампи ват̣т̣атийева. париккха̄рачол̣е ган̣ана̄ наттхи, йаттакам̣ иччхати, таттакам̣ адхит̣т̣ха̄таббамева. тхавика̄пи парисса̄ванампи викаппанупагам̣ паччхимапама̄н̣ам̣ ‘‘париккха̄рачол̣а’’нти адхит̣т̣ха̄таббамева, бахӯнипи екато катва̄ ‘‘има̄ни чӣвара̄ни париккха̄рачол̣а̄ни адхит̣т̣ха̄мӣ’’тиа̄дина̄ найена адхит̣т̣ха̄тум̣ ват̣т̣атийева. ман̃чабхиси пӣт̣хабхиси биббоханам̣ па̄ва̄ро коджавоти етесу пана сена̄санапариккха̄раттха̄йа диннапаччаттхаран̣е ча адхит̣т̣ха̄накиччам̣ наттхийева. саббан̃ча панетам̣ вуттаппака̄рена адхит̣т̣хитачӣварам̣ ан̃н̃асса да̄нена, аччхиндитва̄ гахан̣ена, висса̄сагга̄хена, хӣна̄йа̄ваттанена, сиккха̄паччаккха̄нена, ка̄лан̇кирийа̄йа, лин̇гапариваттанена, паччуддхаран̣ена̄ти имехи ат̣т̣хахи ка̄ран̣ехи адхит̣т̣ха̄нам̣ виджахати. тичӣварам̣ пана канит̣т̣хан̇гулинакхапит̣т̣хиппама̄н̣ена чхиддена̄пи виджахати, тан̃ча кхо виниббедхенева. саче хи чхиддасса аббхантаре екатантупи аччхинно хоти, раккхатийева. таттха сан̇гха̄т̣ийа̄ ча уттара̄сан̇гасса ча дӣгхантато видаттхиппама̄н̣асса тирийантато ат̣т̣хан̇гулаппама̄н̣асса падесасса орато чхиддам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ бхиндати, антарава̄сакепи дӣгхантато етадева пама̄н̣ам̣, тирийантена пана чатуран̇гулата̄ ведитабба̄. тин̣н̣аннампи вуттока̄сасса парато на бхиндати, тасма̄ чхидде джа̄те тичӣварам̣ атирекачӣварат̣т̣ха̄не тит̣т̣хати, сӯчикаммам̣ катва̄ пуна адхит̣т̣ха̄таббам̣. вассикаса̄т̣ика̄ васса̄нама̄са̄тиккамена̄пи, кан̣д̣уппат̣иччха̄ди а̄ба̄дхавӯпасамена̄пи адхит̣т̣ха̄нам̣ виджахати. тасма̄ са̄ тато парам̣ викаппетабба̄. викаппаналаккхан̣ам̣ пана саббачӣвара̄нам̣ викаппанасиккха̄падейева ван̣н̣айисса̄ма. кевалан̃хи имасмим̣ ока̄се йам̣ евам̣ анадхит̣т̣хитам̣ авикаппитан̃ча, там̣ ‘‘атирекачӣвара’’нти ведитаббам̣.

там̣ атикка̄майато ниссаггийам̣ па̄читтийанти там̣ йатха̄вуттаджа̄типпама̄н̣ам̣ чӣварам̣даса̄хапарамам̣ ка̄лам̣ атикка̄майато еттхантаре йатха̄ атирекачӣварам̣ на хоти, татха̄ акруббато ниссаггийам̣ па̄читтийам̣, тан̃ча чӣварам̣ ниссаггийам̣ хоти, па̄читтийам̣ а̄патти часса хотӣти аттхо. атха ва̄ ниссаджджанам̣ ниссаггийам̣, пуббабха̄ге каттаббасса винайакаммассетам̣ на̄мам̣, ниссаггийамасса аттхӣти ниссаггийамиччева. ким̣ там̣? па̄читтийам̣. там̣ атикка̄майато саха ниссаггийена ниссаггийавинайакаммам̣ па̄читтийам̣ хотӣти айаметтха аттхо. тан̃ча панетам̣ чӣварам̣ йам̣ дивасам̣ уппаннам̣, тасса йо арун̣о, со уппаннадивасаниссито, тасма̄ чӣваруппа̄дадивасена саддхим̣ ека̄дасе арун̣уггамане даса̄ха̄тиккамитам̣ хоти, там̣ гахетва̄ сан̇гхасса ва̄ ган̣асса ва̄ пуггаласса ва̄ ниссаджджитаббам̣, татра̄йам̣ найо – сан̇гхасса та̄ва евам̣ ниссаджджитаббам̣ ‘‘идам̣ ме, бханте, чӣварам̣ дасаха̄тиккантам̣ ниссаггийам̣, има̄хам̣ сан̇гхасса ниссаджджа̄мӣ’’ти ниссаджджитва̄ ‘‘ахам̣, бханте, екам̣ ниссаггийам̣ па̄читтийам̣ а̄панно, там̣ пат̣идесемӣ’’ти евам̣ а̄патти десетабба̄. саче две хонти, ‘‘две’’ти ваттаббам̣, саче тадуттари, ‘‘самбахула̄’’ти ваттаббам̣. ниссаджджанепи саче две ва̄ бахӯни ва̄ хонти, ‘‘има̄ни ме, бханте, чӣвара̄ни даса̄ха̄тикканта̄ни ниссаггийа̄ни, има̄на̄хам̣ сан̇гхасса ниссаджджа̄мӣ’’ти ваттаббам̣, па̄л̣им̣ ваттум̣ асакконтена ан̃н̃атха̄пи ваттаббам̣. бйаттена бхиккхуна̄ пат̣ибалена сан̇гхо н̃а̄петаббо ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо, айам̣ иттханна̄мо бхиккху а̄паттим̣ сарати виварати утта̄ним̣ кароти десети, йади сан̇гхасса паттакаллам̣, ахам̣ иттханна̄масса бхиккхуно а̄паттим̣ пат̣игган̣хеййа’’нти (чӯл̣ава. 239), имина̄ лаккхан̣ена а̄паттим̣ пат̣игган̣хитва̄ ваттаббо ‘‘пассасӣ’’ти, ‘‘а̄ма пасса̄мӣ’’ти, ‘‘а̄йатим̣ сам̣вареййа̄сӣ’’ти, ‘‘са̄дху сут̣т̣ху сам̣варисса̄мӣ’’ти. двӣсу пана самбахула̄су ва̄ пуриманайенева вачанабхедо ка̄таббо. десита̄йа а̄паттийа̄ ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо, идам̣ чӣварам̣ иттханна̄масса бхиккхуно ниссаггийам̣ сан̇гхасса ниссат̣т̣хам̣, йади сан̇гхасса паттакаллам̣, сан̇гхо имам̣ чӣварам̣ иттханна̄масса бхиккхуно дадеййа̄’’ти (па̄ра̄. 464) евам̣ ниссат̣т̣хачӣварам̣ да̄таббам̣, двӣсу бахӯсу ва̄ вачанабхедо ка̄таббо.

ган̣асса пана ниссаджджантена ‘‘има̄ха’’нти ва̄ ‘‘има̄ни аха’’нти ва̄ ватва̄ ‘‘а̄йасманта̄нам̣ ниссаджджа̄мӣ’’ти ваттаббам̣, а̄паттиппат̣игга̄хакена̄пи ‘‘сун̣анту ме а̄йасманта̄, айам̣ иттханна̄мо бхиккху а̄паттим̣ сарати…пе… десети, йада̄йасманта̄нам̣ паттакалла’’нти ваттаббам̣, чӣварада̄непи ‘‘сун̣анту ме а̄йасманта̄, идам̣ чӣварам̣ иттханна̄масса бхиккхуно ниссаггийам̣ а̄йасманта̄нам̣ ниссат̣т̣хам̣, йада̄йасманта̄нам̣ паттакаллам̣, а̄йасманта̄ имам̣ чӣварам̣ иттханна̄масса бхиккхуно дадеййу’’нти (па̄ра̄. 466) ваттаббам̣, сесам̣ пуримасадисамева. пуггаласса пана ниссаджджантена ‘‘има̄ха’’нти ва̄ ‘‘има̄ни аха’’нти ва̄ ватва̄ ‘‘а̄йасмато ниссаджджа̄мӣ’’ти ваттаббам̣, ниссаджджитва̄ ‘‘ахам̣, бханте, екам̣ ниссаггийам̣ па̄читтийам̣ а̄панно, там̣ пат̣идесемӣ’’ти евам̣ а̄патти десетабба̄. саче пана навакатаро хоти, ‘‘а̄вусо’’ти ваттаббам̣, тена̄пи ‘‘пассасӣ’’ти ва̄ ‘‘пассатха̄’’ти ва̄ вутте ‘‘а̄ма, бханте’’ти ва̄ ‘‘а̄ма а̄вусо’’ти ва̄ ватва̄ ‘‘пасса̄мӣ’’ти ваттаббам̣, тато ‘‘а̄йатим̣ сам̣вареййа̄сӣ’’ти ва̄ ‘‘сам̣вареййа̄тха̄’’ти ва̄ вутте ‘‘са̄дху сут̣т̣ху сам̣варисса̄мӣ’’ти ваттаббам̣. евам̣ десита̄йа а̄паттийа̄ ‘‘имам̣ чӣварам̣ а̄йасмато даммӣ’’ти да̄таббам̣, двӣсу тӣсу ва̄ пуббе вутта̄нуса̄ренева найо ведитаббо. двиннам̣ пана йатха̄ ган̣асса, евам̣ ниссаджджитаббам̣, тато а̄паттиппат̣иггахан̣ан̃ча ниссат̣т̣хачӣварада̄нан̃ча тесам̣ ан̃н̃атарена йатха̄ екена пуггалена, татха̄ ка̄таббам̣, идам̣ пана саббаниссаггийесу видха̄нам̣. чӣварам̣ патто нисӣдананти ваттхуматтамева хи на̄нам̣, параммукхам̣ пана ваттху ‘‘ета’’нти ниссаджджитаббам̣. саче бахӯни хонти, ‘‘ета̄нӣ’’ти ваттаббам̣. ниссат̣т̣хада̄непи есева найо. ниссат̣т̣хаваттхум̣ ‘‘диннамидам̣ имина̄ майха’’нти сан̃н̃а̄йа на пат̣идентасса дуккат̣ам̣, тасса сантакабха̄вам̣ н̃атва̄ лесена аччхинданто са̄микасса дхураниккхепена бхан̣д̣ам̣ аггха̄петва̄ ка̄ретабботи.

веса̄лийам̣ чхаббаггийе бхиккхӯ а̄раббха атирекачӣварадха̄ран̣аваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, ‘‘даса̄хапарама’’нти айаметтха анупан̃н̃атти, са̄дха̄ран̣апан̃н̃атти, ана̄н̣аттикам̣, аниссаджджитва̄ парибхун̃джантасса дуккат̣ам̣, йатха̄ ча идха, евам̣ саббаттха, тасма̄ нам̣ парато на ваккха̄ма. даса̄хам̣ анатиккантепи атиккантасан̃н̃ино вематикасса ча дуккат̣ам̣. атикканте анатиккантасан̃н̃инопи вематикассапи ниссаггийам̣ па̄читтийамева, татха̄ анадхит̣т̣хита̄викаппитааассаджджитаанат̣т̣ха̄винат̣т̣хаадад̣д̣ха̄вилуттесу адхит̣т̣хита̄дисан̃н̃ино. антодаса̄хам̣ адхит̣т̣хите викаппите виссаджджите нат̣т̣хе винат̣т̣хе дад̣д̣хе аччхинне висса̄сена га̄хите умматтака̄дӣнан̃ча ана̄патти. а̄ча̄равипатти, йатха̄ ча идам̣, евам̣ ито пара̄нипи, убхатопа̄тимоккхесупи хи па̄ра̄джика̄ни ча сан̇гха̄дисеса̄ ча сӣлавипатти, сеса̄паттийо а̄ча̄равипатти, а̄джӣвавипатти ва̄ дит̣т̣хивипатти ва̄ ка̄чи а̄патти на̄ма наттхи. а̄джӣвавипаттипаччайа̄ пана т̣хапетва̄ дуббха̄ситам̣ чха а̄паттиккхандха̄ пан̃н̃атта̄, дит̣т̣хивипаттипаччайа̄ па̄читтийадуккат̣авасена две а̄паттиккхандха̄ пан̃н̃атта̄ти, идаметтха лаккхан̣ам̣, ити випаттикатха̄ идхева нит̣т̣хита̄ти, на нам̣ ито парам̣ вича̄райисса̄ма. джа̄типпама̄н̣асампаннасса чӣварасса аттано сантаката̄, ган̣анупагата̄, чхиннапалибодхабха̄во, атирекачӣварата̄, даса̄ха̄тиккамоти има̄неттха пан̃ча ан̇га̄ни. катхинасамут̣т̣ха̄нам̣, акирийам̣, носан̃н̃а̄вимоккхам̣, ачиттакам̣, пан̣н̣аттиваджджам̣, ка̄йакаммам̣, вачӣкаммам̣, тичиттам̣, тиведананти.

катхинасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

2. удоситасиккха̄падаван̣н̣ана̄

дутийе нит̣т̣хитачӣварасмим̣ бхиккхуна̄тиеттха пуримасиккха̄паде вийа аттхам̣ аггахетва̄ нит̣т̣хите чӣварасмим̣ бхиккхуноти евам̣ са̄мивасена каран̣авачанасса аттхо ведитаббо. каран̣авасена хи бхиккхуна̄ идам̣ на̄ма каммам̣ ка̄таббам̣, там̣ наттхи, са̄мивасена пана бхиккхуно чӣварасмим̣ нит̣т̣хите катхине ча уббхате евам̣ имехи чӣваранит̣т̣ха̄накатхинуббха̄рехи чхиннапалибодхо екараттампи че бхиккху тичӣварена виппавасеййа̄ти евам̣ аттхо йуджджати. таттха тичӣварена̄ти тичӣвара̄дхит̣т̣ха̄нанайена адхит̣т̣хитесу сан̇гха̄т̣иа̄дӣсу йенакеначи. виппавасеййа̄ти вийутто васеййа, ‘‘га̄мо екӯпача̄ро на̄нӯпача̄ро’’тиа̄дина̄ (па̄ра̄. 477) найена па̄л̣ийам̣ вутта̄нам̣ га̄манигамананивесанаудоситаат̣т̣ама̄л̣апа̄са̄дахаммийана̄ва̄саттхакхеттадхан̃н̃акаран̣аа̄ра̄мавиха̄раруккхамӯлааджджхока̄саппабхеда̄нам̣ паннараса̄нам̣ никкхепат̣т̣ха̄на̄нам̣ йаттхакаттхачи никкхипитва̄ тесам̣ га̄ма̄дӣнам̣ бахи хаттхапа̄са̄тиккамена арун̣ам̣ ут̣т̣ха̄пеййа̄ти айаметтха сан̇кхепо, виттха̄ро пана самантапа̄са̄дика̄йам̣ (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.473-477-8) вутто. ан̃н̃атра бхиккхусаммутийа̄ти йам̣ сан̇гхо гила̄насса бхиккхуно тичӣварена авиппава̄сасаммутим̣ дети, там̣ т̣хапетва̄ аладдхасаммутикасса бхиккхуно екараттампи виппава̄сато вуттанайенева ниссаггийам̣ па̄читтийанти ведитаббам̣, кевалам̣ идха ‘‘идам̣ ме, бханте, чӣварам̣ раттивиппавуттхам̣ ан̃н̃атра бхиккхусаммутийа̄ ниссаггийа’’нтиа̄дина̄ найена вачанабхедо хоти, айам̣ пана висесо.

са̄ваттхийам̣ самбахуле бхиккхӯ а̄раббха сантаруттарена джанападача̄рикам̣ паккаманаваттхусмим̣

пан̃н̃аттам̣, ‘‘ан̃н̃атра бхиккхусаммутийа̄’’ти айаметтха анупан̃н̃атти, са̄дха̄ран̣апан̃н̃атти, ана̄н̣аттикам̣, авиппавуттхе виппавуттхасан̃н̃ино чева вематикасса ча дуккат̣ам̣. виппавуттхе виппавуттхасан̃н̃инопи авиппавуттхасан̃н̃инопи вематикасса̄пи ниссаггийам̣ па̄читтийам̣, татха̄ апаччуддхат̣аависсаджджита̄дӣсу ча паччуддхат̣ависсаджджита̄дисан̃н̃ино. антоарун̣е паччуддхат̣е пана пат̣хамакатхине вуттависсаджджита̄дибхеде ча ана̄патти, татха̄ ладдхасаммутикасса виппава̄се. а̄ба̄дхе пана вӯпасанте пачча̄гантаббам̣, таттхева ва̄ т̣хитена паччуддхаритаббам̣, атха̄писса пуна со ва̄ ан̃н̃о ва̄ а̄ба̄дхо куппати, ладдхакаппийамева. адхит̣т̣хитачӣварата̄, анаттхатакатхината̄, аладдхасаммутиката̄, раттивиппава̄соти има̄неттха чатта̄ри ан̇га̄ни. самут̣т̣ха̄на̄дӣни пат̣хамакатхине вуттаппака̄ра̄нева. кевалан̃хи таттха анадхит̣т̣ха̄нам̣ авикаппанан̃ча акирийа̄, идха аппаччуддхаран̣ам̣, айам̣ висесоти.

удоситасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

3. ака̄лачӣварасиккха̄падаван̣н̣ана̄

татийе нит̣т̣хитачӣварасмим̣ бхиккхуна̄ти са̄мивасенева каран̣аттхо ведитаббо. ака̄лачӣварам̣ на̄ма йва̄йам̣ ‘‘анаттхате катхине васса̄насса паччхимо ма̄со, аттхате катхине пан̃чама̄са̄’’ти (па̄ра̄. 649) чӣварака̄ло вутто, там̣ т̣хапетва̄ ан̃н̃ада̄ уппаннам̣, йан̃ча ка̄лепи сан̇гхасса ва̄ ‘‘идам̣ ака̄лачӣвара’’нти, пуггаласса ва̄ ‘‘идам̣ туйхам̣ даммӣ’’тиа̄дина̄ найена диннам̣, етам̣ ака̄лачӣварам̣ на̄ма. уппаджджеййа̄ти еварӯпам̣ чӣварам̣ аттано бха̄гапат̣ила̄бхавасена сан̇гхато ва̄ суттантика̄диган̣ато ва̄ н̃а̄тито ва̄ миттато ва̄ пам̣сукӯлам̣ ва̄ аттано ва̄ дханена (па̄ра̄. 500), атха ва̄ пана ‘‘ат̣т̣хима̄, бхиккхаве, ма̄тика̄ чӣварасса уппа̄да̄йа сӣма̄йа дети, катика̄йа дети, бхиккха̄пан̃н̃аттика̄йа дети, сан̇гхасса дети, убхатосан̇гхасса дети, вассам̣вут̣т̣хасан̇гхасса дети, а̄дисса дети, пуггаласса детӣ’’ти (маха̄ва. 379) има̄сам̣ ат̣т̣ханнам̣ ма̄тика̄нам̣ ан̃н̃атарато уппаджджеййа. еттха ча ‘‘сӣма̄йа даммӣ’’ти евам̣ сӣмам̣ пара̄маситва̄ денто сӣма̄йа дети на̄ма, еса найо саббаттха. еттха ча сӣма̄ти кхан̣д̣асӣма̄ упача̄расӣма̄ сама̄насам̣ва̄сасӣма̄ авиппава̄сасӣма̄ ла̄бхасӣма̄ га̄масӣма̄ нигамасӣма̄ нагарасӣма̄ аббхантарасӣма̄ удакуккхепасӣма̄ джанападасӣма̄ рат̣т̣хасӣма̄ раджджасӣма̄ дӣпасӣма̄ чаккава̄л̣асӣма̄ти паннарасавидха̄. таттха упача̄расӣма̄ на̄ма париккхиттасса виха̄расса париккхепена, апариккхиттасса париккхепа̄рахат̣т̣ха̄нена париччхинна̄. апи ча бхиккхӯнам̣ дхувасаннипа̄тат̣т̣ха̄нато ва̄ парийанте т̣хитабходжанаса̄лато ва̄ нибаддхавасанакаа̄ва̄сато ва̄ тха̄мамаджджхимасса пурисасса двиннам̣ лед̣д̣упа̄та̄нам̣ анто ‘‘упача̄расӣма̄’’ти ведитабба̄. са̄ пана а̄ва̄се вад̣д̣ханте вад̣д̣хати, ха̄йанте ха̄йати, йоджанасатампи упача̄расӣма̄ва хоти. таттха диннала̄бхо саббесам̣ антосӣмагата̄нам̣ па̄пун̣а̄ти, бхиккхунӣнам̣ а̄ра̄мапавесанасена̄сана̄пуччхана̄ни парива̄сама̄натта̄рочанам̣ вассаччхеданиссайасена̄санагга̄ха̄дивидха̄нанти идампи саббам̣ имисса̄ва сӣма̄йа васена ведитаббам̣. ла̄бхасӣма̄ти йам̣ ра̄джара̄джамаха̄матта̄дайо виха̄рам̣ ка̄ра̄петва̄ га̄вутам̣ ва̄ аддхайоджанам̣ ва̄ йоджанам̣ ва̄ саманта̄ париччхиндитва̄ ‘‘айам̣ амха̄кам̣ виха̄расса ла̄бхасӣма̄, йам̣ еттхантаре уппаджджати, там̣ саббам̣ амха̄кам̣ виха̄расса дема̄’’ти т̣хапенти, айам̣ ла̄бхасӣма̄ на̄ма. ка̄сикосала̄дӣнам̣ пана рат̣т̣ха̄нам̣ анто бахӯ джанапада̄ хонти, таттха еко джанападапариччхедо джанападасӣма̄, ка̄сикосала̄дират̣т̣хапариччхедо рат̣т̣хасӣма̄, екасса ран̃н̃о а̄н̣а̄паваттит̣т̣ха̄нам̣ раджджасӣма̄, самуддантена париччхинно маха̄дӣпо ва̄ антарадӣпо ва̄ дӣпасӣма̄, екачаккава̄л̣апаббатапариккхепаббхантарам̣ чаккава̄л̣асӣма̄, сеса̄ нида̄накатха̄йам̣ вуттанайа̄ ева. таттха ‘‘кхан̣д̣асӣма̄йа дема̄’’ти диннам̣ кхан̣д̣асӣмат̣т̣ха̄нам̣йева па̄пун̣а̄ти, тато бахисӣма̄йа сӣмантарикат̣т̣ха̄нампи на па̄пун̣а̄ти. ‘‘упача̄расӣма̄йа дема̄’’ти диннам̣ пана антопариччхеде кхан̣д̣асӣма̄сӣмантарика̄су т̣хита̄нампи па̄пун̣а̄ти, сама̄насам̣ва̄сасӣма̄йа диннам̣ кхан̣д̣асӣма̄сӣмантарикат̣т̣ха̄нам̣ на па̄пун̣а̄ти, авиппава̄сасӣма̄ла̄бхасӣма̄су диннам̣ та̄сам̣ антогадха̄нам̣йева па̄пун̣а̄ти, га̄масӣма̄дӣсу диннам̣ та̄сам̣ сӣма̄нам̣ аббхантаре баддхасӣмат̣т̣ха̄нампи па̄пун̣а̄ти, аббхантарасӣма̄удакуккхепасӣма̄су диннам̣ таттха антогадха̄нам̣йева па̄пун̣а̄ти, джанападасӣма̄дӣсу диннампи та̄сам̣ аббхантаре баддхасӣмат̣т̣ха̄нампи па̄пун̣а̄ти, тасма̄ йам̣ джамбудӣпе т̣хатва̄ ‘‘тамбапан̣н̣идӣпе сан̇гхасса дема̄’’ти дӣйати, там̣ тамбапан̣н̣идӣпато екопи гантва̄ саббесам̣ сан̇ган̣хитум̣ лабхати. сачепи таттхева еко сабха̄го бхиккху сабха̄га̄нам̣ бха̄гам̣ ган̣ха̄ти, на ва̄ретаббо. йо пана виха̄рам̣ пависитва̄ ‘‘асукасӣма̄йа̄’’ти аватва̄ва кевалам̣ ‘‘сӣма̄йа даммӣ’’ти вадати, со пуччхитаббо ‘‘сӣма̄ на̄ма бахувидха̄, катарам̣ сандха̄йа вадасӣ’’ти, саче вадати ‘‘ахаметам̣ бхедам̣ на джа̄на̄ми, сӣмат̣т̣хакасан̇гхо ган̣хатӯ’’ти, упача̄расӣмат̣т̣хехи бха̄джетаббам̣.

катика̄йа̄тиеттха катика̄ на̄ма сама̄нала̄бхакатика̄. са̄ пана евам̣ ка̄табба̄, екасмим̣ виха̄ре саннипатитехи бхиккхӯхи йам̣ виха̄рам̣ сан̇ган̣хитука̄ма̄ сама̄нала̄бхам̣ ка̄тум̣ иччханти, тасса на̄мам̣ гахетва̄ ‘‘асуко на̄ма виха̄ро пора̄н̣ако аппала̄бхо’’ти йам̣ кин̃чи ка̄ран̣ам̣ ватва̄ ‘‘там̣ виха̄рам̣ имина̄ виха̄рена саддхим̣ екала̄бхам̣ ка̄тум̣ сан̇гхасса руччатӣ’’ти тиккхаттум̣ са̄ветаббам̣, етта̄вата̄ тасмим̣ виха̄ре нисиннопи идха нисиннова хоти, тасмим̣ виха̄репи евамева ка̄таббам̣, етта̄вата̄ идха нисиннопи тасмим̣ нисиннова хоти. екасмим̣ виха̄ре ла̄бхе бха̄джийама̄не итарасмим̣ т̣хитасса бха̄гам̣ гахетум̣ ват̣т̣ати.

бхиккха̄пан̃н̃аттийа̄ти еттха бхиккха̄пан̃н̃атти на̄ма да̄йакасса паричча̄гапан̃н̃аттит̣т̣ха̄нам̣, тасма̄ ‘‘йаттха майхам̣ дхувака̄ра̄ карӣйанти, таттха даммӣ’’ти ва̄ ‘‘таттха детха̄’’ти ва̄ вутте йаттха тасса па̄каваттам̣ ва̄ ваттати, йато ва̄ бхиккхӯ ниччам̣ бходжети, йаттха ва̄ тена кин̃чи сена̄санам̣ катам̣, саббаттха диннамева хоти. саче пана екасмим̣ дхувака̄рат̣т̣ха̄не тхокатара̄ бхиккхӯ хонти, екамева ва̄ ваттхам̣ хоти, ма̄тикам̣ а̄ропетва̄ йатха̄ со вадати, татха̄ гахетаббам̣.

сан̇гхасса детӣти еттха виха̄рам̣ пависитва̄ ‘‘сан̇гхасса даммӣ’’ти диннам̣ упача̄расӣма̄гата̄нан̃ча тато бахиддха̄пи техи саддхим̣ ека̄баддха̄нан̃ча па̄пун̣а̄ти, тасма̄ тесам̣ га̄хаке сати асампатта̄нампи бха̄го да̄таббо. йам̣ пана бахи упача̄расӣма̄йа бхиккхӯ дисва̄ ‘‘сан̇гхасса̄’’ти дӣйати, там̣ ека̄баддхапариса̄йа па̄пун̣а̄ти. йе пана два̄дасахи хаттхехи парисам̣ асампатта̄, тесам̣ на па̄пун̣а̄ти.

убхатосан̇гхасса̄ти еттха пана йам̣ убхатосан̇гхасса диннам̣, тато упад̣д̣хам̣ бхиккхӯнам̣, упад̣д̣хам̣ бхиккхунӣнам̣ да̄таббам̣. сачепи еко бхиккху хоти, ека̄ ва̄ бхиккхунӣ, антамасо анупасампаннасса̄пи упад̣д̣хамева да̄таббам̣. ‘‘убхатосан̇гхасса ча туйхан̃ча̄’’ти вутте пана саче даса бхиккхӯ ча даса бхиккхунийо ча хонти, екавӣсати пат̣ивӣсе катва̄ еко пуггаласса да̄таббо, даса бхиккхусан̇гхасса, даса бхиккхунисан̇гхасса ча, йена пуггалико ладдхо, со сан̇гхатопи аттано вассаггена гахетум̣ лабхати, касма̄? убхатосан̇гхаггахан̣ена гахитатта̄, ‘‘убхатосан̇гхасса ча четийасса ча̄’’ти вуттепи есева найо. идха пана четийасса сан̇гхато па̄пун̣акот̣т̣ха̄со на̄ма наттхи, екапуггаласса паттакот̣т̣ха̄сасамо еко кот̣т̣ха̄со хоти. ‘‘бхиккхусан̇гхасса ча бхиккхунӣнан̃ча̄’’ти вутте пана на маджджхе бхиндитва̄ да̄таббам̣, бхиккхӯ ча бхиккхунийо ча ган̣етва̄ да̄таббам̣. ‘‘бхиккхусан̇гхасса ча бхиккхунӣнан̃ча туйхан̃ча̄’’ти вутте пуггало висум̣ на лабхати, па̄пун̣акот̣т̣ха̄сато екамева лабхати. ‘‘четийасса ча̄’’ти вутте пана четийасса еко пуггалапат̣ивӣсо лаббхати. ‘‘бхиккхӯнан̃ча бхиккхунӣнан̃ча̄’’ти вуттепи на маджджхе бхиндитва̄ да̄таббам̣, пуггалаган̣ана̄йа ева вибхаджитаббам̣, техи саддхим̣ пуггалачетийапара̄масанам̣ анантаранайасадисамева, йатха̄ ча бхиккхусан̇гхам̣ а̄дим̣ катва̄ найо нӣто, евам̣ бхиккхунисан̇гхам̣ а̄дим̣ катва̄пи нетаббо. ‘‘бхиккхусан̇гхасса ча туйхан̃ча̄’’ти вуттепи пуггаласса висум̣ на лаббхати, четийасса пана лаббхати. ‘‘бхиккхӯнан̃ча туйхан̃ча̄’’ти вуттепи висум̣ на лаббхати, четийасса пана лаббхатийева.

вассам̣вут̣т̣хасан̇гхасса̄ти еттха саче виха̄рам̣ пависитва̄ ‘‘вассам̣вут̣т̣хасан̇гхасса даммӣ’’ти вадати, йе таттха вассаччхедам̣ акатва̄ пуримавассам̣вут̣т̣ха̄, тесам̣ бахи сӣмат̣т̣ха̄нампи па̄пун̣а̄ти, на ан̃н̃есам̣. саче пана бахиупача̄расӣма̄йам̣ т̣хито ‘‘вассам̣вут̣т̣хасан̇гхасса̄’’ти вадати, йаттхакаттхачи вут̣т̣хавасса̄нам̣ саббесам̣ сампатта̄нам̣ па̄пун̣а̄ти. атха ‘‘асукавиха̄ре вассам̣вут̣т̣хасса̄’’ти вадати, таттха вассам̣вут̣т̣ха̄нам̣йева йа̄ва катхинассуббха̄ра̄ па̄пун̣а̄ти. гимха̄нам̣ пат̣хамадивасато пат̣т̣ха̄йа евам̣ вадати, татра саммукхӣбхӯта̄нам̣ саббесам̣ па̄пун̣а̄ти, на ан̃н̃есам̣.

а̄дисса детӣти а̄диситва̄ париччхиндитва̄ дети, катхам̣? бхиккхӯ аджджатана̄йа ва̄ сва̄тана̄йа ва̄ йа̄гуйа̄ нимантетва̄ те гхаре йа̄гум̣ па̄йетва̄ ‘‘има̄ни чӣвара̄ни йехи майхам̣ йа̄гу пӣта̄, тесам̣ даммӣ’’ти вадати, йехи нимантитехи йа̄гу пӣта̄, тесам̣йева па̄пун̣а̄ти, бхаттакхаджджака̄дӣхи нимантитесупи есева найо.

пуггаласса детӣти ‘‘идам̣ чӣварам̣ иттханна̄масса даммӣ’’ти евам̣ параммукха̄ ва̄, па̄дамӯле т̣хапетва̄ ‘‘идам̣ тумха̄ка’’нти евам̣ саммукха̄ ва̄ детӣти айаметтха сан̇кхепакатха̄, виттха̄ро пана самантапа̄са̄дика̄йам̣ вутто. ити има̄сам̣ ат̣т̣ханнам̣ ма̄тика̄пада̄нам̣ васена йам̣ ака̄лачӣваралаккхан̣ена пат̣иладдхам̣, там̣ сандха̄йа ‘‘ака̄лачӣварам̣ уппаджджеййа̄’’ти вуттам̣.

а̄кан̇кхама̄нена̄ти иччхама̄нена. кхиппамева ка̄ретаббанти сӣгхам̣ антодаса̄хейева ка̄ретаббам̣. но часса па̄рипӯрӣти но че па̄рипӯрӣ бхавеййа, йаттакена карийама̄нам̣ адхит̣т̣ха̄начӣварам̣ пахоти, там̣ чӣварам̣ таттакам̣ на бхавеййа, ӯнакам̣ бхавеййа̄ти аттхо. сатийа̄ пачча̄са̄йа̄ти ‘‘асукадивасам̣ на̄ма сан̇гхо чӣвара̄ни лабхиссати, тато ме чӣварам̣ уппаджджиссатӣ’’тиимина̄ найена сан̇гхаган̣ан̃а̄тимиттесу ва̄ ан̃н̃атарат̣т̣ха̄нато, ‘‘пам̣сукӯлам̣ ва̄ лаччха̄мӣ’’ти, ‘‘имина̄ ва̄ каппийабхан̣д̣ена чӣварам̣ ган̣хисса̄мӣ’’ти евам̣ виджджама̄на̄йа чӣвара̄са̄йа. тато че уттарӣти ма̄сапарамато че уттари никкхипеййа, ниссаггийанти аттхо. йади панасса мӯлачӣварам̣ сан̣хам̣ хоти, пачча̄са̄чӣварам̣ тхӯлам̣ хоти, на сакка̄ йоджетум̣, раттийо ча сеса̄ хонти, на та̄ва ма̄со пӯрати, на ака̄ма̄ чӣварам̣ ка̄ретаббам̣, ан̃н̃ам̣ пачча̄са̄чӣварам̣ лабхитва̄ ева ка̄лаббхантаре ка̄ретаббам̣. саче на лабхати, пачча̄са̄чӣварампи париккха̄рачол̣ам̣ адхит̣т̣ха̄таббам̣. атха мӯлачӣварам̣ тхӯлам̣ хоти, пачча̄са̄чӣварам̣ сан̣хам̣, мӯлачӣварам̣ париккха̄рачол̣ам̣ адхит̣т̣хахитва̄ пачча̄са̄чӣварамева мӯлачӣварам̣ катва̄ т̣хапетаббам̣, там̣ пуна ма̄сапариха̄рам̣ лабхати, етенупа̄йена йа̄ва на лаччхати, та̄ва ан̃н̃ам̣ мӯлачӣварам̣ катва̄ т̣хапетум̣ лаббхати. имасса ‘‘идам̣ ме, бханте, ака̄лачӣварам̣ ма̄са̄тиккантам̣ ниссаггийа’’нти (па̄ра̄. 500) имина̄ найена ниссаджджанавидха̄нам̣ ведитаббам̣.

са̄ваттхийам̣ самбахуле бхиккхӯ а̄раббха ака̄лачӣварам̣ пат̣иггахетва̄ ма̄сам̣ атиккаманаваттхусмим̣

пан̃н̃аттам̣, са̄дха̄ран̣апан̃н̃атти, ана̄н̣аттикам̣, ито парам̣ саббам̣ пат̣хамакатхине вуттасадисамева. кевалан̃хи таттха даса̄ха̄тиккамо, идха ма̄са̄тиккамоти айам̣ висесо. сесам̣ та̄дисамева̄ти.

ака̄лачӣварасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

4. пура̄н̣ачӣварасиккха̄падаван̣н̣ана̄

чатуттхе ан̃н̃а̄тика̄йа̄ти на н̃а̄тика̄йа, ма̄тито ва̄ питито ва̄ йа̄ва саттамам̣ йугам̣, та̄ва кеначи а̄ка̄рена асамбаддха̄йа̄ти аттхо. бхиккхунийа̄ти са̄кийа̄нийо вийа суддхабхиккхусан̇гхе ва̄ убхатосан̇гхе ва̄ упасампанна̄йа. пура̄н̣ачӣваранти раджитва̄ каппам̣ катва̄ екава̄рампи ниваттхам̣ ва̄ па̄рутам̣ ва̄, йам̣ антамасо парибхогасӣсена ам̣се ва̄ маттхаке ва̄ катва̄ маггам̣ гато хоти, уссӣсакам̣ ва̄ катва̄ нипанно, етампи пура̄н̣ачӣварамева. дхова̄пеййа ва̄ти саче ‘‘дхова̄’’тива̄ча̄йа вадати, ка̄йавика̄рам̣ ва̄ кароти, хаттхена ва̄ хаттхе дети, па̄дамӯле ва̄ т̣хапети, антодва̄дасахаттхе ока̄се т̣хатва̄ упари ва̄ кхипати, ан̃н̃асса ва̄ хаттхе песети, та̄йа дхотам̣, дхова̄питамева хоти, раджа̄пана̄кот̣а̄панесупи есева найо. сиккхама̄на̄йа ва̄ са̄ман̣ерийа̄ ва̄ упа̄сика̄йа ва̄ хаттхе дхованаттха̄йа дети, са̄ саче упасампаджджитва̄ дховати, евампи ниссаггийам̣ па̄читтийам̣. упа̄сакасса ва̄ са̄ман̣ерасса ва̄ хаттхе диннам̣ хоти, со че лин̇ге париватте упасампаджджитва̄ дховати, дахарасса бхиккхусса ва̄ диннам̣ хоти, сопи лин̇ге париватте дховати, ниссаггийам̣ па̄читтийамева, раджа̄пана̄кот̣а̄панесупи есева найо. ‘‘идам̣ ме, бханте, пура̄н̣ачӣварам̣ ан̃н̃а̄тика̄йа бхиккхунийа̄ дхова̄питам̣ ниссаггийа’’нти (па̄ра̄. 505) имина̄ панеттха найена ниссаджджанавидха̄нам̣ ведитаббам̣.

са̄ваттхийам̣ уда̄йиттхерам̣ а̄раббха пура̄н̣ачӣварадхова̄панаваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, аса̄дха̄ран̣апан̃н̃атти, са̄н̣аттикам̣ ‘‘дхова̄’’тиа̄дика̄йа а̄н̣аттийа̄, евам̣ а̄н̣атта̄йа ча бхиккхунийа̄ уддханасаджджана̄дӣсу саббаппайогесу бхиккхуно дуккат̣ам̣. дховитва̄ уккхиттаматтам̣ пана раттаматтам̣ а̄кот̣итаматтан̃ча ниссаггийам̣ хоти, дхована̄дӣни тӣн̣ипи две ва̄ ка̄ра̄пентасса екена ваттхуна̄ ниссаггийам̣, итарехи дуккат̣ам̣. саче пана ‘‘дхова̄’’ти вутта̄ сабба̄нипи кароти, дхованапаччайа̄ва а̄патти. ‘‘имасмим̣ чӣваре йам̣ каттаббам̣, там̣ карохӣ’’ти вадато пана екава̄ча̄йа па̄читтийена саддхим̣ две дуккат̣а̄ни, бхиккхунисан̇гхавасена екатоупасампанна̄йа дхова̄пентасса аниссаджджитва̄ парибхун̃джантасса, ан̃н̃асса ва̄ сантакам̣ нисӣданапаччаттхаран̣ам̣ ва̄ дхова̄пентасса, н̃а̄тика̄йа ан̃н̃а̄тикасан̃н̃ино чева, вематикасса ча дуккат̣ам̣, ан̃н̃а̄тика̄йа н̃а̄тикасан̃н̃инопи вематикасса̄пи ниссаггийам̣ па̄читтийамева. ито парам̣ пана еварӯпесу т̣ха̄несу ‘‘тикапа̄читтийа’’нти ваккха̄ма, саче н̃а̄тика̄йа саха̄йа̄ ан̃н̃а̄тика̄ ‘‘дхова̄’’ти авутта̄ ва̄ дховати, апарибхуттам̣ ва̄ ан̃н̃ам̣ ва̄ париккха̄рам̣ дховати, сиккхама̄наса̄ман̣ерийо ва̄ дхованти, ана̄патти, умматтака̄дӣнам̣ ана̄паттийева. пура̄н̣ачӣварата̄, упача̄ре т̣хатва̄ ан̃н̃а̄тика̄йа бхиккхунийа̄ а̄н̣а̄панам̣, тасса̄ дхована̄дӣни ча̄ти има̄неттха тӣн̣и ан̇га̄ни. сан̃чариттасамут̣т̣ха̄нам̣, кирийам̣, носан̃н̃а̄вимоккхам̣, ачиттакам̣, пан̣н̣аттиваджджам̣, ка̄йакаммам̣, вачӣкаммам̣, тичиттам̣, тиведананти.

пура̄н̣ачӣварасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

5. чӣвараппат̣иггахан̣асиккха̄падаван̣н̣ана̄

пан̃чаме ан̃н̃а̄тика̄йа̄тиидам̣ вуттанайамева, тасма̄ ито парам̣ каттхачи на вича̄райисса̄ма. чӣваранти чханнам̣ ан̃н̃атарам̣ викаппанупагам̣, еса найо саббесу чӣвараппат̣исам̣йуттасиккха̄падесу. йаттха пана висесо бхависсати, таттха ваккха̄ма. пат̣игган̣хеййа̄тиеттха хаттхена ва̄ хаттхе дету, па̄дамӯле ва̄ т̣хапету, дхаммакатхам̣ катхентасса ваттхесу кхипийама̄несу упача̄рам̣ мун̃читва̄пи упари ва̄ кхипату, саче са̄дийати, пат̣иггахитамева хоти. йасса кассачи пана анупасампаннасса хаттхе песитам̣ ган̣хитум̣ ват̣т̣ати, ‘‘пам̣сукӯлам̣ ган̣хиссатӣ’’ти сан̇ка̄ракӯт̣а̄дӣсу т̣хапитампи пам̣сукӯлам̣ адхит̣т̣хахитва̄ гахетум̣ ват̣т̣атийева. ан̃н̃атра па̄риваттака̄ти йам̣ ‘‘антамасо харӣт̣акаккхан̣д̣ампи датва̄ ва̄ дасса̄мӣ’’ти а̄бхогам̣ катва̄ ва̄ па̄риваттакам̣ ган̣ха̄ти, там̣ т̣хапетва̄ ан̃н̃ам̣ антамасо викаппанупагам̣ пат̣апарисса̄ванампи ган̣хантасса ниссаггийам̣ хоти. татра ‘‘идам̣ ме, бханте, чӣварам̣ ан̃н̃а̄тика̄йа бхиккхунийа̄ хаттхато пат̣иггахитам̣ ан̃н̃атра па̄риваттака̄ ниссаггийа’’нти (па̄ра̄. 512) имина̄ найена ниссаджджанавидха̄нам̣ ведитаббам̣.

ра̄джагахе уда̄йиттхерам̣ а̄раббха чӣвараппат̣иггахан̣аваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, ‘‘ан̃н̃атра па̄риваттака̄’’ти айаметтха анупан̃н̃атти, аса̄дха̄ран̣апан̃н̃атти, ана̄н̣аттикам̣, гахан̣аттха̄йа хаттхаппаса̄ран̣а̄диппайоге дуккат̣ам̣, пат̣ила̄бхена ниссаггийам̣ хоти, ниссаджджитаббам̣, тикапа̄читтийам̣, екатоупасампанна̄йа н̃а̄тика̄йа ча ан̃н̃а̄тикасан̃н̃исса вематикасса ва̄ дуккат̣ам̣. висса̄сагга̄хе, та̄вака̄лике, паттаттхавика̄димхи ча анадхит̣т̣ха̄таббапариккха̄ре, сиккхама̄наса̄ман̣ерӣнам̣ хаттхато гахан̣е, умматтака̄дӣнан̃ча ана̄патти. викаппанупагачӣварата̄, па̄риваттака̄бха̄во, ан̃н̃а̄тика̄йа хаттхато гахан̣анти има̄неттха тӣн̣и ан̇га̄ни. сан̃чариттасамут̣т̣ха̄нам̣, кирийа̄кирийам̣, сесам̣ чатуттхасадисамева̄ти.

чӣвараппат̣иггахан̣асиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

6. ан̃н̃а̄такавин̃н̃аттисиккха̄падаван̣н̣ана̄

чхат̣т̣хе гахапатинти бхиккхӯсу апаббаджитамануссам̣. гахапата̄нинти бхиккхунӣсу апаббаджититтхим̣, еса найо саббесу гахапатиппат̣исам̣йуттесу сиккха̄падесу. вин̃н̃а̄пеййа̄ти йа̄чеййа ва̄ йа̄ча̄пеййа ва̄. ан̃н̃атра самайа̄ти йо аччхинначӣваро ва̄ хоти нат̣т̣хачӣваро ва̄, тасса там̣ самайам̣ т̣хапетва̄ ан̃н̃асмим̣ вин̃н̃а̄панаппайоге дуккат̣ам̣, пат̣ила̄бхена ниссаггийам̣ хоти. таттха ‘‘идам̣ ме, бханте, чӣварам̣ ан̃н̃а̄такам̣ гахапатикам̣ ан̃н̃атра самайа̄ вин̃н̃а̄питам̣ ниссаггийа’’нти (па̄ра̄. 524) имина̄ найена ниссаджджанавидха̄нам̣ ведитаббам̣.

са̄ваттхийам̣ упанандам̣ а̄раббха чӣваравин̃н̃а̄панаваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣. ‘‘ан̃н̃атра самайа̄’’ти айаметтха анупан̃н̃атти, са̄дха̄ран̣апан̃н̃атти, ана̄н̣аттикам̣, тикапа̄читтийам̣, н̃а̄таке ан̃н̃а̄такасан̃н̃ино вематикасса ча дуккат̣ам̣. самайе ва̄ н̃а̄такаппава̄рите ва̄ вин̃н̃а̄пентасса, ан̃н̃асса ва̄ н̃а̄такаппава̄рите тассеваттха̄йа вин̃н̃а̄пентасса, аттано дханена ган̣хантасса, умматтака̄дӣнан̃ча ана̄патти. викаппанупагачӣварата̄, самайа̄бха̄во, ан̃н̃а̄такавин̃н̃атти, та̄йа ча пат̣ила̄бхоти има̄неттха чатта̄ри ан̇га̄ни. самут̣т̣ха̄на̄дӣни чатуттхасадиса̄нева̄ти.

ан̃н̃а̄такавин̃н̃аттисиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

7. татуттарисиккха̄падаван̣н̣ана̄

саттаме тан̃чети там̣ аччхинначӣварам̣ ва̄ нат̣т̣хачӣварам̣ ва̄. абхихат̣т̣хунти абхӣти упасагго, харитунти аттхо, ган̣хитунти вуттам̣ хоти. пава̄реййа̄ти иччха̄пеййа, иччхам̣ ручим̣ уппа̄деййа, ‘‘йа̄ваттакам̣ иччхаси, та̄ваттакам̣ ган̣ха̄хӣ’’ти евам̣ нимантеййа̄ти аттхо, йатха̄ ва̄ ‘‘неккхаммам̣ дат̣т̣ху кхемато’’ти (су. ни. 426, 1104; чӯл̣ани. джатукан̣н̣ӣма̄н̣авапуччха̄ниддеса 67) еттха дисва̄ти аттхо, евамидха̄пи ‘‘абхихат̣т̣хум̣ пава̄реййа̄’’ти упанетва̄ пурато т̣хапенто ка̄йена ва̄, ‘‘амха̄кам̣ дуссакот̣т̣ха̄га̄рато йаттакам̣ иччхатха, таттакам̣ ган̣хатха̄’’ти ваданто ва̄ча̄йа ва̄ абхихаритва̄ нимантеййа̄ти аттхо. сантаруттарапараманти саантарам̣ уттарам̣ парамам̣ асса чӣварасса̄ти сантаруттарапарамам̣, нива̄санена саддхим̣ па̄рупанам̣ уккат̣т̣хапариччхедо асса̄ти вуттам̣ хоти. тато чӣварам̣ са̄дитаббанти тато абхихат̣ачӣварато еттакам̣ чӣварам̣ гахетаббам̣, на тато парам̣.

татра̄йам̣ виниччхайо – йасса адхит̣т̣хитачӣварасса тӣн̣и нат̣т̣ха̄ни, тена две са̄дитабба̄ни, екам̣ нива̄сетва̄ екам̣ па̄рупитва̄ ан̃н̃ам̣ сабха̄гат̣т̣ха̄нато парийеситаббам̣. йасса две нат̣т̣ха̄ни, тена екам̣ са̄дитаббам̣. саче пана пакатийа̄ва сантаруттарена чарати, две са̄дитабба̄ни, евам̣ екам̣ са̄дийантенева само бхависсати. йасса тӣсу екам̣ нат̣т̣хам̣, кин̃чи на са̄дитаббам̣. йасса пана двӣсу екам̣ нат̣т̣хам̣, екам̣ са̄дитаббам̣. йасса екам̣йева хоти, тан̃ча нат̣т̣хам̣, две са̄дитабба̄ни. бхиккхунийа̄ пана пан̃часу нат̣т̣хесу две са̄дитабба̄ни, чатӯсу нат̣т̣хесу екам̣ са̄дитаббам̣, тӣсу нат̣т̣хесу на кин̃чи са̄дитаббам̣, ко пана ва̄до двӣсу ва̄ екасмим̣ ва̄. йена кеначи хи сантаруттарапарамата̄йа т̣ха̄таббам̣, тато уттари вин̃н̃а̄панаппайоге дуккат̣ам̣, пат̣ила̄бхена ниссаггийам̣ хоти. таттха ‘‘идам̣ ме, бханте, чӣварам̣ ан̃н̃а̄такам̣ гахапатикам̣ татуттари вин̃н̃а̄питам̣ ниссаггийа’’нти (па̄ра̄. 524) имина̄ найена ниссаджджанавидха̄нам̣ ведитаббам̣.

са̄ваттхийам̣ чхаббаггийе бхиккхӯ а̄раббха бахучӣваравин̃н̃а̄панаваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, са̄дха̄ран̣апан̃н̃атти, ана̄н̣аттикам̣, тикапа̄читтийам̣, н̃а̄таке ан̃н̃а̄такасан̃н̃ино вематикасса ва̄ дуккат̣ам̣. две чӣвара̄ни катва̄ ‘‘сесакам̣ а̄харисса̄мӣ’’ти ватва̄ ган̣хантасса, ‘‘сесакам̣ туйхам̣йева хотӯ’’ти вуттасса, на аччхиннанат̣т̣хака̄ран̣а̄ диннам̣ ган̣хантасса, вуттанайена н̃а̄такаппава̄рите вин̃н̃а̄пентасса, аттано дханена ган̣хантасса, умматтака̄дӣнан̃ча ана̄патти. татуттарита̄, аччхинна̄дика̄ран̣ата̄, ан̃н̃а̄такавин̃н̃атти, та̄йа ча пат̣ила̄бхоти има̄неттха чатта̄ри ан̇га̄ни. самут̣т̣ха̄на̄дӣни чатуттхасадиса̄нева̄ти.

татуттарисиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

8. упаккхат̣асиккха̄падаван̣н̣ана̄

ат̣т̣хаме бхиккхум̣ панева уддисса̄ти ‘‘иттханна̄масса бхиккхуно дасса̄мӣ’’ти евам̣ ападиситва̄. чӣварачета̄паннанти хиран̃н̃а̄дикам̣ чӣварамӯлам̣. упаккхат̣ам̣ хотӣти саджджитам̣ хоти, сам̣харитва̄ т̣хапитам̣. чета̄петва̄ти париваттетва̄, ка̄ретва̄ ва̄ кин̣итва̄ ва̄ти аттхо. чӣварена аччха̄десса̄мӣти воха̄равачанаметам̣, иттханна̄масса бхиккхуно дасса̄мӣти айам̣ панеттха аттхо. татра че соти йатра со гахапати ва̄ гахапата̄нӣ ва̄, татра со бхиккху пуббе аппава̄рито упасан̇камитва̄ чӣваре викаппам̣ а̄паджджеййа чети айаметтха падасамбандхо. викаппам̣ а̄паджджеййа̄ти висит̣т̣хакаппам̣ адхикавидха̄нам̣ а̄паджджеййа. йатха̄ пана тама̄паджджати, там̣ дассетум̣ са̄дху вата̄тиа̄дима̄ха. таттха са̄дхӯти а̄йа̄чане нипа̄то. вата̄ти паривитакке. манти атта̄нам̣ ниддисати. а̄йасма̄ти парам̣ а̄лапати. еварӯпам̣ ва̄ еварӯпам̣ ва̄ти а̄йата̄дӣсу ан̃н̃атарам̣. калйа̄н̣акамйатам̣ упа̄да̄йа̄ти сундарака̄матам̣ висит̣т̣хака̄матам̣ читтена гахетва̄, тасса ‘‘а̄паджджеййа че’’тиимина̄ самбандхо, саче пана еварӯпам̣ а̄паджджантасса тасса вачанена йо пат̣хамам̣ адхиппетато мӯлам̣ вад̣д̣хетва̄ сундаратарам̣ чета̄пети, тасса пайоге бхиккхуно дуккат̣ам̣, пат̣ила̄бхена ниссаггийам̣ хоти. таттха ‘‘идам̣ ме, бханте, чӣварам̣ пуббе аппава̄ритам̣ ан̃н̃а̄такам̣ гахапатикам̣ упасан̇камитва̄ викаппам̣ а̄паннам̣ ниссаггийа’’нти (па̄ра̄. 529) имина̄ найена ниссаджджанавидха̄нам̣ ведитаббам̣.

са̄ваттхийам̣ упанандам̣ а̄раббха чӣваре викаппам̣ а̄паджджанаваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, са̄дха̄ран̣апан̃н̃атти, ана̄н̣аттикам̣, тикапа̄читтийам̣, н̃а̄таке ан̃н̃а̄такасан̃н̃ино вематикасса ва̄ дуккат̣ам̣. махаггхам̣ чета̄петука̄мам̣ аппаггхам̣ ва̄, етенева мӯлена ‘‘ан̃н̃ам̣ еварӯпам̣ ва̄ дехӣ’’ти вадантасса, вуттанайена н̃а̄такаппава̄рите вин̃н̃а̄пентасса, аттано дханена ган̣хантасса, умматтака̄дӣнан̃ча ана̄патти. чӣваре бхиййокамйата̄, ан̃н̃а̄такавин̃н̃атти, та̄йа ча пат̣ила̄бхоти има̄неттха тӣн̣и ан̇га̄ни. самут̣т̣ха̄на̄дӣни чатуттхасадиса̄нева̄ти.

упаккхат̣асиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

9. дутийаупаккхат̣асиккха̄падаван̣н̣ана̄

наваме имина̄ва найена аттхо ведитаббо. идан̃хи пуримасса анупан̃н̃аттисадисам̣, кевалам̣ таттха екасса пӣл̣а̄ ката̄, идха двиннам̣, айаметтха висесо, сесам̣ саббам̣ пуримасадисамева. йатха̄ ча двиннам̣, евам̣ бахӯнам̣ пӣл̣ам̣ катва̄ ган̣хатопи а̄патти ведитабба̄. ниссаджджанавидха̄не ча ‘‘идам̣ ме, бханте, чӣварам̣ пуббе аппава̄рите ан̃н̃а̄таке гахапатике упасан̇камитва̄ викаппам̣ а̄паннам̣ ниссаггийа’’нти (па̄ра̄. 534) имина̄ найена вачанабхедо н̃а̄табботи.

дутийаупаккхат̣асиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

10. ра̄джасиккха̄падаван̣н̣ана̄

дасаме ра̄джабхогготи ра̄джато бхоггам̣ бхун̃джитаббам̣ асса аттхӣти ра̄джабхогго, ‘‘ра̄джабхого’’типи па̄т̣хо, ра̄джато бхого асса аттхӣти аттхо. чӣварачета̄паннанти хиран̃н̃а̄дикам̣ акаппийам̣. пахин̣еййа̄ти песеййа. имина̄тиа̄ди а̄гаманасуддхим̣ дассетум̣ вуттам̣. саче хи ‘‘идам̣ иттханна̄масса бхиккхуно дехӣ’’ти песеййа, а̄гаманасса асуддхатта̄ акаппийаваттхум̣ а̄раббха бхиккхуна̄ каппийака̄ракопи ниддиситаббо на бхавеййа. а̄бхатанти а̄нӣтам̣. на кхо майантиа̄ди идам̣ каппийавасена а̄бхатампи чӣварамӯлам̣ ӣдисена дӯтавачанена акаппийам̣ хоти, тасма̄ там̣ пат̣иккхипитаббанти дассетум̣ вуттам̣. суван̣н̣ам̣ раджатам̣ каха̄пан̣о ма̄сакоти има̄ни хи чатта̄ри ниссаггийаваттхӯни, мутта̄ ман̣и вел̣урийо сан̇кхо сила̄ пава̄л̣ам̣ лохитан̇ко маса̄рагаллам̣ сатта дхан̃н̃а̄ни да̄сида̄сакхеттаваттхупуппха̄ра̄мапхала̄ра̄ма̄дайоти има̄ни дуккат̣аваттхӯни ча аттано ва̄ четийасан̇гхаган̣апуггала̄нам̣ ва̄ аттха̄йа сампат̣иччхитум̣ на ват̣т̣анти, тасма̄ там̣ са̄дитум̣ на ват̣т̣атӣти дассанаттхам̣ ‘‘на кхо майа’’нтиа̄ди вуттам̣.

чӣваран̃ча кхо майам̣ пат̣игган̣ха̄ма̄ти идам̣ пана атта̄нам̣ уддисса а̄бхататта̄ ваттум̣ ват̣т̣ати, тасма̄ вуттам̣. ка̄лена̄ти йуттапаттака̄лена, йада̄ но аттхо хоти, тада̄ каппийам̣ чӣварам̣ пат̣игган̣ха̄ма̄ти аттхо. веййа̄ваччакароти каппийака̄рако. ниддиситабботиидам̣ ‘‘аттхи пана̄йасмато кочи веййа̄ваччакаро’’ти каппийавачанена вуттатта̄ анун̃н̃а̄там̣. саче пана дӯто ‘‘ко имам̣ ган̣ха̄тӣ’’ти ва̄ ‘‘касса демӣ’’ти ва̄ вадати, на ниддиситаббо. а̄ра̄мико ва̄ упа̄сако ва̄тиидам̣ са̄руппата̄йа вуттам̣, т̣хапетва̄ пана пан̃ча сахадхаммике йо кочи каппийака̄рако ват̣т̣ати. есо кхо, а̄вусотиидам̣ бхиккхусса каппийавачанадассанаттхам̣ вуттам̣, евамева хи ваттаббам̣, ‘‘етасса дехӣ’’тиа̄ди на ваттаббам̣. сан̃н̃атто со майа̄ти а̄н̣атто со майа̄, йатха̄ тумха̄кам̣ чӣварена аттхе сати чӣварам̣ дассати, евам̣ вуттоти аттхо. дӯтена хи евам̣ а̄рочитейева там̣ чодетум̣ ват̣т̣ати, нева тасса хаттхе датва̄ гатаматтака̄ран̣ена. саче пана ‘‘айам̣ веййа̄ваччакаро’’ти саммукха̄ ниддит̣т̣хо хоти, дӯто ча саммукха̄ ева тасса хаттхе чета̄паннам̣ датва̄ ‘‘тхерасса чӣварам̣ кин̣итва̄ дехӣ’’ти гаччхати, евам̣ ‘‘сан̃н̃атто со майа̄’’ти авуттепи чодетум̣ ват̣т̣ати. саче пана дӯто гаччхантова ‘‘ахам̣ тасса хаттхе дасса̄ми, тумхе чӣварам̣ ган̣хеййа̄тха̄’’ти бхиккхуно ватва̄ ва̄ гаччхати, ан̃н̃ам̣ ва̄ песетва̄ а̄роча̄пети, евам̣ сати итарампи чодетум̣ ват̣т̣атийева. десана̄маттамева четам̣ ‘‘дӯтена̄’’ти. йопи аттана̄ а̄харитва̄ евам̣ пат̣ипаджджати, тасмимпи идамева лаккхан̣ам̣. аттхо ме, а̄вусо, чӣварена̄ти чодана̄лаккхан̣анидассанаметам̣. саче хи ва̄ча̄йа чодети, идам̣ ва̄ вачанам̣ йа̄йа ка̄йачи бха̄са̄йа етасса аттхо ва̄ ваттаббо, ‘‘дехи ме, а̄хара ме’’тиа̄дина̄ найена пана ваттум̣ на ват̣т̣ати. абхиниппха̄деййа̄ти евам̣ вачӣбхедам̣ катва̄ тиккхаттум̣ чодайама̄но пат̣ила̄бхавасена са̄дхеййа. иччетам̣ кусаланти етам̣ сундарам̣.

чхаккхаттупараманти бха̄ванапум̣сакавачанаметам̣. чхаккхаттупараман̃хи тена чӣварам̣ уддисса тун̣хӣбхӯтена т̣ха̄таббам̣, на нисӣдитаббам̣, на а̄мисам̣ пат̣иггахетаббам̣, на дхаммо бха̄ситаббо. ‘‘ким̣ка̄ран̣а̄ а̄гатосӣ’’ти вутте пана ‘‘джа̄на̄хи, а̄вусо’’ти еттакамева ваттаббам̣. саче нисаджджа̄дӣни кароти, т̣ха̄нам̣ бхан̃джати, а̄гатака̄ран̣ам̣ вина̄сети, идам̣ ка̄йена чодана̄йа лаккхан̣адассанаттхам̣ вуттам̣. еттха ча уккат̣т̣хапариччхедена тиссаннам̣ чодана̄нам̣ чханнан̃ча т̣ха̄на̄нам̣ анун̃н̃а̄татта̄ чодана̄йа дигун̣ам̣ т̣ха̄нам̣ анун̃н̃а̄там̣ хоти, тасма̄ саче чодетийева, на тит̣т̣хати, чха чодана̄йо лаббханти. саче тит̣т̣хатийева, на чодети, два̄даса т̣ха̄на̄ни лаббханти. саче убхайам̣ кароти, ека̄йа чодана̄йа две т̣ха̄на̄ни ха̄петабба̄ни. таттха йо екадивасамева пунаппунам̣ гантва̄ чхаккхаттум̣ чодети, саким̣йева ва̄ гантва̄ ‘‘аттхо ме, а̄вусо, чӣварена̄’’ти чхаккхаттум̣ вадати, татха̄ екадивасамева пунаппунам̣ гантва̄ два̄дасаккхаттум̣ тит̣т̣хати, саким̣йева ва̄ гантва̄ татра татра т̣ха̄не тит̣т̣хати, сопи саббачодана̄йо саббат̣т̣ха̄на̄ни ча бхан̃джати, ко пана ва̄до на̄на̄дивасесу евам̣ каронтасса̄ти айаметтха виниччхайо. йе пана каппийака̄раке да̄йако сайамева гантва̄ нисӣдати те сатаккхаттумпи чодетум̣ ват̣т̣ати. йо пана убхохи пи аниддит̣т̣хо мукхавеват̣икакаппийака̄рако ча параммукхакаппийака̄рако ча, со на кин̃чи ваттаббо, евам̣ идха дасапи каппийака̄рака̄ дассита̄ хонти.

тато че уттарӣти вуттачодана̄т̣ха̄напарима̄н̣ато уттари. ниссаггийанти уттари ва̄йа̄мама̄насса саббаппайогесу дуккат̣ам̣, пат̣ила̄бхена ниссаггийам̣ хоти. еттха ча ‘‘идам̣ ме, бханте, чӣварам̣ атирекатиккхаттум̣ чодана̄йа атирекачхаккхаттум̣ т̣ха̄нена абхиниппха̄дитам̣ ниссаггийа’’нти (па̄ра̄. 539) имина̄ найена ниссаджджанавидха̄нам̣ ведитаббам̣. йатасса чӣварачета̄паннам̣ а̄бхатанти йато ра̄джато ва̄ ра̄джабхоггато ва̄ асса бхиккхуно чӣварачета̄паннам̣ а̄нӣтам̣, ‘‘йатвасса̄’’типи па̄т̣хо, айамева аттхо. таттха̄ти тасса ран̃н̃о ва̄ ра̄джабхоггасса ва̄ сантикам̣, самӣпаттхе хи идам̣ бхуммавачанам̣. на там̣ тасса бхиккхуно кин̃чи аттхам̣ анубхотӣти там̣ чета̄паннам̣ тасса бхиккхуно аппаматтакампи каммам̣ на ниппха̄дети. йун̃джанта̄йасманто саканти а̄йасманто аттано сантакам̣ дханам̣ па̄пун̣анту. ма̄ во сакам̣ винасса̄ти тумха̄кам̣ сантакам̣ ма̄ винассату. айам̣ таттха са̄мӣчӣти айам̣ таттха анудхаммата̄ локуттарадхаммам̣ анугата̄, ваттадхаммата̄ти аттхо, тасма̄ евам̣ акаронто ваттабхеде дуккат̣ам̣ а̄паджджати.

са̄ваттхийам̣ упанандам̣ а̄раббха ‘‘аджджун̣хо, бханте, а̄гамехӣ’’ти (па̄ра̄. 537) вуччама̄но на̄гамеси, тасмим̣ ваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, са̄дха̄ран̣апан̃н̃атти, ана̄н̣аттикам̣, тикапа̄читтийам̣, ӯнакесу чодана̄т̣ха̄несу атирекасан̃н̃ино вематикасса ва̄ дуккат̣ам̣. ачодана̄йа ладдхе, са̄микехи чодетва̄ динне, умматтака̄дӣнан̃ча ана̄патти. каппийака̄ракасса бхиккхуно ниддит̣т̣хабха̄во, дӯтена аппитата̄, татуттарива̄йа̄мо, тена ва̄йа̄мена пат̣ила̄бхоти има̄неттха чатта̄ри ан̇га̄ни. самут̣т̣ха̄на̄дӣни чатуттхасадиса̄нева̄ти.

ра̄джасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

чӣваравагго пат̣хамо.

2. ел̣акаломавагго

1. косийасиккха̄падаван̣н̣ана̄

ел̣акаломаваггасса пат̣хаме косийамиссаканти екена̄пи косийам̣суна̄ антамасо тасса каран̣ат̣т̣ха̄не ва̄тавегена нипа̄титена̄пи миссӣкатам̣. сантхатанти саме бхӯмибха̄ге косийам̣сӯни упарӯпари сантхаритва̄ кан̃джийа̄дӣхи син̃читва̄ каттаббата̄лаккхан̣ам̣. ка̄ра̄пеййа ниссаггийанти каран̣ака̄ра̄панаппайогесу дуккат̣ам̣, пат̣ила̄бхена ниссаггийам̣ хоти. еттха ча ‘‘идам̣ ме, бханте, косийамиссакам̣ сантхатам̣ ка̄ра̄питам̣ ниссаггийа’’нти (па̄ра̄. 544) имина̄ найена ниссаджджанавидха̄нам̣ ведитаббам̣, имассева вачанасса ануса̄рена ито парам̣ саббасантхатам̣ ведитаббам̣. сакка̄ хи етта̄вата̄ джа̄нитунти на там̣ ито парам̣ дассайисса̄ма.

а̄л̣авийам̣ чхаббаггийе а̄раббха косийамиссакам̣ сантхатам̣ ка̄ра̄панаваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, аса̄дха̄ран̣апан̃н̃атти, аттано аттха̄йа ка̄ра̄панавасена са̄н̣аттикам̣, аттана̄ виппакатапаайоса̄пананайена чатуккапа̄читтийам̣, ан̃н̃ассаттха̄йа каран̣ака̄ра̄панесу ан̃н̃ена катам̣ пат̣илабхитва̄ парибхун̃джане ча дуккат̣ам̣. вита̄на̄дикаран̣е, умматтака̄дӣнан̃ча ана̄патти. косийамиссакабха̄во, аттано аттха̄йа сантхатасса каран̣ака̄ра̄панам̣, пат̣ила̄бхо ча̄ти има̄неттха тӣн̣и ан̇га̄ни. самут̣т̣ха̄на̄дӣни дхова̄панасиккха̄паде вуттанайенева̄ти.

косийасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

2. суддхака̄л̣акасиккха̄падаван̣н̣ана̄

дутийе суддхака̄л̣ака̄нанти суддха̄нам̣ ка̄л̣ака̄нам̣ ан̃н̃ехи амиссӣката̄нам̣. веса̄лийам̣ чхаббаггийе а̄раббха та̄дисам̣ сантхатам̣ каран̣аваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, сесам̣ пат̣хамасадисамева̄ти.

суддхака̄л̣акасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

3. двебха̄гасиккха̄падаван̣н̣ана̄

татийе две бха̄га̄ти две кот̣т̣ха̄са̄. а̄да̄табба̄ти гахетабба̄. гочарийа̄нанти капилаван̣н̣а̄нам̣. айам̣ панеттха виниччхайо – йаттакехи каттука̄мо хоти, тесу тулайитва̄ две кот̣т̣ха̄са̄ ка̄л̣ака̄нам̣ гахетабба̄, еко ода̄та̄нам̣, еко гочарийа̄нам̣. екасса̄пи ка̄л̣акаломасса атирекабха̄ве ниссаггийам̣ хоти, ӯнакам̣ ват̣т̣ати.

са̄ваттхийам̣ чхаббаггийе а̄раббха та̄дисам̣ сантхатам̣ каран̣аваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, кирийа̄кирийам̣, сесам̣ пат̣хамасадисамева̄ти. има̄ни пана тӣн̣и ниссаджджитва̄ пат̣иладдха̄нипи парибхун̃джитум̣ на ват̣т̣анти.

двебха̄гасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

4. чхаббассасиккха̄падаван̣н̣ана̄

чатуттхе орена че чханнам̣ васса̄нанти чханнам̣ васса̄нам̣ оримабха̄ге, антоти аттхо. ан̃н̃атра бхиккхусаммутийа̄ти йам̣ сан̇гхо гила̄насса бхиккхуно сантхатасаммутим̣ дети, там̣ т̣хапетва̄ аладдхасаммутикасса чхаббассаббхантаре ан̃н̃ам̣ сантхатам̣ каронтасса ниссаггийам̣ хоти.

са̄ваттхийам̣ самбахуле бхиккхӯ а̄раббха анувассам̣ сантхатам̣ ка̄ра̄панаваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, ‘‘ан̃н̃атра бхиккхусаммутийа̄’’ти айаметтха анупан̃н̃атти, са̄ йена ладдха̄ хоти, тасса йа̄ва рого на вӯпасаммати, вӯпасанто ва̄ пуна куппати, та̄ва гатагатат̣т̣ха̄не анувассампи ка̄тум̣ ват̣т̣ати, ан̃н̃ассаттха̄йа ка̄ретум̣, катан̃ча пат̣илабхитва̄ парибхун̃джитумпи ват̣т̣ати, сесам̣ пат̣хамасадисамева̄ти.

чхаббассасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

5. нисӣданасиккха̄падаван̣н̣ана̄

пан̃чаме пура̄н̣асантхатам̣ на̄ма йаттха сакимпи нисинно ва̄ хоти нипанно ва̄. саманта̄ти екапассато ват̣т̣ам̣ ва̄ чатурассам̣ ва̄ чхиндитва̄ гахитат̣т̣ха̄нам̣ йатха̄ видаттхиматтам̣ хоти, евам̣ гахетаббам̣. сантхарантена пана екадесе ва̄ сантхаритаббам̣, виджат̣етва̄ ва̄ миссакам̣ катва̄ сантхаритаббам̣, евам̣ тхиратарам̣ хоти. ана̄да̄ чети сати пура̄н̣асантхате аггахетва̄. асати пана аггахетва̄пи ват̣т̣ати, ан̃н̃ассаттха̄йа ка̄ретум̣, катан̃ча пат̣илабхитва̄ парибхун̃джитумпи ват̣т̣ати.

са̄ваттхийам̣ самбахуле бхиккхӯ а̄раббха сантхатависсаджджанаваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, сесам̣ татийасадисамева̄ти.

нисӣданасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

6. ел̣акаломасиккха̄падаван̣н̣ана̄

чхат̣т̣хе аддха̄намаггаппат̣ипаннасса̄ти аддха̄насан̇кха̄там̣ дӣгхамаггам̣ пат̣ипаннасса, саббан̃четам̣ ваттхуматтадӣпанамева, йаттха каттхачи пана дхаммена лабхитва̄ ган̣хато досо наттхи. тийоджанапараманти гахитат̣т̣ха̄нато тийоджанаппама̄н̣ам̣ десам̣. сахаттха̄ти сахаттхена, аттана̄ харитабба̄нӣти аттхо. асанте ха̄ракети асантейева ан̃н̃асмимпи ха̄раке. саче пана аттхи, там̣ га̄хетум̣ ват̣т̣ати. аттана̄ пана антамасо ва̄та̄ба̄дхаппат̣ика̄раттхам̣ суттакена абандхитва̄ кан̣н̣аччхидде паккхитта̄нипи а̄да̄йа тийоджанам̣ екам̣ па̄дам̣ атикка̄ментасса дуккат̣ам̣, дутийапа̄да̄тиккаме ниссаггийам̣ па̄читтийам̣.

са̄ваттхийам̣ ан̃н̃атарам̣ бхиккхум̣ а̄раббха тийоджана̄тиккаманаваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, аса̄дха̄ран̣апан̃н̃атти, ана̄н̣аттикам̣, тикапа̄читтийам̣, ӯнакатийоджане атирекасан̃н̃ино вематикасса ва̄ дуккат̣ам̣. тийоджанам̣ харан̣апачча̄харан̣е, ва̄са̄дхиппа̄йена гантва̄ тато парам̣ харан̣е, аччхиннам̣ ва̄ ниссат̣т̣хам̣ ва̄ пат̣илабхитва̄ харан̣е, ан̃н̃ам̣ хара̄пане, антамасо суттакенапи баддхакатабхан̣д̣ахаран̣е, умматтака̄дӣнан̃ча ана̄патти. ел̣акалома̄нам̣ акатабхан̣д̣ата̄, пат̣хамаппат̣ила̄бхо, аттана̄ а̄да̄йа ва̄ ан̃н̃асса аджа̄нантасса йа̄не паккхипитва̄ ва̄ тийоджана̄тиккаманам̣, а̄харан̣апачча̄харан̣ам̣, ава̄са̄дхиппа̄йата̄ти има̄неттха пан̃ча ан̇га̄ни. ел̣акаломасамут̣т̣ха̄нам̣, кирийам̣, носан̃н̃а̄вимоккхам̣, ачиттакам̣, пан̣н̣аттиваджджам̣, ка̄йакаммам̣, тичиттам̣, тиведананти.

ел̣акаломасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

7. ел̣акаломадхова̄панасиккха̄падаван̣н̣ана̄

саттаме саккесу чхаббаггийе а̄раббха ел̣акаломадхова̄панаваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣. таттха пура̄н̣ачӣварадхова̄пане вуттанайенева саббопи виниччхайо ведитаббо.

ел̣акаломадхова̄панасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

8. джа̄тарӯпасиккха̄падаван̣н̣ана̄

ат̣т̣хаме джа̄тарӯпараджатанти суван̣н̣ан̃чева рӯпийан̃ча, апича каха̄пан̣о лохама̄сакада̄рума̄сакаджатума̄сака̄дайопи йе воха̄рам̣ гаччханти, саббе те идха раджатантвева вутта̄. угган̣хеййа ва̄ти аттано аттха̄йа диййама̄нам̣ ва̄ йаттхакаттхачи т̣хитам̣ ва̄ ниппариггахитам̣ дисва̄ сайам̣ ган̣хеййа ва̄. угган̣ха̄пеййа ва̄ти тадева ан̃н̃ена га̄ха̄пеййа ва̄. упаниккхиттам̣ ва̄ са̄дийеййа̄ти ‘‘идам̣ аййасса хотӯ’’ти евам̣ саммукха̄ ва̄, ‘‘асукасмим̣ на̄ма т̣ха̄не мама хиран̃н̃асуван̣н̣ам̣, там̣ туйхам̣ хотӯ’’ти евам̣ параммукха̄ т̣хитам̣ ва̄ кевалам̣ ва̄ча̄йа ва̄ хаттхамудда̄йа ва̄ ‘‘туйха’’нти ватва̄ париччаттам̣ йо ка̄йава̄ча̄хи аппат̣иккхипитва̄ читтена адхива̄сеййа, айам̣ ‘‘са̄дийеййа̄’’ти вуччати. саче пана читтена са̄дийати, ган̣хитука̄мо хоти, ка̄йена ва̄ ва̄ча̄йа ва̄ ‘‘найидам̣ каппатӣ’’ти пат̣иккхипати, ка̄йава̄ча̄хи аппат̣иккхипитва̄ суддхачитто хутва̄ ‘‘найидам̣ амха̄кам̣ каппатӣ’’ти на са̄дийати, ват̣т̣ати. ниссаггийанти уггахан̣а̄дӣсу йам̣кин̃чи каронтасса агханабаддхесу ваттхӯсу ваттхуган̣ана̄йа ниссаггийам̣ па̄читтийам̣. там̣ ниссаджджантена ‘‘ахам̣, бханте, рӯпийам̣ пат̣иггахесим̣, идам̣ ме, бханте, ниссаггийам̣, има̄хам̣ сан̇гхасса ниссаджджа̄мӣ’’ти (па̄ра̄. 584) евам̣ сан̇гхамаджджхейева ниссаджджитаббам̣. саче таттха кочи гахат̣т̣хо а̄гаччхати, ‘‘идам̣ джа̄на̄хӣ’’ти ваттаббо. ‘‘имина̄ ким̣ а̄хариййатӯ’’ти бхан̣анте пана ‘‘идам̣ на̄ма̄’’ти аватва̄ ‘‘саппиа̄дӣни бхиккхӯнам̣ каппантӣ’’ти евам̣ каппийам̣ а̄чиккхитаббам̣. саче со а̄харати, рӯпийаппат̣игга̄хакам̣ т̣хапетва̄ саббехи бха̄джетва̄ парибхун̃джитаббам̣. рӯпийаппат̣игга̄хакасса пана йам̣ таппаччайа̄ уппаннам̣, там̣ ан̃н̃ена лабхитва̄ диййама̄нампи антамасо тато ниббаттаруккхаччха̄йа̄пи парибхун̃джитум̣ на ват̣т̣ати. саче пана со кин̃чи а̄харитум̣ на иччхати, ‘‘имам̣ чхат̣т̣ехӣ’’ти ваттаббо. саче йаттха каттхачи никкхипати, гахетва̄ ва̄ гаччхати, на ва̄ретаббо. но че чхат̣т̣ети, пан̃чан̇гасаманна̄гато бхиккху рӯпийачхат̣т̣ако самманнитаббо. тена анимиттам̣ катва̄ва гӯтхам̣ вийа чхат̣т̣етаббам̣. саче нимиттам̣ кароти, дуккат̣ам̣ а̄паджджати.

ра̄джагахе упанандам̣ а̄раббха рӯпийаппат̣иггахан̣аваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, са̄дха̄ран̣апан̃н̃атти, са̄н̣аттикам̣, тикапа̄читтийам̣, арӯпийе рӯпийасан̃н̃ино вематикасса ва̄, сан̇гхачетийа̄дӣнам̣ аттха̄йа ган̣хантасса, мутта̄ман̣иа̄диппат̣иггахан̣е ча дуккат̣ам̣. ратанасиккха̄паданайена никкхипантасса, умматтака̄дӣнан̃ча ана̄патти. джа̄тарӯпараджатабха̄во, аттуддесиката̄, гахан̣а̄дӣсу ан̃н̃атарабха̄воти има̄неттха тӣн̣и ан̇га̄ни. самут̣т̣ха̄на̄дӣсу сийа̄ кирийам̣ гахан̣ена а̄паджджанато, сийа̄ акирийам̣ пат̣иккхепасса акаран̣ато, сесам̣ сан̃чаритте вуттанайамева̄ти.

джа̄тарӯпасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

9. рӯпийасам̣воха̄расиккха̄падаван̣н̣ана̄

наваме на̄наппака̄раканти ката̄дивасена анекавидхам̣. рӯпийасам̣воха̄ранти джа̄тарӯпараджатапариваттанам̣. пуримасиккха̄падена хи ниссаггийаваттхудуккат̣аваттхӯнам̣ пат̣иггахан̣ам̣ ва̄ритам̣, имина̄ париваттанам̣. тасма̄ дуккат̣аваттхуна̄ дуккат̣аваттхукаппийаваттхӯни, каппийаваттхуна̄ ча дуккат̣аваттхум̣ париваттентасса дуккат̣ам̣. ниссаггийаваттхуна̄ пана ниссаггийаваттхум̣ ва̄ дуккат̣аваттхум̣ ва̄ каппийаваттхум̣ ва̄, дуккат̣аваттхукаппийаваттхӯхи ча ниссаггийаваттхум̣ париваттентасса ниссаггийам̣ хоти, там̣ пуриманайа̄нуса̄ренева сан̇гхамаджджхе ниссаджджитаббам̣, ниссат̣т̣хаваттхусмин̃ча таттха вуттанайенева пат̣ипаджджитаббам̣.

са̄ваттхийам̣ чхаббаггийе а̄раббха рӯпийасам̣воха̄раваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, са̄дха̄ран̣апан̃н̃атти, ана̄н̣аттикам̣, йам̣ аттано дханена париваттети, тасса ва̄ дханасса ва̄ рӯпийабха̄во чева, париваттанан̃ча̄ти има̄неттха две ан̇га̄ни. кирийам̣, сесам̣ анантарасиккха̄паде вуттанайамева̄ти.

рӯпийасам̣воха̄расиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

10. кайавиккайасиккха̄падаван̣н̣ана̄

дасаме на̄наппака̄раканти чӣвара̄дӣнам̣ каппийабхан̣д̣а̄нам̣ васена анекавидхам̣. кайавиккайанти кайан̃чева виккайан̃ча. ‘‘имина̄ имам̣ дехи, имам̣ а̄хара, париваттехи, чета̄пехӣ’’ти имина̄ хи найена парасса каппийабхан̣д̣ам̣ ган̣ханто кайам̣ сама̄паджджати, аттано каппийабхан̣д̣ам̣ денто виккайам̣ сама̄паджджати. тасма̄ т̣хапетва̄ пан̃ча сахадхаммике йам̣ евам̣ аттано каппийабхан̣д̣ам̣ датва̄ ма̄ту сантакампи каппийабхан̣д̣ам̣ ган̣ха̄ти, там̣ ниссаггийам̣ хоти. вутталаккхан̣авасена сан̇гхаган̣апуггалесу йасса кассачи ниссаджджитаббам̣, ‘‘имам̣ бхун̃джитва̄ ва̄ гахетва̄ ва̄ идам̣ на̄ма а̄хара ва̄ карохи ва̄’’ти раджана̄дим̣ а̄хара̄петва̄ ва̄ дхамакаран̣а̄дипариккха̄рам̣ бхӯмисодхана̄дин̃ча навакаммам̣ ка̄ретва̄ ва̄ сантам̣ ваттху ниссаджджитаббам̣, асанте па̄читтийам̣ десетаббамева.

са̄ваттхийам̣ упанандам̣ а̄раббха кайавиккайаваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, ‘‘идам̣ ким̣ аггхатӣ’’ти евам̣ аггхам̣ пуччхантасса, йасса хаттхато бхан̣д̣ам̣ ган̣хитука̄мо хоти, там̣ т̣хапетва̄ ан̃н̃ам̣ антамасо тассева путтабха̄тукампи каппийака̄ракам̣ катва̄ ‘‘имина̄ идам̣ на̄ма гахетва̄ дехӣ’’ти а̄чиккхантасса, ‘‘идам̣ амха̄кам̣ аттхи, амха̄кан̃ча имина̄ ча имина̄ ча аттхо’’ти евам̣ ватва̄ аттано дханена ладдхам̣ ган̣хантасса, сахадхаммикехи саддхим̣ кайавиккайам̣ каронтасса, умматтака̄дӣнан̃ча ана̄патти. йам̣ аттано дханена париваттети, йена ча париваттети, тесам̣ каппийаваттхута̄, асахадхаммиката̄, кайавиккайа̄паджджанан̃ча̄ти има̄неттха тӣн̣и ан̇га̄ни. сесам̣ рӯпийасам̣воха̄ре вуттанайамева̄ти.

кайавиккайасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

ел̣акаломавагго дутийо.

3. паттавагго

1. паттасиккха̄падаван̣н̣ана̄

паттаваггасса пат̣хаме атирекапаттоти анадхит̣т̣хито ча авикаппито ча, со ча кхо уккат̣т̣хамаджджхимомака̄нам̣ ан̃н̃атаро пама̄н̣айуттова, тасса пама̄н̣ам̣ ‘‘ад̣д̣ха̄л̣хакоданам̣ ган̣ха̄тӣ’’тиа̄дина̄ (па̄ра̄ 602) найена па̄л̣ийам̣ вуттам̣. татра̄йам̣ виниччхайо – анупахатапура̄н̣аса̄литан̣д̣ула̄нам̣ сукот̣т̣итапарисуддха̄нам̣ две магадхана̄л̣ийо гахетва̄ техи тан̣д̣улехи ануттан̣д̣уламакилиннамапин̣д̣икам̣ сувисадам̣ кундамакул̣ара̄сисадисам̣ авасса̄витоданам̣ пачитва̄ ниравасесам̣ патте паккхипитва̄ тасса оданасса чатуттхабха̄гаппама̄н̣о на̄тигхано на̄титануко хаттхаха̄рийо саббасамбха̄расан̇кхато муггасӯпо паккхипитаббо, тато а̄лопасса анурӯпам̣ йа̄вачарима̄лопаппахонакам̣ маччхамам̣са̄дибйан̃джанам̣ паккхипитаббам̣, саппителатаккарасакан̃джийа̄дӣни пана ган̣анӯпага̄ни на хонти. та̄ни хи оданагатика̄нева, нева ха̄петум̣, на вад̣д̣хетум̣ сакконти, еваметам̣ саббампи паккхиттам̣ саче паттасса мукхават̣т̣ийа̄ хет̣т̣химара̄джисамам̣ тит̣т̣хати, суттена ва̄ хӣрена ва̄ чхиндантасса суттасса ва̄ хӣрасса ва̄ хет̣т̣химантам̣ пхусати, айам̣ уккат̣т̣хо на̄ма патто. саче там̣ ра̄джим̣ атиккамма тхӯпӣкатам̣ тит̣т̣хати, айам̣ уккат̣т̣хомако на̄ма патто. саче там̣ ра̄джим̣ на сампа̄пун̣а̄ти, антогадхамева хоти, айам̣ уккат̣т̣хуккат̣т̣хо на̄ма патто. уккат̣т̣хато упад̣д̣хаппама̄н̣о маджджхимо. маджджхимапаттато упад̣д̣хаппама̄н̣о омако. тесампи вуттанайенева бхедо ведитаббо. иччетесу навасу уккат̣т̣хуккат̣т̣хо ча омакомако ча̄ти две апатта̄, сеса̄ сатта патта̄ пама̄н̣айутта̄ на̄ма, айаметтхасан̇кхепо, виттха̄ро пана самантапа̄са̄дика̄йам̣ (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.598 а̄дайо) вутто, тасма̄ евам̣ пама̄н̣айуттам̣ саман̣аса̄руппена паккам̣ айопаттам̣ ва̄ маттика̄паттам̣ ва̄ лабхитва̄ пура̄н̣апаттам̣ паччуддхаритва̄ антодаса̄хе адхит̣т̣ха̄таббо. саче панасса мӯлато ка̄кан̣икаматтампи да̄таббам̣ авасит̣т̣хам̣ хоти, адхит̣т̣ха̄нупаго на хоти, аппаччуддхарантена викаппетаббо. таттха паччуддхаран̣а̄дхит̣т̣ха̄налаккхан̣ам̣ чӣваравагге вуттанайенева ведитаббам̣, викаппаналаккхан̣ам̣ парато ваккха̄ма. саче пана кочи апаттако бхиккху даса патте лабхитва̄ саббе аттана̄ва парибхун̃джитука̄мо хоти, екам̣ паттам̣ адхит̣т̣ха̄йа пуна дивасе там̣ паччуддхаритва̄ ан̃н̃о адхит̣т̣ха̄таббо, етенупа̄йена вассасатампи парихаритум̣ сакка̄. йо панасса патто мукхават̣т̣ито хет̣т̣ха̄ дван̇гуламаттока̄сато пат̣т̣ха̄йа йаттхакаттхачи кан̇гуситтханиккхаманаматтена чхиддена чхиддо хоти, со адхит̣т̣ха̄нупаго на хоти. пуна чхидде па̄катике кате адхит̣т̣ха̄таббо, сесам̣ адхит̣т̣ха̄навиджаханам̣ тичӣваре вуттанайамева.

са̄ваттхийам̣ чхаббаггийе а̄раббха атирекапаттадха̄ран̣аваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, аса̄дха̄ран̣апан̃н̃атти, сесаван̣н̣ана̄ккамо чӣвараваггасса пат̣хамасиккха̄паде вуттанайенева ведитабботи.

паттасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

2. ӯнапан̃чабандханасиккха̄падаван̣н̣ана̄

дутийе ӯна̄ни пан̃ча бандхана̄ни асса̄ти ӯнапан̃чабандхано, на̄сса пан̃ча бандхана̄ни пӯрентӣти аттхо, тена ӯнапан̃чабандханена, иттхамбхӯтасса лаккхан̣е каран̣авачанам̣. таттха йасма̄ абандханасса̄пи пан̃ча бандхана̄ни на пӯренти саббасо наттхита̄йа, тенасса падабха̄джане ‘‘ӯнапан̃чабандхано на̄ма патто абандхано ва̄ екабандхано ва̄’’тиа̄ди (па̄ра̄. 613) вуттам̣. ‘‘ӯнапан̃чабандханена̄’’ти ча вуттатта̄ йасса пан̃чабандхано патто хоти пан̃чабандханока̄со ва̄, тасса со апатто, тасма̄ ан̃н̃ам̣ вин̃н̃а̄петум̣ ват̣т̣ати. йасмим̣ пана патте мукхават̣т̣ито хет̣т̣ха̄ бхат̣т̣ха̄ дван̇гулаппама̄н̣а̄ ека̄пи ра̄джи хоти, там̣ тасса̄ ра̄джийа̄ хет̣т̣химапарийанте паттаведхакена виджджхитва̄ пачитва̄ суттараджджукамакачираджджука̄дӣхи ва̄ типусуттакена ва̄ бандхитва̄ там̣ бандханам̣ а̄мисасса алагганаттхам̣ типупат̣т̣акена ва̄ кеначи баддхасилеса̄дина̄ ва̄ пат̣иччха̄детаббам̣, со ча патто адхит̣т̣хахитва̄ парибхун̃джитаббо, сукхумам̣ ва̄ чхиддам̣ катва̄ бандхитаббо, пха̄н̣итам̣ джха̄петва̄ па̄са̄н̣ачун̣н̣ена бандхитумпи ват̣т̣ати. йасса пана две ра̄джийо ва̄ ека̄йева ва̄ чатуран̇гула̄, тасса две бандхана̄ни да̄табба̄ни. йасса тиссо ва̄ ека̄йева ва̄ чхал̣ан̇гула̄, тасса тӣн̣и. йасса чатассо ва̄ ека̄йева ва̄ ат̣т̣хан̇гула̄, тасса чатта̄ри. йасса пан̃ча ва̄ ека̄йева ва̄ дасан̇гула̄, со баддхопи абаддхопи апаттойева, ан̃н̃о вин̃н̃а̄петаббо, еса та̄ва маттика̄патте виниччхайо.

айопатте пана сачепи пан̃ча ва̄ атирека̄ни ва̄ чхидда̄ни хонти, та̄ни че айачун̣н̣ена ва̄ а̄н̣ийа̄ ва̄ лохаман̣д̣алена ва̄ баддха̄ни мат̣т̣ха̄ни хонти, свева парибхун̃джитаббо, ан̃н̃о на вин̃н̃а̄петаббо. атха пана екампи чхиддам̣ махантам̣ хоти, лохаман̣д̣алена баддхампи мат̣т̣хам̣ на хоти, патте а̄мисам̣ лаггати, акаппийо хоти айам̣ патто, ан̃н̃о вин̃н̃а̄петаббо. йо пана евам̣ паттасан̇кхепагате ва̄ айопатте, ӯнапан̃чабандхане ва̄ маттика̄патте сати ан̃н̃ам̣ вин̃н̃а̄пети, пайоге дуккат̣ам̣, пат̣ила̄бхена ниссаггийо хоти, ниссаджджитаббо. ниссаджджантена сан̇гхамаджджхе ева ниссаджджитаббо, тена вуттам̣ ‘‘бхиккхупариса̄йа ниссаджджитаббо’’ти. йо ча тасса̄ бхиккхупариса̄йа̄тиеттха техи бхиккхӯхи пакатийа̄ ева аттано аттано адхит̣т̣хитам̣ паттам̣ гахетва̄ саннипатитаббам̣, тато самматена паттагга̄ха̄пакена паттасса виджджама̄нагун̣ам̣ ватва̄ ‘‘бханте, имам̣ ган̣хатха̄’’ти тхеро ваттаббо. саче тхерасса со патто на руччати, аппиччхата̄йа ва̄ на ган̣ха̄ти, ват̣т̣ати. тасмим̣ пана анукампа̄йа аган̣хантасса дуккат̣ам̣. саче пана ган̣ха̄ти, тхерасса паттам̣ дутийаттхерам̣ га̄ха̄петва̄ етенева упа̄йена йа̄ва сан̇гханавака̄ га̄ха̄петаббо, тена париччаттапатто пана паттапарийанто на̄ма, со тасса бхиккхуно пада̄таббо. тена̄пи со йатха̄ вин̃н̃а̄петва̄ гахитапатто, евамева саккаччам̣ парибхун̃джитаббо. саче пана там̣ джигуччханто адесе ва̄ никкхипати, апарибхогена ва̄ парибхун̃джати, виссаджджети ва̄, дуккат̣ам̣ а̄паджджати.

саккесу чхаббаггийе а̄раббха бахӯ патте вин̃н̃а̄панаваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, са̄дха̄ран̣апан̃н̃атти, ана̄н̣аттикам̣, абандханена абандханам̣, екабандханам̣, дубандханам̣, тибандханам̣, чатуббандханам̣, абандханока̄сам̣, екадвитичатуббандханока̄сам̣ чета̄пети, евам̣ екекена паттена дасадха̄ дасавидхам̣ паттам̣. чета̄панавасена пана екам̣ ниссаггийапа̄читтийасатам̣ хоти. нат̣т̣хапаттасса, бхиннапаттасса, аттано н̃а̄такаппава̄рите, ан̃н̃асса ча н̃а̄такаппава̄рите, тассеваттха̄йа вин̃н̃а̄пентасса, аттано дханена ган̣хато, умматтака̄дӣнан̃ча ана̄патти. адхит̣т̣ха̄нупагапаттасса ӯнапан̃чабандханата̄, аттуддесиката̄, акатавин̃н̃атти, та̄йа ча пат̣ила̄бхоти има̄неттха чатта̄ри ан̇га̄ни. самут̣т̣ха̄на̄дӣни дхова̄панасиккха̄паде вуттанайа̄нева̄ти.

ӯнапан̃чабандханасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

3. бхесаджджасиккха̄падаван̣н̣ана̄

татийе пат̣иса̄йанӣйа̄нӣти пат̣иса̄йитабба̄ни, парибхун̃джитабба̄нӣти аттхо. етена сайам̣ уггахетва̄ никкхитта̄нам̣ сатта̄ха̄тиккамепи ана̄паттим̣ дассети, та̄ни хи пат̣иса̄йитум̣ на ват̣т̣анти. бхесаджджа̄нӣти бхесаджджакиччам̣ каронту ва̄, ма̄ ва̄, евам̣ ладдхавоха̄ра̄ни. саппи на̄ма гава̄дӣнам̣ саппи, йесам̣ мам̣сам̣ каппати, тесам̣ саппи. татха̄ наванӣтам̣. телам̣ на̄ма тиласа̄сапамадхӯкаеран̣д̣акаваса̄дӣхи ниббаттитам̣. мадху на̄ма маккхика̄мадхумева. пха̄н̣итам̣ на̄ма уччхурасам̣ упа̄да̄йа пана апакка̄ ва̄ аваттхукапакка̄ ва̄ сабба̄пи уччхувикати ‘‘пха̄н̣ита’’нти ведитаббам̣. та̄ни пат̣иггахетва̄ти та̄ни бхесаджджа̄ни пат̣иггахетва̄, на тесам̣ ваттхӯни. етена т̣хапетва̄ васа̄телам̣ йа̄неттха йа̄вака̄ликаваттхука̄ни, тесам̣ ваттхӯни пат̣иггахетва̄ ката̄ни саппиа̄дӣни сатта̄хам̣ атикка̄майатопи ана̄паттим̣ дассети. васа̄телам̣ пана ка̄ле пат̣иггахитам̣ ка̄ле нипаккам̣ ка̄ле сам̣сат̣т̣хам̣ телапарибхогена парибхун̃джитум̣ анун̃н̃а̄там̣, тасма̄ т̣хапетва̄ мануссавасам̣ ан̃н̃ам̣ йам̣кан̃чи васам̣ пуребхаттам̣ пат̣иггахетва̄ са̄мам̣ пачитва̄ ниббаттитателампи сатта̄хам̣ нира̄мисапарибхогена ват̣т̣ати. анупасампаннена пачитва̄ диннам̣ пана тадахупуребхаттам̣ са̄мисампи ват̣т̣ати, ан̃н̃есам̣ йа̄вака̄ликаваттхӯнам̣ ваттхум̣ пачитум̣ на ват̣т̣атийева. ниббаттитасаппи ва̄ наванӣтам̣ ва̄ пачитум̣ ват̣т̣ати, там̣ пана тадахупуребхаттампи са̄мисам̣ парибхун̃джитум̣ на ват̣т̣ати. пуребхаттам̣ пат̣иггахитакхӣра̄дито анупасампаннена пачитва̄ катасаппиа̄дӣни пана тадахупуребхаттам̣ са̄миса̄нипи ват̣т̣анти, паччха̄бхаттато пат̣т̣ха̄йа анаджджхохаран̣ӣйа̄ни, сатта̄ха̄тиккамепи ана̄патти. саннидхика̄ракам̣ парибхун̃джитабба̄нӣти саннидхим̣ катва̄ нидахитва̄ пуребхаттам̣ пат̣иггахита̄ни тадахупуребхаттам̣ са̄мисапарибхогена̄пи ват̣т̣анти, паччха̄бхаттато пат̣т̣ха̄йа пана та̄ни ча, паччха̄бхаттам̣ пат̣иггахита̄ни ча сатта̄хам̣ нира̄мисапарибхогена парибхун̃джитабба̄нӣти аттхо. ‘‘парибхун̃джитабба̄нӣ’’ти ча вачанато антосатта̄хе аббхан̃джана̄дӣнам̣ аттха̄йа адхит̣т̣хахитва̄ т̣хапитесу ана̄патти, йа̄ваджӣвика̄ни са̄сапамадхӯкаеран̣д̣акаат̣т̣хӣни телакаран̣аттхам̣ пат̣иггахетва̄ тадахева катателам̣ сатта̄хака̄ликам̣, дутийадивасе катам̣ чха̄хам̣ ват̣т̣ати, татийадивасе катам̣ пан̃ча̄хам̣, чатуттхапан̃чамачхат̣т̣хасаттамадивасе катам̣ тадахева ват̣т̣ати. саче йа̄ва арун̣асса уггамана̄ тит̣т̣хати, ниссаггийам̣ хоти, ат̣т̣хамадивасе катам̣ анаджджхохаран̣ӣйам̣, аниссаггийатта̄ пана ба̄хирапарибхогена ват̣т̣ати. сачепи на кароти, телаттха̄йа пат̣иггахитаса̄сапа̄дӣнам̣ пана па̄л̣ийам̣ ана̄гатасаппиа̄дӣнан̃ча сатта̄ха̄тиккаме дуккат̣ам̣ а̄паджджати. сӣтудакена катамадхӯкапуппхапха̄н̣итам̣ пана пха̄н̣итагатикамева, амбапха̄н̣ита̄дӣни йа̄вака̄лика̄ни. йам̣ панеттха сатта̄хака̄ликам̣, там̣ ниссат̣т̣хам̣ пат̣илабхитва̄пи аруа̄дӣни ва̄ маккхетум̣, аджджхохаритум̣ ва̄ на ват̣т̣ати. падӣпе ка̄л̣аван̣н̣е ва̄ упанетаббам̣, ан̃н̃асса бхиккхуно ка̄йикапарибхогам̣ ват̣т̣ати. йам̣ пана нирапеккхо париччаджитва̄ пуна лабхати, там̣ аджджхохаритумпи ват̣т̣ати. висум̣ т̣хапитасаппиа̄дӣсу, екабха̄джане ва̄ амисситесу ваттхуган̣ана̄йа а̄паттийо.

са̄ваттхийам̣ самбахуле бхиккхӯ а̄раббха сатта̄хам̣ атиккаманаваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, сесам̣ чӣвараваггасса пат̣хамасиккха̄паде вуттанайенева ведитаббанти.

бхесаджджасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

4. вассикаса̄т̣икасиккха̄падаван̣н̣ана̄

чатуттхе ма̄со сесо гимха̄нанти чатуннам̣ гимхама̄са̄нам̣ еко паччхимама̄со сесо. парийеситаббанти гимха̄нам̣ паччхимама̄сасса пат̣хамадивасато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва каттикама̄сасса паччхимадивасо, та̄ва ‘‘ка̄ло вассикаса̄т̣ика̄йа̄’’тиа̄дина̄ сатуппа̄дакаран̣ена, сан̇гхасса пава̄ритат̣т̣ха̄нато, аттано н̃а̄такаппава̄ритат̣т̣ха̄нато пана ‘‘детха ме вассикаса̄т̣икачӣвара’’нтиа̄дика̄йа вин̃н̃аттийа̄пи парийеситаббам̣. ан̃н̃а̄такааппава̄ритат̣т̣ха̄не сатуппа̄дам̣ каронтасса ваттабхеде дуккат̣ам̣, йатха̄ ва̄ татха̄ ва̄ ‘‘детха ме’’тиа̄дивачанена вин̃н̃а̄пентасса ан̃н̃а̄такавин̃н̃аттисиккха̄падена ниссаггийам̣ па̄читтийам̣. катва̄ нива̄сетаббанти гимха̄нам̣ паччхимаддхама̄сасса пат̣хамадивасато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва каттикама̄сасса паччхимадивасо, та̄ва сӯчикамманит̣т̣ха̄нена сакимпи ван̣н̣абхедаматтараджанена каппабиндукаран̣ена ча катва̄ паридахитабба̄. етта̄вата̄ гимха̄нам̣ паччхимо ма̄со парийесанаккхеттам̣, паччхимо аддхама̄со каран̣анива̄санаккхеттампи, васса̄насса чатӯсу ма̄сесу саббампи там̣ ват̣т̣атӣти айаматтхо дассито хоти. йо ча̄йам̣ гимха̄нам̣ паччхимо ма̄со анун̃н̃а̄то, еттха катапарийеситампи вассикаса̄т̣икам̣ адхит̣т̣ха̄тум̣ на ват̣т̣ати. саче тасмим̣ ма̄се атикканте вассам̣ уккад̣д̣хийати, пуна ма̄сапариха̄рам̣ лабхати, дховитва̄ пана никкхипитва̄ вассӯпана̄йикадивасе адхит̣т̣ха̄табба̄. саче сатисаммосена ва̄ аппахонакабха̄вена ва̄ аката̄ хоти. те ча две ма̄се васса̄насса чатума̄санти чха ма̄се париха̄рам̣ лабхати. саче пана каттикама̄се катхинам̣ аттхарийати, апарепи чатта̄ро ма̄се лабхати, евам̣ даса ма̄са̄ хонти. тато парампи сатийа̄ пачча̄са̄йа там̣ мӯлачӣварам̣ катва̄ т̣хапентасса екама̄санти евам̣ ека̄даса ма̄се париха̄рам̣ лабхати, ито парам̣ ека̄хампи на лабхати.

орена че ма̄со сесо гимха̄нанти гимха̄нам̣ паччхимама̄сасса оримабха̄ге йа̄ва хемантасса пат̣хамадивасо, та̄ва̄ти аттхо. парийесеййа̄ти етесу саттасу пит̣т̣хисамайама̄сесу ан̃н̃а̄такааппава̄ритат̣т̣ха̄нато сатуппа̄дакаран̣ена парийесантасса ниссаггийам̣ па̄читтийам̣, вин̃н̃а̄пентасса ан̃н̃а̄такавин̃н̃аттисиккха̄падена ниссаггийам̣ па̄читтийам̣, н̃а̄такаппава̄рите вин̃н̃а̄пентасса тена сиккха̄падена ана̄патти, сатуппа̄дам̣ каронтасса имина̄ сиккха̄падена а̄патти. оренаддхама̄со сесо гимха̄нанти гимха̄насса паччхимаддхама̄сато оримабха̄ге екасмим̣ аддхама̄се. катва̄ нива̄сеййа̄ти еттхантаре дхаммена уппаннампи катва̄ нива̄сентасса ниссаггийам̣ хоти.

са̄ваттхийам̣ чхаббаггийе бхиккхӯ а̄раббха вассикаса̄т̣икапарийесанаваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, аса̄дха̄ран̣апан̃н̃атти, ана̄н̣аттикам̣, тикапа̄читтийам̣, ӯнакама̄саддхама̄сесу атирекасан̃н̃ино вематикасса ва̄ дуккат̣ам̣, татха̄ сатийа̄ вассикаса̄т̣ика̄йа наггасса ка̄йам̣ овасса̄пайато. поккхаран̣ийа̄дӣсу пана нха̄йантасса ва̄ аччхинначӣварасса ва̄ нат̣т̣хачӣварасса ва̄ ‘‘аниваттхам̣ чора̄ харантӣ’’ти евам̣ а̄пада̄су ва̄ нива̄сайато умматтака̄дӣнан̃ча ана̄патти. еттха ча вассикаса̄т̣ика̄йа аттуддесиката̄, асамайе парийесаната̄, та̄йа ча пат̣ила̄бхоти има̄ни та̄ва парийесана̄паттийа̄ тӣн̣и ан̇га̄ни. сачӣварата̄, а̄пада̄бха̄во, вассикаса̄т̣ика̄йа сакабха̄во, асамайе нива̄сананти има̄ни нива̄сана̄паттийа̄ чатта̄ри ан̇га̄ни. самут̣т̣ха̄на̄дӣни дхова̄панасиккха̄паде вуттанайа̄нева̄ти.

вассикаса̄т̣икасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

5. чӣварааччхинданасиккха̄падаван̣н̣ана̄

пан̃чаме са̄мам̣ чӣварам̣ датва̄ти веййа̄вачча̄дӣни пачча̄сисама̄но сайамева датва̄. аччхиндеййа̄ти веййа̄вачча̄дӣни акаронтам̣ дисва̄ сакасан̃н̃а̄йа аччхиндантасса ваттхуган̣ана̄йа а̄паттийо. аччхинда̄пеййа̄тиеттха пана ‘‘аччхинда̄’’ти а̄н̣аттийа̄ дуккат̣ам̣, аччхиндесу йаттака̄ни а̄н̣атта̄ни, тесам̣ ган̣ана̄йа а̄паттийо.

са̄ваттхийам̣ упанандам̣ а̄раббха чӣварааччхинданаваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, са̄дха̄ран̣апан̃н̃атти, са̄н̣аттикам̣, тикапа̄читтийам̣. анупасампанне упасампаннасан̃н̃ино, вематикасса, анупасампаннасан̃н̃ино ва̄, упасампаннасса̄пи викаппанупагапаччхимачӣварам̣ т̣хапетва̄ ан̃н̃ам̣ париккха̄рам̣, анупасампаннасса ча йам̣кин̃чи аччхиндато ва̄ дуккат̣ам̣. тена тут̣т̣хена ва̄ купитена ва̄ диннам̣ пана тасса висса̄сам̣ ва̄ ган̣хантасса умматтака̄дӣнан̃ча ана̄патти. викаппанупагапаччхимачӣварата̄, са̄мам̣ динната̄, сакасан̃н̃ита̄, упасампанната̄, кодхавасена аччхинданам̣ ва̄ аччхинда̄панам̣ ва̄ти има̄неттха пан̃ча ан̇га̄ни. самут̣т̣ха̄на̄дӣни адинна̄да̄насадиса̄ни ан̃н̃атра ведана̄йа. ведана̄ пана идха дуккхаведана̄йева̄ти.

чӣварааччхинданасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

6. суттавин̃н̃аттисиккха̄падаван̣н̣ана̄

чхат̣т̣хе суттанти чхаббидхам̣ кхомасутта̄дим̣ ва̄ тесам̣ ануломам̣ ва̄. вин̃н̃а̄петва̄ти чӣвараттха̄йа йа̄читва̄. ва̄йа̄пеййа̄ти ‘‘чӣварам̣ ме, а̄вусо, ва̄йатха̄’’ти акаппийа̄йа вин̃н̃аттийа̄ ва̄йа̄пеййа. ниссаггийанти евам̣ ва̄йа̄пентасса йо тантава̄йо чӣварава̄йанаттхам̣ туривемасаджджана̄дике пайоге кароти, тасса саббаппайогесу дуккат̣ам̣, пат̣ила̄бхена ниссаггийам̣ хоти.

ра̄джагахе чхаббаггийе бхиккхӯ а̄раббха чӣварава̄йа̄панаваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, са̄дха̄ран̣апан̃н̃атти, ана̄н̣аттикам̣, вин̃н̃а̄питасуттам̣ вин̃н̃а̄питатантава̄йена ва̄йа̄пентасса дӣгхато видаттхиматте тирийан̃ча хаттхаматте вӣте ниссаггийам̣ па̄читтийам̣. ити йа̄ва чӣварам̣ вад̣д̣хати, та̄ва имина̄ пама̄н̣ена а̄паттийо вад̣д̣ханти. тенева пана авин̃н̃аттийа̄ ладдхасуттам̣ ва̄йа̄пентасса йатха̄ пуббе ниссаггийам̣, евам̣ идха дуккат̣ам̣. тенева вин̃н̃аттан̃ча авин̃н̃аттан̃ча ва̄йа̄пентасса саче вуттаппама̄н̣ена кеда̄рабаддхам̣ вийа чӣварам̣ хоти, акаппийасуттамайе париччхеде па̄читтийам̣, итарасмим̣ татхева дуккат̣ам̣. тато че ӯнатара̄ париччхеда̄, саббапариччхедесу дуккат̣а̄нева. атха екантарикена ва̄ суттена дӣгхато ва̄ каппийам̣ тирийам̣ акаппийам̣ катва̄ вӣтам̣ хоти, пуббе вуттаппама̄н̣аган̣ана̄йа дуккат̣а̄ни. етенева упа̄йена каппийатантава̄йена акаппийасутте, каппийа̄каппийехи тантава̄йехи суттепи каппийе акаппийе каппийа̄каппийе ча а̄паттибхедо ведитаббо. тикапа̄читтийам̣, ава̄йа̄пите ва̄йа̄питасан̃н̃ино вематикасса ва̄ дуккат̣ам̣. чӣварасиббанаа̄йогака̄йабандханаам̣сабаддхакапаттаттхавикапарисса̄вана̄нам̣ аттха̄йа суттам̣ вин̃н̃а̄пентасса, н̃а̄такаппава̄ритехи каппийасуттам̣ ва̄йа̄пентасса, ан̃н̃ассаттха̄йа, аттано дханена, умматтака̄дӣнан̃ча ана̄патти, чӣвараттха̄йа вин̃н̃а̄питасуттам̣, аттуддесиката̄, акаппийатантава̄йена акаппийавин̃н̃аттийа̄ ва̄йа̄пананти има̄неттха тӣн̣и ан̇га̄ни. самут̣т̣ха̄на̄дӣни дхова̄панасиккха̄паде вуттанайа̄нева̄ти.

суттавин̃н̃аттисиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

7. маха̄песака̄расиккха̄падаван̣н̣ана̄

саттаме татра че со бхиккхӯти йатра га̄ме ва̄ нигаме ва̄ тантава̄йа̄, татра. пуббе аппава̄ритоти чӣвараса̄микехи аппава̄рито хутва̄. викаппам̣ а̄паджджеййа̄ти висит̣т̣хакаппам̣ адхикавидха̄нам̣ а̄паджджеййа. ида̄ни йена̄ка̄рена викаппам̣ а̄панно хоти, там̣ дассетум̣ идам̣ кхо, а̄вусотиа̄ди вуттам̣. таттха а̄йатанти дӣгхам̣. виттхатанти путхулам̣. аппитанти гханам̣. сувӣтанти сут̣т̣ху вӣтам̣, саббат̣т̣ха̄несу самам̣ катва̄ вӣтам̣. суппава̄йитанти сут̣т̣ху пава̄йитам̣, саббат̣т̣ха̄несу самам̣ катва̄ танте паса̄ритам̣. сувилекхитанти лекханийа̄ сут̣т̣ху вилекхитам̣. сувитаччхитанти коччхена сут̣т̣ху витаччхитам̣, сут̣т̣ху ниддхотанти аттхо. пин̣д̣апа̄таматтампӣти еттха ча на бхиккхуно пин̣д̣апа̄тада̄наматтена там̣ ниссаггийам̣ хоти, саче пана те тасса вачанена чӣвараса̄мика̄нам̣ хаттхато суттам̣ гахетва̄ ӣсакампи а̄йатам̣ ва̄ виттхатам̣ ва̄ аппитам̣ ва̄ каронти, атха тесам̣ пайоге бхиккхуно дуккат̣ам̣, пат̣ила̄бхена ниссаггийам̣ хоти.

са̄ваттхийам̣ упанандам̣ а̄раббха чӣваре викаппам̣ а̄паджджанаваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, са̄дха̄ран̣апан̃н̃атти, ана̄н̣аттикам̣, тикапа̄читтийам̣, н̃а̄таке ан̃н̃а̄такасан̃н̃ино вематикасса ва̄ дуккат̣ам̣. н̃а̄такаппава̄рита̄нам̣ тантава̄йехи, ан̃н̃асса ва̄ аттха̄йа, аттано ва̄ дханена, махаггхам̣ ва̄йа̄петука̄мам̣ аппаггхам̣ ва̄йа̄пентасса, умматтака̄дӣнан̃ча ана̄патти. ан̃н̃а̄такааппава̄рита̄нам̣ тантава̄йе упасан̇камитва̄ викаппама̄паджджаната̄, чӣварасса аттуддесиката̄, тасса вачанена суттавад̣д̣ханам̣, чӣвараппат̣ила̄бхоти има̄неттха чатта̄ри ан̇га̄ни. самут̣т̣ха̄на̄дӣни дхова̄панасиккха̄паде вуттанайа̄нева̄ти.

маха̄песака̄расиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

8. аччекачӣварасиккха̄падаван̣н̣ана̄

ат̣т̣хаме даса̄ха̄на̄гатанти даса аха̄ни даса̄хам̣, тена даса̄хена ана̄гата̄ даса̄ха̄на̄гата̄, даса̄хена асампатта̄ти аттхо, там̣ даса̄ха̄на̄гатам̣, аччантасам̣йогавасена бхумматтхе упайогавачанам̣. каттикатема̄сикапун̣н̣аманти пат̣хамакаттикапун̣н̣амам̣, идха̄пи пат̣хамападасса анупайогата̄ пуриманайенева бхумматтхе упайогавачанам̣. идам̣ вуттам̣ хоти – йато пат̣т̣ха̄йа пат̣хамаппава̄ран̣а̄ ‘‘даса̄ха̄на̄гата̄’’ти вуччати, сачепи та̄ни диваса̄ни аччантамева бхиккхуно аччекачӣварам̣ уппаджджеййа, ‘‘аччекам̣ ида’’нти джа̄нама̄нена бхиккхуна̄ саббампи пат̣иггахетаббанти. тена пава̄ран̣а̄ма̄сасса джун̣хапаккхапан̃чамито пат̣т̣ха̄йа уппаннасса чӣварасса нидха̄нака̄ло дассито хоти. ка̄ман̃чеса ‘‘даса̄хапарамам̣ атирекачӣварам̣ дха̄ретабба’’нтиимина̄ва сиддхо, ат̣т̣хуппаттивасена пана апуббам̣ вийа аттхам̣ дассетва̄ сиккха̄падам̣ т̣хапитам̣. аччекачӣваранти гамикагила̄нагаббхиниабхинавуппаннасаддха̄нам̣ пуггала̄нам̣ ан̃н̃атарена ‘‘васса̄ва̄сикам̣ дасса̄мӣ’’ти евам̣ а̄рочетва̄ диннам̣. саче там̣ пуре пава̄ран̣а̄йа вибхаджитам̣, йена гахитам̣, тена вассаччхедо на ка̄таббо, кароти че, там̣ чӣварам̣ сан̇гхикам̣ хоти. йа̄ва чӣварака̄ласамайанти анаттхате катхине йа̄ва васса̄насса паччхимо ма̄со, аттхате катхине йа̄ва пан̃ча ма̄са̄, та̄ва никкхипитаббам̣.

са̄ваттхийам̣ самбахуле бхиккхӯ а̄раббха аччекачӣварасса чӣварака̄ласамайам̣ атиккаманаваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, сесаметтха чӣвараваггасса пат̣хамасиккха̄паде вуттанайенева ведитаббанти.

аччекачӣварасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

9. са̄сан̇касиккха̄падаван̣н̣ана̄

наваме упавассам̣ кхо пана̄ти еттха упавассанти упавасса, упаваситва̄ти вуттам̣ хоти, упасампаджджантиа̄дӣсу (вибха. 570) вийа хеттха ануна̄сико дат̣т̣хаббо, вассам̣ упагантва̄ васитва̄ ча̄ти аттхо. имасса ча падасса ‘‘татха̄рӯпесу бхиккху сена̄санесу вихаранто’’тиимина̄ самбандхо, идам̣ вуттам̣ хоти – вассам̣ упагантва̄ васитва̄ ча тато парам̣ паччхимакаттикапун̣н̣амапарийоса̄нака̄лам̣ йа̄ни кхо пана та̄ни а̄ран̃н̃ака̄ни…пе… антарагхаре никкхипеййа̄ти. таттха а̄ран̃н̃ака̄нӣти саббапаччхима̄ни а̄ропитена а̄чарийадхануна̄ га̄масса индакхӣлато пат̣т̣ха̄йа пан̃чадханусатаппама̄н̣е падесе катасена̄сана̄ни. саче пана апариккхитто га̄мо хоти, париккхепа̄рахат̣т̣ха̄нато пат̣т̣ха̄йа минетаббам̣. саче виха̄расса париккхепо ва̄ апариккхиттасса йам̣ га̄мато саббапат̣хамам̣ сена̄санам̣ ва̄ четийам̣ ва̄ бодхи ва̄ дхувасаннипа̄тат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ йа̄ва, там̣ та̄ва пакатимаггена минетаббам̣, ан̃н̃ам̣ маггам̣ ка̄тум̣, амаггена ва̄ минетум̣ на ват̣т̣ати. са̄сан̇касаммата̄нӣти чора̄дӣнам̣ нивит̣т̣хока̄са̄дидассанена ‘‘са̄сан̇ка̄нӣ’’ти саммата̄ни, евам̣ сан̃н̃а̄та̄нӣти аттхо. саха пат̣ибхайена саппат̣ибхайа̄ни, чорехи манусса̄нам̣ хатавилутта̄кот̣итабха̄вадассанато саннихитабалавабхайа̄нӣти аттхо.

антарагхаре никкхипеййа̄ти а̄ран̃н̃акасса сена̄санасса саманта̄ саббадиса̄бха̄гесу аттана̄ абхиручите гочарага̄ме никкхипеййа. тан̃ча кхо сатийа̄ ан̇гасампаттийа̄, татра̄йам̣ ан̇гасампатти – пуримика̄йа упагантва̄ маха̄пава̄ран̣а̄йа пава̄рито хоти, идамекам̣ ан̇гам̣. каттикама̄сойева хоти, идам̣ дутийам̣ ан̇гам̣. пан̃чадханусатикапаччхимаппама̄н̣айуттам̣ сена̄санам̣ хоти, идам̣ татийам̣ ан̇гам̣. ӯнаппама̄н̣е ва̄ га̄вутато атирекаппама̄н̣е ва̄ на лабхати, йатра хи пин̣д̣а̄йа чаритва̄ бхуттавела̄йамева пуна виха̄рам̣ сакка̄ а̄гантум̣, тадева идха̄дхиппетам̣. са̄сан̇касаппат̣ибхайамева хоти, идам̣ чатуттхам̣ ан̇гам̣ хотӣти. кочидева паччайоти кин̃чидева ка̄ран̣ам̣. тена чӣварена̄ти тена антарагхаре никкхиттачӣварена. виппава̄са̄йа̄ти вийогава̄са̄йа. тато че уттари виппавасеййа̄ти чха̄раттато уттари тасмим̣ сена̄сане саттамам̣ арун̣ам̣ ут̣т̣ха̄пеййа̄ти аттхо, татха̄ асакконтена пана га̄масӣмам̣ оккамитва̄ сабха̄йам̣ ва̄ йаттха каттхачи ва̄ васитва̄ чӣвараппаваттим̣ н̃атва̄ паккамитум̣ ват̣т̣ати. ан̃н̃атра бхиккхусаммутийа̄ти йам̣ сан̇гхо гила̄насса бхиккхуно чӣварена виппава̄сасаммутим̣ дети, там̣ т̣хапетва̄ аладдхасаммутикасса атирекачха̄раттам̣ виппавасато ниссаггийам̣ хоти.

са̄ваттхийам̣ самбахуле бхиккхӯ а̄раббха чӣваравиппава̄саваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, сесаметтха чӣвараваггасса дутийасиккха̄паде вуттанайенева ведитаббанти.

са̄сан̇касиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

10. парин̣атасиккха̄падаван̣н̣ана̄

дасаме сан̇гхиканти сан̇гхасса сантакам̣. со хи сан̇гхасса парин̣ататта̄ хаттхе ана̄рул̣хопи екена парийа̄йена сан̇гхасантако хоти. ла̄бханти лабхитаббам̣ чӣвара̄диваттхум̣. парин̣атанти ‘‘дасса̄ма карисса̄ма̄’’ти вачӣбхедена ва̄ хаттхамудда̄йа ва̄ сан̇гхасса ниннам̣ хутва̄ т̣хитам̣. аттано парин̣а̄меййа̄ти ‘‘идам̣ майхам̣ детха̄’’тиа̄дӣни ваданто аттаниннам̣ кареййа. саче пана сан̇гхасса диннам̣ хоти, там̣ гахетум̣ на ват̣т̣ати, сан̇гхассева да̄таббам̣. парин̣атам̣ пана сахадхаммика̄нам̣ ва̄ гихӣнам̣ ва̄ антамасо ма̄тусантакампи аттано парин̣а̄ментасса пайоге дуккат̣ам̣, пат̣ила̄бхена ниссаггийам̣ хоти.

са̄ваттхийам̣ чхаббаггийе бхиккхӯ а̄раббха парин̣а̄манаваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣, са̄дха̄ран̣апан̃н̃атти, ана̄н̣аттикам̣, парин̣ате вематикасса, апарин̣ате парин̣атасан̃н̃ино чева вематикасса ча, сан̇гхачетийапуггалесу йасса кассачи парин̣атам̣ ан̃н̃асан̇гха̄дӣнам̣ парин̣а̄ментасса ча дуккат̣ам̣. апарин̣атасан̃н̃ино, ‘‘каттха дема̄’’ти пуччхите ‘‘йаттха тумха̄кам̣ читтам̣ пасӣдати, таттха детха, тумха̄кам̣ деййадхаммо парибхогам̣ ва̄ лабхеййа̄’’тиа̄дӣни вадантасса, умматтака̄дӣнан̃ча ана̄патти. сан̇гхе парин̣атабха̄во, там̣ н̃атва̄ аттано парин̣а̄манам̣, пат̣ила̄бхоти има̄неттха тӣн̣и ан̇га̄ни. самут̣т̣ха̄на̄дӣни адинна̄да̄насадиса̄нӣти.

парин̣атасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

паттавагго татийо.

ити кан̇кха̄витаран̣ийа̄ па̄тимоккхаван̣н̣ана̄йа

ниссаггийапа̄читтийаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.