7. маха̄самайасуттаван̣н̣ана̄
нида̄наван̣н̣ана̄
331. уда̄нанти ран̃н̃а̄ окка̄кена джа̄тисамбхедапариха̄ранимиттам̣ паваттитам̣ уда̄нам̣ пат̣ичча. екопи джанападо рул̣хисаддена ‘‘сакка̄’’ти вуччатӣти еттха йам̣ ваттаббам̣, там̣ маха̄нида̄наван̣н̣ана̄йам̣ вуттанайена ведитаббам̣. аропитети кеначи аропите.
а̄варан̣ена̄ти сетуна̄. бандха̄петва̄ти пам̣супала̄сапа̄са̄н̣аматтика̄кхан̣д̣а̄дӣхи а̄л̣им̣ тхирам̣ ка̄ра̄петва̄.
‘‘джа̄тим̣ гхат̣т̣етва̄ калахам̣ вад̣д̣хайим̣сӯ’’ти сан̇кхепена вуттаматтхам̣ па̄кат̣атарам̣ ка̄тум̣ ‘‘колийакаммакара̄ вадантӣ’’тиа̄ди вуттам̣.
тӣн̣и джа̄така̄нӣти пханданаджа̄такапатхавӣундрийаджа̄такалат̣укикаджа̄така̄ни две джа̄така̄нӣти руккхадхамма ват̣т̣акаджа̄така̄ни.
тена̄ти бхагавата̄. калахака̄ран̣абха̄воти калахака̄ран̣асса аттхибха̄во.
ат̣т̣ха̄нети ака̄ран̣е. верам̣ катва̄ти виродхам̣ уппа̄детва̄. ‘‘кут̣ха̄рихаттхо пурисо’’тиа̄дина̄ пханданаджа̄такам̣ катхеси. ‘‘дуддубха̄йати бхадданте’’тиа̄дина̄ патхавӣундрийаджа̄такам̣ катхеси. ‘‘ванда̄ми там̣ кун̃джара̄’’тиа̄дина̄ лат̣укикаджа̄такам̣ катхеси.
‘‘са̄дхӯ самбахула̄ н̃а̄тӣ; апи руккха̄ аран̃н̃аджа̄;
ва̄то вахати екат̣т̣хам̣, брахантампи ванаппати’’нти. –
а̄дина̄ руккхадхаммаджа̄такам̣ катхеси.
‘‘саммодама̄на̄ гаччханти, джа̄лам̣ а̄да̄йа паккхино;
йада̄ те вивадиссанти, тада̄ ехинти ме васа’’нти. –
а̄дина̄ ват̣т̣акаджа̄такам̣ катхеси.
‘‘аттадан̣д̣а̄ бхайам̣ джа̄там̣, джанам̣ пассатха медхагам̣;
сам̣вегам̣ киттайисса̄ми, йатха̄ сам̣виджитам̣ майа̄’’ти. (су. ни. 1.941);
а̄дина̄ аттадан̣д̣асуттам̣ катхеси.
там̣там̣палобханакирийа̄ ка̄йава̄ча̄хи параккамантийо ‘‘уккан̣т̣хантӯ’’ти са̄санам̣ песенти.
кун̣а̄ладахети кун̣а̄ладахатӣре патит̣т̣ха̄йа. пуччхитапуччхитам̣ катхеси (джа̄. 2.кун̣а̄ладжа̄така) ‘‘ануккамена кун̣а̄ласакун̣ара̄джасса пуччханаппасан̇гена кун̣а̄ладжа̄такам̣ катхесса̄мӣ’’ти. анабхиратим̣ винодеси иттхӣнам̣ досадассанамукхена ка̄ма̄нам̣ а̄дӣнавока̄расам̣килесавибха̄ванена.
косаджджам̣ видхамитва̄ пурисатха̄мапарибрӯханена ‘‘уттамапурисасадисехи но бхавитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти уппанначитта̄.
ависсат̣т̣хакамманта̄ти аративиноданато пат̣т̣ха̄йа ависсат̣т̣хасаман̣акамманта̄, апаричаттакаммат̣т̣ха̄на̄ти аттхо. нисӣдитум̣ ват̣т̣атӣти бхагава̄ чинтесӣти йоджана̄.
падуминийанти падумассаре. викасим̣су гун̣аган̣авибодхена. ‘‘айам̣ имасса…пе… на катхесӣ’’ти имина̄ саббепи те бхиккхӯ та̄вадева пат̣ипа̄т̣ийа̄ а̄гататта̄ ан̃н̃аман̃н̃асса ладжджама̄на̄ аттана̄ пат̣ивиддхависесам̣ бхагавато на̄рочесунти дассети. ‘‘кхӣн̣а̄сава̄на’’нтиа̄дина̄ таттха ка̄ран̣ама̄ха.
осӣдаматтети бхагавато сантикам̣ упагатаматте. арийаман̣д̣алети арийасамӯхе. па̄чӣнайугандхарапариккхепатоти йугандхарапаббатасса па̄чӣнапариккхепато, на ба̄хиракехи уччама̄наудайапаббатато. ра̄ман̣еййакадассанаттханти буддхуппа̄дапат̣иман̣д̣итатта̄ висесато раман̣ӣйасса локасса раман̣ӣйабха̄вадассанаттхам̣. уллан̇гхитва̄ти ут̣т̣хахитва̄. еварӯпе кхан̣е лайе мухуттети йатха̄вутте чандаман̣д̣аласса ут̣т̣хитаккхан̣е ут̣т̣хитавела̄йам̣ ут̣т̣хитамухуттети упарӯпари ка̄ласса вад̣д̣хитабха̄вадассанаттхам̣ вуттам̣.
татха̄ тесам̣ бхиккхӯнам̣ джа̄тиа̄дивасена бхагавато анурӯпапарива̄ритам̣ дассенто ‘‘таттха̄’’ти а̄дима̄ха.
сама̄паннадевата̄ти а̄саннат̣т̣ха̄не джха̄насама̄патти сама̄паннадевата̄. чалим̣сӯти ут̣т̣хахим̣су. косаматтам̣ т̣ха̄нам̣ саддантарам̣. джамбудӣпе кира а̄дито тесат̣т̣химатта̄ни нагарасахасса̄ни уппанна̄ни, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, там̣ сандха̄йа̄ха ‘‘тиккхаттум̣ тесат̣т̣хийа̄ нагарасахассесӯ’’ти. те пана сампин̣д̣етва̄ сатасахассато парам̣ асӣтисахасса̄ни, навасахасса̄ни ча хонти. наванавутийа̄ дон̣амукхасатасахассесӯти навасатасахасса̄дхикесу навутисатасахассесу дон̣амукхесу. дон̣амукханти ча маха̄нагарасса а̄йуппаттит̣т̣ха̄набхӯтам̣ па̄данагарам̣ вуччати. чханнавутийа̄ пат̣т̣анакот̣исатасахассесӯти чхакот̣иадхиканавутикот̣исатасахассапат̣т̣анесу. тамбапан̣н̣идӣпа̄дӣсу чхапан̣н̣а̄са̄йа ратана̄каресу. евам̣ пана нагарадон̣имукхапат̣т̣анаратана̄кара̄дивибха̄гена катханам̣ там̣там̣адхиваттха̄йа васантӣнам̣ девата̄нам̣ бахубха̄вадассанаттхам̣. йади дасасахассачаккава̄л̣есу девата̄ саннипатита̄, атха касма̄ па̄л̣ийам̣ ‘‘дасахи ча локадха̄тӯхӣ’’ти вуттанти а̄ха ‘‘дасасахасса…пе… адхиппета̄’’ти, тена сахассилокадха̄ту идха ‘‘ека̄ локадха̄тӯ’’ти вутта̄ти ведитаббам̣.
лохапа̄са̄дети а̄дито кате лохапа̄са̄де. брахмалокети хет̣т̣химе брахмалоке. йади та̄ девата̄ евам̣ нирантара̄, паччха̄ а̄гата̄нам̣ ока̄со ева на бхавеййа̄ти чоданам̣ сандха̄йа̄ха ‘‘йатха̄ кхо пана̄’’тиа̄ди. суддха̄ва̄сака̄йам̣ упапанна̄ суддха̄ва̄сака̄йика̄, та̄сам̣ пана йасма̄ суддха̄ва̄сабхӯми нива̄сат̣т̣ха̄нам̣, тасма̄ вуттам̣ ‘‘суддха̄ва̄сава̄сӣна’’нти. а̄ва̄са̄ти а̄ва̄санат̣т̣ха̄набхӯта̄, девата̄ пана орамбха̄гийа̄нам̣, итаресан̃ча сам̣йоджана̄нам̣ самуччхинданена суддхо а̄ва̄со етесанти суддха̄ва̄са̄.
332. пураттхимачаккава̄л̣амукхават̣т̣ийам̣ отари ан̃н̃аттха ока̄сам̣ алабхама̄но. евам̣ сеса̄пи. буддха̄нам̣ абхимукхамагго буддхавӣтхи. йа̄ва чаккава̄л̣а̄ оттхаритум̣ оваритум̣ на сакка̄. пахат̣абуддхавӣтхийа̄ва̄ти буддха̄нам̣ сантикам̣ упасан̇камантехи техи девабрахмехи вал̣ан̃джитавӣтхийа̄ва. самити сан̇гати саннипа̄то самайо, маханто самайо маха̄самайоти а̄ха ‘‘маха̄самӯхо’’ти. паваддхам̣ ванам̣ павананти а̄ха ‘‘ванасан̣д̣о’’ти. девагхат̣а̄ти девасамӯха̄.
сама̄дахам̣сӯти сама̄дахитам̣ локуттарасама̄дхина̄ сут̣т̣ху аппитам̣ акам̣су, йатха̄сама̄хитам̣ пана сама̄дхина̄ йоджитам̣ на̄ма хотӣти вуттам̣ ‘‘сама̄дхина̄ йоджесу’’нти. саббесам̣ гомуттаван̇ка̄дӣнам̣ дӯрасамӯханитатта̄ саббе…пе… акарим̣су. найати ассе етехӣти нетта̄ни, йотта̄ни. авӣтхипат̣ипанна̄нам̣ асса̄нам̣ вӣтхипат̣ипа̄данам̣ расмиггахан̣ена пахотӣти ‘‘саббайотта̄ни гахетва̄ ачоденто’’ти ватва̄ там̣ пана ачоданам̣ ава̄ран̣ам̣ ева̄ти а̄ха ‘‘ачоденто ава̄ренто’’ти.
йатха̄ кхӣлам̣ бхиттийам̣ ва̄ бхӯмийам̣ ва̄ а̄кот̣итам̣ дуннӣхаран̣ам̣, йатха̄ ча палигхам̣ нагараппавесанива̄ран̣ам̣, йатха̄ ча индакхӣлам̣ гамбхӣранеми суникха̄там̣ дуннӣхаран̣ам̣, евам̣ ра̄га̄дайо саттасанта̄нато дуннӣхаран̣а̄, нибба̄нанагараппавесанива̄ран̣а̄ ча̄ти те ‘‘кхӣлам̣, палигхам̣, индакхӣла’’нти ча вутта̄. тан̣ха̄еджа̄йа абха̄вена анеджа̄ парамасантут̣т̣хабха̄вена ча̄туддисатта̄ аппат̣ихатача̄рикам̣ чаранти.
гата̄сети гата̄ ева, на пана гамиссанти паринит̣т̣хитасаран̣агаманатта̄ти. локуттарасаран̣агаманам̣ адхиппетанти а̄ха ‘‘ниббематикасаран̣агаманена гата̄’’ти. те хи нийамена апа̄йабхӯмим̣ на гамиссанти, девака̄йан̃ча парипӯрессанти. йе пана локийена саран̣агаманена буддхам̣ саран̣ам̣ гата̄се, на те гамиссанти апа̄йабхӯмим̣, сати ча паччайантарасамава̄йе паха̄йа ма̄нусам̣ дехам̣, девака̄йам̣ парипӯрессантӣти айаметтха аттхо.
девата̄саннипа̄таван̣н̣ана̄
333. етесанти девата̄саннипа̄та̄нам̣. ида̄нӣти имасмим̣ ка̄ле. буддха̄нанти ан̃н̃есам̣ буддха̄нам̣ абха̄ва̄. читтакаллата̄ читтамаддавам̣.
ким̣ пана бхагавата̄ва маханте девата̄сама̄гаме тесам̣ на̄маготтам̣ катхетум̣ сакка̄ти? а̄ма сакка̄ти дассетум̣ ‘‘буддха̄ на̄ма маханта̄’’тиа̄ди вуттам̣. таттха дит̣т̣ханти рӯпа̄йатанама̄ха, сутанти садда̄йатанам̣, мутанти сампаттагга̄хииндрийависайам̣ гандхарасапхот̣т̣хабба̄йатанам̣, вин̃н̃а̄танти вутта̄васесам̣ саббам̣ н̃еййам̣, паттанти парийеситва̄, апарийеситва̄ ва̄ сампаттам̣, парийеситанти паттам̣, аппаттам̣ ва̄ парийит̣т̣хам̣. анувичаритам̣ манаса̄ти кевалам̣ манаса̄ а̄лочитам̣. каттхачи нӣла̄дивасена вибхаттарӯпа̄рамман̣ети абхидхамме (дха. са. 615) ‘‘нӣлам̣ пӣтака’’нтиа̄дина̄ вибхатте йаттха каттхачи рӯпа̄рамман̣е кин̃чи рӯпа̄рамман̣ам̣ ва̄ на аттхӣти йоджана̄. бхерисадда̄дивасена̄ти еттха̄пи есева найо. йанти йам̣ а̄рамман̣ам̣. етесанти буддха̄нам̣.
ида̄ни йатха̄вуттаматтхам̣ па̄л̣ийа̄ саматтхетум̣ ‘‘йатха̄ха̄’’тиа̄ди вуттам̣. тада̄ джа̄нанакирийа̄йа апарийоситабха̄вадассанаттхам̣ ‘‘джа̄на̄мӣ’’ти ватва̄ йасма̄ йам̣ кин̃чи неййам̣ на̄ма, саббам̣ там̣ бхагавата̄ ан̃н̃а̄там̣ на̄ма наттхи, тасма̄ вуттам̣ ‘‘тамахам̣ аббхан̃н̃а̄си’’нти.
на олокенти пайоджана̄бха̄вато. випарӣта̄ ‘‘на камма̄варан̣ена саманна̄гата̄’’тиа̄дина̄ найена вутта̄. ‘‘йасса ман̇гала̄ самӯхата̄’’ти (су. ни. 362) а̄рабхитва̄ ‘‘ра̄гам̣ винайетха ма̄нусесу диббесу ка̄месу ча̄’’тиа̄дина̄ (су. ни. 363) ча ра̄ганиггахакатха̄ба̄хуллато самма̄парибба̄джанӣйасуттам̣ ра̄гачарита̄нам̣ саппа̄йам̣, ‘‘пийамаппийабхӯта̄ калаха вива̄да̄ паридевасока̄ сахамаччхара̄ ча̄’’тиа̄дина̄ (су. ни. 869; маха̄ни. 98) калаха̄дайо йато досато самут̣т̣хаханти, со ча досо йато пийабха̄вато, со ча пийабха̄во йато чхандато самут̣т̣хаханти, ити пхалато, ка̄ран̣апарампарато ча досе а̄дӣнававибха̄ванаба̄хуллато калахавива̄дасуттам̣ (су. ни. 869; маха̄ни. 98) досачарита̄нам̣ саппа̄йам̣ –
‘‘аппан̃хи етам̣ на алам̣ сама̄йа,
дуве вива̄дасса пхала̄ни брӯми;
етампи дисва̄ на вива̄дайетха,
кхема̄бхипассам̣ авива̄дабхӯми’’нти. (су. ни. 902; маха̄ни. 131) –
а̄дина̄ найена саммохавидхаманато, пан̃н̃а̄парибрӯханато ча маха̄бйӯхасуттам̣ мохачарита̄нам̣ саппа̄йам̣ –
‘‘парасса че дхаммам̣ ана̄нуджа̄нам̣,
ба̄ло, маго хоти нихӣнапан̃н̃о;
саббева ба̄ла̄ сунихӣнапан̃н̃а̄,
саббевиме дит̣т̣хипариббаса̄на̄’’ти. (су. ни. 886; маха̄ни. 115) –
а̄дина̄ найена сандит̣т̣хипара̄ма̄сита̄панайанамукхена сависайесу дит̣т̣хиггахан̣есу висат̣авитаккавиччхинданавасена паваттатта̄ чӯл̣абйӯхасуттам̣ витаккачарита̄нам̣ саппа̄йам̣ –
‘‘мӯлам̣ папан̃часан̇кха̄йа (ити бхагава̄),
манта̄ асмӣти саббам̣ упарундхе;
йа̄ ка̄чи тан̣ха̄ аджджхаттам̣,
та̄сам̣ винайа̄ сада̄ сато сиккхе’’ти. (су. ни. 922; маха̄ни. 151) –
папан̃часан̇кха̄йа мӯлам̣ авиджджа̄дикилесаджа̄там̣ асмӣти паваттама̄нан̃ча̄ти саббам̣ манта̄ пан̃н̃а̄йа упарундхеййа. йа̄ ка̄чи аджджхаттам̣ рӯпатан̣ха̄дибхеда̄ тан̣ха̄ уппаджджеййа, та̄сам̣ винайа̄ вӯпасама̄йа сада̄ сато упат̣т̣хитассати хутва̄ сиккхеййа̄ти евама̄ди упадесасса саддхова бха̄джанам̣. тасса хи со аттха̄вахоти туват̣т̣акасуттам̣ саддха̄чарита̄нам̣ саппа̄йам̣ –
‘‘вӣтатан̣хо пура̄ бхеда̄ (ити бхагава̄),
пуббамантаманиссито;
вемаджджхе нупасан̇кхеййо,
тасса наттхи пураккхата’’нти. (су. ни. 855; маха̄ни. 84) –
йо сарӣрабхедато пуббева пахӣнатан̣хо, тато ева атӣтаддхасан̃н̃итам̣ пуримакот̣т̣ха̄сам̣ тан̣ха̄ниссайена аниссито, вемаджджхе паччуппаннепи аддхани ‘‘ратто’’тиа̄дина̄ упасан̇кха̄таббо, тасса арахато тан̣ха̄дит̣т̣хипураккха̄ра̄нам̣ абха̄ва̄ ана̄гате аддхани кин̃чи пураккхатам̣ наттхӣти а̄дина̄ евам̣ гамбхӣракатха̄ба̄хуллато пӯра̄бхедасуттам̣ (су. ни. 855; маха̄ни. 84) буддхичарита̄нам̣ саппа̄йанти катва̄ вуттам̣ ‘‘атха несам̣ саппа̄йам̣ …пе… ваваттхапетва̄’’ти. манаса̄ка̄сӣти евам̣ чарийа̄йа васена манаси катва̄ пуна там̣ садисам̣ аттано десана̄никкхепайогйата̄васена манаси ака̄си. аттаджджха̄сайена ну кхо джа̄неййа̄ти параджджха̄сайа̄дим̣ анапеккхитва̄ майхам̣йева аджджха̄сайена а̄раддха десанам̣ джа̄неййа ну кхо. параджджха̄сайена̄ти саннипатита̄йа париса̄йа кассачи аджджха̄сайена. ат̣т̣хуппаттикена̄ти идха самут̣т̣хитаат̣т̣хуппаттийа̄. пуччха̄васена̄ти кассачи пуччхантасса пуччха̄васена. а̄раддхадесанам̣ джа̄неййа̄ти. ‘‘саче паччекабуддхо бхавеййа̄’’ти идам̣ имесам̣ сутта̄нам̣ десана̄йа пуччха̄ паччекабуддха̄нам̣ бха̄рийа̄, ависайа̄ ча̄ти дассанаттхам̣ вуттам̣. тена̄ха ‘‘сопи на саккун̣еййа̄’’ти.
еттха ча йасма̄ на ануматипуччха̄, катхетукамйата̄пуччха̄ ва̄ йутта̄, атха кхо дит̣т̣хасам̣санданапуччха̄садисӣ ва̄ виматиччхеданапуччха̄садисӣ ва̄ пуччха̄ йутта̄, та̄ва пуггаладжджха̄сайавасена паваттита̄ на̄ма хонти, на йатха̄дхаммавасена, таттха йади бхагава̄ татха̄ сайамева пуччхитва̄ сайамева виссаджджеййа, сун̣антӣнам̣ девата̄нам̣ саммохо бхавеййа ‘‘ким̣ на̄метам̣ бхагава̄ пат̣хамам̣ евама̄ха, пунапи евама̄ха̄’’ти, андхака̄рам̣ павит̣т̣ха̄ вийа хонти, тасма̄ вуттам̣ ‘‘евам̣ пета̄ девата̄ на саккхиссанти пат̣ивиджджхиту’’нти. йатха̄дхаммадесана̄йам̣ пана катхетукамйата̄васена пуччханена саммохо хотӣти. сӯрийо уггатоти а̄ха девасан̇гхо а̄саннатарабха̄вена обха̄сасса випулаул̣а̄рабха̄вато. екисса̄ локадха̄туйа̄ти сутте (дӣ. ни. 3.161; ма. ни. 3.129; а. ни. 1.277; вибха. 809; нетти. 57; ми. па. 5.1.1) а̄гатанайена саббаттхева пана апуббам̣ ачаримам̣ две буддха̄ на хонтева. тенева̄ха – ‘‘ананта̄су…пе… аддаса̄’’ти.
га̄тха̄йам̣ пуччха̄мӣти ниммитабуддхо бхагавантам̣ пуччхитум̣ ока̄сам̣ ка̄ра̄песи. мунинти буддхамуним̣. пахӯтапан̃н̃анти маха̄пан̃н̃ам̣. тин̣н̣анти чатурогхатин̣н̣ам̣. па̄ран̇гатанти нибба̄наппаттам̣, саббасса ва̄ н̃еййасса па̄рам̣ парийантам̣ гатам̣. париниббутам̣ саупа̄дисесанибба̄навасена. т̣хитаттанти ават̣т̣хитачиттам̣ локадхаммехи акампанеййата̄йа. никкхамма гхара̄ пануджджа ка̄мети ваттхука̄ме панӯдитва̄ гхара̄ва̄са̄ никкхамма. катхам̣ бхиккху самма̄ со локе париббаджеййа̄ти со бхиккху катхам̣ самма̄ париббаджеййа гаччхеййа вихареййа, анупалитто хутва̄ локам̣ атиккамеййа̄ти аттхо.
334. силокам̣ анукасса̄мӣти еттха силоко на̄ма па̄дасамудайо, исӣхи вуччама̄на̄ га̄тха̄типи вуччати. па̄дова нийатаван̣н̣а̄нупуббика̄нам̣ пада̄нам̣ самӯхо, там̣ силокам̣ анукасса̄ми паваттайисса̄мӣти аттхоти а̄ха ‘‘аккхара…пе… паваттайисса̄мӣ’’ти. йаттха̄ти адхикаран̣е бхуммам̣. а̄мед̣италопена̄йам̣ ниддесоти а̄ха ‘‘йесу йесу т̣ха̄несӯ’’ти. бхумма̄ти бхӯмипат̣ибаддханива̄са̄. там̣ там̣ ниссита̄ там̣ там̣ т̣ха̄нам̣ нисситаванто нисса̄йа васама̄на̄, техи саддхим̣ силокам̣ анукасса̄мӣти адхиппа̄йо. ‘‘йе сита̄ гиригаббхара’’нти имина̄ тесам̣ вивекава̄сам̣ дассети, ‘‘пахитатта̄ сама̄хита̄’’ти имина̄ бха̄вана̄бхийогам̣.
бахуджана̄ пан̃часатасан̇кхйатта̄. пат̣ипаккха̄бхибхаванато, теджуссадата̄йа ча сӣха̄ вийа павивиттата̄йа нилӣна̄. екаттанти екӣбха̄вам̣. ода̄тачитта̄ хутва̄ суддха̄ти арахаттамагга̄дхигамена парийода̄тачитта̄ хутва̄ суддха̄, на кевалам̣ сарӣрасуддхийа̄ва. виппасанна̄ти арийамаггаппаса̄дена висесато пасанна̄. читтасса а̄вилабха̄вакара̄нам̣ килеса̄нам̣ абха̄вена ана̄вила̄.
бхиккхӯ джа̄нитва̄ти бхиннакилесе бхиккхӯ ‘‘име диббачаккхуна̄ ете девака̄йе пассантӣти джа̄нитва̄. савананте джа̄татта̄ти дхаммассаванапарийоса̄не арийаджа̄тийа̄ джа̄татта̄. идам̣ саббанти идам̣ ‘‘бхиййо пан̃часате’’тиа̄дикам̣ саббам̣.
тадаттха̄йа вӣрийам̣ карим̣сӯти диббачаккхун̃а̄н̣а̄бхинӣха̄равасена вӣрийам̣ усса̄хам̣ акам̣су. тена̄ха ‘‘на там̣ техӣ’’тиа̄ди. саттаринти та-ка̄расса ра-ка̄ра̄десам̣ катва̄ вуттам̣, саттатинти аттхо. ‘‘сахасса’’нти пана ануваттати, саттатийогена бахувачанам̣. тена̄ха ‘‘еке сахассам̣. еке саттатисахасса̄нӣ’’ти.
анантанти антарахитам̣, там̣ пана ативийа махантам̣ на̄ма хотӣти а̄ха ‘‘випула’’нти.
авеккхитва̄ти н̃а̄н̣ачаккхуна̄ висум̣ висум̣ авеккхитва̄ ‘‘ваваттхитва̄на̄’’типи пат̣ханти, со еваттхо. там̣ авеккханам̣ ниччхайакаран̣ам̣ хотӣти а̄ха ‘‘ваваттхапетва̄’’ти. пуббе вуттага̄тха̄су татийага̄тха̄йа паччхимаддхам̣, чатуттхага̄тха̄йа пуримаддхан̃ча сандха̄йа̄ха ‘‘пуббе вуттага̄тхамева̄’’ти.
виджа̄нанампи дассанам̣ ева̄ти а̄ха ‘‘пассатха олокетха̄’’ти. ва̄ча̄йатапаваттитабха̄вато ‘‘анупат̣ипа̄т̣ийа̄ва киттайисса̄мӣ’’ти вадати.
335. сатта сахасса̄ни сан̇кха̄йа̄ти сатта сахасса̄. йаккха̄йева̄ти йаккхаджа̄тика̄ ева. а̄нубха̄васампанна̄ти махесаккха̄. иддхимантоти ва̄ маха̄нубха̄ва̄. джутимантоти махаппабха̄. ван̣н̣авантоти атиккантаван̣н̣а̄. йасассиноти маха̄парива̄ра̄ чева паттхат̣акиттисадда̄ ча. самити-саддо самӣпаттхоти адхиппа̄йена̄ха ‘‘бхиккхӯнам̣ сантика’’нти.
хемаватапаббатети химавато самӣпе т̣хитапаббате.
ете саббепӣти ете саттасахасса̄ ка̄пилаваттхава̄, чхасахасса̄ хемавата̄, тисахасса̄ са̄та̄гира̄ти йатха̄вутта̄ саббепи сол̣асасахасса̄.
ра̄джагаханагарети ра̄джагаханагарасса самӣпе. танти кумбхӣрам̣.
336. ка̄мам̣ па̄чӣнадисам̣ паса̄сати, татха̄пи чатӯсупи диса̄су сапарива̄радӣпесу чатӯсупи маха̄дӣпесу гандхабба̄нам̣ джет̣т̣хако, катхам̣? саббе те тасса васе ваттанти.кумбхан̣д̣а̄нам̣ адхипатӣтиа̄дӣсупи есева найо.
тасса̄пи вирул̣хасса. та̄диса̄йева̄ти дхатарат̣т̣хасса путтасадиса̄ ева путхуттхато, на̄мато, балато, иддхиа̄дивисесато ча.
саббасан̇га̄хикавасена̄ти дасасахассилокадха̄туйа̄ паччекам̣ чатта̄ро чатта̄ро маха̄ра̄джа̄ноти тесам̣ саббесам̣ сан̇ган̣ханавасена. тена̄ха ‘‘айан̃четтха̄’’тиа̄ди.
чатуро диса̄ти чатӯсу диса̄су. чатуро диса̄ джалама̄на̄ самуджджаланта̄ обха̄сента̄. йади евам̣ махатийа̄ париса̄йа а̄гата̄нам̣ катхам̣ ка̄пилаваттхаве ване т̣хита̄ти а̄ха ‘‘те пана̄’’тиа̄ди.
337. тесам̣ маха̄ра̄джа̄нам̣ да̄са̄ти йоджана̄. ма̄йа̄йа йутта̄, тасма̄ ма̄йа̄вино. ван̃чанам̣ етесу аттхи, ван̃чане ва̄ нийутта̄ти ван̃чаника̄. кера̄т̣ийаса̄т̣хеййена̄ти нихӣнасат̣хена каммена. ма̄йа̄ етесам̣ аттхӣти ма̄йа̄, те ча паресам̣ ван̃чанаттхам̣ йена ма̄йа̄каран̣ена ‘‘ма̄йа̄’’ти вутта̄, там̣ дассенто ‘‘ма̄йа̄ка̄рака̄’’ти а̄ха.
еттака̄ да̄са̄ти еттака̄ кут̣ен̣д̣уа̄дика̄ нигхан̣д̣упарийоса̄на̄ ат̣т̣хамаха̄ра̄джа̄нам̣ да̄са̄.
девара̄джа̄ноти дева̄ хутва̄ там̣там̣девака̄йасса ра̄джа̄но. читто ча сено ча читтасено ча̄ти тайо ете девапутта̄ па̄л̣ийам̣ екасесанайена вутта̄ти а̄ха ‘‘читто ча̄’’тиа̄ди.
бхиккхусан̇гхо самито саннипатито еттха̄ти бхиккхусан̇гхасамити, имам̣ ванам̣.
338. на̄гасадахава̄сика̄ти на̄гасадаханива̄сино. таттхеко кира на̄гара̄джа̄, чирака̄лам̣ васато тасса париса̄ махатӣ парампара̄гата̄ аттхи, там̣ сандха̄йа̄ха ‘‘таччхакана̄гапариса̄йа̄’’ти.
йамунава̄синоти йамуна̄йам̣ васанакана̄га̄. на̄гавоха̄рена̄ти хаттхина̄гавоха̄рена.
вуттаппака̄рети камбалассатаре т̣хапетва̄ итаре вуттаппака̄рана̄га̄. лобха̄бхибхӯта̄ти а̄ха̄ралобхена абхибхӯта̄. дибба̄нубха̄вата̄ти дибба̄нубха̄вато, дибба̄нубха̄вахету ва̄ дибба̄. ‘‘читрасупан̣н̣а̄’’ти на̄мам̣ вичитрасундарапаттавантата̄йа.
упавхайанта̄ти упечча катхента̄. ка̄колӯкаахинакула̄дайо вийа ан̃н̃аман̃н̃ам̣ джа̄тисамуда̄гатавера̄пи сама̄на̄ митта̄ вийа…пе… хат̣т̣хатут̣т̣хачитта̄ ан̃н̃аман̃н̃асминти адхиппа̄йо. буддхам̣йева те саран̣ам̣ гата̄ ‘‘буддха̄нубха̄венева майам̣ ан̃н̃аман̃н̃асмим̣ меттим̣ пат̣илабхимха̄’’ти.
339. бха̄тароти метхунабха̄таро. тена̄ха ‘‘суджа̄йа асуракан̃н̃а̄йа ка̄ран̣а̄’’ти.
тесӯти асуресу. ка̄лакан̃ча̄ти евам̣ на̄ма̄. маха̄бхисма̄ти бхим̣санакамаха̄сарӣра̄. абхабба̄ти самматтанийа̄мам̣ оккамитум̣ на бхабба̄ аччхандикатта̄ та̄дисасса чхандассева абха̄вато.
балино маха̄асурасса аббхатӣтатта̄ тасса путте ева киттенто бхагава̄ ‘‘сатан̃ча балипутта̄на’’нти а̄дима̄ха. со кира сукхумам̣ аттабха̄вам̣ ма̄петва̄ упагаччхи.
340. каммам̣ катва̄ти парикаммам̣ катва̄. ниббатта̄ти упача̄раджджха̄нена ниббатта̄. аппана̄джха̄нена пана ниббатта̄ брахма̄но хонти, те парато ваккхати ‘‘субрахма̄’’тиа̄дина̄ (дӣ. ни. 2.341), айан̃ча ка̄ма̄вачарадевата̄ вуччати. тенева̄ха – ‘‘метта̄карун̣а̄ка̄йика̄ти метта̄джха̄не ча карун̣а̄джха̄не ча парикаммам̣ катва̄ ниббаттадева̄’’ти. метта̄джха̄не карун̣а̄джха̄нети метта̄джха̄нанимиттам̣ карун̣а̄джха̄нанимиттам̣, тадаттханти аттхо.
те а̄подева̄дайо йатха̄сакам̣ ваггавасена т̣хитатта̄ дасадха̄ т̣хита̄. йа̄ва карун̣а̄ка̄йика̄ даса девака̄йа̄.на̄наттаван̣н̣а̄ти на̄на̄сабха̄ваван̣н̣аванто.
вен̣д̣удевата̄ти вен̣д̣у на̄ма девата̄, евам̣ сахали девата̄. асамадевата̄, йамакадевата̄ти ‘‘две айанийо’’ти ваданти, таппамукха̄ две деваника̄йа̄ти. чандассӯпаниса̄ дева̄ чандасса упаниссайато ваттама̄на̄ тасса пурато ча паччхато ча пассато ча дха̄ванакадева̄. тена̄ха ‘‘чанданисситака̄ дева̄’’ти. сӯрийассӯпаниса̄, наккхаттаниссита̄ти еттха̄пи есева найо. кевалам̣ ва̄тава̄йанахетаво девата̄ ва̄тавала̄хака̄. татха̄ кевалам̣ аббхапат̣аласан̃чаран̣ахетаво аббхавала̄хака̄. ун̣хаппаваттихетаво ун̣хавала̄хака̄. вассавала̄хака̄ пана паджджуннасадиса̄ти. те идха на вутта̄. васудевата̄ на̄ма еко деваника̄йо, тесам̣ пуббан̇гаматта̄ ва̄саво, сакко.
дасетети ете вен̣д̣удевата̄дайо ва̄савапарийоса̄на̄ даса девака̄йа̄.
има̄нӣти ‘‘джаламаггӣ’’ти ча ‘‘сикха̄рива̄’’ти ча има̄ни тесам̣ на̄ма̄ни. кечи пана ма-ка̄ро падасандхикаро ‘‘джала̄’’ти ча ‘‘аггӣ’’ти ча ‘‘сикха̄рива̄’’ти ча има̄ни тесам̣ на̄ма̄нӣти ваданти. етети тесу ева ‘‘арит̣т̣хака̄, роджа̄’’ти ча вуттадевесу екачче,ума̄пуппханибха̄сино ван̣н̣ато ума̄пуппхасадиса̄ти еваматтхо гахетаббо, ан̃н̃атха̄ ека̄даса девака̄йа̄ сийум̣.
дасетети ете даса сахабхӯдева̄дайо ва̄саванесипарийоса̄на̄ даса девака̄йа̄. тенева ника̄йабхедавасена дасадха̄ва а̄гата̄.
‘‘сама̄на̄’’тиа̄ди тесам̣ дева̄нам̣ ника̄йасамуда̄йагатам̣ на̄мам̣. евам̣ сеса̄нампи.
дасетети ете сама̄на̄дика̄ маха̄па̄рагапарийоса̄на̄ даса девака̄йа̄. тенева ника̄йабхедена дасадха̄ а̄гата̄.
сукка̄дайо тайо девака̄йа̄. па̄моккхадева̄ти памукха̄ падха̄набхӯта̄ дева̄.
диса̄ти диса̄су. девоти мегхо. дасетети ете сукка̄дайо паджджуннапарийоса̄на̄ даса девака̄йа̄, те деваника̄йабхедена дасадха̄ а̄гата̄.
дасетети ете кхемийа̄дайо параниммитапарийоса̄на̄ даса девака̄йа̄, те деваника̄йабхедена дасадха̄ва а̄гата̄. таттха ‘‘кхемийа̄, кат̣т̣хака̄дайо ча пан̃ча̄пи садевака̄йа̄ та̄ватим̣сака̄йика̄’’ти ваданти. на̄манвайена̄ти на̄ма̄нугамена ‘‘а̄подевата̄’’тиа̄дина̄масабха̄гена. тенева̄ха ‘‘на̄мабха̄гена на̄макот̣т̣ха̄сена̄’’ти. сабба̄ девата̄ти дасасахассилокадха̄тӯсу сабба̄пи девата̄. ниддисати там̣там̣на̄масабха̄гена екаджджхам̣ катва̄.
павуттха̄ти пава̄сам̣ гата̄ вийа апета̄ти а̄ха ‘‘вигата̄’’ти. павуттха̄ ва̄ пака̄рато вуттха̄ вусита̄, тена джа̄ти вуситабба̄ асса̄ти павут̣т̣хаджа̄ти. ка̄л̣акабха̄ва̄ сам̣килесадхамма̄, саббасо тадабха̄вато ка̄л̣акабха̄ва̄тӣтам̣ дасабалам̣. лан̃чана̄бха̄вена ва̄ асита̄тиго ка̄л̣акабха̄ва̄тӣта̄йа сирийа̄ чандо, та̄дисам̣ чандам̣ вийа сирийа̄ вирочама̄нам̣.
341. еко брахма̄ти сага̄тхакавагге (сам̣. ни. 1.98) а̄гато субрахмадевапутто. брахмалоке ниббаттитва̄ хет̣т̣химесу патит̣т̣хита̄ арийабрахма̄но, на суддха̄ва̄сабрахма̄но. тиссамаха̄брахма̄ путхуджджано, йо апарабха̄ге мануссесу ниббаттитва̄ моггалипуттатиссаттхеро джа̄то.
сахассам̣ брахмалока̄нанти брахмалоко етесанти брахмалока̄, брахма̄но, тесам̣ брахмалока̄нам̣ сахассам̣ сатталокапарийа̄йо ча̄йам̣ локасаддоти а̄ха ‘‘маха̄брахма̄нам̣ сахассам̣ а̄гата’’нти. анантарага̄тха̄йам̣ ‘‘а̄гата̄’’ти вуттападамева аттхавасена вадати. йаттха̄ти йасмим̣ брахмасахассе. ан̃н̃е брахмети тадан̃н̃е брахма̄но. абхибхавитва̄ тит̣т̣хати ван̣н̣ена, йасаса̄ а̄йуна̄ ча.
иссара̄ти тенева васапаваттанена сесабрахма̄нам̣ адхипатино.
342. ка̄л̣акадхаммасаманна̄гато ка̄л̣акасса па̄пимасса ма̄расса ба̄лабха̄вам̣ пассатха, йо аттано ависайе нираттхакам̣ параккамитум̣ ва̄йамати.
вӣтара̄габха̄ва̄вахасса дхаммассаванасса антара̄йакаран̣ена авӣтара̄га̄ ра̄гена баддха̄ ева на̄ма хонтӣти вуттам̣ ‘‘ра̄гена баддхам̣ хотӯ’’ти.
бхайа̄накам̣ саран̃ча катва̄ти бхеравам̣ махантам̣ саддам̣ самут̣т̣хапетва̄.
ида̄ни там̣ саддам̣ упама̄йа дассенто ‘‘йатха̄’’ти а̄дима̄ха. кан̃чӣти тасмим̣ сама̄гаме кан̃чи деватам̣, ма̄нусакам̣ ва̄ аттано васе ваттетум̣ асакконто асайам̣васе сайан̃ча на аттано васе т̣хито. тена̄ха ‘‘асайам̣васӣ’’тиа̄ди.
343. ‘‘вӣтара̄гехӣ’’ти десана̄сӣсаметам̣. сабба̄йапи хи таттха сама̄гатапариса̄йа ма̄расена̄ апакканта̄ва. несам̣ ломампи ин̃джайум̣ тесам̣ ломаматтампи на ча̄лесум̣, куто антара̄йакаран̣ам̣. ити йаттака̄ таттха висесам̣ адхигаччхим̣су, тесам̣ саббесампи антара̄йа̄каран̣авасена аттхо вибха̄ветаббо, вӣтара̄гаггахан̣ена ва̄ сара̄гавӣтара̄гавибха̄вино ча таттха сан̇гахита̄ти ведитаббам̣. ма̄ро имам̣ га̄тхам̣ абха̄си аччхарийаббхутачиттаджа̄то. катхан̃хи на̄ма та̄ва гхоратарам̣ махатим̣ вибхим̣сакам̣ майи каронтепи саббе пиме ниббика̄ра̄ сама̄хита̄ ева. касма̄? виджита̄вино име уттамапуриса̄ти. тена̄ха ‘‘саббе’’тиа̄ди. йа̄дисо арийа̄нам̣ дхамманиссито памодо, на када̄чи та̄дисо анарийа̄нам̣ хотӣти ‘‘са̄сане бхӯтехи арийехи’’ иччетам̣ вуттам̣. ви-саддена вина̄ кевалопи сута-саддо викхйа̄таттхавачано хоти ‘‘сутадхаммасса̄’’тиа̄дӣсу (маха̄ва. 5; уда̄. 11) вийа̄ти а̄ха ‘‘джане виссута̄’’ти.
дӯрети дӯре падесе. дахарасса антара̄йам̣ парихарантӣ ‘‘на сакка̄ бханте сакалам̣ ка̄йам̣ дассету’’нти авоча̄ти.
маха̄самайасуттаван̣н̣ана̄йа лӣнаттхаппака̄сана̄.