5. джанавасабхасуттаван̣н̣ана̄
на̄тикийа̄дибйа̄каран̣аван̣н̣ана̄
273-275. ‘‘парито’’ти падам̣ йатха̄ самантаттхава̄чако, евам̣ самӣпаттхава̄чакопи хотӣти саманта̄ са̄манта̄ти аттхо вутто. а̄мед̣итена пана самантаттхо джотито. йасса пана са̄манта̄ джанападесу ‘‘на̄тике вихаратӣ’’ти вуттатта̄ на̄тикасса̄ти вин̃н̃а̄то йаматтхо. йасса парито джанападесу бйа̄кароти, таттха парича̄рака̄рака̄нам̣ бйа̄каран̣ам̣ авуттасиддхам̣, нидассанавасена ва̄ тасса ваккхама̄натта̄ ‘‘парито парито джанападесу’’ иччева вуттам̣. парича̄ракети упа̄саке. тена̄ха ‘‘буддхадхаммасан̇гха̄нам̣ парича̄раке’’ти. упапаттӣсӯти ниббаттӣсу. н̃а̄н̣агатипун̃н̃а̄нам̣ упапаттӣсӯти еттха н̃а̄н̣агатӯпапатти на̄ма тасса тасса магган̃а̄н̣агаманасса ниббатти. йам̣ сандха̄йа вуттам̣ ‘‘пан̃чаннам̣ орамбха̄гийа̄нам̣ париккхайа̄’’тиа̄ди. пун̃н̃ӯпапатти на̄ма там̣там̣деваника̄йӯпапатти. саббаттха̄ти ‘‘ваджджималлесӯ’’тиа̄дике саббаттха чатӯсупи падесу. пуримесӯти па̄л̣ийам̣ вутте сандха̄йа̄ха. дасасуйева̄ти тесу ева дасасу джанападесу. парича̄раке бйа̄кароти бйака̄табба̄нам̣ бахӯнам̣ таттха лаббханато. на̄тике бхава̄ на̄тикийа̄.
нит̣т̣хан̇гата̄ти нит̣т̣хам̣ ниччхайам̣ упагата̄.
а̄нандапарикатха̄ван̣н̣ана̄
276. йасма̄ сан̇гхасуппат̣ипатти на̄ма дхаммасудхаммата̄йа, дхаммасудхаммата̄ ча буддхасубуддхата̄йа, тасма̄ ‘‘ахо дхаммо, ахо сан̇гхо’’ти дхаммасан̇гхагун̣акиттана̄пи аттхато буддхагун̣акиттана̄ ева хотӣти ‘‘бхагавантам̣ киттайама̄нарӯпа̄’’ти падасса ‘‘ахо дхаммо’’тиа̄дина̄пи аттхо вутто.
278. н̃а̄н̣агатӣти ‘‘пан̃чаннам̣ орамбха̄гийа̄нам̣ сам̣йоджана̄нам̣ париккхайа̄’’тиа̄дина̄ а̄гатам̣ паха̄таббапаха̄навасена паваттам̣ магган̃а̄н̣агаманам̣. йасма̄ тасса̄ ева н̃а̄н̣агатийа̄ васена тасса тасса арийапуггаласса опапа̄тиката̄дивисесо, тасма̄ там̣ та̄дисам̣ тасса абхисампара̄йам̣ сандха̄йа̄ха ‘‘н̃а̄н̣а̄бхисампара̄йамева̄’’ти.
279. упасантам̣ пати саммати а̄локӣйатӣти упасантапатисо. упасантадассано упасантауссанно. бха̄тирива̄ти еттха ра-ка̄ро падасандхикаро, ива-саддо бхусаттхоти а̄ха ‘‘ативийа бха̄тӣ’’ти.
джанавасабхайаккхаван̣н̣ана̄
280. джет̣т̣хакабха̄вена джане васабхасадисоти джанавасабхоти асса девапуттасса на̄мам̣ ахоси.
ито девалока̄ чавитва̄ саттаккхаттум̣ мануссалоке ра̄джабхӯтасса. мануссалока̄ чавитва̄ саттаккхаттум̣ девабхӯтасса. еттхева̄ти етасмим̣йева ча̄тумаха̄ра̄джикабхаве, еттха̄пи вессаван̣асса сахабйата̄васена.
281. а̄сисанам̣ а̄са̄, паттхана̄. а̄са̄сӣсена четтха каттукамйата̄кусалаччхандам̣ вадати. тенева̄ха ‘‘сакада̄га̄мимаггаттха̄йа̄’’тиа̄ди. йадаггети еттха агга-саддо а̄дипарийа̄йоти а̄ха ‘‘там̣ дивасам̣ а̄дим̣ катва̄’’ти. ‘‘пуримам̣…пе… авинипа̄то’’ти идам̣ йатха̄ таттакам̣ ка̄лам̣ сугатито сугатӯпапаттийева ахоси, татха̄ катӯпачитакусалакамматта̄. пхуссасса самма̄самбуддхасса ка̄лато пабхути хи самбхатавиват̣т̣ӯпаниссайакусаласамбха̄ро еса девапутто. аначчхарийанти ану ану аччхарийам̣. тена̄ха ‘‘пунаппунам̣ аччхарийамева̄’’ти. сайам̣париса̄йа̄ти сака̄йа париса̄йа. бхагавато дит̣т̣хасадисамева̄ти а̄ваджджанасаманантарам̣ йатха̄ те бхагавато чатувӣсатисатасахассаматта̄ сатта̄ н̃а̄н̣агатито дит̣т̣ха̄, евам̣ тумхехи дит̣т̣хасадисамева. вессаван̣асса саммукха̄ сутам̣ майа̄ти вадати.
девасабха̄ван̣н̣ана̄
282. вассӯпана̄йикасан̇гахаттханти вассӯпана̄йика̄йа а̄раккха̄сам̣видха̄навасена бхиккхӯнам̣ сан̇гахан̣аттхам̣ ‘‘вассӯпагата̄ бхиккхӯ евам̣ сукхена саман̣адхаммам̣ каронтӣ’’ти, пава̄ран̣асан̇гахо панасса пава̄ретва̄ саттху сантикам̣ гаччханта̄нам̣ бхиккхӯнам̣ антара̄магге париссайапарихаран̣аттхам̣. дхаммассаванаттхам̣ дӯрат̣т̣ха̄нам̣ гаччхантесупи есева найо. аттана̄пи а̄гантва̄ дхаммассаванаттхам̣ саннипатийева. еттхеттха̄ти еттха еттха аййа̄нам̣ васанат̣т̣ха̄не.
тада̄пӣти ‘‘пурима̄ни бханте диваса̄нӣ’’ти вуттака̄лепи. етенева ка̄ран̣ена̄ти вассӯпана̄йиканимиттамева. тена̄ха па̄л̣ийам̣ ‘‘тадахупосатхе паннарасе вассӯпана̄йика̄йа̄’’тиа̄ди. а̄санепи нисаджджа̄йа судхамма̄йа девасабха̄йа пат̣хамам̣ девесу та̄ватим̣сесу нисиннесу тасса̄ чатӯсу два̄ресу чатта̄ро маха̄ра̄джа̄но нисӣданти, идам̣ несам̣ а̄сане нисаджджа̄йа ча̄риттам̣ хоти.
йенаттхена̄ти йена киччена йена пайоджанена. а̄раккхаттханти а̄раккхабхӯтаматтхам̣. вуттам̣ вачанам̣ етесанти вуттавачана̄, маха̄ра̄джа̄но.
283. атиккамитва̄ти абхибхавитва̄.
санан̇кума̄ракатха̄ван̣н̣ана̄
284. абхисамбхавитум̣ адхигантум̣ асаккун̣еййо анабхисамбхаванӣйо. тена̄ха ‘‘аппаттаббо’’тиа̄ди. чаккхуйева патхо рӯпадассанасса магго упа̄йоти чаккхупатхо, тасмим̣ чаккхупатхасминти а̄ха ‘‘чаккхупаса̄де’’ти, чаккхусса гочарайогго ва̄ чаккхупатхоти а̄ха ‘‘а̄па̄тхе ва̄’’ти. на̄бхибхаватӣти на абхибхавати, гочарабха̄вам̣ на гаччхатӣти аттхо. хет̣т̣ха̄ хет̣т̣ха̄ти та̄ватим̣сато пат̣т̣ха̄йа хет̣т̣ха̄ хет̣т̣ха̄, на ча̄тумаха̄ра̄джикато пат̣т̣ха̄йа, на̄пи брахмапа̄рисаджджато пат̣т̣ха̄йа. ‘‘ча̄тумаха̄ра̄джика̄ хи та̄ватим̣са̄нам̣ йатха̄ джа̄тирӯпа̄ни пасситум̣ сакконти, татха̄ брахма̄но хет̣т̣хима̄ упарима̄на’’нти кечи, там̣ на йуттам̣. на хи хет̣т̣хима̄ брахма̄но упарима̄нам̣ мӯлапат̣исандхирӯпам̣ пасситум̣ сакконти, ма̄питамева пасситум̣ сакконтӣти дат̣т̣хаббам̣.
сун̣антова ниддам̣ оккамӣти гатийо упадха̄ренто бахи висат̣авитаккавиччхедена сан̇кочам̣ а̄панначиттата̄йа. майхам̣ аййакасса̄ти бхагавантам̣ сандха̄йа вадати.
пан̃ча сикха̄ етасса̄ти пан̃часикхо, пан̃часикхо вийа пан̃часикхоти а̄ха ‘‘пан̃часикхагандхаббасадисо’’ти. мама̄йантӣти пийа̄йанти.
285. сумуттоти сарадосехи сут̣т̣ху мутто. йехи питтасемха̄дӣхи палибуддхатта̄ саро ависсат̣т̣хо сийа̄, тадабха̄вато виссат̣т̣хоти дассенто а̄ха ‘‘апалибуддхо’’ти. вин̃н̃а̄петӣти вин̃н̃еййо, антогадхахетуаттхо каттуса̄дхано еса вин̃н̃еййасаддоти а̄ха ‘‘аттхавин̃н̃а̄пано’’ти. сарасса мадхурата̄ на̄ма маддаванти а̄ха ‘‘мадхуро мудӯ’’ти. саванам̣ арахатӣти саванӣйо. савана̄рахата̄йа ча а̄па̄тхасукхата̄йа̄ти а̄ха ‘‘кан̣н̣асукхо’’ти. биндӯти пин̣д̣ито. а̄кот̣итабхиннакам̣сасаддо вийа анека̄вайаво ахутва̄ ниравайаво, екабха̄воти аттхо. тена̄ха ‘‘екаггхано’’ти, етеневасса ависа̄рита̄ сам̣ван̣н̣ита̄ дат̣т̣хабба̄. гамбхӣруппаттит̣т̣ха̄ната̄йа часса гамбхӣрата̄ти а̄ха ‘‘на̄бхимӯлато’’тиа̄ди. евам̣ самут̣т̣хитоти джӣвха̄диппаха̄раматтасамут̣т̣хито. амадхуро ча хоти уппаттит̣т̣ха̄на̄нам̣ парилахубха̄вато. на ча дӯрам̣ са̄вети вӣрабха̄ва̄бха̄вато. нинна̄дӣ сувипулабха̄вато сависесам̣ нинна̄до, па̄сам̣санинна̄до ва̄. тена̄ха ‘‘маха̄мегха…пе… йутто’’ти.
паччхимам̣ паччхиманти дутийам̣, чатуттхам̣, чхат̣т̣хам̣, ат̣т̣хаман̃ча падам̣. пуримасса пуримасса̄ти йатха̄ккамам̣ пат̣хамасса, татийасса, пан̃чамасса, саттамасса ча. аттхойева̄ти аттханиддесо ева. виссат̣т̣хата̄ хисса вин̃н̃еййата̄йа ведитабба̄, ман̃джубха̄во саванӣйата̄йа, биндубха̄во ависа̄рита̄йа, гамбхӣрабха̄во нинна̄дита̄йа̄ти. йатха̄парисанти еттха йатха̄-саддо парима̄н̣ава̄чӣ, на пака̄ра̄дива̄чӣти а̄ха ‘‘йаттака̄ париса̄’’ти, тена парисаппама̄н̣ам̣ евасса саро ниччхарати, айамасса дхаммата̄ти дассети. тена̄ха ‘‘таттакамева̄’’тиа̄ди.
‘‘йе хи кечӣ’’тиа̄ди ‘‘йа̄ван̃ча со бхагава̄’’тиа̄дина̄ вуттасса аттхасса хетукиттанавасена саматтханам̣ саран̣есу несам̣ ниччасеванена, сӣлесу ча патит̣т̣ха̄панена чхака̄масаггасампаттиануппа̄данато. тена̄ха ‘‘йе хи кечи…пе… вадатӣ’’ти. ниббематикагахитасаран̣ети маггена̄гатасаран̣агамане. те хи саббасо самуггха̄титавичикиччхата̄йа ратанаттайе авеччаппаса̄дена саманна̄гата̄йева, потхуджджаникасаддха̄йа васена буддха̄дӣнам̣ гун̣е ога̄хетва̄ джа̄нанти, апаранеййабуддхино те парийа̄йато ниббематикагахитасаран̣а̄ ведитабба̄. гандхаббадеваган̣анти гандхаббадевасамӯхам̣. тука̄ вуччати кхӣрин̣ӣ йа̄ тука̄типи вуччати. тасса̄ чун̣н̣ам̣ тука̄пит̣т̣хам̣. там̣ кот̣т̣етва̄ паккхиттам̣ гханам̣ нирантарачитам̣ хутва̄ тит̣т̣хати.
бха̄витаиддхипа̄даван̣н̣ана̄
287. супан̃н̃атта̄ти сут̣т̣ху пака̄рехи н̃а̄пита̄ бодхита̄, асан̇карато ва̄ т̣хапита̄, там̣ пана бодханам̣, асан̇карато т̣хапанан̃ча аттхато десана̄ ева̄ти а̄ха ‘‘сукатхита̄’’ти. иджджханат̣т̣хена̄ти самиджджханат̣т̣хена, ниппаджджанасса ка̄ран̣абха̄вена̄ти аттхо. патит̣т̣ха̄нат̣т̣хена̄ти адхит̣т̣ха̄нат̣т̣хена. иддхийа̄ па̄доти иддхипа̄до, иддхийа̄ адхигамупа̄йоти аттхо. тена хи йасма̄ упарӯпари висесасан̇кха̄там̣ иддхим̣ паджджанти па̄пун̣анти, тасма̄ ‘‘па̄до’’ти вуччати. иджджхатӣти иддхи, самиджджхати ниппаджджатӣти аттхо. иддхи ева па̄до иддхипа̄до, иддхикот̣т̣ха̄соти аттхо. евам̣ та̄ва ‘‘чатта̄ро иддхипа̄да̄’’ти еттха аттхо ведитаббо. иддхипахонаката̄йа̄ти иддхийа̄ ниппха̄дане саматтхабха̄ва̄йа. иддхивисавита̄йа̄ти иддхийа̄ ниппха̄дане йогйабха̄ва̄йа. анекаттхатта̄ хи дха̄тӯнам̣ йогйаттхо ви-пуббо су-саддо, висаванам̣ ва̄ паджджанам̣ висавита̄, таттха ка̄мака̄рита̄ висавита̄. тена̄ха ‘‘пунаппуна’’нтиа̄ди. иддхивикуббаната̄йа̄ти викуббаниддхийа̄ вивидхарӯпакаран̣а̄йа. тена̄ха ‘‘на̄наппака̄рато катва̄ дассанаттха̄йа̄’’ти.
‘‘чхандан̃ча бхиккху адхипатим̣ каритва̄ лабхати сама̄дхим̣, лабхати читтассекаггатам̣, айам̣ вуччати чхандасама̄дхӣ’’ти (вибха. 432) има̄йа па̄л̣ийа̄ чханда̄дхипати сама̄дхи чхандасама̄дхӣти адхипатисаддалопам̣ катва̄ сама̄со вуттоти вин̃н̃а̄йати, адхипатисаддаттхадассанавасена пана ‘‘чхандахетуко, чханда̄дхико ва̄ сама̄дхи чхандасасама̄дхӣ’’ти ат̣т̣хакатха̄йам̣вуттанти ведитаббам̣. ‘‘падха̄набхӯта̄ти вӣрийабхӯта̄’’ти кечи ваданти. сан̇кхатасан̇кха̄ра̄диниваттанаттхан̃хи падха̄наггахан̣анти. атха ва̄ там̣ там̣ висесам̣ сан̇кхаротӣти сан̇кха̄ро, саббампи вӣрийам̣. таттха чатукиччаса̄дхакато ан̃н̃асса ниваттанаттхам̣ падха̄наггахан̣анти падха̄набхӯта̄ сет̣т̣хабхӯта̄ти аттхо. чатуббидхасса пана вӣрийасса адхиппетатта̄ бахувачананиддесо като. висум̣ сама̄сайоджанавасена йо пуббе иддхипа̄даттхо па̄дасса упа̄йаттхатам̣, кот̣т̣ха̄саттхатан̃ча гахетва̄ йатха̄йогавасена идха вутто, со ваккхама̄на̄нам̣ пат̣ила̄бхапуббабха̄га̄нам̣ каттукаран̣иддхибха̄вам̣, уттарачӯл̣абха̄джанӣйе ва̄ вуттехи чханда̄дӣхи иддхипа̄дехи са̄дхетабба̄йа иддхийа̄ каттиддхибха̄вам̣, чханда̄дӣнан̃ча каран̣иддхибха̄вам̣ сандха̄йа вуттоти ведитаббо, тасма̄ ‘‘иджджханат̣т̣хена иддхӣ’’ти еттха каттуаттхо, каран̣аттхо ча екаджджхам̣ гахетва̄ вуттоти каттуаттхам̣ та̄ва дассетум̣ ‘‘ниппхаттипарийа̄йена иджджханат̣т̣хена ва̄’’ти ватва̄ итарам̣ дассенто ‘‘иджджханти ета̄йа̄’’тиа̄дима̄ха. вуттанти каттха вуттам̣? иддхипа̄давибхан̇гапа̄т̣хе. (вибха. 434) татха̄бхӯтасса̄ти тена̄ка̄рена бхӯтасса, те чханда̄дидхамме пат̣илабхитва̄ т̣хитасса̄ти аттхо. ‘‘ведана̄ккхандхо’’тиа̄дӣхи чханда̄дайо антокатва̄ чатта̄ропи кхандха̄ катхита̄. сесесӯти сесиддхипа̄десу.
вӣрийиддхипа̄даниддесе ‘‘вӣрийасама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гата’’нти двиккхаттум̣ вӣрийам̣ а̄гатам̣. таттха пуримам̣ сама̄дхивисесанам̣ ‘‘вӣрийа̄дхипати сама̄дхи вӣрийасама̄дхӣ’’ти, дутийам̣ саманна̄гаман̇гадассанам̣. двейева хи саббаттха саманна̄гаман̇га̄ни, сама̄дхи, падха̄насан̇кха̄ро ча. чханда̄дайо хи сама̄дхивисесана̄ни, падха̄насан̇кха̄ро пана падха̄навачаненева висесито, на чханда̄дӣхӣти на идха вӣрийа̄дхипатита̄ падха̄насан̇кха̄расса вутта̄ хоти. вӣрийан̃ча сама̄дхим̣ висесетва̄ т̣хитамева, саманна̄гаман̇гавасена пана падха̄насан̇кха̄равачанена вуттанти на̄пи двӣхи вӣрийехи саманна̄гамо вутто хоти. йасма̄ пана чханда̄дӣхи висит̣т̣хо сама̄дхи, татха̄висит̣т̣хенева ча тена сампайутто падха̄насан̇кха̄ро, сесадхамма̄ ча, тасма̄ сама̄дхивисесана̄нам̣ васена чатта̄ро иддхипа̄да̄ вутта̄, висесанабха̄во ча чханда̄дӣнам̣ там̣там̣авассайадассанавасена хотӣти ‘‘чхандасама̄дхи…пе… иддхипа̄да’’нти еттха ниссайаттхепи па̄да-садде упа̄йаттхена чханда̄дӣнам̣ иддхипа̄дата̄ вутта̄ хоти. тенева хи абхидхамме уттарачӯл̣абха̄джанӣйе (вибха. 456) ‘‘чатта̄ро иддхипа̄да̄ чхандиддхипа̄до’’тиа̄дина̄ чханда̄дӣнамева иддхипа̄дата̄ вутта̄. пан̃хапуччхаке (вибха. 457 а̄дайо) ‘‘чатта̄ро иддхипа̄да̄ идха бхиккху чхандасама̄дхӣ’’тиа̄дина̄ ча уддесам̣ катва̄пи пуна чханда̄дӣнам̣йева кусала̄дибха̄во вибхатто. упа̄йиддхипа̄дадассанаттхамева хи ниссайиддхипа̄дадассанам̣ катам̣, ан̃н̃атха̄ чатуббидхата̄ на сийа̄ти. айаметтха па̄л̣ивасена аттхавиниччхайо ведитаббо. ида̄ни пат̣ила̄бхапуббабха̄га̄нам̣ васена иддхипа̄де вибхаджитва̄ дассетум̣ ‘‘апича̄’’тиа̄ди вуттам̣, там̣ сувин̃н̃еййамева. идха иддхипа̄дакатха̄ сан̇кхепенева вутта̄ти а̄ха ‘‘виттха̄рена пана…пе… вутта̄’’ти.
кечӣти абхайагирива̄сино. тесу хи екачче ‘‘иддхи на̄ма аниппханна̄’’ти ваданти, екачче ‘‘иддхипа̄до пана аниппханно’’ти ваданти, аниппханноти ча параматтхато асиддхо, наттхӣти аттхо. а̄бхатоти абхидхаммапа̄т̣хато (вибха. 458) дӣгханика̄йат̣т̣хакатха̄йам̣ (дӣ. ни. ат̣т̣ха. 2.287) а̄нӣто пуриманайато ан̃н̃ена̄ка̄рена десана̄йа паваттатта̄. чхандо ева иддхипа̄до чхандиддхипа̄до. есева найо сесесупи. име пана̄ти имасмим̣ сутте а̄гата̄ иддхипа̄да̄. рат̣т̣хапа̄латтхеро (ма. ни. 2.293; а. ни. ат̣т̣ха. 1.1.210; апа. ат̣т̣ха. 2.рат̣т̣хапа̄латтхераапада̄наван̣н̣ана̄йа виттха̄ро) ‘‘чханде сати катхам̣ на̄нуджа̄ниссантӣ’’ти сатта̄хам̣ бхатта̄ни абхун̃джитва̄ ма̄та̄питаро ануджа̄на̄петва̄ паббаджитва̄ чхандамева авасса̄йа локуттарам̣ дхаммам̣ ниббаттесӣти а̄ха ‘‘рат̣т̣хапа̄латтхеро…пе… ниббаттесӣ’’ти. сон̣аттхеро (маха̄ва. 243; а. ни. 6.55; тхерага̄. ат̣т̣ха. терасанипа̄та; апа. ат̣т̣ха. 2.сон̣акот̣ивӣсаттхераапада̄наван̣н̣ана̄йа виттха̄ро) бха̄ванамануйутто а̄раддхавӣрийо парамасукхума̄ло па̄десу пхот̣есу джа̄тесупи вӣрийам̣ наппат̣ипассамбхесӣти а̄ха ‘‘сон̣аттхеро вӣрийам̣ дхурам̣ катва̄’’ти. самбхӯтаттхеро (тхерага̄. ат̣т̣ха. 2.саммӯтаттхерага̄тха̄ван̣н̣ана̄йа виттха̄ро) ‘‘читтавато ким̣ на̄ма на сиджджхатӣ’’ти читтам̣ пуббан̇гамам̣ катва̄ бха̄ванам̣ а̄ра̄дхесӣти а̄ха ‘‘самбхӯтаттхеро читтам̣ дхурам̣ катва̄’’ти. могхаттхеро вӣмам̣сам̣ авассайи, тасма̄ тасса бхагава̄ ‘‘сун̃н̃ато локам̣ авеккхассӯ’’ти (су. ни. 1125; бу. вам̣. 54.353; маха̄. ни. 186; чӯл̣ани. могхара̄джама̄н̣авапуччха̄ 144; могхара̄джама̄н̣авапуччха̄ниддесе 88; нетти. 5; пет̣ако. 22, 31) сун̃н̃ата̄катхам̣ катхеси, пан̃н̃а̄нисситама̄наниггахаттхам̣, пан̃н̃а̄йа париггахаттхан̃ча двиккхаттум̣ пуччхито сама̄но пан̃хам̣ катхеси. тена̄ха ‘‘а̄йасма̄ могхара̄джа̄ вӣмам̣сам̣ дхурам̣ катва̄’’ти.
пунаппунам̣ чхандуппа̄данам̣ песанам̣ вийа хотӣти чхандасса упат̣т̣ха̄насадисата̄ вутта̄.
параккамена̄ти параккамасӣсена сӯрабха̄вам̣ вадати. тха̄мабха̄вато ча вӣрийасса сӯрабха̄васадисата̄ дат̣т̣хабба̄.
чинтанаппадха̄натта̄ читтасса мантасам̣видха̄насадисата̄ вутта̄.
джа̄тисампатти на̄ма висит̣т̣хаджа̄тита̄. ‘‘саббадхаммесу ча пан̃н̃а̄ сет̣т̣ха̄’’ти вӣмам̣са̄йа джа̄тисампаттисадисата̄ вутта̄. саммохавиноданийам̣ (вибха. ат̣т̣ха. 433) пана читтиддхипа̄дасса джа̄тисампаттисадисата̄, вӣмам̣сиддхипа̄дасса мантабаласадисата̄ ча йоджита̄.
анекам̣ вихитам̣ видхам̣ етасса̄ти анекавихитанти а̄ха ‘‘анекавидха’’нти. видха-саддо кот̣т̣ха̄сапарийа̄йо ‘‘екавидхена н̃а̄н̣аваттхӯ’’тиа̄дӣсу (вибха. 751) вийа̄ти а̄ха ‘‘иддхивидханти иддхикот̣т̣ха̄са’’нти.
тивидхаока̄са̄дхигамаван̣н̣ана̄
288. ‘‘сукхасса̄’’ти идам̣ тин̣н̣ампи сукха̄нам̣ са̄дха̄ран̣авачананти а̄ха ‘‘джха̄насукхасса маггасукхасса пхаласукхасса̄’’ти. на̄наппана̄паттата̄йа пана аппадха̄натта̄ упача̄раджджха̄насукхасса, випассана̄сукхасса четтха аггахан̣ам̣. пуримесу та̄ва двӣсу ока̄са̄дхигамесу тӣн̣ипи сукха̄ни лаббханти, татийе пана катханти? таттха ка̄мам̣ тӣн̣и на лаббханти, две пана лаббхантийева. йатха̄ла̄бхавасена хетам̣ вуттам̣. ‘‘саккхаракатхалампи маччхагумбампи чарантампи тит̣т̣хантампӣ’’тиа̄дӣсу (дӣ. ни. 1.249; ма. ни. 1.433; 2.259; а. ни. 1.45, 46) вийа. сам̣сат̣т̣хоти сам̣саггам̣ упагато саман̇гӣбхӯто, со пана техи саманна̄гатачиттопи хотӣти вуттам̣ ‘‘сампайуттачитто’’ти. арийадхамманти арийабха̄вакарам̣ дхаммам̣. упа̄йатоти видхито. патхатоти маггато. ка̄ран̣атоти хетуто. йена хи видхина̄ дхамма̄нудхаммапат̣ипатти хоти, со упети етена̄ти упа̄йо, со тададхигамасса маггабха̄вато патхо, тасса каран̣ато ка̄ран̣анти ча вуччати.
‘‘аниччантиа̄дивасена манаси каротӣ’’ти сан̇кхепато вуттаматтхам̣ виваритум̣ ‘‘йонисо манасика̄ро на̄ма̄’’тиа̄ди вуттам̣. таттха упа̄йаманасика̄роти кусаладхаммаппаваттийа̄ ка̄ран̣абхӯто манасика̄ро. патхаманасика̄роти тасса ева маггабхӯто манасика̄ро. аниччети а̄диантавантата̄йа, аначчантиката̄йа ча аничче тебхӯмаке сан̇кха̄ре ‘‘аничча’’нти манасика̄роти йоджана̄. есева найо сесесупи. айам̣ пана висесо тасмим̣йева удайаббайапат̣ипӣл̣аната̄йа дуккханато, дуккхамато ча дуккхе, авасаваттанаттхена, анаттасабха̄вата̄йа ча анаттани, асучисабха̄вата̄йа асубхе. саббампи хи тебхӯмакам̣ сан̇кхатам̣ килеса̄сучипаггхаран̣ато ‘‘асубха’’нтвева ваттум̣ арахати. сачча̄нуломикена ва̄ти сачча̄бхисамайасса ануломанавасена. ‘‘читтасса а̄ват̣т̣ана̄’’тиа̄дина̄ а̄ваджджана̄йа паччайабхӯта̄ тато пуримуппанна̄ манодва̄рика̄ кусаладжаванаппаватти пхалавоха̄ренева татха̄ вутта̄. тасса̄ хи васена са̄ кусалуппаттийа̄ упаниссайо хотӣти. а̄ваджджана̄ хи бхаван̇гачиттам̣ а̄ват̣т̣етӣти читтасса а̄ват̣т̣ана̄, ану ану а̄ват̣т̣етӣти анва̄ват̣т̣ана̄. бхаван̇га̄рамман̣ато ан̃н̃ам̣ а̄бхуджатӣти а̄бхого. саманна̄харатӣти саманна̄ха̄ро. тадева̄рамман̣ам̣ атта̄нам̣ анубандхитва̄ анубандхитва̄ уппаджджама̄не манаси кароти т̣хапетӣти манасика̄ро. айам̣ вуччатӣти айам̣ упа̄йаманасика̄ралаккхан̣о йонисоманасика̄ро на̄ма вуччати, йасса васена пуггало дуккха̄дӣни сачча̄ни а̄ваджджитум̣ саккоти.
асам̣сат̣т̣хоти на сам̣сат̣т̣хо ка̄ма̄дӣхи вивитто вина̄бхӯто. ка̄ма̄дивисам̣саггахету уппаджджанакасукхам̣ на̄ма вивекаджам̣ пӣтисукханти а̄ха ‘‘пат̣хамаджджха̄насукха’’нти. ка̄мам̣ пат̣хамаджджха̄насукхампи соманассамева, суттесу пана там̣ ка̄йикасукхасса̄пи паччайабха̄вато висесато ‘‘сукха’’нтвева вуччатӣти идха̄пи джха̄набхӯтам̣ соманассам̣ сукханти, итарам̣ соманассам̣. тена вуттам̣ ‘‘сукха̄’’ти. хетумхи ниссаккавачананти а̄ха ‘‘джха̄насукхапаччайа̄’’ти. апара̄парам̣ соманассанти джха̄на̄дхигамахету паччавеккхан̣а̄дивасена пунаппунам̣ уппаджджанакасоманассам̣.
памоданам̣ памудо, тарун̣апӣти, тато памуда̄. ‘‘па̄моджджам̣ пӣтаттха̄йа̄’’тиа̄дӣсу тарун̣апӣти ‘‘па̄моджджа’’нти вуччати, идха пана пакат̣т̣хо мудо памудо па̄моджджанти адхиппетам̣, тан̃ча соманассарахитам̣ наттхӣти авина̄бха̄вита̄йа ‘‘балаватарам̣ пӣтисоманасса’’нти вуттам̣. джха̄насса уджувипаччанӣкатам̣ сандха̄йа ‘‘пан̃ча нӣваран̣а̄ни виккхамбхетва̄’’ти вуттам̣. джха̄нам̣ пана тадекат̣т̣хе саббепи килесе, саббепи акусале дхамме виккхамбхетийева, аттано ока̄сам̣ гахетва̄ тит̣т̣хати пат̣ипаккхадхаммехи анабхибхаванӣйато. тасма̄ти ока̄саггахан̣ато, ладдхока̄сата̄йа̄ти аттхо. маггапхаласукха̄дхигама̄йа ока̄сабха̄вато ва̄ ока̄со, асса адхигамо ока̄са̄дхигамо. пуримапаккхе пана ока̄сам̣ авасарам̣ адхигаччхати етена̄ти ока̄са̄дхигамо.
рӯпасабха̄вата̄йа, екантарӯпа̄дхӣнавуттита̄йа, савиппха̄риката̄йа ча а̄на̄па̄навитаккавича̄ра̄нам̣ тхӯлабха̄вам̣ ануджа̄нанто ‘‘ка̄йавачӣсан̇кха̄ра̄ та̄ва ол̣а̄рика̄ хонтӯ’’ти а̄ха. таббидхурата̄йа пана екачча̄нам̣ ведана̄сан̃н̃а̄нам̣ тхӯлатам̣ анануджа̄нанто ‘‘читтасан̇кха̄ра̄ катхам̣ ол̣а̄рика̄’’ти а̄ха. итаро ‘‘аппахӣнатта̄’’ти ка̄ран̣ам̣ ватва̄ ‘‘ка̄йасан̇кха̄ра̄ хӣ’’тиа̄дина̄ таматтхам̣ виварати. тети читтасан̇кха̄ра̄. аппахӣна̄ сан̇кха̄ра̄ лаббхама̄насан̇кха̄ранимиттата̄йа ‘‘ол̣а̄рика̄’’ти ваттум̣ араханти, пахӣна̄ пана тадабха̄вато ‘‘сукхума̄’’ти а̄ха ‘‘пахӣне упа̄да̄йа аппахӣнатта̄ ол̣а̄рика̄ на̄ма джа̄та̄’’ти. па̄л̣ийам̣ ‘‘ка̄йасан̇кха̄ра̄нам̣ пат̣иппассаддхийа̄’’ти вуттатта̄ ‘‘сукханти чатуттхаджджха̄никапхаласама̄паттисукха’’нти вуттам̣. ‘‘читтасан̇кха̄ра̄нам̣ пат̣иппассаддхийа̄’’ти пана вуттатта̄ ‘‘ниродха̄ вут̣т̣хахантасса̄’’ти вуттам̣. вачӣсан̇кха̄рапат̣иппассаддхи ка̄йасан̇кха̄рапат̣иппассаддхийа̄ва сиддха̄ти ведитабба̄. тенева̄ха ‘‘дутийа…пе… висум̣ на вутта̄нӣ’’ти. па̄л̣ийам̣ пана аттхато сиддха̄пи супа̄кат̣абха̄вена вибха̄ветум̣ сарӯпато ган̣ха̄ти. на хи арийавинайе аттха̄паттивибха̄вана̄ абхидхаммадесана̄йа пакатӣти. йатха̄ нӣваран̣авиккхамбханан̃ча пат̣хамасса джха̄насса адхигама̄йа упа̄йо, евам̣ сукхадуккхавиккхамбханам̣ чатуттхасса джха̄насса адхигама̄йа упа̄йоти ‘‘чатуттхаджджха̄нам̣ сукхам̣ дуккхам̣ виккхамбхетва̄’’ти вуттам̣. сесам̣ хет̣т̣ха̄ вуттанайамева.
авиджджа̄ра̄га̄дӣхи саха ваджджехӣти са̄ваджджам̣, акусалам̣, тадабха̄вато анаваджджам̣ кусалам̣. аттано хитасукхам̣ а̄кан̇кхантена севанӣйато севитаббам̣, кусалам̣, таббипарийа̄йато на севитаббам̣, акусалам̣. ла̄макабха̄вена хӣнам̣, акусалам̣, сет̣т̣хабха̄вена пан̣ӣтам̣, кусаланти са̄ваджджадука̄дайо тайопи дука̄ йатха̄рахам̣ етесам̣ кусала̄кусалакаммапатха̄нам̣ васенева ведитабба̄. саббанти йатха̄вуттам̣ саббам̣ чатӯхи дукехи сан̇гахитам̣ дхаммаджа̄там̣. йатха̄рахам̣ кан̣хан̃ча суккан̃ча пат̣идвандибха̄вато, саппат̣ибха̄ган̃ча аппат̣ибха̄ган̃ча адвайабха̄вато. ват̣т̣апат̣иччха̄дика̄ авиджджа̄ пахӣйати чатуннам̣ арийасачча̄нам̣ саммадева пат̣ивиджджханато. тато ева арахаттамаггавиджджа̄ уппаджджати. сукханти евам̣ каммапатхамукхена тебхӯмакадхамме саммаситва̄ випассанам̣ уссукка̄петва̄ маггапат̣ипа̄т̣ийа̄ арахатте патит̣т̣хахантасса йам̣ арахаттамаггасукхан̃чева арахаттапхаласукхан̃ча, там̣ идха ‘‘сукха’’нти адхиппетам̣. антогадха̄ ева на̄нантарийабха̄вато.
ат̣т̣хатим̣са̄рамман̣авасена̄ти па̄л̣ийам̣ а̄гата̄нам̣ ат̣т̣хатим̣са̄йа каммат̣т̣ха̄на̄нам̣ васена. виттха̄ретва̄ катхетабба̄ пат̣хамаджджха̄на̄дивасена а̄гататта̄ти адхиппа̄йо. ‘‘катха’’нтиа̄дина̄ тамева виттха̄ретва̄ катханам̣ найато дассети. ‘‘чатувӣсатийа̄ т̣ха̄несӯ’’тиа̄дӣсу йам̣ ваттаббам̣, там̣ маха̄паринибба̄наван̣н̣ана̄йам̣ (дӣ. ни. ат̣т̣ха. 2.219) вуттамева. ‘‘ниродхасама̄паттим̣ па̄петва̄’’ти имина̄ арӯпаджджха̄на̄нипи гахита̄ни хонти техи вина̄ ниродхасама̄паттисама̄паджджанасса асамбхавато, чатуттхаджджха̄насабха̄ватта̄ ча тесам̣. даса упача̄раджджха̄на̄нӣти т̣хапетва̄ ка̄йагата̄сатим̣ а̄на̄па̄нан̃ча ат̣т̣ха ануссатийо, сан̃н̃а̄ваваттха̄нан̃ча̄ти даса упача̄раджджха̄на̄ни. адхисӣлам̣ на̄ма сама̄дхисам̣ваттанийанти тасса хет̣т̣химантена пат̣хамаджджха̄нам̣ парийоса̄нанти вуттам̣ ‘‘адхисӣласиккха̄ пат̣хамам̣ ока̄са̄дхигамам̣ бхаджатӣ’’ти. адхичиттам̣ на̄ма чатуттхаджджха̄нанит̣т̣хам̣ тадантогадхатта̄ арӯпаджджха̄на̄нам̣, таппарийоса̄натта̄ пхаладжджха̄на̄нанти вуттам̣ ‘‘адхичиттасиккха̄ дутийа’’нти. маттхакаппатта̄ адхипан̃н̃а̄сиккха̄ на̄ма аггамаггавиджджа̄ти а̄ха ‘‘адхипан̃н̃а̄сиккха̄ татийа’’нти. сиккхаттайавасена тайо ока̄са̄дхигаме нӣхарантена йатха̄рахам̣ там̣там̣суттавасенапи нӣхаритаббанти дассенто ‘‘са̄ман̃н̃апхалепӣ’’тиа̄дима̄ха.
йадаггена ча тиссо сиккха̄ йатха̄ккамам̣ тайо ока̄са̄дхигаме бхаджанти, тадаггена таппадха̄натта̄ йатха̄ккамам̣ тӣн̣и пит̣ака̄ни те бхаджантӣти дассетум̣ ‘‘тӣсу пана̄’’тиа̄ди вуттам̣. тӣн̣и пит̣ака̄ни вибхаджитва̄ти тин̣н̣ам̣ ока̄са̄дхигама̄нам̣ васена йатха̄нупуббам̣ тӣн̣и пит̣ака̄ни виттха̄ретва̄ катхетум̣ лабхисса̄ма̄ти. самодха̄нетва̄ти сама̄йоджетва̄ таттха вуттаматтхам̣ имасса суттасса аттхабха̄вена сама̄нетва̄. дуккатхитанти асамбандхакатханена, атипапан̃чакатханена ва̄ дут̣т̣ху катхитанти на сакка̄ ваттум̣ татха̄катханассева сукатханабха̄ватоти а̄ха ‘‘тепит̣акам̣…пе… сукатхитам̣ хотӣ’’ти.
чатусатипат̣т̣ха̄наван̣н̣ана̄
289. на кевалам̣ абхидхаммапарийа̄йенева кусалат̣т̣хо гахетаббо, атха кхо ба̄хитикапарийа̄йена пӣти а̄ха ‘‘пхалакусаласса ча̄’’ти. кхемат̣т̣хена̄ти чатӯхипи йогехи анупаддавабха̄вена. самма̄ сама̄хитоти саматхавасена чева випассана̄васена ча сут̣т̣ху сама̄хито. екаггачиттоти виккхепасса дӯрасамусса̄ритатта̄ екаггатам̣ авиккхепам̣ паттачитто. аттано ка̄йатоти аджджхаттам̣ ка̄йе ка̄йа̄нупассана̄васена самма̄ сама̄хитачитто сама̄но ‘‘сама̄хито йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти пассатӣ’’ти (сам̣. ни. 3.5; 5.1071, 1072; нетти. 40; ми. па. 1.14) вачанато. таттха н̃а̄н̣адассанам̣ ниббаттенто тато бахиддха̄ парасса ка̄йепи н̃а̄н̣адассанам̣ ниббаттети. тена̄ха ‘‘парасса ка̄йа̄бхимукхам̣ н̃а̄н̣ам̣ песетӣ’’ти. самма̄ виппасӣдатӣти самма̄ сама̄дха̄напаччайена абхиппаса̄дена н̃а̄н̣ӯпасан̃хитена аджджхаттам̣ ка̄йам̣ окаппети. саббаттха̄ти саббат̣т̣ха̄несу. сати катхита̄ти йоджана̄. локийалокуттарамиссака̄ катхита̄ анупассана̄н̃а̄н̣адассана̄нам̣ тадубхайаса̄дха̄ран̣абха̄вато.
саттасама̄дхипариккха̄раван̣н̣ана̄
290. еттха̄ти имисса̄ катха̄йа. джха̄наккхасса вӣрийачаккасса арийамаггаратхасса сӣлам̣ вибхӯсанабха̄вена вуттанти а̄ха ‘‘алан̇ка̄ро париккха̄ро на̄ма̄’’ти. саттахи нагарапариккха̄рехӣти нагарам̣ парива̄ретва̄ раккхан̣акехи катапариккхепо, парикха̄, удда̄по, па̄ка̄ро, есика̄, палигха̄, па̄ка̄рапаккхан̣д̣иланти имехи саттахи нагарапариккха̄рехи. самбхарӣйати пхалам̣ етена̄ти самбха̄ро, ка̄ран̣ам̣. бхесаджджан̃хи бйа̄дхивӯпасаманена джӣвитасса ка̄ран̣ам̣. парива̄рапариккха̄равасена̄ти парива̄расан̇кха̄тапариккха̄равасена. париккха̄ро хи самма̄дит̣т̣хийа̄дайо маггадхамма̄ самма̄сама̄дхисса сахаджа̄та̄дипаччайабха̄вена парикаран̣ато абхисан̇кхаран̣ато. упечча ниссӣйатӣти упаниса̄, саха упаниса̄йа̄ти саупанисоти а̄ха ‘‘саупаниссайо’’ти, сахака̄рӣка̄ран̣абхӯто дхаммасамӯхо идха ‘‘упаниссайо’’ти адхиппето. самма̄ пасаттха̄ сундара̄ дит̣т̣хи етасса̄ти самма̄дит̣т̣хи, пуггало, тасса самма̄дит̣т̣хисса. со пана йасма̄ патит̣т̣хитасамма̄дит̣т̣хико, тасма̄ вуттам̣ ‘‘самма̄дит̣т̣хийам̣ т̣хитасса̄’’ти. самма̄сан̇каппо пахотӣти маггасамма̄дит̣т̣хийа̄ дуккха̄дӣсу париджа̄нана̄дикиччам̣ са̄дхентийа̄ ка̄мавитакка̄дике самуггха̄т̣енто самма̄сан̇каппо йатха̄ аттано киччаса̄дхане пахоти, татха̄ паваттим̣ панасса дассенто а̄ха ‘‘самма̄сан̇каппо паваттатӣ’’ти. еса найо саббападесӯти ‘‘самма̄сан̇каппасса самма̄ва̄ча̄ пахотӣ’’тиа̄дӣсу сесападесу йатха̄вуттаматтхам̣ атидисати.
еттха ча йасма̄ нибба̄на̄дхигама̄йа пат̣ипаннасса йогино бахӯпака̄ра̄ самма̄дит̣т̣хи. татха̄ хи са̄ ‘‘пан̃н̃а̄паджджото, пан̃н̃а̄саттха’’нти ча вутта̄. та̄йа хи со авиджджандхака̄рам̣ видхамитва̄ килесачоре гха̄тенто кхемена нибба̄нам̣ па̄пун̣а̄ти, тасма̄ арийамаггакатха̄йам̣ самма̄дит̣т̣хи а̄дито гайхати, идха пана пуггала̄дхит̣т̣ха̄надесана̄йа ‘‘самма̄дит̣т̣хисса̄’’ти вуттам̣. йасма̄ пана самма̄дит̣т̣хипуггало неккхаммасан̇каппа̄дивасена саммадева сан̇каппети, на миччха̄ка̄масан̇каппа̄дивасена, тасма̄ самма̄дит̣т̣хисса самма̄сан̇каппо пахоти. йасма̄ ча самма̄сан̇каппо самма̄ва̄ча̄йа упака̄рако. йатха̄ха ‘‘пуббе кхо гахапати витаккетва̄ вича̄ретва̄ паччха̄ ва̄чам̣ бхиндатӣ’’ти, (сам̣. ни. 2.348) тасма̄ самма̄сан̇каппасса самма̄ва̄ча̄ пахоти. йасма̄ пана ‘‘идан̃чидан̃ча карисса̄ма̄’’ти хи пат̣хамам̣ ва̄ча̄йа сам̣видахитва̄ йебхуййена те те камманта̄ самма̄ пайоджӣйанти, тасма̄ ва̄ча̄ ка̄йакаммасса упака̄рика̄ти самма̄ва̄часса самма̄камманто пахоти. йасма̄ пана чатуббидхам̣ вачӣдуччаритам̣, тивидхан̃ча ка̄йадуччаритам̣ паха̄йа убхайам̣ сучаритам̣ пӯрентассева а̄джӣват̣т̣хамакасӣлам̣ пӯрати, на итарасса, тасма̄ самма̄ва̄часса самма̄каммантасса ча самма̄а̄джӣво пахоти. висуддхидит̣т̣хисамуда̄гатасамма̄а̄джӣвасса йонисо падха̄насса самбхавато самма̄а̄джӣвасса самма̄ва̄йа̄мо пахоти. йонисо падахантасса ка̄йа̄дӣсу чатӯсу ваттхӯсу сати сӯпат̣т̣хита̄ хотӣти самма̄ва̄йа̄масса самма̄сати пахоти. йасма̄ евам̣ сӯпат̣т̣хита̄ сати сама̄дхисса упака̄ра̄нупака̄ра̄нам̣ дхамма̄нам̣ гатийо саманнеситва̄ пахоти екатта̄рамман̣е читтам̣ сама̄дха̄тум̣, тасма̄ самма̄сатисса самма̄сама̄дхи пахотӣти. айан̃ча найо пуббабха̄ге на̄на̄ккхан̣ика̄нам̣ самма̄дит̣т̣хиа̄дӣнам̣ васена вутто, маггаккхан̣е пана самма̄дит̣т̣хиа̄дӣнам̣ тасса тасса сахаджа̄та̄дивасена вутто ‘‘самма̄дит̣т̣хисса самма̄сан̇каппо пахотӣ’’тиа̄дӣнам̣ пада̄наматтхо йутто, айамева ча идха̄дхиппето. тена̄ха ‘‘айам̣ панаттхо’’тиа̄ди.
магган̃а̄н̣ети маггапарийа̄паннан̃а̄н̣е т̣хитасса там̣саман̇гино. маггапан̃н̃а̄ хи чатуннам̣ сачча̄нам̣ самма̄дассанат̣т̣хена ‘‘маггасамма̄дит̣т̣хӣ’’ти вутта̄, са̄ ева несам̣ йа̄тха̄вато джа̄нанато пат̣ивиджджханато идха ‘‘магган̃а̄н̣а’’нтипи вутта̄. маггавимуттӣти маггена килеса̄нам̣ вимуччанам̣ самуччхедаппаха̄намева. пхаласамма̄дит̣т̣хи ева ‘‘пхаласамма̄н̃а̄н̣а’’нти парийа̄йена вуттам̣, парийа̄йавачанан̃ча вуттанайа̄нуса̄рена ведитаббам̣. пхалавимутти пана пат̣иппассаддхиппаха̄нам̣ дат̣т̣хаббам̣.
аматасса два̄ра̄ти арийамаггама̄ха. со пана вина̄ ча а̄чарийамут̣т̣хина̄ анантарам̣ аба̄хирам̣ каритва̄ йа̄вадева мануссехи суппака̄ситатта̄ виват̣о. дхаммавинӣта̄ти арийадхамме винӣта̄. со панеттха килеса̄нам̣ самуччхедавинайавасена ведитабботи а̄ха ‘‘самма̄ниййа̄нена ниййа̄та̄’’ти.
аттхӣти путхуттхависайам̣ нипа̄тападам̣ ‘‘аттхи имасмим̣ ка̄йе кеса̄’’тиа̄дӣсу (дӣ. ни. 2.377; ма. ни. 1.110; 3.154; сам̣. ни. 4.127; а. ни. 6.29; 10.60; вибха. 356; кху. па̄. 2.1.дваттим̣саа̄ка̄ра; нетти. 47) вийа̄ти а̄ха ‘‘ана̄га̄мино ча аттхӣ’’ти. тенева̄ха ‘‘аттхи чеветтха сакада̄га̄мино’’ти. бахиддха̄ сам̣йоджанапаччайо ниббаттихетубхӯто пун̃н̃абха̄го етисса̄ аттхӣти пун̃н̃абха̄га̄, атисайависит̣т̣хо четтха аттхиаттхо ведитаббо. оттаппама̄ноти уттасанто бха̄йанто. на пана наттхи, аттхи ева̄ти дӣпети.
291. асса̄ти вессаван̣асса. ладдхи пана на аттхи пат̣ивиддхасаччатта̄. ‘‘абхисамайе висесо наттхӣ’’ти етена саббепи саббан̃н̃угун̣а̄ саббабуддха̄нам̣ садиса̄ ева̄ти дассети.
292. ка̄ран̣асса екарӯпатта̄ има̄ни пана пада̄нӣти на кевалам̣ ‘‘тайидам̣ брахмачарийа’’нтиа̄дӣни пада̄ни, атха кхо ‘‘имаматтхам̣ джанавасабхо йаккхо’’тиа̄дӣни пада̄ни пӣти.
джанавасабхасуттаван̣н̣ана̄йа лӣнаттхаппака̄сана̄.