2. абхидхаммабха̄джанӣйаван̣н̣ана̄

167. на̄марӯпапариччхедакатха̄ абхидхаммакатха̄ти суттанте вийа паччайайугал̣авасена акатхетва̄ аджджхаттикаба̄хиравасена абхин̃н̃еййа̄ни а̄йатана̄ни аббока̄рато абхидхаммабха̄джанӣйе катхита̄ни. а̄гамма̄ти саббасан̇кха̄рехи ниббиндасса висан̇кха̄раниннасса готрабхуна̄ виват̣т̣итама̄насасса маггена саччхикаран̣ена̄ти аттхо. саччхикирийама̄нан̃хи там̣ адхигантва̄ а̄рамман̣апаччайабхӯтан̃ча пат̣ичча адхипатипаччайабхӯте ча тамхи парамасса̄сабха̄вена винимуттасан̇кха̄расса ча гатибха̄вена патит̣т̣ха̄набхӯте патит̣т̣ха̄йа кхайасан̇кха̄то магго ра̄га̄дайо кхепетӣти там̣саччхикаран̣а̄бха̄ве ра̄га̄дӣнам̣ ануппаттиниродхагамана̄бха̄ва̄ ‘‘там̣ а̄гамма ра̄га̄дайо кхӣйантӣ’’ти вуттам̣. суттато мун̃читва̄ти суттапада̄ни мун̃читва̄. ан̃н̃о суттасса аттхо ‘‘ма̄тарам̣ питарам̣ хантва̄’’тиа̄дӣсу (дха. па. 294-295) вийа а̄харитаббо, наттхи суттападехева нӣто аттхоти аттхо.

екам̣ на̄нанти чун̣н̣итам̣ кхуддакам̣ ва̄ каран̣ам̣, чун̣н̣ӣкаран̣анти абахума̄нена вадати. на твам̣ екам̣ на̄нам̣ джа̄на̄сӣти ким̣ еттакам̣ твамева на джа̄на̄сӣти аттхо. нану н̃а̄тети ‘‘йадипи пуббе на н̃а̄там̣, адхуна̄пи н̃а̄те нану са̄дху хотӣ’’ти аттано джа̄нанам̣ пат̣иччха̄детва̄ виккхепам̣ каронтам̣ нибандхати. вибхаджитва̄ти аккхараттхаматте ат̣т̣хатва̄ лӣнам̣ аттхам̣ вибхаджитва̄ уддхаритва̄ нӣхаритва̄ катхитанти аттхо. ра̄га̄дӣнам̣ кхайо на̄ма абха̄ваматто, на ча абха̄васса бахубха̄во аттхи аттано абха̄ватта̄ти вадантасса вачанапаччхинданаттхам̣ пуччхати ‘‘ра̄гаккхайо на̄ма ра̄гассева кхайо’’тиа̄ди. йади хи ра̄гаккхайо доса̄дӣнам̣ кхайо на хоти, досаккхайа̄дайо ча ра̄га̄дӣнам̣ кхайа̄, ан̃н̃аман̃н̃ависит̣т̣ха̄ бхинна̄ а̄панна̄ хонтӣти бахунибба̄ната̄ а̄панна̄ ева хоти, ан̃н̃аман̃н̃ависесо ча на̄ма ниссабха̄васса наттхӣти сасабха̄вата̄ ча нибба̄насса. нава тан̣ха̄мӯлака̄ ‘‘тан̣хам̣ пат̣ичча парийесана̄’’ти (дӣ. ни. 2.103; 3.359; а. ни. 9.23; вибха. 963) а̄дайо, тесу парийесана̄дайо ча парийесана̄дикаракилеса̄ дат̣т̣хабба̄. дийад̣д̣хакилесасахассам̣ нида̄накатха̄йам̣ вуттам̣.

ол̣а̄риката̄йа ка̄ретабботи атисукхумасса нибба̄насса ол̣а̄рикабха̄вадоса̄паттийа̄ бодхетаббо, ниггахетаббо ва̄. ваттхунти упа̄диннакапхот̣т̣хаббам̣ метхунам̣. аччха̄дӣнампи нибба̄наппатти касма̄ вутта̄, нану ‘‘килеса̄нам̣ аччантам̣ ануппаттиниродхо нибба̄на’’нти иччхантасса килеса̄нам̣ вина̄со кан̃чи ка̄лам̣ аппаватти нибба̄нам̣ на хотӣти? на, абха̄васа̄ман̃н̃ато. аччанта̄паватти хи кан̃чи ка̄лан̃ча аппаватти абха̄войева̄ти наттхи висесо. сависесам̣ ва̄ вадантасса абха̄вата̄ а̄паджджатӣти. тираччха̄нагатехипи па̄пун̣итаббатта̄ тесампи па̄кат̣ам̣ пил̣андханам̣ вийа ол̣а̄рикам̣ тхӯлам̣. кевалам̣ пана кан̣н̣е пил̣андхитум̣ на саккоти, пил̣андханатопи ва̄ тхӯлатта̄ на сакка̄ти уппан̣д̣енто вийа нигган̣ха̄ти.

нибба̄на̄рамман̣акаран̣ена готрабхуккхан̣е килесаккхайаппатти панасса а̄панна̄ти ман̃н̃ама̄но а̄ха ‘‘твам̣ акхӣн̣есуйева̄’’тиа̄ди. нану а̄рамман̣акаран̣аматтена килесаккхайо ануппаттоти на сакка̄ ваттум̣. читтан̃хи атӣта̄на̄гата̄дисаббам̣ а̄ламбети, на ниппханнамева̄ти готрабхупи маггена килеса̄нам̣ йа̄ ануппаттидхаммата̄ ка̄табба̄, там̣ а̄раббха паваттиссатӣти? на, аппаттанибба̄насса нибба̄на̄рамман̣ан̃а̄н̣а̄бха̄вато. на хи ан̃н̃адхамма̄ вийа нибба̄нам̣, там̣ пана атигамбхӣратта̄ аппаттена а̄ламбитум̣ на сакка̄. тасма̄ тена готрабхуна̄ паттаббена тика̄ликасабха̄ва̄тиккантагамбхӣрабха̄вена бхавитаббам̣, килесаккхайаматтатам̣ ва̄ иччхато готрабхуто пуретарам̣ ниппханнена килесаккхайена. тена̄ха ‘‘твам̣ акхӣн̣есуйева килесесу килесаккхайам̣ нибба̄нам̣ пан̃н̃апесӣ’’ти. аппаттакилесаккхайа̄рамман̣акаран̣е хи сати готрабхуто пуретарачитта̄нипи а̄ламбеййунти.

маггасса килесаккхайам̣ нибба̄нанти маггасса а̄рамман̣абхӯтам̣ нибба̄нам̣ катаманти аттхо. магготиа̄дина̄ пуримапуччха̄двайамева виварати.

на ча кин̃чӣти рӯпа̄дӣсу нибба̄нам̣ кин̃чи на хоти, на ча када̄чи хоти, атӣта̄дибха̄вена на ваттаббанти ваданти, там̣ а̄гамма авиджджа̄тан̣ха̄нам̣ кин̃чи екадесаматтампи на хоти, тадева там̣ а̄гамма када̄чи на ча хотӣти аттхо йутто.

абхидхаммабха̄джанӣйаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.